T.C. BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/1094
KARAR NO: 2023/551
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [..........] UETS
DAVALI : Hasımsız
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 06/10/2022
KARAR TARİHİ: 10/05/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 11/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:
-Dava dışı .... Ambalaj Oto. Plst. San. Tic. Ltd. Şti.'ne verilmek üzere keşide edilen;
A)......... Ambalaj Ltd. Şti.'ne ait;
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 15/07/2016 tarihli, Z90681... çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 15/08/2016 tarihli, Z90682.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
B) ... Ambalaj Loj. Plst. Orm. Ür. San. Tic. Ltd. Şti'ine ait;
- FİNANSBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 12/06/2016 tarihli, 36869146 Hesap No'lu, 3330.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 01/09/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu, 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 01/10/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 15/10/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 01/11/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 15/11/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 01/12/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 15/12/2016 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 05/01/2017 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli,
- AKBANK A.Ş. Bursa Şubesine ait, 20/01/2017 tarihli, 0055544 Hesap No'lu, Z90673.. çek seri nolu 5.000,00 TL bedelli, toplam 12 adet çekin iş yerinde kaybolması sebebiyle zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;
'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."
"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;
'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;
''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." Hükümleri yer almaktadır. Anılan maddeler uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulun 2013/11-1884 Esas ve 2015/1059 Karar sayılı İlamında vurgulandığı üzere)
Bu nedenle hem yasal düzenlemedeki açıklık hem de geçerliliğini sürdüren istikrarlı Yargıtay uygulaması dikkate alındığında, keşidecinin çek iptali davası açmasına yasal olanak bulunmadığı kabul edilmelidir. Keşideci - hesap sahibinin kaybettiği, çaldırdığı yada benzer şekilde elinde çıkan çek veya çek yaprağı ile ilgili olarak kendisinden talepte bulunulması halinde, hak iddia edene karşı menfi tespit davası açması mümkündür.
Sonuç olarak, dava dilekçesi içeriğinde, iptali istenen çek yapraklarının davacının mali müşavir olarak çalıştığı ... Ambalaj Orman Ürünleri ve Tekstil Nakliye Sanayi ve Ticaret LTD ŞTİ ye ait keşideci ve hamili olduğu çekler olup dava dışı .... Ambalaj Oto Plastik San Ticaret Ltd Şti' ye ticari iş sebebiyle verildiği sonrasında işten vazgeçilmesi sebebiyle çeklerin bedelsiz kaldığı ve iade formları ile davacı mali müşavire teslim edildiğinin ikrar edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla çeklerin iade formları ile mali müşavir davacıya teslim edilmiş ise de mali müşavirin şirkete bağlı çalışan olduğu, bu çekleri ... Ambalaj Orman Ürünleri ve Tekstil Nakliye Sanayi ve Ticaret LTD ŞTİ adına teslim aldığı, mali müşavirin hamil konumunda olmadığı veya hamil olarak ciro edilmemesi sebebiyle kendi adına çekler hakkında dava açamayacağı diğer bir değişle çek üzerinde hak sahibi olan kişi olmadığından davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK' nın 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davanın aktif husumet ehliyetini bulunmaması sebebiyle REDDİNE,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kararın niteliği gereği kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 179,90 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 99,20 TL nispi karar ve ilam harcının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden itibaren ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı10/05/2023
Katip ...
¸E-imzalıdır.
Hakim ...
¸E-imzalıdır.
Güvenli elektronik imza ile onaylanmıştır.
Aslının aynı olduğu tasdik olunur.
Katip ...
¸E-imzalıdır.