T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/779
KARAR NO: 2023/798
BAŞKAN: ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: ... ...
KATİP: ... ...
ASIL DAVA YÖNÜNDEN
DAVACI-KARŞI
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [16124-21078-....] UETS
DAVALI-
KARŞI DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [16179-71963-...] UETS
KARŞI DAVA YÖNÜNDEN
DAVACI-KARŞI
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [16179-71963-..] UETS
DAVALI-KARŞI
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - [16124-21078-...] UETS
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 05/10/2020
KARAR TARİHİ: 20/09/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :19/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA;Davacı-karşı davalı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı kurum arasında karşılıklı düzenlenen 18/11/2014 tarihli inşaat yapım sözleşmesi ile “Zeytin Depolama Tesisi” yapımı konusunda anlaşma sağlanarak yapımına başlanılan iş için 25/04/2017 tarihli geçici kabul tutanağı düzenlendiğini, 25/04/2019 tarihinde ise garanti süresinin sona erdiği, ihale safhasında taraflar arasında hak ve alacaklar konusunda uyuşmazlıklar yaşandığından dava açma zarureti doğduğunu, ihale kapsamında yer alan elektrik işlerine dair ana trafo ve buna bağlı tesisat müvekkili yüklenicinin yapım taahhüdünde bulunduğundan bu konuda masraflar yapılarak malzeme temin edildiğini, ancak davalı kurum hiçbir gerekçe göstermeden adı geçen işi ihale kapsamından çıkararak başka bir kuruma ihale ettiğinden müvekkili şirketin daha yüksek ilk ihale kapsamında damga vergisi ile bu tutar üzerinden hesaplanan teminat mektubu vererek resmi masraflarda bulunduğunu, ihale düşmesi ile doğan farkın müvekkili şirkete ödenmediğini, 8.200.000,00.-TL tutar üzerinden alınan ihale için elektrik işleri haricinde müvekkiline 51.200,00.-TL eksik ödeme yapıldığını, müvekkili yüklenici taahhüdünde yapımı tamamlanan iş için Mudanya Sulh Huk. Mahk'nin 2019/45 D. İş sayılı dosyası ile yaptırılan tespit ile düzenlenen bilirkişi raporunda %30 oranında davalı, %70 oranında ise müvekkilinin kusurlu bulunduğunu, bilirkişi raporunda işaret olunan tesisatın ayıplı kısmının giderilmesi yerine tüm tesisatın yeniden yapıldığından ayıbın gerçek bedelinin tespiti için detaylı bilirkişi raporuna ihtiyaç duyulduğunu, davalı tarafça müvekkili adına SGK'ya yapılan ödemelerin ne kadar olduğunun bilinmediğini, müvekkili tarafından davalı kuruma verilen 492.000,00 TL bedelli teminat mektubunun iş sonunda iadesi yapılmayarak ayıplı inşaat ve SGK ödemeleri gerekçe gösterilerek haksız yere paraya çevrildiğini, müvekkili şirketin teminat mektubunun nakde çevrilmesini, elektrik işlerini ihale kapsamından çıkarılmasını, ihale bedelinin eksik yaptırılması ve SGK ödemeleri nedeniyle zarar uğradığını belirterek davanın kabulü ile müvekkili şirketin alacaklı olduğunun tespitine, yapılacak tespitten sonra artırılması kaydıyla şimdilik 10.000,00.-TL olan alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı-karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı/karşı davalıya verilen ihale projesinde güç kapasitesi 100 KVA iken teknik gereklilikten daha sonra yapılan değişikliklerle 800 KVA ya ihtiyaç duyulması nedeniyle davacının zararının doğmadığını, elektrik işlerinin mümkün olduğu ölçüde davacıya yaptırıldığını, elektrik işleri için davacıya toplam 92.485,40 TL ( KDV dahil 109.132,77 TL) ödeme yapıldığını, ayrıca müvekkili kurum tarafından gönderilen 23.09.2019 tarih ve 6/6940 sayılı yazı ile elektrik tesisatı ile ilgili yüklenici tarafça alınmış fakat montajı yapılmamış malzemelerin karşılıklı görüşmeler sonuç belirlenecek fiyat üzerinden teslim alınacağı bildirildiğini, davacı tarafça satın alınmış ve kullanılmayan malzemeler için düzenlenen 03/05/2017 tarih ve 754351 nolu fatura için kendisine KDV dahil 11.931,50 TL ödeme yapılarak malzemenin tutanakla teslim alındığını, davacıya elektrik işleri ve malzemeler için toplamda 121.064.27 TL ödeme yapıldığını, davacı tarafça yapılmayan imalatlara dair malzemeler trafo gibi büyük tutarlı kalemleri içerdiği ve bunlar satın alınamadığı için zarar doğmadığını, bu konuda dosyaya bir delilin sunulmadığını, inşaat işleri teknik şartnamesinde yer alan hüküm uyarınca müvekkilinin bu işlerde artış ve azalışa gidebileceği, 8.200.000,00 TL bedelle ihale olunan 11.000 m2 alanlı inşaat işinde toplam bedelin tam olarak belirlenebilmesinin mümkün olmadığını, işin doğası gereği işin yapım sürecinde ödemenin artıp azalabildiğinden teminat mektubunun veya ödenen damga vergisinin değiştirilmesinin söz konusu olamayacağını, davacıya sözleşme kapsamında yapılan 9.574.361,61.-TL tutarın ihale bedelinden fazla olduğu halde müvekkili tarafça ilave teminat mektubu istenmediğini, davacının yaptığı yangın tesisatının tamamen ayıplı olduğundan devreye alınamadığı için yenilendiğini, bu durumun tespit raporu sırasında yapılan kontrol ile sabit olduğunu, projeye göre 13 bar basınçla çalışması gereken tesisatın 8 barın üzerine çıkamadığını, bilirkişi raporunda yangın tesisatının baştan yaptırılması gerektiği belirtilerek plastik yangın tesisat boruları saha betonu altında bırakılarak Mevcut saha betonu kırılmadan yer üstünden geçecek şekilde çelik borudan mamul bir yangın tesisat projesi hazırlanarak yeni bir tesisatın çekilmesi gerektiği bildirildiği, tespit bilirkişi heyetinin müvekkiline kusur atfında bulunmasının hatalı olduğu, SGK”'na müvekkili tarafından yüklenici adına borcun kapanması için 101.987,94 TL ödeme yapılmak zorunda kalındığı, mekanik tesisat, yangın ve temiz su hatlarının ayıplı yapılması sebebi ile müvekkilinin zarara uğradığı, geçici - kabul tutanağında yazılı eksikliklerin yüklenici tarafta giderilmemesi üzerine davacıya ihtarname ve yazı ile bu eksiklikler bildirilerek tamamlanması gerektiği hususu ihtar olunmasına rağmen ihtarnameye bir cevap verilmemesi üzerine mahkeme tespiti yoluna gidildiği, sistemlerin çalışmadığına ve devreye alınamadığına dair yetkili servislerin formlarının ekte sunulduğu, yangın hattı ve şebeke suyunda sürekli kaçakların önlenemediği, açılan ikmal ihalesi işi içinde yer alan yangın tesisatlarının alınan teklifler üzerinden 390.342,12 TL bedelle yaptırıldığı, bunun dışındaki işlerin tamamen ayrı tutulduğu, zeytin salamura sularının toplanması için yapılan çökeltme havuzunun da ayıplı olduğu, atık sular dışarı sızdığı gibi dışarıdan içeriye suların aktığı gözlendiği, havuzdan su kaçakları ve havuzun boşaltılması için yapılan harcamalara dair faturaların sunulduğu, zarar tutarının teminat mektubu ile karşılanamadığı” beyan olunarak “ davacı/karşı davalının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, karşı davanın kabulüne, ve müvekkilinin 317.158,77.-TL zararının ticari faizi ile birlikte karşı taraftan tahsiline, delil tespiti davası da dahil olmak üzere yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; uyuşmazlığın davalıya ait tesislerde yapılan depolama bölümlerine ilişkin eser sözleşmesi kaynaklı davacının sözleşmeden kısmi dönme, eksik ödeme ve teminat mektubunun bozdurulması sebebi ile uğradığını iddia ettiği 10.000,00.-TL belirsiz alacağın davalıdan tahsiline ilişkin olduğu, davalının karşı davasının ise ayıplı imalatlar ve SGK ya davacı adına ödenen tutarlar nedeni ile uğradığını iddia attiği 317.158,77 TL nin davacıdan tahsiline ilişkin olduğu, davacının bu davayı belirsiz alacak davası olarak açıp açamayacağı, ayıplı imalatların parasal karşılığının ne olduğuna ilişkindir.
Mahkememizce davacı vekilinin tamamlanabilir dava şartı olması nedeni ile belirsiz alacak davacı açmakta hukuki yararı bulunmadığı gözetilerek harcı ikmal etmesi için iki haftalık kesin süre verilmesine, yatırmadığı takdirde müteakip işlemleri devam edilmeyeceğinin ve hukuki yarar yokluğunu nedeni ile davanın red edileceğinin ihtarına karar verilmiş, dosyanın mahkememiz tahkikat hakimliğinde iken tamamlanan dava değeri nedeni ile heyete tevdii edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce taraf vekillerince tanıklarının açık kimlik ve adresleri 1 haftalık kesin süre içerisibnde bildirildiği taktirde keşif ve gün ve saatinde de hazır edileceği beyan edilmekle hazır edildiği taktirde dinlenmelerine, akabinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak taraflarca gösterilecek ve mahallinde hazır edilecek tanıklarında dinlenmek sureti ile taraflar arasında düzenlenen 18/11/2014 tarihli sözleşme ve eki şartname ve projelere uygun şekilde işin yerine getirilip getirilmediği, ayıplı ve eksik ifa bulunup bulunmadığı var ise ayıp nedeni ile bedelde indirim gereken tutarın neden ibaret olacağı, davalı işverenin sözleşmenin elektrik işlerine ilişkin kısmının iptal edilmesi nedeni ile davacının bundan kaynaklı zararının var ise neden ibaret olacağı, yapılan iş ve imalatlar ile davalı tarafından ypaılan hakediş ödemelerine göre var ise davacının bakiye hakedişinin neden ibaret olacağı, davalı/karşı davacı iş veren firmanın bu ticari ilişki kapsamında alacaklı olduğu bir tutar bulunup bulunmadığı yönlerinden rapor aldırılmasına, bilirkişi olarak bir inşaat mühendisi..., bir elektrik mühendisi ..., bir SMMM ..., bir makine mühendisi ... olarak seçilmelerine karar verilmiş ve bu itibarla bilirkişi kurulundan alınan 13/07/2021 tarihli bilirkişi raporunda; davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti taahhüdü alındaki Mudanya Zeytin Depolama Tesisi inşaatı işinde yapılan incelemede, davacı tarafından inşaat işlerinden 99.120,00 TL, tesisat işlerinden 180.000,00'TL olmak üzere toplam 279.120,00 TL ayıplı imalat yapılmış olduğu, SGK Mudanya Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün 09.05.2019 tarih ve esas 7057392 sayılı yazısında dava konusu işten dolayı davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin 31.05.2019 tarihi itibarı ile SGK ya olan 87.748,50 TL borcu olduğu, davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin yapmış olduğu ayıplı imalatlar ile SGK ya olan borcu toplamının 279.120,00 + 87.748,50 TL=366.868,50.-TL olduğu, davacının İdareye vermiş olduğu 492.000,00 TL kesin teminattan davacının 366.868,50 TL borcunun kesilmesi ile 492.000,00 TL — 366.868,50 TL =125.131,50.-TL' nin davacıya iade edilmesi gerektiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Daha sonra dosyanın daha önceki bilirkişi heyetine tevdii ile tarafların itirazları doğrultusunda ek rapor düzenlenmesinin istenmesine karar verilmiş, 01/11/2021 tarihli raporunda; davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti taahhüdü alındaki Mudanya Zeytin Depolama Tesisi inşaatı işinde heyetimizce tekrar yapılan incelemede, davacı tarafından inşaat işlerinden 99.120,00 TL, tesisat işlerinden 180.000,00 TL olmak üzere toplam 279.120,00 TL ayıplı imalat yapılmış olduğu, davalı karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından çökeltme havuzu yerine yaptırılan 2 Adet 100 lt. polyester depo için 244.314,74 TL ödeme yapıldığı, davalı karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından SGK ya 101.987,94.-TL ödeme yapıldığı, davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin yapmış olduğu ayıplı imalatlar, 2 Adet Polyester depo bedeli olan 244.314,74 TL ile SGK ya ödenen 101.987,94.-TL toplamının 279.120,00 + 244.314,74 + 101.987,94 = 625.422,68 TL olduğu, davacının İdareye 492.000,00 TL kesin teminat verdiği dikkate alındığında verilen teminattan davacının davalı idareye olan 625.422,68 TL borcunun kesilmesi ile 492.000,00 TL – 625.422,68= - 133.422,68 TL olduğu burumda davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 133.422,68 TL borcu kalacağının bildirildiği anlaşılmıştır.
Yargılama sırasında Davacı/karşı davalı vekilinin bilirkişi ek raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçesini tekrar ettiğini, bilirkişilerin uzmanlık alanlarına uygun şekilde ve itirazları dikkate alacak şekilde rapor tanzim etmediklerini, her bir bilirkişinin rapordaki görüşleri yönünden ayrı ayrı itirazlarını dosya içerisine sunduklarını, mevcut bilirkişi kurulu dışında özellikle elektrik mühendisi bilirkişinin değiştirilerek başka bir bilirkişi heyeti oluşturularak yeni bir rapor aldırılmasını talep ettiklerini, tanıkları ... ve ...'nun hazır olduğunu, dinlenmelerini talep ettiklerini beyan ettiği anlaşılmıştır.
Yine davalı/karşı davacı vekilinin özellikle mekanik tesisat yönünden yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılması taleplerinin bulunduğunu, ek raporda itirazlarının değerlendirilmediğini, çökeltme havuzunun boşaltılması için yapılan 40.332,40 TL masrafın faturasının dosya içerisine sunulmasına rağmen bilirkişi heyetince değerlendirilmemiş olsa da bunun mahkemece dikkate alınabileceği düşüncesinde olduklarını, yeni bir bilirkişiden rapor aldırılması konusundaki taleplerini tekrar ettiklerini, bu aşamada tanık dinletilmesine muvafakatleri olmadığını, verilen kesin süre içerisinde tanıkların hazır edilmediğini ve dinlenilmediğini beyan ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın yeniden aynı bilirkişi heyetine tevdii ile taraf vekillerinin asıl ve birleşen dava yönünden dilekçelerinde yazılı olan itirazlarını tek tek irdeler ve karşılar tarzda dosya kapsamına uygun 2. Ek rapor düzenlenmesinin istenmesine karar verildiği, davacı/karşı davalı vekilinin davanın ihbarı talebinin kabulü ile dilekçesinde isim ve adresleri belirtilen dava dışı şirketlere davanın ihbarı dilekçesinin bir örneğinin usulen tebliğine karar verildiği anlaşılmış, bilirkişi kurulunun 26/01/2022 tarihli raporunda; davacı veklilinin rapora itiraz dilekçesinde; "....Davalı kurumun da kabulünde olan, müvekkile ödenmemiş 51.200,00TL yine hesaplamaya katılmamıştır. ...." bu tutarın davacı alacağı olarak hesaplamaya katılması gerektiğini. Teminat mektubunun bozdurulması nedeniyle davacının icra takibine uğrayarak zarara uğradığını, bu durumun kök raporda olduğu gibi ek raporda da dikkate alınmadığı, dediği bu tutarın mahkemece kabul ve reddi seçenekleri dikkate alınarak davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti taahhüdü altındaki Mudanya Zeytin Depolama Tesisi inşaatı işinde heyetimizce tekrar yapılan incelemede; davacı tarafından inşaat işlerinden 139.452,40 TL , tesisat işlerinden 180.000,00 TL olmak üzere toplam 319.452,40 TL ayıplı imalat yapılmış olduğu, davalı-karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından çökeltme havuzu yerine yaptırılan 2 Adet 100 lt. polyester depo için 244.314,74 TL ödeme yapıldığı, davalı-karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından SGK ya 101.987,94 TL ödeme yapıldığı, davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin yapmış olduğu ayıplı imalatlar, 2 Adet Polyester depo bedeli olan 244.314,74 TL ile SGK ya ödenen 101.987,94.-TL toplamının 319.452,40 + 244.314,74 + 101.987,94 = 665.755,08 TL olduğu, davacının İdareye 492.000,00 TL kesin teminat verdiği dikkate alındığında verilen teminattan davacının davalı idareye olan 665.755,08 TL borcunun kesilmesi ile 492.000,00 TL –665.755,08 TL = - 173.755,08 TL olduğu burumda davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 173.755,08 TL borcu kalacağı, Kabule göre 51.200 TL'nin kabulü halinde davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye (173.755,08TL-51.200,00TL)= 122.555,08 TL borcu kalacağı, Reddi halinde davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 173.755,68 TL borcu kalacağının bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce taraf vekillerinin itirazları doğrultusunda inceleme yapılarak itirazları tek tek giderir şekilde son kez rapor tanzim edilmesinin istenmesine karar verilmiş, bu itibarla bilirkişi heyetinin 18/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda; davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti taahhüdü alındaki MudanyaZeytin Depolama Tesisi inşaatı işinde heyetimizce tekrar yapılan incelemede; davacı tarafından inşaat işlerinden 139.452,40 TL ,tesisat işlerinden 180.000,00 TL olmak üzere toplam 319.452,40 TL ayıplı imalat yapılmış olduğu, davalı karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafındançökeltme havuzu yerine yaptırılan 2 Adet 100 lt. Polyester depo için 244.314,74 TL ödeme yapıldığı, davalı karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından SGK ya 101.987,94.-TL ödeme yapıldığı, davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin yapmış olduğu ayıplı imalatlar, 2 Adet Polyester depo bedeli olan 244.314,74 TL ile SGK ya ödenen 101.987,94 TL toplamının 319.452,40 + 244.314,74 + 101.987,94 = 665.755,08 TL olduğu, davacının İdareye 492.000,00 TL kesin teminat verdiği dikkate alındığında verilen teminattan davacının davalı idareye olan 665.755,08 TL borcunun kesilmesi ile 492.000,00 TL –665.755,74 TL = -173.755,74 TL olduğu, bu durumda davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 173.755,74 TL borcu kalacağı, kabule göre 51.200,00 TL'nin kabulü halinde davacı- karşı davalın davalı-karşı davacıidareye (173.755,74 TL- 51.200,00 TL)= 122.555.74 TL borcu kalacağı, davalı/karşı davacı İdare kararıyla işin devamı sürecinde yapımından vazgeçilen 100 KVA trafo ve tesisatı işleri için ödenmeyen tutara (39.573,85 TL) ilişkin nihai takdirin Sayın Mahkemenin uhdesinde kaldığı, reddi halinde davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 173.755.74 TL borcu kalacağının bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosya içerisine sunulan bilirkişi raporları kendi içerisinde ve birbiri ardına çelişkili olup sunulan diğer raporlar ile de ayrıca çelişkiler bulunmakta olduğundan bu hali ile hüküm kurmaya elverişli kesin kanaat bildirici yeni bir rapor aldırılması gerekli bulunduğundan taraf vekillerinin bu konudaki beyan, talep ve itirazları da dikkate alınarak dosya kapsamına uygun kesin kanaat bildirici ve kanaatlerin dayandığı teknik sebepleri de açıklar ve de dosya içerisindeki itirazları giderir ve çelişkileri açıklar mahiyette yeni bir heyet oluşturularak rapor aldırılmasına, bilirkişi olarak bir İnşaat Mühendisi Yavuz ÖZDEMİR, Bir Makine mühendisi Cafer KAPLAN, Bir SMMM Ayhan AYDIN, bir elektrik mühendisi ve bir nitelikli hesaplamalar uzmanı (Borçlar hukuku) bilirkişilerin resen seçilmesine, İncelemenin mahkememiz heyeti katılımı ile yeni bir bilirkişi görevlendirilmesi söz konusu olduğundan keşfen yapılmasına karar verilmiş, bilirkişi kurulunun 04/01/2023 tarihli raporunda; inşaat işleri bakımından davacı ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK TAAHHÜT TİC. SAN. LTD. ŞTİ. tarafından yapılan Çökeltme Havuzu imalatının sözleşme ve eklerine uygun bir şekilde yapıldığı kanaatine varıldığından, Davalı S.S. ...Tarım Satış Kooperatifleri Birliği tarafından geç yaptırılan havuz içi izolasyonu yüzünden meydana gelen kaçaktan davacının hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı, çökeltme havuzu imalatının kabul edilmesini, çökeltme havuzu periyodik bakım ödemelerinin ve 2(iki) adet polyester tank imalatı temini ve montaj bedelinin davacı ... inşaat proje mühendislik taahhüt tic. san. ltd. şti.'ne rücu edilmemesi gerektiği kanaatine varılmış, elektrik tesisat işleri bakımından açıklanan sözleşme maddesindeki ifadelere göre davalı işverenin ( karşı davacı ) teknik gerekçelerle nitelik ve birim fiyatı değişen trafo ve tesisi ile diğer bazı kalemlere ait imalatların, mevcut ihale kapsamında yaptırma veya yaptırmama yetkisini, yaptırmama olarak kullanmasında bir isabetsizlik ve kusurun bulunmadığı, yaptırılmasından vazgeçilen elektrik iş kalemleri yerine başka pozlarda iş yaptırıldığından davacı ( yüklenici ) nın herhangi bir zararının bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmış, mahkeme aksi kanatte ise hüküm kurmaya yönelik olarak yükleniciye herhangi bir nedenle yaptırılmayan iş kalemlerinin yapılmamasından dolayı yüklenicinin uğrayacağı muhtemel kazanç kaybının 4.778,43.-TL olacağı, trafo güç değişikliği nedeniyle ihale kapsamından çıkarılan iş kalemi tutarının 39.820,26.- TL olduğu, mekanik tesisat işleri bakımından ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK MADENCİLİK OZALİT REKLAM TAAHHÜT TİC.SAN. LTD ŞTİ. tarafından yapılan S.SSMARMARA ZEYTİN TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ zeytin depolama tesisleri kullanma suyu ve yangın tesisatının (MEKANİK TESİSAT) ayıplı olarak imal edilmiş olduğu, kullanma suyu ve yangın tesisatının (mekanik tesisat) onarılmasının mümkün olmadığı, mekanik tesisatların yeniden projelendirilip imalatının yapılması gerektiği, davaya konu olan mekanik tesisatın yeniden projelendirilip imalatının yapılması maliyetinin KDV dahil 260.360,84 TL olduğu, maliyetin 2019 yılı rayiçlerine uygun olduğu, davaya konu olan mekanik tesisatın teslim sonrası kullanılması sırasında oluşan su kaçaklarının onarılmaya çalışılması sırasında KDV dahil 68.298,00.-TL masraf yapılmış olduğu, davaya konu olan S.S.'...TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ zeytin depolama tesislerinde kullanma suyu ve yangın tesisatının (MEKANİK TESİSAT) ayıplarından dolayı 260.360,84 TL ve 68.298,00 TL olmak üzere toplamda 328.658,84 TL zarar oluştuğu, S.S.'...TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ zeytin depolama tesisleri kullanma suyu ve yangın tesisatının (MEKANİK TESİSAT) ayıplı durumun, tesisatın imalatı sonrası beton atılmadan yapılacak basınç testinde tespit edilebileceği, dava dosyasında mekanik tesisat basınç testinin beton atma işleminin öncesi veya sonrasında yapılması ile ilgili herhangi bir açıklama bulunmadığı, bu durumda oluşan zararın sorumluluğunun belirlenmesinde mahkemece yapılacak sorgulamada durumun açıklanacağı, inşaat işlerinin doğası gereği bir işe başlamadan önce gerekli izin, tedbir ve bilgilendirmelerin yapılması gerekli olduğu, buna rağmen davaya konu mekanik tesisatın basınç testlerinin yapılamadan beton atma işleminin yapılmış olması durumunda; davaya konu olan S.S. ...TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ zeytin depolama tesislerinde kullanma suyu ve yangın tesisatının (MEKANİK TESİSAT) ayıpların oluşmasında ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK MADENCİLİK OZALİT REKLAM TAAHHÜT TİC.SAN. LTD sorumluluğunun % 50 olduğu ve S.S....TARIM SATIŞ KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ sorumluluğunun % 50 olduğu, dolaysıyla Mekanik Tesisattan oluşan zararın %50'lik kısmı olan 164.329,42.-TL den ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK MADENCİLİK OZALİT REKLAM TAAHHÜT TİC.SAN. LTD ŞTİ.'nin sorumlu olduğu, oluşan zararının %50'lik kısmı olan 164.329,42.-TL' den ise ...TARIM SATIŞ KOOPERATİF BİRLİĞİ'nin sorumlu olduğu, davaya konu Mekanik tesisatın basınç testlerinin yapılması sonrasından beton atma işleminin yapılmış olması durumunda ise; Mekanik tesisattan oluşan 328.658,84.-TL zararın tamamından ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK MADENCİLİK OZALİT REKLAM TAAHHÜT TİC.SAN. LTD ŞTİ. sorumlu olduğu, serbest muhasebeci mali müşavir görüş ve kanaatine göre davalı taraf S.S....Tarım Satış Kooperatifleri Birliği tarafından davacı adına SGK ya ödeme yapılmış olduğu 101.987,94 TL tutardan davacı ... İNŞAAT PROJE MÜHENDİSLİK MADENCİLİK OZALİT REKLAMTAAHHÜT TİC.SAN. LTD sorumlu olduğu, davacı tarafından dava dilekçesi ekinde ibraz edilen davalı taraf ile ilgili davacı tarafın 2020 yılına ait muavin defter dökümü suretinde 51.790,29 TL olarak görünen ve davacı taraf vekilinin 16.11.2021 tarihindeki dilekçesinde “Davalı kurumunda kabulünde olan müvekkile ödenmemiş 51.200,00 TL” tutarın mahkeme tarafından kabulü durumunda davacı taraf lehine ilave edilmesi gerektiği, nitelikli hesaplama bilirkişi görüş ve kanaatine göre davacı tarafın Elektrik İşlerinin sözleşmeden çıkarılması nedeni ile Damga Vergisi farkı ve ilk sözleşme bedeli üzerinden hesaplanan Teminat Mektubu karşılanması nedeni ile doğan zararının bulunmadığı, davalı iş sahibi tarafından davacı yüklenicinin SGK'ya borçları nedeni ile ödemiş olduğu toplam 101.987,94 TL'nin davacı yüklenicinin alacağında mahsup edilmesi gerektiği, davacı yüklenicinin borçları nedeni ile ödeme yapılması ve davacı yüklenicinin kusuru nedeni ile ayıpların giderilmesi için ödenen bedeller sebebi ile davacı yüklenicinin davalı iş sahibine borçlu olduğu, anılan borçların tahsil için Sözleşme kapsamında tutulan 47.783,07.-TL güvence bedelinden karşılanamayan borcun tahsili için 492.000,00.-TL'lik teminat mektubunun nakde çevrilmesinde sözleşmeye aykırılık bulunmadığı, ihtimalli olarak belirtilen davacı yüklenici ile davalı iş sahibinin iddiaları çerçevesinde davacı yüklenicinin davalı iş sahibinden olan bakiye alacağının; mekanik tesisatta %100 davacı sorumlu olduğunda;
Güvence bedeli 47.783,07 ₺ 47.783,07 ₺ 47.783,07 ₺ 47.783,07,
Teminat Bedeli ₺ 492.000,00 ₺ 492.000,00 ₺ 492.000,00 ₺ 492.000,00
SGK Ödeme -₺ 101.987,94 -₺ 101.987,94 -₺ 101.987,94 -₺ 101.987,94
Elekrik İşleri ₺ 9.955,06 ₺ 4.778,43 ₺ - ₺ -
Mekanik Tesis -₺ 328.658,84 -₺ 164.329,42 -₺ 328.658,84 -₺ 164.329,42
Toplam ₺ 119.091,35 ₺ 283.420,77 ₺ 109.136,29 ₺ 273.465,71
olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın gelinen aşama itibari ile taraf vekillerinin itirazlarının dosya kapsamına uygun şekilde irdelenerek ve tüm delilleri bir arada değerlendirilmek sureti ile önceki bilirkişi heyetinin kök ve ek raporlarında yer alan teknik bilirkişi görüşlerinden ayrılınan noktalar var ise hangi noktalarda ve hangi gerekçe ile ayrıldıkları hususunun da ayrıca nedenleri ile birlikte ve delilere dayalı olarak belirtilmek sureti ile dosya kapsamına uygun ve taraf vekillerinin tüm itirazlarını giderir şekilde ek rapor aldırılmasına karar verilmiş, bilirkişi kurulunun 29/05/2023 tarihli son raporunda; Toplam Alacak 165.114,72.-TL, 329.444,14.-TL, 160.336,29.-TL, 324.665,71.-TL olduğu, anılan tabloda yer verildiği üzere Sayın Mahkemenin davacının 51.200.00 TL talebinin kabul edilmemesi ihtimalinde “TOPLAM” hesabın dikkate almması gerektiği, talebin kabul edilmesi ihtimalinde ise “TOPLAM ALACAK” heşabının dikkate alınması gerektiği, kök raporda değişiklik yapılmasına gerek görülmediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında davacı/karşı davalı vekilinin duruşmada alınan beyanında; bilirkişi raporuna karşı sundukları beyan ve itiraz dilekçelerini aynen tekrar ettiklerini, eksikliklerin mahkemece giderilebileceği kanaatinde olduklarını, bu aşamada davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, yine aynı oturumda davalı/karşı davacı vekilininin beyanında; bilirkişi raporuna karşı sundukları beyan ve itiraz dilekçelerini aynen tekrar ettikelirini, itirazları konusunda değerlendirmenin mahkemece yapılarak asıl davanın reddine karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini, ayrıca itiraz dilekçelerinde atıfta bulundukları Bursa Uludağ Üniversitesi İnşaat Mühendisliği fakültesinden aldırdıkları uzman görüşünü sunduklarını beyan ettiği, mahkememizce yapılan değerlendirmede her ne kadar taraf vekillerince itirazları kapsamında ek rapor aldırılması konusunda talepte bulundukları görülmüş ise de dosyanın gelmiş olduğu aşama ve aldırılan bilirkişi raporları ve toplanan deliller kapsamında davanın yeterince aydınlandığı, yeni bir bilirkişi raporu aldırılmasının dosyaya katkı sağlamayacağı, mevcut bilirkişi raporlarına göre karar verilebileceği, esasen ve nihai olarak bilirkişi raporlarının taktirinin mahkememize ait olup bu celse taraf vekillerince de ayrıca var ise eksikliklerin mahkemece giderilerek davanın esası hakkında karar verilmesi hakkında talepte bulundukları görülmekle taraf vekillerinin yeni bir ek rapor aldırılması ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılması konusundaki taleplerinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre; uyuşmazlığın davalıya ait tesislerde yapılan depolama bölümlerine ilişkin eser sözleşmesi kaynaklı davacının sözleşmeden kısmi dönme, eksik ödeme ve teminat mektubunun bozdurulması sebebi ile uğradığını iddia ettiği 10.000,00.-TL belirsiz alacağın davalıdan tahsiline ilişkin olduğu, davalının karşı davasının ise ayıplı imalatlar ve SGK'ya davacı adına ödenen tutarlar nedeni ile uğradığını iddia ettiği 317.158,77.-TL'nin davacıdan tahsiline ilişkin olduğu, davacının bu davayı belirsiz alacak davası olarak açıp açamayacağı, ayıplı imalatların parasal karşılığının ne olduğuna ilişkin olduğu, dava konusu olan atık su çökeltme havuzunda yaşanan sızıntının her iki yönlü olduğu, havuzda depolanan salamura atık sularının çevreye yayılması ile birlikte, yeraltı suyunun da boşaltılan havuzun içine dolmakta olduğu, daha önce tamamen boşaltılmış olduğu davacı firmanın şartnameye uygun özelliklerde 2 kat membran (2+3 mm) kullanarak söz konusu çökeltme havuzuna gerekli yalıtımı yaptığı görülmekte olduğu, burada bir eksik veya hatalı bir duruma rastlanmadığı, fakat söz konusu yalıtım uygulamasının çok ince ve özenli bir işçilik gerektirmekte olduğu, en ufak bir kaymada membran kenarlarında açıklık kalabildiği, anlık bir dikkatsizlik sonucu bile membranda tüm geçirimsizlik özelliğinin kaybolmasına sebep olabilecek delikler oluşabildiği, dolayısıyla, yüklenici müteahhit firmanın yalıtım uygulamasını gerçekleştirmiş olmasının eksiksiz gerçekleştirdiği anlamına gelmediği, söz konusu sızıntının uygulama esnasında meydana gelmiş muhtemel hatalardan kaynaklanmış olabileceği, çökertme havuzunda gözlemlenen sızıntının gözlemlenebilmesi ancak havuzun aktif bir şekilde kullanılması sonucu mümkün olabileceği, dolayısıyla havuzun maruz kaldığı olası bir sızıntı probleminin gizli ayıp olarak değerlendirmenin daha doğru bir yaklaşım olacağı, bu sebeple, söz konusu sızıntının geçici kabul tutanağında yer almamasının davalı/ Karşı Davacı S.S. ...Tarım Satış Kooperatifleri Birliği açısından hak kaybına neden olacak bir durum teşkil etmediği düşünülmüş, incelenen dava dosyası ve bilirkişi heyet raporları göz önünde bulundurulduğunda söz konusu atık su çökeltme havuzunda gözlemlenen sızıntı probleminin, yüklenici müteahhit firma Davacı/Karşı Davalı ... İnşaat Proje Mühendislik Madencilik Ozalit Reklam Taahhüt Ticaret Sanayi Ltd.Şti. tarafından gerçekleştirilen inşa eylemi sırasında meydana gelmiş olmasının muhtemel uygulama hatalarından kaynaklı olabileceği görüş ve kanaatine varıldığından asıl davanın reddine, karşı davanın ise davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti taahhüdü altındaki Mudanya Zeytin Depolama Tesisi inşaatı işinde heyetçe tekrar yapılan incelemede; davacı tarafından inşaat işlerinden 139.452,40 TL, tesisat işlerinden 180.000,00.-TL olmak üzere toplam 319.452,40.-TL ayıplı imalat yapılmış olduğu, davalı-karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından çökeltme havuzu yerine yaptırılan 2 Adet 100 lt. polyester depo için 244.314,74 TL ödeme yapıldığı, davalı-karşı davacı S.S. ... Zeytin Tarım Satış Koop. Birliği tarafından SGK'ya 101.987,94.-TL ödeme yapıldığı, davacı ... İnş.Proje Müh. Maden Taah.Tic. San. Ltd Şti.nin yapmış olduğu ayıplı imalatlar, 2 Adet Polyester depo bedeli olan 244.314,74 TL ile SGK'ya ödenen 101.987,94.-TL toplamının 319.452,40 + 244.314,74 + 101.987,94 = 665.755,08 TL olduğu, davacının İdareye 492.000,00 TL kesin teminat verdiği dikkate alındığında verilen teminattan davacının davalı idareye olan 665.755,08 TL borcunun kesilmesi ile 492.000,00 TL –665.755,08 TL =- 173.755,08 TL olduğu durumda davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye 173.755,08.-TL borcu kalacağı, kabule göre 51.200 TL'nin kabulü halinde davacı- karşı davalın davalı-karşı davacı idareye (173.755,08TL-51.200,00TL)=122.555,08.-TL borcu kalacağı anlaşıldığından karşı davanın kısmen kabulü ile, 122.555,08.-TL'nin 13/11/2020 karşı dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte karşı davalıdan alınıp karşı davacı ... Tarım Satış Kooperatifi'ne verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davanın REDDİNE,
2-Asıl dava yönünden harçlar yasası gereği alınması gereken 269,85.-TL nispi harcın davacı tarafça yatırılan 170,78.-TL peşin harç ile 13.302,46.-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 13.203,39.-TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı-karşı davalı vekiline İADESİNE,
3-Davalı-karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca taktir ve tayin olunan 104.784,09.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalı ....vekiline VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca yatıran tarafa İADESİNE,
6-Karşı davanın KISMEN KABULÜ ile, 122.555,08.-TL'nin 13/11/2020 karşı dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte karşı davalıdan alınıp karşı davacı ... Kooperatifi'ne VERİLMESİNE,
Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
7-Harçlar yasası gereği alınması gereken 8.371,74.-TL nispi harçtan peşin alınan 5.416,28.-TL karşı dava harcının mahsubu ile bakiye 2.955,46.-TL karar ve ilam harcının karşı davalı ...'nden alınıp HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
8-Karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca taktir ve tayin olunan 19.383,27.-TL vekalet ücretinin karşı davalı ...'nden alınıp karşı davacı ... vekiline VERİLMESİNE,
9-Karşı davacı tarafından yapılan toplam 1.193,50.-TL yargılama giderinden kabul ve ret oranına göre(% 38,65 kabul) 461,29.-TL'nin karşı davalı ...'nden alınıp karşı davacı ... Tarım Satış Koop'ne VERİLMESİNE, bakiyesinin karşı davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
10-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, davacı/karşı davalı vekili ile davalı/karşı davacı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Yargı yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/09/2023
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza