T.C. BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/936 Esas
KARAR NO: 2023/1008
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... -
VEKİLLERİ: Av. ... - [16228-22232-...] UETS
Av. ... - [15005-00266-...] UETS
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... - [16937-39967-....] UETS
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/10/2021
KARAR TARİHİ: 06/10/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 14/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA;
Davacı vekili tarafından gönderilen dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı şirket arasında destek sacı üretimi gerçekleştirilecek 16 istasyonlu rollform hattı ünitesi üretimi hususunda anlaşma yapıldığını, ancak 07/12/2016 tarihinde yazılı hale getirilen sözleşmedeki montaj test ve ticari şartlar başlığı altındaki yükümlülüklerin davalı şirket tarafından yerine getirilmediğini bu nedenle müvekkil tarafından davalı şirkete yönelik Bursa 14. İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak davalının takibe itiraz ettiğini, davalı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak yapılan itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davali vekilinin cevap dilekçesini özetle; dava süresinde açılmamıştır. İİK'nın 67. Maddesinin birinci fıkrası aynen; ''Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir'' hükmünü içerdiğini bu nedenle dava hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı için davanı usulden reddine karar verilmesi gerektiğini borca itiraz tarihi 30.05.2019 tarihi olup, arabuluculuk başvuru tarihi ise 18.06.2021 tarihidir. Arabuluculuk başvuru tarihinde 1 yıllık sürenin geçmiş olduğu açık olduğunu haksız ve mesnetsiz iddialar ile açılan işbu davanın REDDİNE, davacı aleyhine %20 den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
KANITLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Dava; İİK 67. Maddesine göre açılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Uyuşmazlık; taraflar arasında destek sacı üretimine ilişkin olarak 07/12/2016 tarihinde düzenlenen sözleşme kapsamında davalı yüklenicinin edimlerini yerine getirip getirmediği, eksik ve ayıplı ifa nedeni ile davacının alacaklı olup olmadığına ilişkin olup, mahkememizce iş bu hususta keşif kararı verilmiş; keşfe refakaten 1 makine mühendisi bilirkişi alınmıştır. Keşif sırasında dinlenen davacı tanığı Kibar Karadeniz beyanında özetle; " .....sözleşmenin yapıldığı tarihte şirket çalışanıydım, 2016 yılında destek sacı bükme makinesi alma hususunda araştırma yaptım, Bursa'da makinenin yapıldığını öğrendim, firma ile irtibata geçtim ve destek sacı bükme makinesi alma konusunda anlaşmaya vardık, sözleşme imzaladık, sözleşme ücreti olarak 200.000 TL'yi çek olarak ödedim, kalan 50.000 TL'yi makinenin kurulumundan sonra ödemek üzere anlaştık, sözleşmeden sonra makineyi 2017 yılında teslim ettiler, süresinde de teslim etmemişlerdir, teslim ettikten sonra kuruluma da gelmediler, kurulum da davalı firma tarafından yapılması hususunda anlaşılmıştır, makineyi bize gönderdiler ancak kuruluma gelmediler, makineye baktığımızda da makinenin sözleşmedeki belirtilen makine olmadığını anladık, makineyi olduğu şekli ile muhafaza ettik, davalı firmanın makineyi gelip kurmaması ve yanlış makine göstermesinden dolayı mağdur olduk, destek saclarını dışarıdan almak zorunda kaldık bu durum da firmamızın zarar etmesine neden oldu, makinenin yanlış olduğunu davalı firmaya bildirdik, firma da kabul etti, hatta yeni makine göndereceklerdi, makineye ilişkin de fotoğrafları whatsapptan bize gönderdiler, ancak üzerinden zaman geçmesine rağmen sorumluluklarını yerine getirmediler. " şeklinde beyanda bulunmuştur.
Keşif sonrası makine mühendisi tarafından düzenlenen 21/10/2022 tarihli raporda özetle;" 1-konu makine üretilip davacının Kdz. Ereğlideki atelyesine kurulmak üzere sandık içinde ambalajlı olarak teslim edildiği sabittir.2- Davalının edimini ifa edip etmediği; davalı sözleşme şartlarına göre; montajını, kurulumunu yaptıktan sonra devreye alacak ve davacı sıfatlı My Grup'tan onay alması gerekecektir. Ancak davalı taraf EMKO tarafından kurulum ve devreye alma gerçekleşmemiştir. 3- Makinanın ayıplı olup olmadığı, ayıbın niteliği ; yukarıda tespitler kısmındaki açıklamaların dahilinde; basit bir muayene ile ve çıplak gözle görülüp tespit edilen AÇIK AYIP kapsamına girmekte ve sözleşme ekinde makinenin imal edeceği norm profillerin birçoğunu çıkaramayacağı aşikardır..." belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora itirazları dikkate alınarak bu kez önceki bilirkişiye, nitelikli hesap uzmanı hukukçu bilirkişi eklenerek rapor aldırılmış, 04/05/2023 tarihli raporda özetle; ...keşifte ambalajından açtırıp incelediğim Makine Grubu gözle görülür derecede ve detay gerektirmeyen bir incelemeyle test için bile çalıştırılmadığı anlaşılacak durumdadır. Ancak bununla birlikte çalıştırılsa bile; işyeri sahibinin beklentilerini karşılayacak üretim çeşitliliğini sağlayamayacağı için (katalogdaki bazı ürün çeşitlerini imal edemeyeceğinden) makinanın ekonomik ayıp kapsamına girmesi gerektiği.." belirtilmiştir.
Öğretide ayıp satılanda, hasarın geçtiği anda, vaad edilen nitelikleri bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır(Yargıtay HGK'nın 24.05.2017 tarih, 2017/19-1633 E.- 2017/1013 K. Sayılı kararı).
Ayıba ilişkin diğer sınıflandırma, ayıbın açık ve gizli olup olmamasına göre yapılmaktadır. Açık ayıp hemen ilk bakışta ya da yüzeysel bir muayene ile tespit edilebilen ayıptır. Durumun gerekli kıldığı, muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcı gizli ayıpları araştırmakla yükümlü değilse de ayıp meydana çıkar çıkmaz hemen ihbar etmelidir (Domaniç, H.: Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C.I, İstanbul 1988, s.155; Yavuz, N.: Ayıplı İfa, 2.b., Ankara 2010, s. 107; Karakaş, C.F.: Ticari Satımda Ayıp İhbarının Süresi ve Şekli, XXII. Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Ankar 2006, s.172). Derhal kavramı, halin icabına uygun fazla vakit geçirmeden bildirim olarak anlamak gerekir. Eğer alıcı iğfal edilmiş, yani maldaki ayıp ondan bilerek saklanmış ise Kanunun öngördüğü çözüm satıcı bakımından ağırlaştırılmış bir sorumluluğu gerektirmektedir. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 225. Maddesine göre Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz.
Ayıba ilişkin bu genel açıklamadan sonra belirtmek gerekir ki satıcının ayıptan sorumluluğuna da "ayıba karşı tekeffül" denmektedir. Ayıba karşı tekeffül şartlarının gerçekleşmesi durumunda alıcının kendisine tanınan hakları kullanabilmesi için Kanun tarafından kendisine yükletilmiş olan külfetleri yerine getirmelidir. Külfet, alıcının satın aldığı malı muayene etmesi ve bir ayıbın ortaya çıkması halinde bunu satıcıya ihbar etmesidir. Alıcı külfetleri yerine getirmediği takdirde ayıba karşı tekeffül hükümlerinden yararlanamaz.
Külfet teknik anlamda bir yükümlülük veya borç değildir. Külfet, mülkiyetten farklı olarak herhangi bir borç yaratmayan, yerine getirilmediği takdirde o konuda sağlanmış olan hakların kaybedilmesi sonucunu doğuran bir davranış olarak tanımlanabilir. Burada muayene ve ihbar külfetini yerine getirilmemesi halinde alıcının satılanı kabul etmiş sayılacağına dair yasal bir karine söz konusudur. Dolayısıyla külfetlerin yerine getirilmemesi seçimlik hakların kullanılmasına engel olur, alıcı malı o haliyle kabul etmiş sayılır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 23/1-c maddesi; "Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı ile davalı arasında destek sacı üretimine ilişkin olarak 07/12/2016 tarihinde düzenlenen sözleşme yapıldığı, sözleşme bedelinin 230.000TL olarak belirlendiği, davacının Bursa 14. İcra Müdürlüğünün 2019/... E. Sayılı takip dosyası ile 07/12/2016 tarihli makine yapım sözlemesi gereğince teslim edilmeyen ünitenin gönderilen ücretinin iadesine yönelik takip başlattığı, davalının iş bu takibe itiraz ettiği görülmekle, dinlenen tanık beyanları, bilirkişi raporları dikkate alındığında sözleşme konusu makinelerdeki ayıbın açık ayıp niteliğinde olduğu anlaşılmış, davacının TTK nun 18. maddesi hükümleri gereğince basiretli bir tacir gibi davranarak yine TTK'nun 23. maddesi hükümleri gereğince işlem yapması gerekirken böyle davranmadığı görülmüş, davacının, sözleşme konusu makinelerle ilgili gerekli incelemeleri yapması ve bunu usulüne uygun şekilde ihbar etmesi gerekirken, dosya içerisinde davacının gerekli incelemeyi yapıp gerekli ihtarları yaptığına ilişkin bir kanıt bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın reddine,
2-Yasal şartları oluşmadığından davacı ve davalının icra inkar tazminat istemlerinin reddine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcının peşin alınan 3.415,5 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.145,65 TL fazla harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
4-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6325 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak hazineye gelir olarak kaydına,
5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca 7/2 ve 13/1. Maddesi uyarınca nispi olarak hesaplanan 17.900 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatıralan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine
Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğuna gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 05/10/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır.
Hakim ...
¸e-imzalıdır.
Güvenli elektronik imza ile onaylanmıştır.
Aslının aynı olduğu tasdik olunur.
Katip ...
¸E-imzalıdır.