TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2025/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/08/2023
KARAR TARİHİ : 12/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 01/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirket 1994 yılında kurulmuş olup, uzun yıllardır diğer faaliyet alanları yanında çeşitli tarım aletleri ve makinelerinin alım- satımını gerçekleştirdiğini, davalı şirket ise tarım aletleri ve makineleri üreticisi olup, şirket merkezi olarak ... İlinde faaliyet gösterdiğini, taraflar arasında yaklaşık 15 sene boyunca devam eden ticari ilişkinde; ... Markasına ait ürünlerin satışı ... İli sınırları içerisinde bayilik kapsamında münhasıran müvekkilince gerçekleştiğini, bu ticari ilişkinin çok uzun bir süresinde yazılı bir anlaşma olmaksızın ticari ilişki devam ettiğini, söz konusu alım satım işlemi yapılırken, davalı tarafça üretilen ürünler müvekkili nam ve hesabına satın alındıktan sonra ilgililere satılmış olup, davalıya ait mallar belirli bir komisyon karşılığında satılmadığını,2021 yılı sonunda davalı şirket tarafından müvekkili şirket ile olan bayilik ilişkilerinin ( ... İli Sınırları içinde münhasır satıcı) yazılı hale getirilmesi hususunda ısrarcı olunmuş ve ekte sunulu bayilik sözleşmesi imzalanmadığı sürece, müvekkilinin müşterilerine satışını gerçekleştirdiği ancak teslimi sağlanmayan ürünlerin teslim edilmeyeceği müvekkiline iletildiğini, ticari itibarının zedelenmemesi adına ve uzun yılların oluşturduğu ticari güvene dayanarak müvekkilince söz konusu sözleşme imza altına alındığını, müvekkili firmanın ... İlinde tek satıcı ( bayii) olduğunu gösteren bayi listesi halindeki 04.06.2022 tarihli belgeyi ekte sunduklarını,imza altına aldırılan 31.12.2021 tarihli Bayilik Sözleşmesi' nin 5. Maddesi '' Rekabet Yasağı; Bayi doğrudan veya dolaylı olarak sözleşme konusu ürünlere rakip olabilecek ürünlerin üretimi ile uğraşamayacağı gibi bu malların alım satımını veya dağıtımını yapamaz. Sözleşme konusu ürünlere rakip olan ürünlerin reklamını yapamaz veya katkıda bulunamaz. Bayinin tüzel kişi olması halinde rekabet yasağı ortakları için de geçerlidir. Bayinin sözleşme koşullarına uymaması halinde ... ın bayiye tanınan bölgede başka bir bayilik vermesi, ...' ın söz konusu bölgede kendi adına satış yapması mümkün olacak, ... iş bu sözleşmeyi isterse tek taraflı olarak fesh edebilecektir.. '' maddesini içerdiğini, davalı şirket Bölge Müşteri Temsilcisi tarafından imza altına alınan 21.09.2022 tarihli, Bayilik İptal Yazısı Konulu yazı içerinde ''.. ... ilinde faaliyet göstermek amacı ile imzalanan sözleşmeden doğan, ... Bayiliğinizin devam ettiği sırada, şirketiniz tarafından farklı firmalara ait sözleşme konusu benzer ürünlerin satışı tespit edildiğinden dolayı, bayilik sözleşmesini 21.09.2022 tarihi itibari ile fesh etmiş bulunmaktayız. Bu güne kadar yaptığınız başarılı çalışmalardan dolayı teşekkür ederiz. '' denmek sureti ile davalı tarafça bayilik sözleşmesi fesh edildiğin, davalı tarafça gerçekleştirilen fesih iradesi, haksız fesih niteliğinde olduğu gibi, fesih iradesi bildirilirken müvekkiliimize hiç bir surette süre de verilmediğini, fesih akabinde müvekkili şirket tarafından daha önce davalı şirketten satınmış ancak müşteriye satışı yapılmayan 1 Adet ... Yuvarlak Balya Makinesi ve 1 Adet ... ... Makinesi müşteri ...' na 05.10.2022 Tarihinde satıldığını, söz konusu ürünün garanti kapsamından çıkmaması adına ilk çalıştırma işlemi davalı şirketten talep edilmiş, ancak davalı müvekkili şirketin bayilik sözleşmesi iptal edildiğinden bu işlem için 11.800,00 TL tutarında servis işçiliği talep ettiğini, müşteri tarafından söz konusu ücret 12.10.2022 tarihinde '' Haksız talep edilen iş bu ödemeyi dava hakkım saklı kalmak kaydı ile yapıyorum'' açıklaması davalı şirketin banka hesabına yapıldığını, davalı şirket söz konusu bedelin müşteri tarafından ödenmesi halinde servis hizmeti vermeyeceğini, iş bu bedeli ancak müvekkili şirket öderse servis hizmeti vereceğini belirtmiş, müşterinin 11.800,00 TL sini iade ederek, müvekkili şirket adına aynı gün 11.800,00TL Tutarında teklif formu göndererek bedeli müvekkili şirketten talep ettiğini, akabinde söz konusu bedel müvekkilinin ticari itibarının zedelenmemesi ve müşterinin zarar görmemesi adına müvekkili şirket tarafından ihtirazi kayıt düşülerek ödendiğini, davalı şirket vekili tarafından düzenlenen ... 10. Noterliği' nin 18.10.2022 tarihli Yevmiye Numaralı İhtarnamesi kapsamında özetle ''... Davalı şirketin sadece bayiilerin sattığı ürünlere ücretsiz kurulum ücreti sunduğu, müvekkiliimizin bayilik sözleşmesi iptal edildiğinden, kurulum ücreti talep edildiği, ödeme yapılırken konulan ihtirazi kayda itiraz ettiklerini ve bakiye borcun ödenmesi.'' beyan edildiğini, taraflarınca düzenlenen ... 4. Noterliği' nin 21.10.2022 tarihli Yevmiye Numaralı ihtarnamesi kapsamında, ''.. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin tarafınızdan haksız olarak feshedilmiş olması sebebiyle, müvekkili şirketinin oluşturduğu pazar payından davalı tarafın halen kazanç elde ettiğinden, denkleştirme/pörtföy tazminatı, mahrum kalınan kar ve kazanç kayıpları, maddi ve manevi tazminat ile dolaylı ve doğrudan oluşan tüm zararımızın taraflarından tahsil edileceği hususu..'' ihtar olunduğunu, taraflarınca düzenlenen ... 4. Noterliği' nin 28.10.2022 tarihli Yevmiye Numaralı İhtarnamesi kapsamında ise, bakiye borcun bulunmadığı, ancak taraflarına teslim edilmeyen malların teslimi ihtar olunduğu, davalı şirket tarafından gerçekleştirilen fesih, haksız olup, tarafımızca kabulü mümkün olmadığını, taraflar arasındaki ticari ilişki yaklaşık 15 yıldır aynı koşullarda devam etmekte olup, ticari ilişkinin başından bu yana müvekkili çok sayıda firmaya ait ürünleri sattığını, bu ürünleri satarken müvekkili her daim davalı şirketin en çok satış yapan bayiileri arasında yer almış ve hiç bir surette davalı şirketin ürün satışında düşüşe sebep olmadığını, ekte davalı şirkete ait bayii listesi bulunmakta olup, söz konusu şirketlerin bir çoğu da haricen öğrendiklerine göre davalı şirketin ürünlerinin yanında geçmişten bu yana diğer firmalara ait ürünleri sattığını, müvekkilinin bayilik sözleşmesi, '' farklı firmalara ait benzer ürünler satıldığından dolayı '' feshedilmiş olmakla birlikte, müvekkilinin bayiliği fesh edilmesi akabinde, haricen öğrendiklerine göre yine farklı firmalara ait benzer ürünleri satan başka bir firma ile ... bayilik anlaşması sağlandığını, taraflar arasındaki İlgili sözleşme hükmü yerleşik Yargıtay İçtihatlarında da belirtildiği üzere; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 48. Ve devamı maddelerinde güvence altına alınmış Çalışma Hürriyeti ilkesine, aykırılık içerdiğini, müvekkili şirket çok uzun yıllar koşullarda ... İli Sınırları içerisinde davalı şirketin ürünlerini satmakta olup, bu durum davalı şirketçe, sözleşme anında bilinmekte, bu sebebe dayanılarak yapılan sözleşme feshi, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, müvekkilinin sözleşme feshi akabinde, davalı şirkete ait ürünler dışında farklı firmalara ait sözleşme konusu benzer ürünlerin satışını yapan başka bir firma ile davalı şirketin bayilik anlaşması yapmış olması da yine fesih iradesinin haksız olduğunun bir başka kanıt olduğunu, yaklaşık 15 senedir davalı şirket,tarafından üretilen ürünlerin ... İli Sınırları içerisinde satışı müvekkilince gerçekleştirilmiş, davalı şirketin ... İlindeki pazar payının- portföyünün tamamını müvekkiliimizin çabaları ile oluşturduğunu, halihazırda ise; davalı taraf gerek yeni bayii gerekse davalı şirketin doğrudan satışları ile müvekkilinin oluşturduğu pazar yapı üzerinden kazanç elde ettiğini, bu durum müvekkilinin iş hacmini olumsuz olarak da etkilediğini, TTK m 122/5 e göre (5) Bu hüküm, hakkaniyete aykırı düşmedikçe, tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi halinde de uygulanır. ''hükmünü içerdiğini,müvekkili ... İli Sınırları içerisinde yaklaşık 15 sene tek satıcı( tek bayii) olarak davalı şirketin ürünlerini satmış, her sene Türkiye Genelinde en çok satışı yapan 1- 2 bayiiden biri olmuş, davalı şirkete ait Markaya çok ciddi bir pazar ağı kazandırmıştır. Sözleşme feshi sonrası da davalı şirket müvekkilinin oluşturduğu pazar payı üzerinden kendine kazanç sağlamaya devam ettiğini, sözleşme süresinin çok uzun olması durumu göz önünde bulundurulduğunda müvekkili şirket tarafından oluşturulan portföyden davalının zenginleştiği aşikar olduğunu, bu sebeple son 5 yıllık kar marjı üzerinden denge/ portföy tazminatı talep etme zarureti hasıl olduğunu,davalı tarafça gerçekleştirilen fesih iradesi haksız olmakla birlikte, derhal fesih iradesini içerdiğini, her halükarda müvekkili şirketle olan ticari ilişki sonlandırılırken müvekkilinin stok durumu, müşteri siparişleri, iş ilişkisinin uzunluğu gibi hususlar göz önünde bulundurularak bayilik ilişkisine makul süre devam imkanı verilmesi gerekirken, müvekkili şirket bu haktan da mahrum edildiğini, hal böyle iken müvekkilinin kar mahrumiyeti de doğduğunu, yine fesihten önce davalı şirketten satın alınmış ancak 05.10.2022 tarihinde müşteriye satışı gerçekleşen bedelin ilk çalıştırma bedeli olarak talep edilen 11.800,00 TL de müvekkilinden haksız olarak talep edilen alacaklardan olduğunu, izah edilen sebepler ve Sayın Mahkemece Re sen gözetilecek hususlar kapsamında; fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile, müvekkilinden haksız olarak tahsil edilen; şimdilik 11.800,00 TL servis ücretinin, belirsiz alacak davası formatında olmak üzere 100,00 TL( Alacağın miktar ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebimizi arttıracak şekilde) Sözleşmenin haksız ve derhal feshinden kaynaklı Mahrum Kalınan kar bedelinin, talebin ihtarname tarihi olan 21.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile, belirsiz alacak davası formatında olmak üzere 100,00 TL( Alacağın miktar ve değerinin tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebimizi arttıracak şekilde) denkleştirme/portföy tazminatı,talebin ihtarname tarihi olan 21.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi , yargılama gideri ve vekâlet ücretiyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen yasa süre içerisinde davaya cevap dilekçesi sunulmadığı tespit edilmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan,itiraz dilekçeleri, ticari defterler, faturalar, bilirkişi raporları, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, taraflarca akdedilen bayilik sözleşmesinin davalı tarafça haksız olarak feshedildiği iddiasına dayalı maddi tazminat talebine ilişkindir.Davacı tanığı ... Atamer Aycıoğlu talimat mahkemesinde '' 25 yıldır ... şirketinde alım ve satım bölümünde çalışırım, tarım makineleri, traktör ve tarım aletleri satarız, üreticiden alıp bayilik şeklinde satıyoruz, biz üretim yapmıyoruz, Davacı ... Otomotiv şirketi ile davalı ... Makine şirketlerini nereden biliyor?Bağlantısı nedir?, Taraflar arasındaki ticari ilişkinin içeriği hakkında bilgisi var mı?Taraflar kaç yıldır ticari ilişki içerisindeler? cevaben ; 15 yıldır ... Makine A.Ş. İle çalışıyoruz, ... makine şirketinden biz kendimiz parası ile satın alıp bakasına satıyoruz, 15 yıldır ...'ın bayisiliğini yapıyoruz, ... gibi başka üretici şirketlerinde de bayiliğini yapıyoruz, ... gibi ve bunun gibi birçok şirketin ürettiği malları biz ... satıyoruz, bunların ... da satış temsilcisiyiz, Tarafların hangi yıl yazılı sözleşme imzaladığını biliyor mu?Sözleşme içeriği hakkında bilgisi var mı? cevaben; 2021 yılının son aylarına doğru çalıştığım şirket ile ... yazılı sözleşme imzaladı diye biliyorum, bayilik sözleşmesi olduğunu biliyorum, sözleşmenin bir maddesinde bizim ürünlerimizden başka ... da başka şirketin ürünlerini satamazsınız diye madde vardı bundan sebep biz birkaç ay sözleşmeyi imzalamadık beklettik, şirket yetkilisi ile ... yetkilileri arasında bu maddeye ilişkin konuşma geçtiğni biliyorum, o da şu şekildedir, biz 15 yıldır sizle çalışıyoruz bu maddeye gerek var mı diye konuşmuşlar, onlarda aynı şekilde biz de sizinle 15 yıldır çalışıyoruz, siz bize güvenmiyor musunuz diye söylediklerini, eğer sözleşmeyi imzalamazsak bize ürün göndermeyeceklerini söyledikleri için çalıştığım şirketin yetkilileri bu sebeple sözleşmeyi imzaladı diye biliyorum, o dönem şirketin şöyle bir sorunu vardı; sözleşme bize yaz ayında geldi, biz elimizde birkaç ay beklettik ancak müşterilerin davalı şirkete ait ve ön ödemesi alınmış ya da alınmamış siparişi verilmiş 20-25 tane (yaklaşık 2.000.000,00-TL bedel civarı) makine satış yapılması gerekiyordu, biz genelde şu şekilde yaparız hibe projelerini önceden dosya yaparız, yaptığımız dosyada satılacak olan malın marka model ve bayilik adı olacak şekilde yazılır, onaya gider , onaydan geldikten sonra da alıcı gelip makinesini talep ederi, onaylanan sözleşmede ...'ın bayiliği olduğu içinde biz ...'ın bu bayilik sözleşmesini imzalamak zorunda kaldık, Davalı ... şirketine ait ürünlerin ... ilinde satışı sadece davacı ... firması tarafından mı yapılıyordu? ...'daki başka firmalar da davalı şirkete ait ürünleri satıyor muydu? cevaben ; ... ...'ın makinelerini sadece biz satıyoruz, başka satan bayi yok, Davacı ... Otomotiv şirketinin davalı ... şirketine ait ürünlere benzer, başka şirketlere ait ürünlerin satışını gerçekleştirip gerçekleştirmediğini biliyor mu? Davacı şirket hangi şirketlere ait benzer ürünler satıyordu? cevaben; biz ... da olmayan başka şirketlerde olan teknik özellikleri farklı tarım aletlerini başka firmalardan tedarik ederek ... da satıyoruz, ... gibi şirketlerin ürünlerini satıyorduk, Davalı şirketin ,davacı ... Otomotiv şirketi gibi başka firmalara ait ürünleri satan diğer şirketlere de aynı şekilde bayilik sözleşmesi tanzim edip etmediğini biliyor mu? cevaben; ... şirketinin çevre illerde de bayiliğini yapan bizim gibi satıcı şirketler vardı onlarla da görüştüğümüzde ... bayilik sözleşmesini bu şekilde dayatmış sözleşmeyi imzalayan da olmuş imzalamayanda olmuş, davacı vekilinin talebi üzerine soruldu; ben ... dışındaki ...'ın bayiliğini yapan ve bu yazılı bayilik sözleşmesinin ... tarafından fesih edildiğini duymadım, olsa idi duyardım çünkü sürekli birbirimizden malzeme alıp satarız, bizim sözleşmemiz fesih edildikten sonra ... da ..., ... Tarım Makineleri adlı şirket ile sözleşme yaptığını duyduk, daha doğrusu ona ... da bayilik verdiğini duydum, ... Tarım da aynı bizim gibi sadece münhasıran ... makinelerini satmıyor, başkaca üretici şirketlere ait benzer malların satıldığını biliyorum, bayilik sözleşmesi 2021 yılında yazılı olarak imzaladık ancak sözleşmenin yazılı olarak imzaladıktan sonra ürün satışlarında aynı şekilde devam etti, bir değişiklik olmadı bunu ... şirketi de biliyordu, sözleşme iptal edilmeden önce yanlış hatırlamıyorsam 2022 yılının 9. Ayı idi, ... şirketi bizden ne kadar mal satabileceğimize ilişkin tahminen sipariş adedi bildirmemizi istedi, yani aslında bize yıllık ne kadarlık mal alabilirsin diye ciro bildirmemi istedi, hatırladığım kadarı ile bizde yapabileceğimiz ciroyu belirttik ancak ... bizden bizim bildirdiğimizden daha fazla bir ciro talep etmişti, biz de o kadar ciro yapamayacağımızı söylemiştik, miktarını hatırlamıyorum, bu usul her şekilde böyle olur, daha önceki yıllarda ortaya yolu buluyorduk, ancak o dönem pandemiden çıktığımız için önümüzü göremeyeceğimizden dolayı teklifi kabul edemedik, aslında ... bizi biraz zorladı, ortay yolu bulmak istemedi, sonrasında bayilik sözleşmesi iptal olunca bundan dolayı olduğunu tahmin ettik ancak sonradan öğrendik ki yazılı sözleşmeye göre fesih edildiğini anladık, fesih için herhangi bir yazılı bildirim ya da mühlet olduğunu duymadım, bir anda fesih edildi, sözleşme fesih edildiğinde genelde bizde mallar yıl sonuna doğru sipariş verilir, bu şekilde satış yaparız, iptal edildiği dönemde de 20-25 tane makinenin teslimi gerekiyordu, bizim teslim etmemiz gereken malları ...'ın bayiliğini yapan ... Tarım onlara teslim etti, bizim kanacağımız kazancı da ... Tarım müşterilerden aldı, bedeli totalde yaklaşık 3 -3,5 milyon civarında idi, ... adına satılan malın servis ücreti hakkında bilgim vardır, sözleşme iptal edilmeden önce biz sipariş almıştık, bayilik iptal edince makineyi teslim edemedik, biz de başka bir bayi arkadaştan bu makineyi temin ederek ...'a teslim ettik, normalde müşteri makineyi alınca servis makineyi çalıştırır vaziyette müşteriye teslim eder, ... da teslim sırasında ... çalışır şekilde teslim etmesi gerekiyordu etmedi, biz teslim ettik, ... bunun karşılığında müşteriden ücret talep etti, çünkü makine sıfırdı garantisi için bu bedeli talep ediyordu, müşteriden talep etti, müşteriye karşı biz sorumlu olduğumuz için bedeli biz ödedik, 15 yıllık ticari ilişkide böyle bir fatura daha önce hiç düzenlememiştir çünkü üretici firma malı tüketiciye teslim ederken çalışır vaziyette teslim etmek zorundadır, biz bu paranın müşterinin hesabından ödenmesini istedik, müşterinin makinesi olduğu için o ödesin dedik, ancak müşterinin hesabından gönderdiğimiz parayı geri müşteriye iade ederek illa ki ... firması üzerinden gönderilsin diye bize fatura ettiler , bizde bu fatura üzerine itirazi kayıtla bedeli ödedik, genelde ... iki seneye bir ya da bazen her yıl genelinde bayiliklerin performanslarının değerlendirildiği toplantıları oluyor bazen benim gittiğim bazen de şirket yetkilisinin gittiği oldu, biz bu performs değerlendirilmesinde ilk 5 girdik, bu tüm yıllar için geçerlidir, biz ...'ın ürettiği tüm ürünleri 15 yıldır ... da sattık bu şekilde adı duyuldu, diğer firma ise ... da ...'ın sadece tek sıra mısır sılajı denen makine var sadece onu satıyordu, zaten ...'ın bayiliği bize vermesinin sebebi de ürettiği tüm ürünleri sorumluluk alarak biz ... da sattığımız içindi, şuan ise ... Tarım Fimask'ın bizim tanıttığımız tüm ürünleri de kolaylıkla satmaktadır,''şeklinde, davacı tanığı ... Karakaş talimat mahkemesinde '' şirket yetkilisi halamın oğlu olur, 6 yıldır ... şirketinde satış ve pazarlama bölümünde çalışırım, tarım makineleri, traktör ve tarım aletleri satarız, üreticiden alıp bayilik şeklinde satıyoruz, biz üretim yapmıyoruz, Davacı ... Otomotiv şirketi ile davalı ... Makine şirketlerini nereden biliyor?Bağlantısı nedir?, Taraflar arasındaki ticari ilişkinin içeriği hakkında bilgisi var mı?Taraflar kaç yıldır ticari ilişki içerisindeler? cevaben ; 15 yıldır ... Makine A.Ş. İle çalışıyoruz, ... makine şirketinden biz kendimiz parası ile satın alıp başkasına satıyoruz, 15 yıldır ...'ın bayiiliğini yapıyoruz, ... gibi başka üretici şirketlerinde de bayiliğini yapıyoruz, ... gibi ve bunun gibi birçok şirketin ürettiği malları biz ... satıyoruz, bunların ... da satış bayisiyiz, Tarafların hangi yıl yazılı sözleşme imzaladığını biliyor mu?Sözleşme içeriği hakkında bilgisi var mı? cevaben; 2021 yılının 6. Ya da 7 .ayı civarında ilk defa yazılı olarak ...'ın yazılı sözleşme gönderdiğini biliyorum öncesinde yazılı sözleşme yoktu, bayilik sözleşmesi olduğunu biliyorum, sözleşmenin bir maddesinde bizim ürünlerimizden başka ... da başka şirketin ürünlerini satamazsınız diye madde vardı, biz bunu avukatımıza sorduk, bundan sebep biz birkaç ay sözleşmeyi imzalamadık beklettik, o dönem şirketin şöyle bir sorunu vardı; müşterilerden aldığımız siparişler vardı , eğer sözleşmeyi imzalamazsak ürünleri göndermeyeceklerini söylemeleri üzerine biz de bu sözleşmeyi imzalama zorunda kaldık, Davalı ... şirketine ait ürünlerin ... ilinde satışı sadece davacı ... firması tarafından mı yapılıyordu? ...'daki başka firmalar da davalı şirkete ait ürünleri satıyor muydu? cevaben ; ... ...'ın makinelerini sadece biz satıyoruz, başka satan bayi yok, Davacı ... Otomotiv şirketinin davalı ... şirketine ait ürünlere benzer, başka şirketlere ait ürünlerin satışını gerçekleştirip gerçekleştirmediğini biliyor mu? Davacı şirket hangi şirketlere ait benzer ürünler satıyordu? cevaben; biz ... da olmayan başka şirketlerde olan teknik özellikleri farklı tarım aletlerini başka firmalardan tedarik ederek ... da satıyoruz, ... gibi şirketlerin ürünlerini satıyorduk, Davalı şirketin ,davacı ... Otomotiv şirketi gibi başka firmalara ait ürünleri satan diğer şirketlere de aynı şekilde bayilik sözleşmesi tanzim edip etmediğini biliyor mu? cevaben; ... şirketinin çevre illerde de bayiliğini yapan bizim gibi satıcı şirketler vardı onlarla da görüştüğümüzde ... bayilik sözleşmesini bu şekilde dayatmış sözleşmeyi imzalayan da olmuş imzalamayanda olmuş, davacı vekilinin talebi üzerine soruldu; sözlşeme imzalanmadan önce aramızda 15 yıllık ticari ilişki olduğundan dolayı güven ilişkisi olduğunu ve bir sorun olmayacağını ...'ın yetkililerinin bizim şirket yetkilerine söylediğini onlardan duymuştuk, siz imzalayın biz malları gönderelim dediler, ben ... dışındaki ...'ın bayiliğini yapan ve bu yazılı bayilik sözleşmesinin ... tarafından fesih edildiğini duymadım, olsa idi duyardım çünkü sürekli birbirimizden malzeme alıp satarız, bizim sözleşmemiz fesih edildikten sonra ... da ..., ... Tarım Makineleri adlı şirket ile sözleşme yaptığını duyduk, daha doğrusu ona ... da bayilik verdiğini duydum, ... Tarım da aynı bizim gibi sadece münhasıran ... makinelerini satmıyor, başkaca üretici şirketlere ait benzer malların satıldığını biliyorum, hatta bizden daha çok çeşit mal satmaktadır, bayilik sözleşmesi 2021 yılında yazılı olarak imzaladık ancak sözleşmenin yazılı olarak imzaladıktan sonra ürün satışlarında aynı şekilde devam etti, bir değişiklik olmadı bunu ... şirketi de biliyordu, sözleşme iptal edilmeden önce yanlış hatırlamıyorsam 2022 yılının 9. Ayı idi, ... şirketi bizden ne kadar mal satabileceğimize ilişkin tahminen sipariş adedi bildirmemizi istedi, yani aslında bize yıllık ne kadarlık mal alabilirsin diye ciro bildirmemi istedi, hatırladığım kadarı ile bizde yapabileceğimiz ciroyu belirttik ancak ... bizden bizim bildirdiğimizden daha fazla bir ciro talep etmişti, biz de o kadar ciro yapamayacağımızı söylemiştik, miktarını hatırlamıyorum, bu usul her şekilde böyle olur, daha önceki yıllarda ortaya yolu buluyorduk, ancak o dönem pandemiden çıktığımız için önümüzü göremeyeceğimizden dolayı teklifi kabul edemedik, aslında ... bizi biraz zorladı, orta yolu bulmak istemedi, hatta ciro olarak Türkiye de 4.bayi olarak sıradayız, yani şirketimiz ...'a yüksek ciro kazandırmaktadır, ve ...'ın tüm ürettiği ürünlerinin tamamını satıyoruz, sonrasında bayilik sözleşmesi iptal olunca bundan dolayı olduğunu tahmin ettik ancak sonradan öğrendik ki yazılı sözleşmeye göre fesih edildiğini anladık, fesih için herhangi bir yazılı bildirim ya da mühlet olduğunu duymadım, bir anda fesih edildi, sözleşme fesih edildiğinde genelde bizde mallar yıl sonuna doğru sipariş verilir, bu şekilde satış yaparız, iptal edildiği dönemde de 15 tane makinenin teslimi gerekiyordu, Tarım İl müdürlüğünün destekleme dosyalarının genelde işlemlerinin süreç sebebi le yaklaşık bir yılı almaktadır, sözleşmeyi bir yıl önce yaptıksak malı teslim etmemiz bu projenin imzalanması ve onay süreci sebebi ile bir yıl sonraya denk geliyordu, ayrıca müşteri satışlarımızda vardı, bu sebeple biz bu malları bayilik iptal edildiği için teslim edemedik, bizim müşterilerimize mal teslimleri için bizim teslim etmemiz gereken malları ...'ın bayiliğini yapan ... Tarım onlara teslim etti, bizim kazacağımız kazancı da ... Tarım bizim müşterilerden aldı, bunların bedeli totalde yaklaşık 3 -3,5 milyon civarında idi, ... adına satılan malın servis ücreti hakkında bilgim vardır, ... ilişkin yaptığımız sözleşmedeki malı biz ...'ın ... bayisinden tedarik ettik, tedarik ettiğimiz dönemde bayiliğimiz iptal edilmişti , hatta biz ...'ı aradık bayiliğimiz iptal edildi ama bizim teslim etmemiz gereken mal var alı gönderin dedik, onlarda bize malın bedelinin bayilik fiyatından değil müşteri fiyatından veririz diye söylediler, biz de bunu üzerine Kayseri bayisinden ürünü temin edip ...'na teslim ettik, sözleşme iptal edilmeden önce biz sipariş almıştık, bayilik iptal edilince makineyi teslim edemedik, normalde müşteri makineyi alınca servis makineyi çalıştırır kurulumunu yapar, çalışır vaziyette müşteriye teslim eder, ... teslim edilecek malın kurulumunu ... yapmadı biz bedeli karşılığında kurulumunu yaptık, yani şu şekilde oldu bedelini ...'a ödedik ... gelip kurulumunu yaptı, bedeli 11.800,00-TL'dir, biz zaten bu parayı ödemezsek hizmet vermeyeceklerini söylediler, bu parayı faturalandırdılar, bizde faturayı ödedik, daha öncesinde böyle bir fatura hiç düzenlememiştik, çünkü ilk kurulumda servis ücretsizdir, üretici firma malı tüketiciye teslim ederken çalışır vaziyette teslim etmek zorundadır, genelde ... iki seneye bir ya da bazen her yıl ... genelinde bayiliklerin performanslarının değerlendirildiği toplantıları oluyor bazen benim gittiğim bazen de şirket yetkilisinin gittiği oldu, biz bu performans değerlendirilmesinde ilk 5 girdik, bu tüm yıllar için geçerlidir, biz ...'ın ürettiği tüm ürünleri 15 yıldır ... da sattık bu şekilde adı duyuldu, ...'daki tüm ilçelere mal satıyoruz, halen bile sipariş için bize gelenler oluyor, tanıtımını reklamını ... da ...'ın biz yaptık, biz ... sattığımız ancak teslim edemediğimiz malı Kayseri bayisinden aldıktan sonra ... firması tarafından başka bayiliklerden tedarik ederek mal satışlarımızın teslimlerinin yapılması engellendi, ... gibi başka müşterilerimiz de kaçırdık, ...'ın çıkarmış olduğu makineleri de başka firmalar üretiyor ancak her bir üretici firmanın ürettiği mal aynı olsa da ufak tefek farklı özellikleri değişik özellikleri oluyor, farklı şirketin birebir aynı ürünü üretmesi söz konusu olmuyor , bu sebeple ... dışında başka şirketten aynı ürünü tedarik etsek bile ...'ın ürettiği ürünün aynısı olmadığı için tedarik etme imkanımız olmuyor''şeklinde beyanda bulunmuşlardır. Tarafların iddia-savunmalarının değerlendirilmesi amacıyla ... talimat yazılmış, nitelikli hesap uzmanı ve SMMM bilirkişi tarafından tanzim edilen 27/05/2024 tarihli raporda özetle; denkleştirme talebi Türk hukukunda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 122. maddesinde düzenlendiği, ilgili hükmün birinci fıkrası uyarınca, “Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra; a) Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını hayhediyorsa ve c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa, acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir”. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi 31.12.2021 tarihinde imzalanmışsa da, tarafların arasındaki davacı tarafından davalının ürünlerinin satışına ilişkin ticari ilişki 2010 yılından beri süregeldiğini, bunun bayilik sözleşmesi olarak kabul edilip edilmeyeceği ve davalının davacı tarafından bulunan müşteriler sayesinde menfaatler elde etmeye devam ettiğinin kabulü mahkemenin hukuki takdirindedir. 6102 sy TTK 122/2 maddesi uyarınca “Tazminat, acentenin son beş yıllık faaliyeti sonucu aldığı yıllık komisyon veya diğer ödemelerin ortalamasını aşamaz” hükmü dikkate alınarak davacının davalı ile yapmış olduğu ticaretten dolayı son 5 yılda elde ettiği 5 yıllık kar tutarı hesaplanacağı, davacının davalı ile 2010 yılından 2022 yılına kadar süren bayilik tarzındaki ticari ilişki çerçevesinde sözleşmenin 21.09.2022 tarihinde feshinden önceki geçmiş 5 yıllık dönemde TTK 122/2 maddesi uyarınca clde eimiş olduğu net kazancın 125.410.60 TL olduğu; davacının bayilik iptali sonrası 3. Kişiye satmış olduğu üründen dolayı ödemiş olduğu servis bedelinin her iki tarafın ticari kayıtları ve banka ödeme belgesine göre 11.800,00 TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Nitelikli hesap uzmanı ... tarafından tanzim edilen 26/08/2024 tarihli ek raporda özetle; davacının davalı ile 2010 yılından 2022 yılına kadar süren bayilik tarzındaki ticari ilişki çerçevesinde sözleşmenin 21.09.2022 tarihinde feshinden önceki geçmiş 5 yıllık dönemde TTK 122/2 maddesi uyarınca hükmedilmesi durumunda portföy tazminatı için esas alınabilecek elde etmiş olduğu net kazancın 125.410,60 TL olduğu; davacının bayilik iptali onrası 3. Kişiye satmış olduğu üründen dolayı ödemiş olduğu servis bedelinin her iki tarafın ticari kayıtları ve banka ödeme belgesine göre 11.800,00 TL olduğu; davacının sözleşme kapsamında bildirimsiz derhal fesihten dolayı kullanılmayan süresi olan 22.09.2022- 31.12.2022 arası dönem için mahrum kalınan net kar kaybının 20.130,02 TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Mahkememizce tanzim ettirilen kök ve ek raporların hükme esas alınmaya yeterli olmadığı kanaatine varılarak, İstanbul NATM'ye talimat yazılmış, nitelikli hesap uzmanı Prof. Dr. ... ziraat mühendisi bilirkişi ve SMMM bilirkişi k tarafından tanzim edilen 17/01/2025 tarihli raporda özetle; taraflar arasındaki bayilik ilişkisi daha eskiye dayanmakla birlikte 31.12.2021 tarihinde imzalanan 12 ay süreli yazılı bayilik sözleşmesi ile bayilik ilişkisinin devam ettiği, davalı tarafın, 21.09.2022 itibariyle davacı bayinin rekabet yasağına aykırı davrandığı iddiasıyla sözleşmeyi feshettiği, davacı bayinin rekabet yasağına aykırı davranarak rakip firmaların ürünlerini de sattığına dair paylaşımlarını gösteren ekran görüntüleri, ticari defterlerinde kayıtlı alış- satış faturaları, tanık beyanları ve kendi kabulü olduğundan, aradaki bayilik ilişkisinin, sözleşmenin 3, 5, 12. Maddeleri kapsamında haklı sebeple feshedildiği kanaati oluştuğu, mahkemece, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin belirli süreli olduğunun ve feshin haklı sebeplere dayandığının değerlendirilmesi halinde, davalı ... AŞ'nin bildirimsiz fesih yapabileceği ve davacının fesih sebebiyle kar mahrumiyeti ve denkleştirme tazminatı talep edemeyeceği, bununla birlikte Mahkemenin farklı sonuca ulaşması ihtimali için alternatif hesaplamaların yapıldığı, davacı tarafça ihtirazi kayıtla ödenen 11.800 TL servis ücretinin, bayilik sözleşmesinin feshinden sonra başka bayiden tedarik edilerek teslim edilen makineye ilişkin olması sebebiyle talep edilemeyeceği, bununla birlikte mahkeme farklı kanaatte olursa faiz hesabının da yapıldığı, mahkemenin, bayilik sözleşmesinin belirsiz süreli olduğunu ve feshin haksız olduğunu değerlendirmesi halinde, davacı şirkete sözleşme ile ... bölgesi bırakıldığından Sözleşmenin 3, 5, 12. maddelerine göre davacının tek/mühasır satıcı olması sebebiyle TTK.m.121/4 kapsamında 3 ay için 32.276,88 kar mahrumiyeti ve temerrüt tarihinden dava tarihine kadar 3.147,66 TL gecikme faizi hesaplandığı, b. TTK.m.122/5 atfıyla olaya uygulanabilecek olan TTK.m.122/2 gereğince 129.107,53 TL denkleştirme tazminatı ve temerrüt tarihinden dava tarihine kadar 12.590,64 TL gecikme faizi hesaplandığı, bunda indirim yapılıp yapılmayacağının Mahkemenin takdirinde olduğu, davacı tarafça ödenen 11.800 TL servis ücretinin, bayilik sözleşmesinin feshinden sonra başka bayiden tedarik edilerek teslim edilen makineye ilişkin olmasından dolayı bayilik ilişkisi kapsamında olmadığından geri istenemeyeceği, bununla birlikte satışın bayilik ilişkisi devam ederken yapıldığı iddiasına istinaden Mahkemenin farklı kanaatte olması ihtimalinde davacı tarafın 11.800 TL ve temerrüt tarihinden dava tarihine kadar 1.150,74 TL gecikme faizi talep edilebileceği yönünde görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Davacı vekili 10/03/2025 tarihli ıslah dilekçesiyle; fazlaya ilişkin haklar saklı tutarak belirsiz alacak davası şeklinde ikame etmiş alacak kalemlerini bilirkişi raporunda belirlenen miktarlar gözetilerek;32.276,88 TL sözleşmenin haksız ve derhal feshinden kaynaklı mahrum kalınan kar bedelinin ihtarname tarihi olan 21.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile,129.107.53 TL denkleştirme/portföy tazminatı,talebin ihtarname tarihi olan 21.10.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi, yargılama gideri ve vekâlet ücretiyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava; taraflarca akdedilen 31/12/2021 tarihli Bayilik Sözleşmesinin davalı tarafça haksız olarak feshedildiği iddiasına dayalı olarak dava dışı müşteriye ödenilen makine servis bedelinin, kar mahrumiyetinin , denkleştirme-portföy tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesine ilişkindir.Uyuşmazlık, davalı tarafça bayilik sözleşmesinin haksız olarak fehsedilip feshedilmediği noktasındadır.Sözleşmenin 5. Maddesine göre davacıya ... ili bayilik bölgesi olarak bırakılmış,bayinin rakip ürünlerin üretimini, alım satımını, dağıtımını, reklamını yapamayacağı düzenlendiği,bayinin buna aykırı davranması halinde davalı ... aynı bölgeye başka bayilik verebileceği ve bu bölgeye doğrudan satış yapması mümkün olacağı gibi,davalı ... isterse sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceği hükmü yer almaktadır.Sözleşmenin 12. Maddesine göre de rakip ürünlerinin satışı veya üretimi ile uğraşılması da sözleşme feshi için haklı sebep olarak sayılmıştır.Davacının ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde , sosyal medya hesapları üzerinde yapılan inceleme neticesinde davacı bayinin, dava dışı şirketlere ait ürünleri sattığı tespit edildiğinden, davacının sözleşmenin 12. Maddesini ihlal ettiği kanaatine varıldığı, taraflarca akdedilen sözleşmenin davalı tarafça feshedilmesi haklı sebep olarak mahkememizce de kabul edilmiştir.Her ne kadar davacı tarafça, ...'da bulunan davalı şirketle sözleşme akdeden diğer bayilerin de dava dışı şirketlerin ürünlerini sattığı yönünde ve feshin haksız olduğu yönünde savunmada bulunulmuş ise de sözleşme serbestisi bulunduğu, taraflarca akdedilen sözleşmeye uygun davranılması gerektiği, bu nedenle davacı tarafça sözleşmeye uygun hareket edilmediği kanaatine varılarak, davacının kar mauhrumiyeti ve denkleştirme/portföy tazminatı talebine hak kazanamayacağı dikkate alınarak işbu talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.Davacı tarafın ; davacı şirket tarafından daha önce davalı şirketten satılmış ancak müşteriye satışı yapılmayan 1 adet ... ... ve 2 Adet ... ... Makinesi müşteri ... 'na 05.10.2022 tarihinde satılmıştır” diyerek ihtirazi kayıtla ödenen 11.800 TL'nin iadesini talebi yönünden ise; ilk çalıştırma/servis hizmeti verilen makinenin davacı şirketin bayilik ilişkisi kapsamında davalı ...'tan satın aldığı bir ürün olup olmadığı hususu önem arz etmektedir. Davacı tanığı ...'ın beyanına göre ... adına satılan malın siparişinin sözleşme fehsedilmeden önce verildiği,sözleşme feshedildikten sonra ...'na malın teslim edilmesi amacıyla malın dava dışı başka bir bayiden temin edildiğinin tespit edildiği, davacı tanığı ...'ın beyanına göre dava dışı ... 'na ilişkin yaptıkları sözleşmedeki malı ...'ın Kayseri bayisinden tedarik ettiklerini beyan etmiştir. Davacı şirketin dava dışı ...'na satılan makineyi bayilik ilişkisi kapsamında davalıdan almadığı, bayilik sözleşmesi feshedildikten sonra Kayseri bayiinden tedarik ederek teslim ettiği anlaşıldığından, yalnızca yetkili bayileri tarafından satılıp teslim edilen makinelerin kurulumunu/ilk çalıştırmasını ücretsiz olarak yapan üretici firmanın, bayilik ilişkisi sona erdikten sonra başka bayiden tedarik edilerek teslim edilen makinenin kurulumunu/ilk çalıştırmasını ücretsiz olarak yapma yükümlülüğü olmadığı tespitine varıldığından davacının, servis ücreti talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL nispi karar ve ilam harcının peşin alınan 269,85 TL ve 2.752,63 TL ıslah harcından mahsubu ile artan 3.022,48 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren HMK’nın 341. ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/05/2025
Katip
¸E-imzalıdır.
Hakim
¸E-imzalıdır.