TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/
KARAR NO : 2025/
HAKİM
KATİP :
DAVACI : 1-
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVACI : 2-
VEKİLİ : Av
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/06/2022
KARAR TARİHİ : 22/05/2025
Öncesinde ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/ Esas 2019/ Karar sayılı yetkisizlik kararı ile mahkememizde tevzi olan davanın açık muhakemesi sonunda ;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kredili satış sözleşmesi başlıklı taraflar arasında imzalanan sözleşmenin aslen eser sözleşmesi olduğunu, davalının sözleşmede şartları belirlenen teknik şartlarda makine imal etmek borcu yüklendiğini anlaşma gereği 50.000,00-Tl avans ödemesi yapıldığını ancak kurda ki dalgalanma nedeni ile davalının davacıdan destek talebi üzerine kurda sabitlemeyi sağlamak amacıyla yapılan avans ödemesine rağmen ayrıca toplam tutarı 497.982,00-TL olan ve 100.000-TL olan toplam 26 adit müşteri çeki verildiğini davalının kurda ki dalgalanma artınca aralarında ki anlaşmayı Dolara çevirme amaçlı olarak sözleşmeyi feshettiği ihtaren bildirdiğini, ve alınan 50.000,00/TL avansı iade ettiğini davacının ihtarı üzerine ise müşteri çeklerinin iade edildiğini davalının daha sonra yeniş şartlarda sözleşme imzalama niyeti ile yeni bir ihtar keşide ettiğini , taraflara arasında bu uyuşmazlık sürereken davacının başka bir firma ile görüştüğünü, yer kiraladığını ve işyerini uygun hale getirmek üzere bir takım yatırımları yaptığını bu sebeple davacı şirket açısından dava tarihinden işleyecek ticari temmerrüt faizi ile birlikte fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak 10.000,00-TL menfi, müspet zarar ile kar kaybının tazminini yine gerçek kişi müvekkili için ise dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile manevi zararının tazminini ayrıca HMK 329 madde gereği avukatlık ücreti ödenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkili mahkemede açılmadığını yetkili mahkemenin ... Mahkemeleri olduğunu, Davacının sözleşme hükümlerini yerine getirmediğini, ödenmesi gereken ön ödemenin eksik yapıldığını verilmesi gerekli sıralı çeklerin verilmediğini bu çekler yerine anlaşılan bedelin altında müşteri çekleri verildiğini, fesih haklı sebebe dayandığını daha sonra yeni bir sözleşme yapılması hususunda ki ihtara dayalı beyanın iyi niyet ve üretimi istenen ürünün özel nitelikli olması sebebi ile gönderildiğini davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
Mahkememizce dosya davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi amacı bir adet SMMM bilirkişisine tevdi edilmiştir. Bilirkişinin 15/04/2024 tarihli raporunda özetle; "1- Davalı ... Makine San.Tic.A.Ş'nin inceleme gününde USB bellek içinde 2018 yılına ait ticari defter bilgilerini ibraz etmiş olduğu ,davacı şirketin 2018 yılında E-defter mükellefi olduğu ve davalı şirkete ait 2018 yılına ait Yevmiye ve Defteri Kebir defterlerinin aylık olarak alınması gereken beratlarının "6102 sayılı TK nu 64/3 maddesi ve 1 Sıra nolu Elektronik Defter Genel tebliğine göre süresinde yapılmış olduğu görülmektedir. (Elektronik defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayının beratının alınması açılış onayı, son ayının beratının alınması ise kapanış onayı yerine geçer). 2-Davalı taraf ... Makine San.Tic.A.Ş'nin 2018 yılına ait ticari defter bilgilerine göre davacı şirket tarafından yapılan 50.000,00TL banka havalesi ile yapılan ödemenin ve toplamda 597.982,00 TL tutarındaki çekler ile yapılan ödemelerin iade edildiğine dair kayıtların yapılmış olduğu ve davalı şirket ile davacı şirket cari hesabının bakiyesinin olmadığı görülmektedir. " bildirdiği anlaşılmıştır. Mahkememizce dosya davacı tarafa ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi amacı ... ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bir adet SMMM bilirkişisine tevdi edilmiştir. Bilirkişinin 09/04/2024 tarihli raporunda özetle; "Mahkememizin bizden istemiş olduğu davacıya ait defter belge incelenmiştir. Davacının 2018 defterlerinin E- defter olduğu, tarafımca görülmüştür. Davacı ... Boru Profil Nak. İnş. Otomotiv San ve Tic A.Ş, davalı ... Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş ya 497.982,00 TL+ 100,000,00 TL toplam 597.982,00 TL çek vermiştir.Davacı ... Boru Profil Nak. İnş. Otomotiv San ve Tic A.Ş, davalı ... Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş ya 50.000,00 TL nakit banka havalesi yapmıştır.Davacı ... Boru Profil Nak. İnş. Otomotiv San ve Tic A.Ş, davalı ... Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş ya 1.852.600,00 Tl % 30 u peşin 555.780,00 TL nakiti ve kalan 1.296,820,00 Tl yi 12 vade sırasına göre sıralı çek vermesi gerekirken zamanında vermemiştir.Davalı davacıdan aldığı 597.982,00 TL çek+ 50,000,00 Tl nakiti davacıya iade etmiştir. Sözleşmeyi fesh ettiğini davacıya bildirmiştir." şekilinde rapor tanzim etmiştir. Mahkememizce dosya ... ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak bir adet SMMM, bir adet nitelikli hesaplamalar uzmanı bir adet makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilerek davacının uğradığını iddia ettiği fazladan ödenen kira, muadil makine zararı, kazanç kaybı hususlarında rapor düzenlemesi istenilmiş olup, bilirkişi heyetinin 04/11/2024 tarihli raporunda;"Dosyaya sunulu 15.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafın yasal defterleri incelemeye tabi tutulmuş olup, davalı taraf ... Makine San. ve Tic. A.Ş.'nin 2018 yılına ait ticari defter bilgilerine göre davacı şirket tarafından yapılan 50.000 TL banka havalesi ile yapılan ödemenin ve toplamda 597.982,00 TL tutarındaki çekler ile yapılan ödemelerin davacıya iade edildiği ve davalı şirket ile borç/alacak bakiyesinin bulunmadığı,Taraflara arasında düzenlenen 27.04.2018 tarihli makine alım sözleşmesine göre davacının alacağı makinelerin toplamı KDV hariç 1.570.000,00 TL olduğu.Davacının muadil olarak aldığı makine bedellerinin toplam 2.750.827,00 TL olduğu ve sözleşmede belirlenen 1.570.000,00 TL ile aradaki farkın 1.180.827,00 TL olduğu,Davacı şirketin kira bedeli olarak 2018 ve 2019 yılı için toplam 265.500,00 TL ödeme yaptığı ve yeni makine alım farkı ile toplam (1.180.827,00'TL * 126.260,00 *-139.240,00) kaynaklı toplam 1.446.327,00 TL'nin Zarar konusundaki nihai takdir Sayın Mahkemeye aittir." şeklinde rapor tanzim etmiştir.Tanık ... beyanının : "Ben davalı şirkette satış sorumlusu olarak çalıştım 3 senedir de satın alma birimindeyim , davacı ve davalı arasındaki uyuşmazlığa bu sebeple vakıfım, davacı ile bir adet fiber lazer bir adet abkan makinesinin üretilerek davalıya teslimi konusunda anlaşıldı, bedel %30 peşin kalanı ise 12 adet sıralı çek ile ödenecekti, davacı peşin olarak %30 ödemesi gerekirken yalnızca 50.000,00-TL yi şirket hesabına aktardı kalan peşinatı ödemedi ve 12 adet sıralı çek keşide etmesi gerekirken kendisi 24 adet müşteri çekini ciro etmek istedi, davacının talep etmiş olduğu makineler üretilmişti ve biz davacıyı yaklaşık üç ay üç buçuk ay bekledik, davacı tarafından sözleşmeye uygun ödeme yapılmadı, bu sebeple davalı tek taraflı olarak fesih hakkını kullandı ve sözleşmeyi feshetti ödenen elli bin TL peşinatta iade edildi ayrıca ... isimli kişiyi tanırım kendisi de satış yetkilisidir, satış yetkililerinin normal koşullarda sözleşme imzalama veya vade verme yetkisi yoktur bu tamamen şirket yönetiminin tasarrufundadır yalnızca ihalelere girerken bize yetki belgesi verirler ise (noterden) bu yetki belgesine istinaden sözleşmeyi imzalayabiliriz bu olayda yetki belgesi verilmemişti, ...'ın yapmış olduğu yazışmalar ile ilgili bilgim yoktur, dedi imzası alındı.
Davacı vekili tarafından doğrudan tanığa soruldu: Müvekkilim ne şekilde ödeme yapması için uyarılmıştır? Tanık cevaben: Para alımlarına finans departmanı bakar onlar genellikle telefon ile arayarak irtibata geçerler yalnızca cari hesap mutabakatlarında mail atarlar, ben nasıl iletişime geçildiğini bilmiyorum. Ben bu olayda sözleşmeyi kimin imzaladığını bilmiyorum, bu sözleşmeye bakmadım, biz yaklaşık on satış sorumlusuyuz herkes kendi müşterisi ile ilgilenir dolayısıyla satış sorumluları diğer sözleşmelere genellikle bakmazlar, zaten tüm sözleşmelerde maktu olarak %30 peşinat düzenlenir ayrıca haftalık toplantılarımız olur , tüm sözleşmeler ve satış rakamları konuşulur, ben bu sözleşmedeki satış rakamlarına bu sebeple vakıf olmuştum, biz sözleşme yapıldığında üretime başlarız ve bir kısım peşinat yatırıldığında eğitime de bu sebeple başlamıştık ayrıca ... Akademi isimli bir kuruluşumuz mevcuttur müşterimiz olmasa dahi dışarıdan eğitim hizmeti alabilirler, bu çeklerin ne amaçla verildiğini bilmiyorum, davacı için üretilen makineler sözleşmeden dönüldükten sonra en fazla bir bir buçuk ay içinde başkasına satılmıştır çünkü biz sürekli makine üretir ve satarız, bu makineler çok maliyetli makinelerdir beklemesi halinde zarar edilir dedi.Davalı vekili tarafından tanığa doğrudan soruldu: Peşinatların yatırılmasına ilişkin bir tarih teamülü var mıdır?Tanık cevaben: En fazla beş gün içerisinde yatırılmasını bekleriz, ayrıca davacının ne miktarda ödeme yaptığını bilmiyorum ayrıca davacı firma bizden bu makineleri almadı fakat yabancı menşeli bir firmadan neredeyse iki katı bir bedelle nakit ödeyerek başka bir makine almıştır ben bu hususu ...'dan duymuştum, ... şuan rakip bir firmada aynı işi yapmaktadır, dedi. " şeklinde olduğu, Tanık ... beyanının: "Ben davalı şirkette sekiz yıldır çalışmaktayım şuan lazer servis müdürüyüm fakat önceden satış sorumlusu olarak çalıştım, davalı şirketin genel olarak bir satış şablonu vardır dolayısıyla bu şablon üzerinden satış yaparız, davacıya da bu şablon ile satış yapılmıştır, her pazartesi satış sorumluları bir değerlendirme toplantısı yaparız ve kime ne bedelle hangi makinenin satıldığını aramızda konuşuruz bu sebeple davacıya satılan makineye de vakıf olmuştum, bu sözleşmede %30 peşinat yatırılması konusunda anlaşılmıştı, aradan dört ay geçmesine rağmen satış sorumlusu arkadaş tarafından görüşülüp yazışılmasına rağmen davacı tarafından ilgili peşinat ödenmediği için ilgili sözleşme feshedilmiştir, daha sonra davacı firma bize %30 peşinatı vermemesine rağmen yabancı bir firmadan daha yüksek bir bedelle benzer bir makineyi peşin olarak satın almıştır, dönem dönem bize ihalelere katılmak ve sözleşme imzalamak için vekaletname verildiği oluyordu bu sözleşmeyi yapan ...'ın yetkisi var mı onu bilmiyorum fakat ...'ın o tarihte yetkisi yoksa satış müdürü ... imzalamış olabilir, ben bu hususu bilmiyorum, dedi imzası alındı.Davacı vekili tarafından tanığa doğrudan soruldu: Genellikle peşinat nakit mi alınır?Tanık cevaben: Biz peşin çalışırız fakat bazı sürekli çalıştığımız müşterilerimize %30 peşinat haricindeki kısmı bölebiliriz, peşinat ise her halükarda nakit yatırılır, peşinatın arttırıldığı da olabilir. Ben ...'ın aldığı çekleri bilmiyorum toplantıda bu konuşulmadı. Ben bu üretilen makinelerin fesih sonrası kime satıldığını bilmiyorum, ben eğitimin neden verildiğini bilmiyorum, eğitime satış sorumlusu veya satış müdürü karar verir dedi.Davalı vekili tarafından tanığa ... yazışmaları da gösterilmek suretiyle doğrudan soruldu: Satış sorumlusunun peşinatın bir kısmını isteyip kalanını sonra almak gibi bir yetkisi var mıdır?Tanık cevaben: Satış sorumlusunun böyle bir yetkisi kesinlikle yoktur, peşinatı en az %30 olarak almak zorundadır, peşinatın maksimum 15 gün ile bir ay içinde yatırılması gerekir, bu konuda satış müdürü yetkilidir, peşinatın bir kısmını aldıktan sonra kalan peşinat için satış müdürü kendi yetkisini kullanarak on beş yirmi gün veya bir ay bekleyebilir, bu sözleşmede de dört ay beklenilmesine rağmen peşinatın kalanı yatırılmamıştır, bu sözleşmede müşteri olan davacı kendi sıralı çeklerini vereceğini söylemesine rağmen kendi müşteri çeklerini vermiştir dolayısıyla sözleşme bu sebeple feshedilmiştir, ben yukarıda çekleri bilmiyorum demiştim buradaki söylemim çeklerin içeriğine ilişkindir, çeklerin ne bedelde olduğunu bilmiyorum fakat alındığını satış sorumlusu olan ...'dan duymuştum, dedi.Davacı vekilinden tanık anlatımlarına karşı diyecekleri soruldu: Tüm tanıklar dinlenildikten sonra beyanda bulunacağım ayrıca davalının bildirmiş olduğu diğer tanıklara ihzar çıkarılsın dedi.Davalı vekilinden tanık anlatımlarına karşı diyecekleri soruldu: Tanık anlatımlarına karşı aleyhe olan hususları kabul etmiyoruz, diğer iki tanığımızın dinlenilip dinlenilmeyeceği hususunda müvekkilimden talimat aldıktan sonra beyanda bulunacağım " şeklinde olduğu,Tanık beyanının: "Ben davalı firmada 11 yıl boyunca satış sorumlusu ve satış müdürü olarak çalıştım. Bana sormuş olduğunuz olayı hatırlıyorum, 2018 yılında davacı ile ... ile birlikte görüşmeleri gerçekleştirdik bu görüşmeler akabinde sözleşme yapıldı. İki makinenin davacıya üretilmesi konusunda anlaşıldı. Her sözleşmede farklı satım şartları konuşulur yanlış hatırlamıyorsam bu sözleşmede %30 gibi bir peşinat ön görülmüştü kalan kısım ise vadelendirilmişti fakat kaç aya bölündüğünü hatırlamıyorum, aradan uzun yıllar geçtiği için ve bir sürü sözleşme yaptığımız için miktarları net olarak hatırlamayabilirim. ... ön ödemeyi istedi, ön ödeme yapılmadı. Sonra davacı tarafından bir kısım çekler verildi ve ... bunları aldı şirkete getirdi. Sonra ön ödemeye ilişkin davacıyı ... tekrar bilgilendirdi ön ödemeyi yapmaz ise problem çıkabileceğini söyledi. Makinelerin üretimine başlanılmıştı. Sonrasında ön ödeme yapılmadığı için ve EURO kurunun artması sebebi ile sözleşme ... tarafından iptal edildi. İptal öncesinde son kez davacı ile konuşmaya gidildi, bu konuşmada davalı şirketin zararının çok olduğu ve davacı tarafından ödeme yapılmadığı bu sebeple neler yapılabileceği konuşuldu. Hatta bir miktar kur farkı da sözlü olarak talep edildi. Fakat bir anlaşma sağlanamadı. Ayrıca ...'in ... yazışması konusunda bilgi sahibi değilim ve ben peşinatın ödenmediğini biliyorum ödendi ise finans birimine ödenmiştir benim bilgim dışındadır. Biz sözleşmede ne yazıyorsa onu konuşmaya gittik. Gönderilen ihtarnameden de haberim yoktur çünkü konu hukuk birimine intikal ettiğinden bizim bilgimizin dışında bir konudur. Ayrıca davacı müşteri memnuniyeti kapsamında bizden personellerimi göndersem yardımcı olur musunuz diye ricada bulundu, biz de bunu kırmadık ve personelleri önden eğitime aldık. Burada ikili ilişkiler geçerlidir, isteyen firma makine geldiğinde kendi yerinde de eğitim alabilir, biz davacıyı kırmamak için eğitim talebini bu şekilde kabul ettik. Sözleşmeyi ... imzalamıştır. Satış sorumlularının imzalama yetkisi olup olmadığını bilmiyorum fakat biz imzalıyorduk" şeklinde olduğu,
Tanık ... beyanının: " ben önceden davalı şirkette çalışıyordum şuan başka bir şirkette çalışmaktayım davalı şirket ile aramızda husumet veya dava yoktur. ... ile birlikte davacı şirketin bulunduğu İkitellideki iş yerine gittik. İsmail bey ile davacı Ümit bey makinenin pazarlığını yaptılar. Sözleşmeyi benim bölgemde olduğu için ben imzaladım. Normal şartlarda resmi bir ihaleye girileceği zaman şirketten yetkilendirme alınır bu yetki belgesi ile ihaleye girip imza atabiliriz. Fakat davacı ile yapılan sözleşme gibi işlerde biz satış temsilcisi olarak imzayı atarız, sonrasında yurt içi satış müdür ve şirketin yönetim kurulu başkasınına bu satış hususunda bilgi veririz kendileri onayladığında üretime başlarız. Nitekim davacı ile olan sözleşmede ben kendisini arayarak bir kısım ödeme yapması halinde sözleşmeyi yönetim kurulu başkanına sunacağımı kendisine ilettim. Kendisi 50.000,00 TL ödeme yaptı. Ben sonrasında bu sözleşmeyi yönetim kurulu başkanımıza sundum, kendisi yapılan kısmi ödemeyi görünce sözleşmeyi onayladı ve üretime başlanıldı. Davacıdan kalan ödemeyi istemek için aradım ve bir gün kararlaştırarak telefonu bitirdik kararlaştırılan günde ofisine gittim, bana müşteri çekleri verdi. Kendisine bu çeklerin ön ödemeye sayılmayacağını bakiye ön ödeme olan 450.000,00 TL'nin ödenmesi gerektiğini bu çeklerinde ana sözleşme bedelinden düşüleceğini söyledim. O sırada rahip Brunson krizi oldu ve kurda %40 oranında bir artış meydana geldi, yönetim kurulu başkanımız kasamıza girmesi gereken 450.000,00 TL'nin girmediği gerekçesi ile bu bedelin %40 oranında artış ile davacıdan talep edilmesini bana söyledi. Ben de bu talebi davacıya ilettim. Davacı da kabul etmedi bunun üzerine beni yönetim kurulu başkanımız şirket avukatına yönlendirdi avukatımız davacıya sözleşmeden dönüldüğüne dair ihtar çekti. İhtar çekildiği tarihte makine henüz hazır değildi fakat 10 gün sonra hazır olabilirdi. Davacının işçilerine makine konusunda eğitim verilmişti diye hatırlıyorum. Ayrıca bu 50.000,00 TL ön ödeme yönetim kurulu tarafından doğrudan kabul edilmemiştir ben kendilerine davacının referans olabilecek bir şirket olduğu kalan 450.000,00 TL tutarlı ödemenin kısa zaman içerisinde yapılacağını ayrıca üretilen makinenin standart bir makine olduğunu şirketimizin bir zararı olmayacağın söyledim. Yönetim kurulu başkanı bunun üzerine makinenin onayına karar verdi" şeklinde olduğu, Tanık ... beyanının: " ben ... boru profilde 2010 yılından itibaren mali müşavir olarak çalışıyorum. Davacı şirketin imalat sürecine geçmek için iş yerinin yanında bulunan yeri kiraladı. Bununla ilgili bakım ve tadilatlar yapılarak davaya konu makinenin siparişi verildi. Makinenin siparişi ... dan verildi. Davaya konu olay 2018 yılının nisan veya mayıs ayında olduğunu hatırlıyorum. Makine alımı yapılırken herhangi bir sözleşme yapıldı mı bilmiyorum. Bir teslim süresi belirlendi mi onu da tam olarak bilmiyorum. 3 parça halinde ödeme yapıldı. Bu ödemeler ... a yapıldı. Bir ödeme nakit olarak yapıldı iki ödeme de çekler ile yapıldı. Kur dalgalanmasından dolayı ... makineyi vermekten imtina etti. Makinenin üretimi ile ilgili ödemeleri aldı üretimini gerçekleştirdi ancak makinenin kur üzerinden değerinin artmasından kaynaklı olarak aradaki artan bedeli de davacı ... şirketinden tahsil etti. Bedelin ödenmemesi halinde başkasına satılacağını beyan etti. Ödeme yapılan miktarlar da çekler de davacı şirkete davalı şirket tarafından geri iade edildi. Herhangi bir makine teslimi olmadı. Bu olaydan dolayı makine teslim edilmediğinden davacı tarafça bir iki firmayla daha görüşüldü. Dener şirketinden makine alımı yapıldı. Tam olarak hatırlamamakla beraber 2019 yılı ya da 2020 yılında bu şirketten makine teslim alındı. Şuanda makine kullanılmaktadır ayrıca başka makineler de alındı. Anlaşma TL bedel üzerinden yapılmıştı. Dolar üzerinden yapılmamıştır. Kurun oynak olması sebebiyle zaten çekler verilirken bu husus göz önüne alındı. Daha sonra davalı tarafça dolar üzerinden sözleşme bedelinin revize edilmesi istenildi ancak davacı taraf bunu kabul etmedi. Tanıklık ücreti talebim yoktur dedi.Davacı vekilinin talebi üzerine soruldu: bu makinenin kullanımı için iki tane operatör istihdam için işe alındı ve bunlar eğitim amaçlı olarak davalı firmanın merkezine bursaya eğitim amaçlı olarak gönderildi yaklaşık 1 hafta orada eğitim aldılar. Şuanda bu kişiler çalışıyorlar. Ayrıca iki operatör ile birlikte bunlara yardımcı olmak için 3 eleman da tahsis edildi. Toplamda 5 kişi sırf bu makinenin kullanılması amacıyla çalışmaları için şirkete işçi olarak alındılar daha önce bu kişiler çalışmıyorlardı. ... ve ... isimli kişiler operatör olarak alınmışlardır. Şirketin manevi zararına ilişkin bir bilgim yoktur dedi." şeklinde olduğu, Tanık ... beyanının: "... boru profilde 2010 yılından itibaren makine operatörü olarak çalışıyorum. 2018 yılında makine alımına kararlaştırıldı ben normalde davacı şirkette depocu olarak çalışıyordum. Makine alımı için bir yer tutuldu. Oraya masraf yapıldı. Vinçler, elektrik tesisatı vb masraflar yapıldı. 1-2 ay bunların yapımı sürdü. Makineler alınacak diye bize talimat verildi. Bize makine için o yere geçer misiniz dediler. Yani farklı bir atölyeye geçer misiniz dediler. Makinenin alımı yapıldı. Bursada davalı şirkette 1 hafta eğitim gördük. Bunun nedeni makinenin çalıştırılması ve kullanılmasına ilişkindir. Benimle beraber ... isimli arkadaşım da eğitim gördü. Daha sonra biz kendi iş yerimize geri döndük makine gelecek diye başka makineler de alınmıştı. Davalı ... şirketinden makineler gelmedi. Davacı tarafça kiralanan iş yerine detaylı bir masraf yapıldığı için bu iş yeri kapatılmadı. Başka bir firmadan aynı özellikte farklı bir makine alındı. Bu farklı firmadan alınan makinenin alım süresi ile davalı şirketten alınması planlanan alım süresi arasında fazla bir süre geçmedi. Yaklaşık olarak bu süreler arasında 6 aylık süre geçti ya da geçmedi. Diğer şirketten farklı bir makine alındı. Bu alınan farklı makinede amacı görmektedir. Bildiğim kadarıyla dolar kuruyla alakalı nedenlerle alakalı taraflar arasında sıkıntı olmuştur. Biz davalı tarafça yapılan makineleri gördük bu makineleri eğitim sırasında gezdik bize gelecek makineler de davalı şirket tarafından gösterildi. Ancak makineler gelmedi davacı şirkete teslim edilmesi gereken makineleri davalı şirket başka bir firmaya satmış. Davacı şirket zaten makinenin kullanımı için bizimle beraber bize yardımcı olacak kişileri görevlendirecekti ancak makine teslim edilmeidği için bu görevlendirme biraz gecikmiş oldu. 3. Firmadan alınan makineler gelince bize yardımcı olması için 3 kişi görevlendirildi. Bu 3 kişi daha önceden şirkette çalışmıyordu bu nedenle işe alındı. Bu kişilerin isimlerini hatırlamıyorum sonradan tekrardan gelen giden oldu. Şu anda 2 operatör 4 tane de yardımcı kişiyle beraber çalışıyoruz. Manevi olarak firma sahibi bu işlemlerle uğraştığı için yorulduğunu düşünüyorum. Sıkıntıya girdiğini düşünüyorum.iş yeri sahibinin bundan kaynaklı canı sıkılıyordu bize de bakışlarından bu durum anlaşılıyordu. Tanıklık ücreti talebim yoktur dedi." şeklinde olduğu, Tanık ... beyanının: "ben ... boru profil şirketinde depoda kesim büküm imalat işinde çalışıyordum. Patronumuz makine alacağı için yer tutmuştu. Bu işyerinde vinçleri yaptırmıştı. Sonradan davalı taraf patronla sözleşme yaptı. Bizi otele gönderdiler biz bir hafta eğitim gördük. Eğitime benimle beraber ... eser de katıldı. Bize bu eğitim sırasında ... ın lazer makinesi gösterildi. Şirkete verilecek makineler de hazırdı onlar da gösterildi. Daha sonradan dolar kurunda sorun olmasından kaynaklı makinelerin teslim edilmediğini biliyorum. ... alacağımız makine yerine büküm makinesini farklı bir şirketten deler şirketinden aldık. Tam olarak hatırlamamakla birlikte ay olarak bir süre geçtiğini hatırlıyorum. Ayrıca biz başka bir firmadan lazer makinesi de aldık ancak ne kadar süre sonra aldığımızı bilmiyorum. Ben 2015 yılından beri ... profilde çalışıyorum. Benimle beraber makine kullanımını sağlamak için 3-4 kişi alındı. Biz 3 operatör olarak çalışacaktık benim dışımda diğer 2 operatör işi bırakıp çıktı. Şuanda lazer makinesi ile ilgili olarak bir kişi çalışıyor ayrıca bir kişi de yardımcı olarak çalışıyor . Bu iki kişi lazer dışında başka işlemlerde çalışmıyorlar. Sonradan kiralanan iş yerinde toplamda 6 kişi çalışıyor. Bu 6 kişi içerisinde ben varım ... esen var ilkay isimli bir arkadaşımız var. İsmail isimli arkadaşımız var. Kerim diye bir arkadaşımızı var bir de saim isimli arkadaşımızı var. Bir de cengiz isimli arkadaşımız var. Makineye cengiz bakıyor. Yardımcı olarak da ben gidip geliyorum. Bu 6 kişi kiralanan iş yerindeki tüm makinelere ilişkin çalışıyor. Manevi olarak duruma ilişkin benim tam bir bilgim yoktur." şeklinde olduğu görülmüştür.
GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinin davalı tarafından sözleşmeden dönülmesi nedeni ile davacı şirketin uğramış olduğu 10.000,00-TL maddi tazminatın ve şirket yetkilisi olan diğer davacının uğramış olduğu 40.000,00-TL manevi tazminatın tahsiline ilişkindir.Davacı ile davalı arasında makine yapımı ve makinenin kullanımına yönelik işçilerin eğitilmesine ilişkin eser sözleşmesi mevcuttur. Davacı peşinatı ödemesine rağmen makinenin teslim edilmediği ve muadil bir makineyi daha fazla bedelle satın almak zorunda kaldığı iddiası ile müspet zararını ve davacı şirket yetkilisinin kişilik haklarının zedelendiği iddiası ile işbu davayı açmıştır.Davalı ise peşinatın sözleşmedeki hükümlere uygun olarak ödenmediği, sözleşmeden bu sebeple dönüldüğü ve bedelin iade edildiği, dolayısıyla davacının herhangi bir hak talep edemeyeceği savunmasında bulunmuştur.Taraflar arasındaki sözleşmede ödemenin ne şekilde ve miktarda yapılacağını düzenlemiştir. Davalı vekili tarafından 18.04.2022 tarihinde dosyaya sunulan ve her iki tarafın kaşe ve imzasını muhtevi sözleşmenin "FİYAT" başlıklı maddesinde makinenin toplam bedelinin 1.628.400,00 TL olacağı, bu makine bedelinin %30unun peşin, kalanının da sıralı çekler ile ödeneceği yazılıdır. Davalı 50.000,00 TL nakit para vermiş ve akabinde vadeli müşteri çeklerini davacıya peşinat olarak vermiştir. Oysa sözleşmede peşinatın %30 olarak verileceği yazılıdır. Dolayısıyla uzun vadeli çeklerle peşinatın ödendiğinin kabulü mümkün değildir. Sözleşmenin "ÖDEMENİN ŞEKLİ" başlıklı maddesinde ise, peşinatın gününde ve taksitlerin vadesinde ödenmemesinin sözleşmenin esaslı ihlalini oluşturacağı ve bu durumda makineyi üreten firmanın tek taraflı olarak sözleşmeyi feshedebileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla davalının sözleşmeyi tek taraflı olarak feshi haklı olduğundan davacının müspet zararını istemesi mümkün değildir. Yine davacı şirket yetkilisinin manevi tazminat isteminin ise; sözleşme konusu malın teslim edilmemesinin manevi zarar doğurucu bir eylem olmadığı, sözleşme ilişkisi kapsamında çözümlenmesi gerektiği, dolayısıyla manevi tazminatın koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle her iki davacının davalarının ayrı ayrı reddine karar, kötü niyet ispatlanamadığından tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Her iki davacının davalarının ayrı ayrı REDDİNE,
2-Maddi tazminat talebi yönünden: alınması gereken 615,40-TL harcın, peşin yatırılan 24.528,67-TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye 23.913,27-TL'nin karar kesinleştikten sonra istemi halinde davacı ... Boru Profil Nakliyat İnşaat Otomotiv Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketine iadesine,
3-Manevi tazminat talebi yönünden: alınması gereken 615,40-TL harcın peşin yatırılan 853,88TL'den mahsubu ile bakiye 238,48-TL'nin karar kesinleştikten sonra istemi halinde davacı ...'e iadesine,
4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi uhdesinde bırakılmasına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca takdir ve tayin olunun 214.485,78-TL'nin davacı ... Boru Profil Nakliyat İnşaat Otomotiv Sanayi Ve Dış Ticaret Anonim Şirketinden alınarak davalıya ödenmesine,
6-Manevi tazminat yönünden; davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca takdir ve tayin olunun 30.000,00-TL'nin davacı ...'den alınarak davalıya ödenmesine,
7-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri Nezdinde ... açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okundu, usulen anlatıldı. 22/05/2025
Katip
✍e-imzalı
Hakim
✍e-imzalı