T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/1046
KARAR NO: 2024/183
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI :... - ...
VEKİLİ:Av. ... - [15277-72854-...] UETS
DAVALI : ... - ... ...
VEKİLİ:Av. ... - [16492-94268-....] UETS
DAVA: İstirdat
DAVA TARİHİ: 02/11/2023
KARAR TARİHİ: 15/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkil şirket lehine, Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2023/540 Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan çek iptali davası nedeniyle, 05.10.2023 tarihli duruşmanın 1 nolu ara kararında taraflarına 4 haftalık kesin süre içerisinde çekle ilgili TTK 763. Maddesi uyarınca hasımlı olarak ihtiyati tedbir talepli istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, davacı müvekkili şirketin, alacağına mahsuben ... Kimya Gıda Endüstriyel Temizlik Ürünleri Makine İnşaat Taahhüt Züccaciye Sanayi Tic. LTD. ŞTİ.‘den, 26.07.2023 vadeli, 0019208 numaralı bir çek aldığını, sözü edilen, 200.000 TL’lik çekin, müvekkili şirketin zilyedinde iken rızası dışında elinden çıktığını, müvekkili şirket Hirapack Ambalaj'ın uhdesinde bulunan 2 adet çekin çalınması nedeniyle şikayette bulunulduğunu ve Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/540 E. sayılı dosyası ile çek iptal davası açıldığını, işbu davaya konu çekle ilgili mahkeme tarafından ödemeden men yasağı konulduğunu ve bankaya yazılan müzekkerede ibraz süresinde çekin bankaya ibrazından çek bedelinin ayrı bir hesapta bloke edilmesi şeklinde bir karar tanzim edildiğini, dava konusu çekin, keşideci ... Yemek ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti tarafından davalının ihtiyati haciz işlemleri yapmaması için haricen ödediğini ve çekin teslim alınarak bankaya ibraz edildiğini, davalının, dava konusu senedi kötü niyetle iktisap ettiğini, davaya konu olan çekteki imzanın müvekkili şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığını, müvekkili şirketin kaşesinin taklit edildiğini ve sahte imza atıldığını, TTK m. 792 gereğince, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğunu, davalı ... tarafından çekin iptali istemi ile dava açılan ve buna ilişkin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilana çıkan çekle ilgili gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmadan kötüniyetle iktisap ettiğini, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; öncelikle tedbir talebinin kabulü ile müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla; Türkiye Vakıflar Bankası Erikli/Bursa şubesinin, 0019208 seri numaralı, keşidecisi ... Yemek ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti olan 26.07.2023 keşide tarihli 200.000 TL çeke ihtiyati tedbir kararı verilerek, çek iptaline ilişkin Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/540 esas sayılı dosyasından konulan ödeme yasağı konulmasını ve ibraz süresinde çekin bankaya ibrazından çek bedelinin ayrı bir hesapta bloke edilmesine ilişkin verdiği kararın devamına ilişkin karar verilmesine ve ayrı hesapta blokeli olarak duran paranın yargılamanın sonuna kadar bekletilmesine karar verilmesine ve kararın muhatap bankaya bildirilmesine, çek aslının Türkiye Vakıflar Bankasından getirtilerek müvekkili şirket yetkilisinin eli ürünü olmayan çekteki imzanın incelemeye gönderilmesine, davanın kabulü ile dava konusu edilen 26.07.2023 vadeli, 0019208 numaralı 200.000 TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkili şirkete iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki dava yetkisiz mahkemede ikame edilmiş olduğunu, uyuşmazlıkta İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, İcra İflas Kanunu'nun 72. Maddesi uyarınca istirdat davalarında yetkili mahkemenin, takibin yapıldığı icra müdürlüğünün bulunduğu yer mahkemesi veya davalı alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, dava dilekçesinde davacı tarafın da belirttiği üzere, dava konusu çek ile ilgili açılmış bir icra takibinin söz konusu olmadığını, bu nedenle açılacak istirdat davasının müvekkili şirketin yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerektiğini, müvekkili şirketin yerleşim yeri adresi "Büyükdere Cad. No: 74/A Torun Center D Blok Kat: 10 D: 40 Mecidiyeköy Şişli/İstanbul" olduğundan uyuşmazlıkta İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, Mahkemenin yetkisizliğine ve dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, somut olayda, müvekkili şirket tarafından davacı tarafa karşı yöneltilmiş herhangi bir icra takibi bulunmadığı gibi davacı tarafından da müvekkili şirkete yapılmış bir ödemenin söz konusu olmadığını, davacı tarafın huzurdaki davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, somut olayda istirdat davası ikame etme şartlarının oluşmadığını, dava konusu çekin, Faktoring Sözleşmesi'ne istinaden gerekli tüm usul ve esaslara uyularak, ticari ilişkiyi tevsik eden belgeler ile birlikte dava dışı müşteri Tita Tedarik Hizmetleri -...'den ciro yolu ile tevdi alındığını, çek bedelinin görüşmeler neticesinde keşideci ... Yemek ve İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'den haricen tahsil edildiğini ve çek aslının keşideciye teslim edildiğini, bilindiği üzere, istirdat davası açılabilmesi için kişi, kendisinin olmayan bir borcu icra tehdidi altında ve icra takibi sırasında ödemiş bulunduğunu, takip kesinleşmeden önce yapılan ödemeler dahi icra tehdidi altında yapılmış sayılmadığını, davacı tarafından müvekkili şirkete yapılmış herhangi bir ödeme bulunmadığı gibi, dava konusu çek ile ilgili davacıya, keşideciye veya dava dışı cirantalara karşı açılmış bir icra takibi de bulunmadığını, ayrıca davacı tarafça her ne kadar keşideci tarafından ihtiyati haciz baskısı altında ödeme yapıldığı belirtilmişse de çek ile ilgili alınmış bir ihtiyati haciz kararı da bulunmadığını, istirdat talebine konu edilebilecek ve davacıdan tahsil edilmiş bir paranın mevcut olmadığını, bu hususta bir iddia ve delil de bulunmadığına göre, davanın esastan da reddi gerektiğini, çek üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve son hamil olan müvekkili şirketin kanuna göre iyi niyetli yetkili hamil konumunda olduğunu, müvekkiline kötü niyet ya da ağır kusur yüklenmesinin de mümkün olmadığını, müvekkili şirketin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, çeki faktoring işlemi neticesinde gerekli araştırmayı yaptıktan sonra ciro yoluyla iktisap ettiğini ve çekteki ciro zincirinin düzgün olduğunu, müvekkilinin, çeki elinde bulundurduğundan TTK m. 790 gereği yetkili hamil olduğunu ve keşideciye başvurarak alacağını tahsil ettiğini, TTK m. 792’ ye göre de çeki kötü niyetle iktisap etmediği ve çekin iktisabında ağır kusurlu olmadığı müddetçe müvekkilinin çeki geri verme mükellefiyeti olmadığını, çekteki ciro zinciri düzgün olduğundan TTK m. 686 uyarınca şeklen hak sahibi görünen bir hamilden senedi iktisap eden kişinin, iyi niyetli ise korunduğunu, müvekkilinin sadece, çek alma hususunda faktoring mevzuatına uygun olarak müşterisinden devraldığı çekteki alacağı tevsik eden fatura ve benzeri belgelerin var olup olmadığını araştırma konusunda sorumluluğu bulunduğunu, müvekkilinin de bu sorumluluğunu mevzuata uygun şekilde yerine getirdiğini, müvekkilinin basiretli davrandığını ve gereken her türlü araştırmayı yaparak çeki tevdi aldığını, müvekkili şirketin, dava konusu çeki teslim alırken kanunen alınması gereken tüm belgeleri dava dışı Tita Tedarik Hizmetleri -...'den almış ve gerekli her türlü araştırmayı yaptığını, Faktoring sözleşmesiyle birlikte faturaların da müşteriden alındığını, basiretli davranan ve kanunun yüklediği sorumlulukları yerine getiren müvekkiline daha fazla sorumluluk yüklenemeyeceğini, davacı tarafın çekin rızası dışında elinden çıktığını iddia etmekte ise de bu konuda suç duyurusunda dahi bulunmadığını, dava dilekçesinde dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını iddia eden davacının, kendisine yönelik bir icra takibi başlatılmaması nedeniyle suç duyurusunda bulunmadığını beyan etmişse de bu konuda suç duyurusunda bulunabilmek için icra takibi açılması gerekliliği bulunmadığını, davacı tarafın zilyedi olduğu çekin kaybolması gibi bir durum karşısında bu durumu bu güne kadar yetkili makamlara bildirmemiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu nedenle davacı tarafın iddialarının samimi olmadığını, sonuç olarak; öncelikle uyuşmazlıkta İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunun kabulü ile Mahkemenin yetkisizliğine karar verilmesini, Mahkeme aksi kanaatte ise davacının istirdat davası ikame etme konusunda aktif husumet ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesini, kabul anlamına gelmemekle birlikte Mahkemece davanın esasına girilmesi halinde de istirdat davasının şartlarının oluşmaması, müvekkili şirketin herhangi bir kusurunun bulunmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve arabuluculuk ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE;
Dava 6102 Sayılı TTK.'nın 818/1-s maddesi delaletiyle 763. maddesine istinaden açılan çekin istirdadı talebine ilişkindir.
Davacı taraf, rızası dışında elinden çıkan çekin istirdadını talep etmiştir.
Davalı tarafça süresi içerisinde usulüne uygun yapılan yetki itirazı ile yetkili Mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu belirtmiştir.
Gerek HMK gerekse 6102 sayılı TTK'da çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme yer almamaktadır. Bu durumda açılan davanın HMK'un 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görüleceği kuşkusuzdur. (Yargıtay 11. H.D. 2015/5017 E. 2015/12023 K.)
Açıklanan nedenlerle usulüne uygun yetki itirazı gözetilerek davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğu gözetilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE
Davanın YETKİSİZLİK NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,
Davaya bakmaya yetkili mahkeme İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan HMK 20. Maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık süre içinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili İSTANBUL (ÇAĞLAYAN) NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,
2-Harç, masraf, avans ve vekalet ücreti hususlarının yetkili mahkemece karara bağlanmasına, herhangi bir sebeple yetkili mahkemede yargılamaya devam olunmaması halinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile yargılama giderlerine hükmedilebileceğine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/02/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza