T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/812 Esas
KARAR NO: 2021/810
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 14/10/2021
KARAR TARİHİ: 20/10/2021
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26/10/2021
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; davacı vekilinin 14/10/2021 dava dilekçesini özetle; müvekkili .... Örme Kumaş Dokuma firması uzun yıllardır kumaş alım satım işi ile iştigal ettiğini, müvekkil firma hem yurt içine hem de yurt dışına örme kumaş ihraç etmekte hem de onlardan kumaş ithal etmekte olduğunu, müvekkil firma ve ... arasında 24.05.2021 tarihinde düzenlenen Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesi uyarınca, ...., 30/150 ebatlarında boyalı 2 ton örme kumaşı 05/10/2021 tarihinde müvekkil firmaya teslim etmeyi taahhüt ettiğini, bunun üzerine müvekkil firma da Halk Bankası Vişne Caddesi Şubesi'ne ait olan 5504352 Seri Numaralı, lehdarı Yaşar KAHRAMAN olan, 15/10/2021 düzenleme tarihli, 100.000,00 TL bedelli çeki düzenleyerek ...'e teslim ettiğini, taraflar aralarında mutabık kaldıkları sözleşme maddelerini çekin fotokopisini çekerek çekin altına yazarak imzaladıklarını, Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinin 2. Maddesinde açıkça "05.10.2021 tarihinde kumaşlar teslim edilmediği takdirde işbu çek bedelsiz kalacaktır. Bedelsiz kalan işbu çek düzenleyene iade edilecektir." şeklinde tarafların anlaşma yaptığını, müvekkil firmayla imzaladığı Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinin satıcısı konumunda olan ..., sözleşmede taahhüt ettiği tarihte 30/150 ebatlarında boyalı 2 ton örme kumaşı müvekkil firmaya teslim etmeyerek sözleşmeden doğan edimini yerine getirmediğini, Ön Ödemeli Taksitle Satış Sözleşmesinin 2. Maddesi uyarınca Satıcı taraf olan ..., yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan ve bedelsiz kalması gereken çeki müvekkile teslim etmediğini, satıcı taraf olan ... tamamen kötü niyetli bir şekilde hareket ettiğini ve Sözleşme gereği edimini yerine getirmeyen satıcının çekin ibraz tarihinde bankaya ibraz etmesi ve çek bedelini alması müvekkil firmanın mağduriyetine yol açacağından bahisle; müvekkil firmanın zarara uğramasını, mezkur sözleşme gereğince bedelsiz kalan çeke ait bedelin talep edilmesini önlemek amacıyla öncelikle dava konusu çek üzerine ödeme yasağı konulmasını, çekin çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
GEREKÇE;
Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;
'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."
"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;
'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;
''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.
(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." Hükümleri yer almaktadır. Anılan maddeler uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulun 2013/11-1884 Esas ve 2015/1059 Karar sayılı İlamında vurgulandığı üzere)
Bu nedenle hem yasal düzenlemedeki açıklık hem de geçerliliğini sürdüren istikrarlı Yargıtay uygulaması dikkate alındığında, keşidecinin çek iptali davası açmasına yasal olanak bulunmadığı kabul edilmelidir. Keşideci - hesap sahibinin kaybettiği, çaldırdığı yada benzer şekilde elinde çıkan çek veya çek yaprağı ile ilgili olarak kendisinden talepte bulunulması halinde, hak iddia edene karşı menfi tespit davası açması mümkündür.
Sonuç olarak, iptali istenen çek yaprağının davacıya ait olması nedeniyle, davacının keşideci konumunda olmasından dolayı, çekin cirantası, hamili ya da çek üzerinde hak sahibi olan kişinin dava açmadığından, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK' nın 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle, usulden reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının, çekin üçüncü kişilere ödenmesinin engellenmesine dair ihtiyati tedbir isteminin, davacının keşideci olup dava açma hakkı olmadığından çek iptaline özgü ödeme yasağına dair ihtiyati tedbir talep etme hakkı da bulunmadığından davacının İhtiyati tedbir talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR ; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle REDDİNE,
2-Davacının ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 59,30 TL harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-HMK'nın 333. Maddesi gereği yatırılan ve kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden itibaren ilgililere İADESİNE,
Dair, davacı taraf yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 20/10/2021
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır