TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2025/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/09/2020
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15/08/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket, ... 2. Bölge Müdürlüğünün ... ihale kayıt numarası ile ile ihale ettiği "... 2 Bölge Müdürlüğü Sınırları Dahilindeki Yollarda Orta Refüjlerde Korkuluk Yapılması İşi" işini yaptırmak üzere davalı şirket ile anlaştıklarını, bu kapsamda davalı şirket ile 08.05.2019 tarihinde Alt Yüklenici sözleşmesi imzalandığını, söz konusu sözleşmenin 2. Maddesinde İşin süresi "Altyüklenici sözleşme akdi tarihinden itibaren 08/05/2019 Günü İşe başlayacak olup 30/09/2019 tarihinde taahhüdündeki işleri tamamlayacaktır. Altyüklenici işi yukarıda belirtilen tarihte bitirmediği takdirde Müteahhit beher gün için 1.000 (BİN) TL gecikme cezası keser. Ancak bu müddet 10 gün geçtiği taktirde Müteahhit her gün için bu cezayı alarak beklemekte veya sözleşmeyi bozmakta serbesttir." şeklinde belirtildiğini, sözleşmenin 3. Maddesinde lüzumu kadar usta ve işçi bulundurulması başlıklı maddesinde “Altyüklenici işlerini aksatmayacak ve Müteahhit tarafından arzu edilen miktarda işçi çalıştıracaktır. Altyüklenici işçi bulamazsa, Müteahhit işin durumuna göre usta ve işçi çalıştırıp, ücretlerini Altyüklenici nam ve hesabına vermek sureti ile yaptırmakta serbesttir. Altyüklenici çalıştırdığı işçilerin başında işin başından nihayetine kadar bulunmaya mecburdur. Aksi takdirde altyüklenici bu hali mukaveleye riayetsizlik addedilecektir." şeklinde hükümler bulunduğunu, davalı tarafından iş gereği gibi ve zamanında ifa edilmediğini, müvekkilinin iş sahibi Bölge Müdürlüğü tarafından işin zamanında bitmemesi halinde işin feshedileceğine dair yazı yazıldığını, Müvekkili tarafından, söz konusu yazıya 18.07.2019 tarihinde cevap verildiğini, en geç 25.10.2019 tarihinde bitirme sözü verildiğini, söz konusu işi 24.10.2019 tarihinde geçici kabulünü yaparak işi teslim ettiğini, Davalının işi teslim etmesi gereken 30.09.2019 tarihi ile işi teslim ettiğini,30.09.2019tarihinden 24.10.2019 tarihine kadar geçen süre için gecikme cezası ödemesi gerektiğini, Söz konusu sözleşmenin 4. Maddesinde "İşçilere ait maliye vergileri ve sigorta primleri ile stopaj, bono, pul ve sair vergiler mukavele mucibince yerine getirmeye mecbur olduğu bütün kesinti Altyükleniciye aittir." hükmü bulunduğunu, davalı tarafından söz konusu işlerin yapılması için alt taşeronluk dosyası açılarak ... ... ... Gv. Merkezi'nde işçiler için yatırılması gereken 2019/05,2019/06,2019/07,2019/08,2019/09,2019/10 dönemleri için toplamda davacı tarafından 18,324 TL pirim borcu ödemesi yapıldığını, söz konusu ödemlerin sözleşme gereği alt yüklenici tarafından karşılanması gerektiğinden müvekkiline iadesi gerektiğini, İş sözleşmesinin 7. Maddesinde Uygun Olmayan işler Başlıklı maddesinde "Altyüklenici taahhüdündeki işleri Müteahhit ve Yapı Kontrol Teşkilatının istediği şekilde yapacaktır. Aksi taktirde yapılan iş söktürülüp yeniden yaptırılır ve bundan mütevellit müteahhitin zayi olan malzeme bedeli Müteahhit tarafından, hesaplanır ve Altyüklenicinin alacağından kesilir." hükmü ile iş sözleşmesinin 10. Maddesinde Taahhüdün yapılmaması hali başlıklı maddesine "Altyüklenici sözleşme yap ıld ıktan sonra taahhüdünden vazgeçerse 100.000 TL (yüzbin) Tazminat ödemekle, yükümlüdür. Alt yüklenici taahhüdünü, sözleşmede yazılı hükümlere göre yerine getirmezse veya Müteahhit Altyüklenicinin: işi yapmayacağına veya yetiştiremeyeceğine kanaat getirdiği taktirde Altyükleniciye hiç bir ihtara ve hüküm almağa hacet kalmadan sözleşme tek taraflı olarak Müteahhit tarafından fesih edilir. Ve 100.000 11 tazminat ödemekle yükümlüdür. Ayrıca Müteahhit dilerse Altyüklenici nam ve hesabına, borçlar kanununun 96. Ve,.97. Maddelerine göre başkasına yaptırır. Bunlardan dolayı Altyüklenici hiç bir hak talebinde bulunmamayı şimdiden kabul eder. Seferberlik, harp vukuu, tabü, afet ve fevkalade hallerde iş durursa alt yüklenici ile yapılan sözleşme bozulur." hükümlerinin bulunduğunu, Yüklenici tarafından yapılan işlerin eksik ve kusurlu olmasından dolayı işlerin bir kısmını "... ... İnşaat Gayrimenkul İnşaat Malzemeleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi" yaptırmak zorunda kaldıklarını, davalı tarafından alt taşeronluk sözleşmesi gereği ifa etmesi gereken edimleri kusursuz ve eksiksiz bir şekilde teslim yapmadığını ve sözleşmeye riayet etmediğini, Sözleşmenin Yapılacak İsler Ve Ödemeler başlıklı 14. Maddesinde :"... ... 2. Bölge Müdürlüğü sınırları dah ilindeki yollarda orta refüjlerde profilli demirden sıcak daldırma galvaniz kaplama korkuluk yapılması işi aşağıda birim ve fiyatları yazılı işleri ... ... 2. Bölge Müdürlüğü proje ve teknik şartname ile mahal listesindeki ... nolu dosyadaki şartlar ve özellikteki ölçü ve milimleri belirtilm iş takribi 150 ton imalatın ek,te sunulan ek-1 ve ek-2 resimdeki imalatın, tamamını resimlerdeki görüntünün aynısını yapmak suretiyle malzemeli olarak tonu 7,750,00 TL(yedi bin yedi yüz elli lira) malzemeli olarak aşağıda yazılı fiyatlarla kdv hariç anlaşma yapıldığını, Alt Yüklenici firmaya İşe başlarken 25/07/2019 tarihine 75.000 tI(Yetmiş beş bin) 10/09/2019 tarihine 75.000 tl (Yetmiş beşbin) . 10/10/2019 tarihine 75.000 tl (Yetmiş beş bin) olmak üzere toplam 225.000 ti(iki yüz yirmi beş bin) TL çekler verildiğini, her hakkediş atımında alınan Hakedişin ... kadar plan kısmı 3 gün içinde Altyüklenicin belirteceği hesabına EFT yapılacak şekilde mutabakat sağlandığını, Davalı tarafından müvekkiline yapmış olduğu işlerin bedeli olarak düzenlediği faturalar olduğunu 09.09.2019 tarihinde 236.000,00 TL, 24.10.2019 tarihinde 35.000,00 TL, 04.11.2019 tarihinde 250.000,00TL,31.12.2019 tarihinde 450.000,00 TL olmak üzere toplamda 971.000,00TL iş yaparak bunları faturalandırdığını, müvekkili tarafından davalıya 1.284.000 TL para ödendiğini, cari hesaplar arasındaki farkın müvekkiline iadesi gerektiğini, bu nedenlerle davanın kabulü karar verilmesini, arz ve talep ettiklerini, beyan etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın bu davayı açmaktaki asıl amacı kendisinin müvekkiline olan bakiye borcunu ödemekten kaçmak olduğunu, bu hususla alakalı ... 10. Noterliği 28.02.2020 tarihli , yevmiye numaralı ihtarname ile ... ... 2. Bölge Müdürlüğüne ihtar çekilmiş ve müvekkilinin işi sözleşmede belirtildiği gibi 150 ton olarak yaptığı ancak davacı firmanın ödemeyi 140 ton üzerinden yapmak istediği , davacı firmanın müvekkiline 152.250,00 TL borcu olduğu ve bu ödemenin davacının doğmuş ya da doğabilecek hakedişlerinden kesilerek müvekkiline ödenmesi gerektiğini belirtikleri, ancak bu ihtardan bir sonuç alınamadıklarını, ... ... 2. Bölge Müdürlüğü müvekkiline ödeme yapmadığını Davacının işin geç teslim edildiği iddiasına, bahsedilen dönemde ... nedeniyle ödemeleri bir süreliğine askıya almış ve bu nedenle *460 'lık nakit ödeme yapılamadığını, söz konusu ödemelerin tamamına ilişkin 6 aylık çekler verildiğini ve müvekkilinin satıcısından vade fakı faturası almak zorunda kaldığını, toplam 52.500 TL * KDV vade farkı faturası dilekçenin ekinde eklediklerini, Davacının belirtmiş olduğu 18.324,00 TL'lik çalışanların ... ödemesinin kendilerine geri iadesi gerektiği hususuna, söz konusu yapılan bu ödemenin müvekkilinin cari alacağından düşüldüğünü ve müvekkiline ... düştükten sonra hak ediş ödemesi yapıldığını, Bu hususun şirket kayıtları incelendiğine ortaya çıkacağını, Davacı tarafın, işin bir kısmını ... ... ... Ltd. Şti.'ne tamamlatıldığı iddiası tamamen asılsız olduğunu, müvekkili firma, işin tamamını kendi tamamladığını, bununla ilgili almış olduğu malzemeler, nakliye faturaları, personellerin sigorta girişlerinin mevcut olduğunu, şirket defterlerinde de kayıtlı olduğunu, bu hususla alakalı davacı tarafın iddiasını ispatlaması gerektiğini, Bahsedilen ilgili firma müvekkili şirket adına kesinlikle iş yapmadığını, davacı firma ile bahsedilen ... ... firması söz konusu işi beraber yürütmediklerini, davacı firmanın hali hazırda çeki olmadığı için ... ... firması müvekkili şirkete 5.000,00 TL'lik çek kesmiş ve müvekkili şirket de buna istinaden 55.000,00 TL'lik fatura kestiğini, Sözleşmenin son kısmında yer alan "225.000 TL verilen çekler kadar teminat senedi alınması zorunludur. Alınan teminat senedi çekler ödenip işler bittikten sonra iade edilecektir." maddesine istinaden müvekkili şirketin davacı şirkette 225.000 TL'lik teminat senedi ve iş zamanında teslim edilmediği takdirde ödenecek 100.000TL'lik senet bulunmakta olduğunu, davaya konu iş planlanan tarihten | yıl öncesinde yapıldığını, bu nedenle ilgili senetlerin müvekkiline iadesi gerektiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizde açılan işbu dava ser sözleşmesi sebebiyle alacak talebine ilişkindir.Mahkememizin 26/10/2021 tarih 2020/ Esas 2021/ Karar sayılı dosyası ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 27/02/2024 tarih 2022/ Esas 2024/ karar sayılı "dava konusu işe ilişkin ihale evrakları getirtilmeli, sözleşme konusu işin yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise kim tarafından yapıldığı, sözleşme konusu işin, sözleşme ve eklerine, fen ve tekniğe, uyulması gereken mevzuata uygun olup olmadığı, bu kapsamda hak kazanılan iş bedeli ile varsa fazla ödenen iş bedelinin tespiti hususunda bilirkişi raporu alınmalı ve oluşacak sonuca göre karar verilmeli" ilamıyla kaldırılmıştır. Mahkememizce dosya yeni esasa kaydedilmiş kaldırma ilamına uyularak yargılamaya devam olunmuştur.Kaldırma ilamı doğrultusunda "... 2. Bölge Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak; ... ihale kayıt numarası ile yapılan ihale dosyası" istenmiştir. Tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak alacağın varlığının tespiti amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve düzenlenen 11/11/2024 tarihli raporda "... Genel Müdürlüğü tutanaklarına göre ayıplı yapıldığı belirlenen işlerin oranı %10 olduğu, mahkemede ayıplı yapılan iş miktarının düşülmesi gerektiği kanaatinin oluşması halinde davaya konu Eser Sözleşmesinde götürü bedel olarak belirlenen 1.162.500,00TL’nin %10’u olan 116.250,00TL+43.500,00 TL fazla ödeme ile 159.750,00TL, mahkeme aksi kanaatte olunması halinde defter ve kayıtların incelenmesi neticesinde yapılan hesap gereğince davacının davalıya yapmış olduğu ödeme miktarı olan 1.206.000,00 TL den davalının hakkediş tutarı olan 1.162.500,00TL’nin çıkarılması neticesinde 1.206.000,00 TL – 1.162.500,00 TL davalıya yapılan fazla ödemenin 43.500,00 TL olduğu" tespit edilmiştir. İtirazlar neticesinde dosya ek rapor hazırlanmak suretiyle bilirkişiye tevdi edilmiş ve alınan 11/03/2025 tarihli ek raporda "kök raporda değişiklik olmadığı, (1.844.648,25 TL* %0,03)* 24 gün= 13.281,46TL gecikme cezası hesaplandığı" tespit edilmiştir. Dava, davacı ile davalı arasında kurulan alt işveren sözleşmesinden kaynaklı tazminat talebine ilişkindir. Davacı taraf işin gereği gibi yapılmadığını, zamanında teslim edilmediğini ve davacı tarafça iş bedelinden fazla bir ödeme yaptığını iddia ederek tazminat talebinde bulunmuştur.Mahkememizce verilen önceki karar ile davanın 276.426,05 TL üzerinden kabulüne karar verilmiştir. ... BAM 7. Hukuk Dairesinin 2022/ E, 2024/ K sayılı ilamı ile somut uyuşmazlığın eser sözleşmesinden kaynaklandığı, bu sebeple yapılan işe ilişkin bilgi ve belgelerin getirtilerek davalının bu sözleşme uyarınca yaptığı işlerin değerlendirilmesi ve bedele hak kazanıp kazanmadığının, fazla ödeme yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi sureti ile sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesi ile mahkememizce verilen kararı kaldırmıştır.
Mahkememizce eser sözleşmesine konu iş ile alakalı bilgi ve belgeler toplanış akabinde dosya bilirkişi tevdi edilmiştir. Düzenlenen bilirkişi raporunda, davalı tarafça yapılan işlerde %10 oranında ayıp olduğu, bu sebeple belirlenen götürü bedel üzerinden %10 tenzilat yapılarak davalının 116.250,00 TL ye hak kazanacağı, davacı tarafın taraflar arasında belirlenen götürü bedelin de üzerinde 43.500,00 Tl ödeme yaptığı, bu doğrultuda davacının davalıdan 159.750,00 TL alacaklı olduğu rapor edilmiştir. İstinaf ilamında da açıkça davalının hak ettiği ücretin belirlenmesi ile sonuca gidilmesi gerektiği belirtilmiş olmakla davalı tarafının bilirkişi raporu ile ak edişinin belirlenmesi usule ve yasaya uyun bulunmuştur. Davacı tarafın taleplerinde diğeri de gecikme tazminatına ilişkin olup bilirkişiden bu ceza bedelinin hesaplanması da talep edilmiş, bilirkişi ek raporunda işin 24 gün geç teslim edildiği bu gecikmeden kaynaklı olarak davalının 13.281,46 TL gecikme tazminatı ödemesi gerektiği rapor edilmiştir.Neticeten davalının indirilen ayıp oranından kaynaklı olarak 116.250,00 TL, davacının davalıya fazla olarak ödediği 43.500,00 TL ve gecikme tazminatı olan 13.281,46 TL den sorumlu olduğunun kabulü gerekmiştir.Davacı tarafça netice-i talebin netleştirilmesi ve talep kalemlerinin ayrıştırılması amacı ile sunulan 15/07/2024 tarihli dilekçede talep dilekçesinde 10.000,00 TL olarak talep edilen tazminatın 9.000,00 TL sinin fazla ödenen bedel, 1.000,00 TL sinin gecikme tazminatı olduğu belirtilmiş olup, davacı tarafça istinaf kaldırma kararı öncesinde ıslah dilekçesi sunulmuş olup, ikinci bir ıslah dilekçesinin sunulmasının mümkün olmaması karşısında davacı tarafın talep açıklama dilekçesi, ıslah dilekçesi ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile 159.750,00 TL fazla ödenen bedel, 1.000,00 TL (taleple bağlı kalınarak) gecikme cezası bedeli olmak üzere toplam 160.750,00 TL'nin dava tarihi olan 05/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının bu dava sebebiyle yaptığı toplam yargılama gideri 9.903,50 TL'nin kabul edilen miktar üzerinden hesaplandığında 5.744,03 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gereken 10.980,83 TL karar harcından peşin alınan 170,78 TL ve 4.549,90 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 6.260,15 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Peşin harç 170,78 TL ve ıslah harcı 4.549,90 TL ve 54,40 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 4.775,08 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansının bakiye kısmının karar kesinleştiğinde 6100 sayılı HMK'nun 333 maddesi uyarınca taraflara iadesine,
Dair 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak veya mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 17/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır