TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2019/
KARAR NO : 2025/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/05/2019
KARAR TARİHİ : 20/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 06/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Taraflar arasında restoran ve idari bina yapımı konusunda anlaşma yapıldığını, mal sahibi karşı taraf ... ve Spor Tesisleri San. ve Tic. Ltd. Şti, yüklenici firma ise ... Mühendislik Mimarlık Gıda Turizm Plastik Sanayi Tic. Ltd. Şti. olduğunu, taraflar ilk olarak kaba inşaat yapımında anlaşmış olup, yapı denetim bedelinin de davalı şirket adına müvekkil şirketçe ödenmesinin kararlaştırıldığını, kaba inşaat yapım bedelinin sözleşmeye göre 206.834,00.-TL olduğunu, idari binanın kaba inşaatı bittikten sonra ince işlerin yapılacağını, anahtar teslim bedeli de ince işler bittikten sonra tekrar hesaplanarak kalan miktar davalı şirket tarafından davacıya ödeneceği, yapılan hesaplamada davalı şirket alacaklı ise hesap, devam eden restoran kısmının inşaatına aktarılacağı, davacı şirketin 156.916,00.-TL alacaklı olduğunu ihtar çekilmesine rağmen davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, PVC işlerinin 50.170,00.-TL tuttuğunu işi yapan firma kendi inisiyatifi ile 30.000,00.-TL indirdiğini, firmayla görüşmede ilk bedelden düşmeyecekleri bu nedenle dava konusu alacak miktarının şimdilik 156.916,00.-TL olduğu ve idari kısmın inşaatının %97 seviyesinde tamamlandığını, davacı projeyi yapan mimar ile ruhsat durumunu konuşmak için görüştüğünde davalı şirketin sözleşme devam etmesine rağmen ruhsata yazdırmak için başka bir müteahhit firma aradığı bilgisini öğrendiğini, ruhsatta başka bir müteahhit firmanın yer aldığına ilişkin belgelerin ... firmasından istenmesini talep ettiklerini ve haklı davalarının kabulüne, davacı şirketin davalı şirketten alacağının ve inşaatın tamamlanma durumunun bilirkişi marifetiyle tespitine, şimdilik 1.000,00.-TL alacağın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davalı firma yetkilisi ... 11/06/2019 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Firmalarının düğün ve organizasyon alanında faaliyetini sürdürdüğünü, firmaları ile davacı firma arasında yapılacak binanın kaba işlerine ilişkin 2018 yılı Mart ayında eser sözleşmesi akdedildiğini, davacının firmamıza gönderdiği ihtarda 107.141,00.-TL borçlarının olduğu iddia edilerek söz konusu faturanın ödenmesini talep ettiğini, 60 gün içinde tamamlanması gereken inşaatın mart ayında başlamasına rağmen dava tarihine kadar dahi eksiksiz teslim edilmediğini, inşaatın süresinde bitirilememesi nedeniyle birçok organizasyon gerçekleştirilemediğinden şirketlerinin çok büyük zarara uğradığını, davacı şirketin yaklaşık 5 aylık gecikmeyle kaba inşaatı eksik ve hatalarla teslim ettiğini, sözleşmeye göre eksik ve hatalı imalatların olduğunu, ince işçiliklerde belirlenen bazı piyasa rayicinin neredeyse iki katı fiyatla sunulduğunu, Pimapen fiyatlarındaki fahiş fiyat farkı bu hususun açık bir göstergesi olduğunu, davacı firma tarafından inşaat ruhsatı alınmadan işe başlandığından belediyeye 47.000,00.-TL idari para cezası ödemek zorunda kaldıklarını, yapılan işe ilişkin fatura kesilmediğini, davacı şirket yapmadığı işlerin dahi parasını şirketimizinden almış olmasına rağmen sözleşme uyarınca tamamlamadığı ve bir kısmını da hiç yapmadığı işlerin bedelini talep ettiklerinden davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, bilirkişi raporları, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye istinaden yapılan alacak davasına ilişkindir.Mahkememiz dosyasının yargılaması sırasında refakate bir inşaat mühendisi bilirkişi alınarak mahallinde keşif yapılarak rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.İnşaat Mühendisi bilirkişi ... 15/03/2020 tarihli raporunda özetle; Sözleşmeye göre eksik olduğu tespit edilen işlerin, yer döşemesi seramik(fayans) olan bölümlerdeki (ofisler dışında kalan bölümler) süpürgeliklerin imalatı, zemin kattaki 2 adet tuvaletin kapasının montajı olduğu, inşaat seviyesinin %98 olarak verilebileceği, ofislerde yer döşemesi kaplaması olarak kullanılan laminat parke malzemesinde ve su yatılımında ya da mantolamada ayıplı/kusurlu imalatların mevcut olduğu, dosya içerisinde yer alan sözleşme ve eklerinde tarih yer almadığından ve bu hususu net bir şekilde ortaya koyacak bir belge olmadığından geç teslim yapılıp yapılmadığıyla ilgili kesin bir kanaat oluşturabilmenin mümkün olmadığı, sözleşme ekinde yer alan fiyatlarla ilgili dava tarihi itibariyle değerlendirme yapıldığında, anormal bir fiyatlandırma yapıldığının düşünülmediği, idari bina yapısının mimari yapı sınıfı ve metrekaresi, ... Bakanlığının 2018 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleriyle değerlendirildiğinde de toplam bedelin makul olduğu, dosya içerisinde yer alan "... Teslim İnşaat Yapım Sözleşmesi" ile "... Malzeme ve İşçilik Bedeli" başlıklı sözleşme ve sözleşme eki tarih ve tarafların imzaları başta olmak üzere pek çok açık içerdiğinden sözleşmeye göre taraflardan birinin ağır kusuru olduğuyla ilgili kanaat oluşturmanın mantıklı olmayacağı, mütalaa edilmiştir.Mahkememiz dosyasının yargılaması sırasında dosyanın önceki İnşaat Mühendisi bilirkişi ile bir İnşaat Hukuku alanında uzman hukukçu bilirkişiye tevdi edilerek rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.İnşaat Mühendisi bilirkişi ... ve Hukukçu bilirkişi Av. ... 25/01/2021 tarihli raporlarında özetle; Dava dilekçesine ekli olan ve davalı tarafından da inkar edilmeyen belgeye göre ; davacı yüklenicinin anahtar teslim iş yapmayı kabul ettiği, ... kararları gereğince bu tür sözleşmelerde yapı – inşaat ruhsatı alma yükümlülüğünün davacı yükleniciye ait olduğu, dava konusu inşaat ile ilgili olarak ... Belediye Başkanlığı tarafından kaçak inşaat para cezası ve yıkım kararı verildiği, dolayısıyla da yüklenicinin inşaat ruhsatı alma yükümlülüğünü ifa etmediği, dava konusu yapının imar mevzuata uygun olup olmadığı, imar mevzuatına uygun hale getirilmesinin mümkün olup olmadığı konusunda ilgili Belediye Başkanlığı’na müzekkere yazılması ( ... Belediye Başkanlığı ) , gerektiği, eğer dava konusu inşaat kaçak inşaat niteliğinde ise ;inşaatın yıkımı gerekeceğinden ve ekonomik değeri olmayacağından bedele ilişkin davacı talebinin reddi gerektiği, ( ... 15. Hukuk Dairesi E. 2016/ K. 2017 / T. 14.06.2017 ) dava konusu inşaatın imar mevzuatına uygun olması halinde davacı yüklenicinin yaptığı eser karşılığında ücret almaya hak kazanabileceği , davalıya, dava dışı belediye tarafından ihdas edilen para cezasının sorumluluğunun davacıya ait olduğu, ancak usulüne uygun açılmış bir karşı dava veya takas-mahsup talebi olmadığından 48.955 TL’lik cezanın dava konusu uyuşmazlık yönünden bu aşamada bir değeri olmayacağı, davalının yapının geç teslim edildiğine ve bu sebeple zarara uğradığına yönelik iddiasının ; Davalı tarafından davacı yüklenicinin iddia edilen gecikmesine bağlı zararlara ilişkin bir karşı dava bulunmadığından bu aşamada inceleme konusu olamayacağı, davalı tarafından davacıya yapılan ödemelerin toplam 312.000 TL olduğu, davacının yaptığı işlerden mantolamanın ayıplı olduğu, bu ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, bu gizli ayıptan kaynaklı olarak ortaya çıkan boya, duvar ve duvar kağıtlarında kabarmalar olduğu; ancak bu ayıpların davacıya ihbar edildiğine dair dosyada belge bulunmadığı, ayıplı işler bedelinin 30.000 TL olduğu, davacı tarafından yapılan ince işlerin değerinin ise 250.580 TL olduğu, eksik bırakılan işlerin 2.000 TL değeri düşüldüğünde, yapılan ince işlerin toplam bedelin 248.580 TL olduğu, buna sözleşmede bedeli yazılı olan 165.304 TL'lik kaba inşaat bedeli eklendiğinde; davacı tarafından yapılan işlerin toplam değerinin 413.884 TL olduğu, eğer inşaat ruhsata ve imara uygun hale getirilirse bu durumda davacının yaptığı iş bedelini talep ve tahsil hakkı olacağı; buna göre ; Yapılan işler – Ödenen Bedel = 101.884 TL alacak / borç hesaplamasının olacağı, mütalaa edilmiştir.Mahkememiz dosyasının yargılaması sırasında mali müşavir bilirkişi tarafından taraflara ait ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde inceleme yapılarak rapor düzenlenebilmesi için defter inceleme günü verilmiştir.Mali müşavir bilirkişi ... 03/05/2021 tarihli raporunda özetle; Tarafların bilirkişi incelemesine sunmuş bulunduğu defterler incelendiğinde; 2017-2018-2019 yılları ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin kanunun belirlemiş olduğu yasal süreler içinde yaptırılmış olduğu, kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama genel tebliğine ve Muhasebe İlke ve kurallarına uygun olarak tutulduğu, davacı ile davalı arasında yapılmış; Yüklenicilik Sözleşmesini dosyaya sunulmuş olduğu, davacı ve davalı ticari defter ve kayıtları incelendiğinde, İddia ve savunmanın beyanları doğrultusunda dosyaya sunulan bilgi ve belgeler, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve tanık beyanları görülmüş olup, taraflar arasında bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacı ticari defter kayıtlarında davalıya ait cari hesap kayıtlarının olmadığı, davalı ticari defterlerinde ise 10.07.2018 tarih itibariyle davalının davacıdan 20.000,00 TL alacaklı göründüğü, mütalaa edilmiştir.Mahkememiz dosyasının yargılaması sırasında refakate bir mali müşavir, bir inşaat mühendisi, bir elektrik mühendisi ve bir nitelikli hesap uzmanı alınarak mahallinde keşif yapılarak rapor düzenlenmesine karar verilmiştir.Mali müşavir ... İnşaat Mühendisi ... Hukukçu Av. ... ve Elektrik Mühendisi ... 30/07/2024 tarihli raporlarında özetle; Dosya içerisinde dava konusu yapının imara uygun hale getirildiğine dair herhangi bir bilgi/belge bulunmadığı, ne var ki ... Belediyesi tarafından imar uygulaması neticesinde yapının imara uygun halde olduğunun addedilebileceği ihtimaline binaen seçenekli değerlendirme yapılmış olduğu, yapının imar durumuna aykırı olduğunun kabulü ihtimalinde, inşaat ruhsatı alma yükümlülüğünün taraflar arasındaki sözleşmenin Kısım 1 maddesi ile anahtar teslim olduğu düzenlenerek Yükleniciye bırakılmış olduğu ve Yüklenici tarafından da edimini sözleşme ile imara uygun olarak yerine getirmemiş olması sebebiyle bedel olarak kararlaştırılan bedele, yapı imara aykırı ve kaçak yapılmış olup ekonomik değeri haiz olmayacağından yapım bedeline de hak kazanmadığının kabulü gerekecektir (...15.HD. E.2019/, K.2019/, 26.02.2019).davacı itirazları kapsamında inşaat ruhsatı alma yükümlülüğünün davalı iş sahibinde olduğunun kabulünde ise, davacı yüklenicinin de basiretli bir tacir gibi eseri fen ve teknik kurallarına uygun olarak yapmak zorunda olduğu, ruhsatsız ve kaçak inşaat yapılamayacağı hususunda TBK.m.472/3 uyarınca uyarı görevi bulunduğu, davacının uyarı görevini yerine getirdiğine dair dosya içerisinde herhangi bir iddia olmadığı gibi bilgi/belge de bulunmadığı dikkate alındığında iş bedeline yine hak kazanamadığının kabulü gerekecektir (....15.HD. E.2012/, K.2012/, 29.11.2012). yapının imar durumuna uygun olduğunun kabulü ihtimalinde, davacı tarafından keşide edilen ... 10.Noterliğinin 27.09.2018 tarih ve yevmiye sayılı ihtarnamesi ile, yapılan işler bedelinin 419.141,00 TL olduğu, peşin ödemelerin mahsubu ile bakiye 107.141,00 TL bakiye borcun bulunduğu beyan edilmekle davalı iş sahibi tarafından () 312.000,00 TL ödeme yapılmış olduğu kabul edilmiştir. Buna göre yapılan hesaplamada, İş sahibi tarafından ödenen bedelin 312.000,00TL, kaba inşaat bedeli 181.834,00TL, ince işler bedeli 234.080,00TL, eksik ve ayıplı işler bedeli 44.033,20TL, elektrik işleri bedeli 13.857,00TL, elektrik eksik ve ayıplı işler bedeli 910,00TL olduğu, buna göre davacının davalıdan 72.827,80 TL bakiye alacağının bulunduğu, mütalaa edilmiştir. Davacı vekilinin 22/09/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 107.141,00TL olarak arttırmış olduğu anlaşılmıştır.
Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava; taraflarca akdedilen ''... Teslim İnşaat Yapım Sözleşmesi '' gereğince yapılan işlere istinaden alacağın tahsili istemine karar verilmesine ilişkindir.Davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir.Davacı tarafça yapılan işlerin tespiti, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacak miktarının tespiti amacıyla mahallinde keşif icra edilmiş ve bilirkişi raporları aldırılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda dava konusu inşaat ile ilgili olarak ... Belediye Başkanlığı tarafından kaçak inşaat ve para cezası , yıkım kararı verildiği tespit edilmiştir.... Belediye Başkanlığı'na 19/12/2024 tarihinde müzekkere yazılmış , işin yapıldığı yer olan ... adresindeki ... (1/1000 Ölçekli ) sayılı taşınmazda onaylı proje ve yapı izin belgesi bulunmadan yapılan binanın inşaatının imar mevzuatına uygun hale getirilmesinin mümkün olup olamayacağı hususunda görüş sorulmuş, 09/01/2025 tarihli müzekkere cevabında ise onaylı proje ve yapı kullanma izni belgesi bulunmadan yapılan binanın inşaatının İmar Mevzuatına uygun hale getirilmesi, beş metrelik çekme mesafesine uyulmadığı, yola taşan binalar olduğu için mümkün görünmediği yönünde görüş bildirilmiştir. ... Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/- Esas 2017/ Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21 nci maddesi uyarınca, anılan Yasanın kapsamına giren bütün yapılar için yapı (inşaat) ruhsatı alınması şarttır. Yasanın 22 nci maddesine göre yapı ruhsatı almak için belediye veya valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilmelidir; dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir. Eğer yapı ruhsatsızsa ya da ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilmiş ve ruhsata uygun hale de getirilemiyorsa binanın yıkılması gerekir (İmar K.m.32). Ayrıca ruhsatsız yapılarla ilgili idari müeyyideler de uygulanır (m.42). Hemen belirtmek gerekir ki İmar Kanunundaki hükümler kamu düzenine ilişkin olup mahkemeler ve ...'ca re'sen gözetilir. Meydana getirilen eserdeki ayıp hükümleri ile İmar Kanunu maddelerinin bir arada değerlendirilmesinden, ruhsatsız bir yapının fiziksel (maddi) anlamda eksiksiz olması halinde dahi hukuken ayıplı sayılacağı ve yüklenicinin ayıptan doğan sorumluluğuna gidilebileceği sonucuna varılmaktadır.Öte yandan yüklenicinin eser meydana getirip teslim etme borcunun karşısında, eser sözleşmesinin iş sahibine yüklediği edim "bedeli ödemek"tir (818 s. BK.m.355; 6098 s. TBK.m.470). Sözleşmenin koşulları ya da özelliğine göre daha sonra ifa hakkı bulunmadıkça, karşılıklı edimler içeren sözleşmelerde, sözleşmenin ifasını isteyen tarafın öncelikle kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir (818 s. BK.m.81; 6098 s. TBK.m.97). Eser sözleşmesinde de yüklenicinin bedelin ödenmesini istemesi, eseri ayıpsız biçimde teslim etmesi ya da etmeye hazır olduğunu bildirmesi koşuluna bağlıdır. İş sahibi ayıplı eseri teslim almaya zorlanamaz; bu durumda iş sahibinin bedel ödeme borcu da muaccel olmaz. İş sahibi ayıp giderilinceye kadar ödemeden kaçınabilir... () Edim konusu inşaat (bina yapımı) olan eser sözleşmeleri bakımından binanın sözleşme ve eklerine, fen ve sanat kaidelerine, tasdikli projeye, ruhsata ve diğer imar düzenlemelerine uygun olması şarttır; aksi takdirde eserin ayıplı olduğu sonucuna varılır ve bu halde yüklenici iş bedeline hak kazanamaz.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmış olmadıkça yapı ruhsatı almak yükümlülüğü iş (arsa) sahibine aittir; bu mükellefiyetin yerine getirilmesi yükleniciden beklenemez. Ancak basiretli bir iş adamı sıfatını taşıyan ehil bir yüklenicinin de ruhsat ve proje olmaksızın inşaata başlamaması ve bunu sürdürmemesi gerekir. Yüklenici bu ilkenin aksine davranmış ise, başka deyişle ruhsat ve gerekli izinleri almaksızın binayı tamamlamışsa iş bedeline hak kazanamaz. Böyle bir durumda yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi eğer mümkünse proje ve ruhsat eksiklerinin giderilmesine bağlıdır. Aynı şekilde iş sahibi de projesi ve ruhsatı olmayan bir inşaatta mevcut eksiklik ve kusurlu işlerin giderim bedelini isteyemez.
Somut olaya bakıldığında, ... Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün cevabi yazısında dava konusu taşınmaz için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni belgesinin bulunmadığı, onaylı proje ve yapı kullanma izni belgesi bulunmadan yapılan binanın inşaatının İmar Mevzuatına uygun hale getirilmesi, beş metrelik çekme mesafesine uyulmadığı, yola taşan binalar olduğu için mümkün görünmediği yönünde görüş bildirilmiştir.Yüklenicinin de proje ve yapı izin belgesi (inşaat ruhsatı) bulunduğuna dair bir iddiası yoktur.Gelen müzekkere cevabı dikkate alınarak, binanın proje ve ruhsata bağlanmasın mümkün olmayacağından, böyle bir durumda yıkılması gereken binanın ekonomik değerinin de olmadığı gözetilerek,yüklenici,imalat bedeline hak kazanamayacağından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40TL nispi karar ve ilam harcının peşin alınan 44,40TL peşin harç ve 1.815,00TL ıslah harcı toplamı 1.859,40TL'den mahsubu ile artan 1.244,00TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerine bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 30.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK’nın 341. ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/05/2025
Katip ...
¸E-imzalıdır.
Hakim ...
¸E-imzalıdır.