T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2022/842
KARAR NO: 2024/170
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... (TC No:...)
VEKİLİ: Av. ... - [16864-68473-...] UETS
DAVALI : ... (TC No:...)eçit Mah. 9.Çiçek Sk. No:14 Osmangazi/ BURSA
VEKİLİ: Av. ... - [16433-34285-...] UETS
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 16/08/2022
KARAR TARİHİ: 13/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 21/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:davalı tarafından Bursa 6. İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyasıyla müvekkil aleyhine icra takibi başlatıldığını, takibe konu 02.03.2021 vade tarihli, 184.000 TL. ve 40.000 TL.bedelli bonoların dava dışı üçüncü kişiye verilmiş teminat senedi olup senetlerin bedelsiz olduğunu, aynı zamanda kambiyo senedi vasfını taşımadığını, takibe konu senetlerin dava dışı ... ile müvekkili arasında akdedilen daire satış sözleşmesi kapsamında daire alıcısının yaptığı ön ödemelere karşılık teminat olarak verildiğini, takibe konu 184.000 TL bedelli senedin arka yüzünde açıkça belirtildiği üzere senetlerin daire satışı karşılığında dava dışı daire alıcısı ...'TAN alınan ön ödemelere karşılık teminat senedi olarak düzenlendiğini, esasen takibe konu senetlerin müvekkili tarafça lehtar kısmı boş bırakılmak suretiyle düzenlendiğini ve daire alıcısı dava dışı ...'a verildiğini, takibe konu edilen bonoların davalı alacaklı tarafça hile yoluyla ele geçirildiğini, davalı tarafça lehtar kısmı doldurulmak suretiyle haksız olarak icra takibine konu edildiğini, müvekkilin ...'a dairesini teslim etmiş olup aralarında alacak borç ilişkisi de kalmadığını, bu haliyle takibe konu edilen senetlerin bedelsiz olduğunu, daire satış sözleşmesinde davalı ...'ın da huzurda bulunan vasfıyla imzasının yer aldığını, takibe konu senetlerin, alacaklı görünen davalı tarafça hile ve kandırma yoluyla elde edilerek lehdarının davalı olmadığı halde sonradan ve gerçeğe aykırı olarak davalı tarafça lehdar bölümü doldurularak kötü niyetli ve haksız şekilde takibe konulduğunu, anılan senedi, müvekkilinin geçmişte birlikte iş yaptığı davalı -alacaklı görünen ...'ın müvekkilinin senedi verdiği gerçekte lehtar olan dava dışı ...'TAN ‘beni ... bey sizde olan senedini almam için gönderdi’ diyerek hile ve kandırma yoluyla aldığını, bunun üzerine davalının haksız olarak elde ettiği senedi hiçbir hakkı ve alacağı olmadığı halde türlü desiselerle ve hukuka aykırı şekilde elde ederek haksız icra takibini başlattığını, tüm bunların yanı sıra takibe konu kambiyo vasfı taşımayan senetlerin takibe konulurken arka yüzleri taranmadığından ve müvekkiline tebliğ edilmediğinden ve bu hususun re’sen icra müdürlüğünce gözetilmesi gerektiği halde, bononun geçersiz olduğu hususu icra müdürlüğünce dikkate alınmaksızın, usul ve hukuka aykırı olarak düzenlenerek müvekkile örnek 10 ödeme emri tebliğ edilmiştir.
Bursa 6.İcra Müdürlüğü’nün 2022/... sayılı dosyasıyla borçlu müvekkil ... aleyhine, davalı ... tarafından icra takibi başlatılırken takip dayanağını oluşturan; 02.03.2021 vade tarihli, 184.000 TL. Bedelli 'kayıt ve şart içeren' geçersiz ve kambiyo vasfını taşımayan senedin arka yüzünde yer alan kayıt ve şartın görünmemesi amacıyla kasten senetlerin arka yüzünün taranmadığını, sadece ön yüzünün tebliğ edildiğini, davalı alacaklı ile müvekkili arasında 17.09.2021 tarihinde şahitler huzurunda ibraname niteliğindeki tutanak imza altına alındığını, işbu dilekçeleri ekinde sundukları ibranamenin takibe konu senetlerin vade tarihinden yaklaşık 6 ay sonra imzalandığını, 17.09.2021 tarihli ibraname kapsamında taraflar arasında alacak-borç kalmadığının açıkça ortaya konulduğunu, müvekkilinin davalıya Bursa 6. İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına konu veya başka herhangi bir borcu bulunmadığı 17.09.2021 tarihli tutanakla sabit olduğunu TTK. 688/2 maddesinde; ‘bono veya emre muhayyer senet kayıtsız şartsız bir ödeme vaadini ihtiva eder’ hükmü yer almaktadır. Takibe konu dilekçemiz ekinde sunmuş oldukları bononun 03/01/2021 düzenlenme tarihli, 184.000 bedelli bono (EK-2) incelendiğinde arka yüzünde; ‘ işbu senet daire satışı karşılığında alınan bedelin teminat senedidir. Sorunsuz tapu tesliminde senet iade edilecek (anahtar teslim verilecektir)’ ibaresinin yer aldığını, metninde şarta bağlı teminat kaydı bulunan senetlerin kambiyo senetlerine mahsus icra takibine konu edilemeyeceğini, takibe konu senetlerin davalı tarafça hukuka aykırı şekilde elde edilerek haksız icra takibine konu edildiğini beyanla, davanın kabulü ile; müvekkilimizin takibe konu senetler gereğince herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, haksız ve kötü niyetli davalı alacaklının takip miktarının %20 sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle:müvekkili aleyhine açılmış olan dava hakkında derdestlik itirazlarının bulunduğunu, dava dilekçesindeki aynı beyan ve gerekçeler ile Bursa 10.icra Hukuk Mahkemesinin 2022/389 E sayılı davası ikame edidiğini, bilahare davanın reddedildiğini ve davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup kararın henüz kesinleşmediğini, dava dilekçesinde iddia edilen hususlarının tümünün gerçek dışı olup, borçtan kurtulmaya yönelik hukuki çabalar olduğunu, davacı-borçlunun ödeme emrini tebliğ aldığı tarihten itibaren 5 günlük itiraz süresinde Mahkememizin 2022/336 E sayılı dosyası ile tarafımıza karşı "imza inkarı" davası açtığını, davacı tarafın açmış olduğu bu davada özetle"... Takibe konu bonolardaki imzaların kendisine ait olmadığını..." iddia ederek takibin iptalini talep etiğini, bilahare, davacının imzaların kendisine ait olduğunu kabul ederek kendilerine IBAN yolu ile 5.000.TL ödeme yaparak 5 gün içerisinde dosya borcununun tamamını ödeyeceğini bildirdiğini, açmış olduğu bu davadan da feragat ettiğini, davacı tarafın 5 günün sonunda bakiye dosya borcunu ödemek yerine, Bursa 10. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/389 E sayılı dosyası ile memur muamelesini şikayet yolu ile icra takibinin iptalini talep ettiğini, davacı tarafın bu taleplerinin de İcra Mahkemesi tarafından reddedildiğini, bu kararın davacı tarafça İstinaf kanun yoluna başvurularak itiraz edildiğini, akabinde de işbu haksız ve mesnetsiz dava açıldığını, icra takibine konu bonoların bizzat davacı tarafından tanzim edilerek müvekkiline verildiğini, dava dilekçesinin eki olarak dosyaya ibraz edilen 17.09.2021 tarihli "Tutanak" başlıklı belgenin dava konusu bonolar ile bir ilgisi bulunmadığını, belge metninden de anlaşılacağı üzere, Simav, Hisarardı Mh. Cumhuriyet Cd. N:105 adresinde müvekkilinin yapımına başladığını, ancak bir müddet sonra davacıya devretmiş olduğu inşaatın bitmesi sonucu devredilen inşaatla ilgili bir tutanak olduğunu, dava konusu bonoların ise dava konusu olan bu inşaatla ilgisi olmayan başka bir adresteki dairenin davacı tarafından müvekkiline satılması için müvekkili tarafından ödenen nakit para karşılığı davacı tarafından bizzat tanzim edilerek müvekkiline verildiğini beyanla, davacı tarafın haksız ve kötü niyetle açmış olduğu dava sebebiyle % 20 inkar ve kötüniyet tazminatı ödemesine, yargılama ve vekalet ücreti ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Dava, Bursa 6.İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasında keşidecisi davacı ..., lehtarı davalı ... olan, 02.03.2021 vade tarihli, 184.000 TL ve 40.000 TL.bedelli senetlerin teminat senedi olarak verilip verilmediği, senetler sebebiyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususuna ilişkindir.
Mahkememizce celse arasında Simav Tapu Müdürlüğünden istenen cevabi yazıya göre, ... adına Hisarardı Mahallesi 215 ada 44 parselin 9 bağımsız bölümünde kayda rastlanmış olup, satış işlemine ait resmi senet suretinin gönderildiği görülmüştür.
Eldeki dava kambiyo senetlerine ilişkin takibe karşı açılmış menfi tespit davasıdır. Davacı vekili takibe esas senetlerin daire satış sözleşmesinin teminatı olduğunu, bu sebeple kambiyo vasfını haiz olmadıklarını öne sürmüş, davalı ise bunu reddetmiştir.
Dava konusu bonolar incelendiğinde bonoların arka yüzünde "İş bu senet daire satışı karşılığında alınan bedelin teminat senedidir. Sorunsuz tapu tesliminde senet iade edilecektir.(Anahtar Teslim verilecektir)" ifadesi bulunmaktadır. "Hukuk Genel Kurulunun 28.03.2018 tarihli ve 2017/12-1140 Esas, 2018/563 Karar sayılı ile 11.02.2020 tarihli ve 2017/12-743 Esas, 2020/129 Karar sayılı kararlarında da benimsendiği üzere bonoda teminat kaydı var ise de neyin teminatı olduğu belirtilmediğinden bu kayıt bononun mücerrettik vasfını ortadan kaldırmaz. Sadece teminat olduğuna dair eklenen bu kayda doktrinde mücerret teminat kaydı denilmektedir." Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2010 tarihli ve 2010/19-67 Esas, 2010/99 Karar; 28.03.2018 tarihli ve 2017/12-1140 Esas, 2018/563 Karar; 11.02.2020 tarihli ve 2017/12-743 Esas, 2020/129 Karar ile 15.09.2020 tarihli ve 2017/12-269 Esas, 2020/591 Karar sayılı kararlarında da vurgulandığı üzere bononun teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için, neyin teminatı olarak verildiğinin ya bononun önündeki veya arkasındaki yazılar veya ayrı bir belge (2004 sayılı Kanun'un 169/a maddesinde öngörülen) ile teminat senedi olduğunun kanıtlanması gerekir.
Senet üzerinde asıl borç ilişkisine atıf yapan ve ödemeyi şarta bağlayan kayıtlar olması durumunda mücerretlik vasfı ortadan kalkacağından böyle bir senede dayanılarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapılamaz. Örneğin "hisse devrinin teminatıdır", "...ile imzalanan sözleşmenin teminatıdır", “eseri ... tarihinde tamamlayamamam hâlinde ödeyeceğim”, “inşaat bitiminde ödenecektir" şeklindeki kayıtlar. Bononun teminat senedi olduğu senet metninden anlaşılan bu gibi hâllerde bono kayıtsız (koşulsuz) borç vaadi içermediği için hükümsüzdür ve bu hükümsüzlük; düzenleyen tarafından, lehtara veya ciranta konumunda olan hamile karşı da ileri sürülebilir. Bu hâlde 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca senet metninden anlaşılan (hükümsüzlük) def'i vardır. Bu def'i mutlak def'i olup, üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir. Bu durumda kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibin 2004 sayılı Kanun'un 170/a maddesi gereğince iptaline karar verilmesi gerekir. " (Yargıtay HGK 2022/12-707 Esas, 2023/423 Karar sayılı kararı)
Yukarıda değinilen HGK kararında da izah edildiği üzere soyut teminat kaydı, kambiyo senedinin soyutluk unsurunu değiştirmeyecekse de senet üzerine yazılan ve hukuki ilişkiye atıf yapan kayıtlar soyutluk unsurunu ortadan kaldıracaktır. Mevcut davada dava konusu bonolar incelendiğinde, bonolar üzerinde "iş bu senet daire satışı karşılığında alınan bedelin teminat senedidir. Sorunsuz tapu tesliminde senet iade edilecektir.(Anahtar Teslim verilecektir) şeklindeki ibare senedin soyutluğunu ve bunun sonucunda kambiyo vasfını ortadan kaldıracaktır. Davacının keşideci davalının lehtar olduğu gözetildiğinde soyutluğu ortadan kalkan senetler açısından ispat külfeti davalıya geçecektir. Davalı senet metninde yazan tapu devrine ilişkin herhangi bir delil ibraz edememiş, taraflar arasında taşınmaz satışına ilişkin herhangi bir ilişki bulunduğu ortaya konulamamıştır. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda davacının dava konusu bonolar sebebiyle borçlu olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile Bursa 6.İcra Müdürlüğü 2022/... Esas sayılı dosyasında keşidecisi davacı ..., lehtarı davalı ... olan, 02.03.2021 vade tarihli, 184.000 tl ve 40.000 tl bedelli senetler sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 15.301,44 TL karar harcının, peşin olarak alınan 4.388,90 TL harçtan mahsubu ile bakiye 10.912,54 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 542,00 TL.yargılama giderinin ve davacı tarafından başta yatırılan 4.388,90 TL olmak üzere toplam 4.930,90 TL.yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı vekili lehine takdir edilen 35.600,00 TL.vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/02/2024
Katip ...
E-Imzalıdır.
Hakim ...
E-Imzalıdır.