T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/132
KARAR NO: 2024/346
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... (TC No:...)
VEKİLİ: Av. ... - [15335-33966-....] UETS
DAVALI : ...-... [25959-98396-..] UETS
DAVA: İstirdat
DAVA TARİHİ: 04/02/2023
KARAR TARİHİ: 19/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 29/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:müvekkilinin GİB2022000000086 nolu 26/11/2022 tarihli ve 12.819,52 TL bedelli fatura alacağına karşılık olarak, ... Uluslararası Nakliyat Turizm Otomotiv Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından Yapı Kredi Bankası Yenişehir Şubesi’nin TR15 0006 7010 0000 0066 ... IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen 4472087 seri numaralı 12.819,52 TL tutarındaki 08/12/2022 keşide tarihli, keşide yeri Ankara olan ve keşideci firma tarafından müvekkilin adresine kapalı zarf içerisinde Aras Kargo aracılığıyla gönderildiği belirtilen çekin kargoda kaybolduğunu, kargoda kaybolan çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, 05.12.2022 tarihinde çek iptali davası açıldığını, Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/1226 sayılı dosyasından 06/12/2022 tarihinde ödeme yasağı ilan edildiğini, 16/01/2023 tarihli ara kararda dava konusu çeki elinde bulunduran ... Kuyumculuk Tekstil Sanayi ve Dış ticaret Ltd. Şti'ne (VKN ...) karşı çek istirdatı davası açmak üzere 2 hafta kesin süre tanındığını, çekin kargoda kimliği bilinmeyen kişi/kişilerce çalındıktan sonra müvekkili ...'e ait olmayan imzayla ciro ile devredildiğinin göründüğünü, sonrasında ciro zinciri sırasıyla devam ettiğini, müvekkilinin çeki ciro etmediğini, müvekkilinin davalı firma ile bugüne kadar hiçbir ticari, hukuki ilişkisinin olmadığını, çekin arkasında imzası bulunan cirantaları tanımadığını, çeşitli firmalar tarafından ciro edilen çekin, çalıntı olması nedeni ile ciro silsilesinin koptuğunu ve davalının yetkili hamil olmadığını, çekin hamilinin çeki bankaya ibraz ettiğinde bankanın çek arkasına vurmuş olduğu kaşede Bursa 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı olduğu ve işlem yapılamayacağının açıkça yazılı olduğunu, bu durumda, TTK 757,758 vd maddelerine göre ödeme yasağını öğrendiğine göre çekin yasak kararını veren mahkemeye ibraz etmesi gerektiğini, iyiniyetli hamilin yapması gereken bu olduğunu, ancak davalı şirketin ödeme yasağını öğrenmesine rağmen, kötüniyetli olarak bu yasal yükümlülüğü yerine getirmedğini çeki icraya koyduğunu, bunu avukat aracılığı ile yaptığı dikkate alındığında bu konuda uyarılmış olması gerektiğinin de düşünüldüğünü, yani çeki elinde bulunduran kişinin yetkili hamil olmadığı gibi iyiniyetli de olmadığını, davaya konu çeki, konulan ödeme yasağının ilanına rağmen davalı tarafından meşru hamilin kim olduğu, çeke ödeme yasağının ne zaman ve neden konulduğu gibi önemli hususlar araştırılmadan ve dikkat edilmeden devralındığını, bu nedenle davalının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 18/2 hükmünde belirtilen ‘basiretli bir iş adamı gibi davranma’ ve özen borcuna aykırı davrandığının ortada olduğunu, davalının tüm bunları bilmesine/ bilebilecek durumda olmasına rağmen ciro yoluyla devraldığını, bu iktisapta kötüniyetli olduğu ve ağır ihmalinin bulunduğunun açıkça anlaşıldığını, davalı şirketin, ilgili çeki iktisap etmesindeki ağır ihmalinin tespit edilebilmesi için çekin karşılığındaki fatura örneklerinin ve ilgili evrakların, banka kayıtlarının, mahkemece talep edilmesi ve değerlendirilmesi gereğinin doğduğunu beyanla, davanın kabulü ile ilgili çekin davalıdan istirdatına; yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yetkili ve meşru hamili olduğu, dava dışı keşideci ... Uluslararası Nakliyat Turizm Otomotiv Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından düzenlenen ve davacı ...'in lehtarı olduğu Yapı ve Kredi Bankası A.Ş Yenişehir Şubesine ait, 03125854130 seri numaralı, 08.12.2022 düzenleme tarihli, 12.819,52-TL bedelli çeke müstenit alacakları sebebiyle İstanbul 18. İcra Müdürlüğü 2023/281 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, söz konusu icra takibi kapsamında da davacı tarafın işbu davayı ikame ettiğini, davacı yanın İstanbul 8. İcra Hukuk Mahkemesi 2023/71 Esas sayılı dosyası ile yaptıkları imzaya ilişkin itirazı kabul etmiş bulunduklarını, ancak dava konusu çekin iktisabı anında imzaların doğruluğunu araştırma yükümlülüğü bulunmayan iyiniyetli müvekkili firmanın davacı lehtarın imzasının kendisine ait olmadığını bilme imkanı ve böyle bir zorunluluğu bulunmadığını, müvekkili firmanın davacı tarafın sahte imza iddialarından ancak ve ancak icra takibine girişmesiyle haberdar olduğunu, ilgili dosyaya davacı tarafça sunulan imza örnekleri ile çek üzerinde yer alan imzanın birbirinden farklı olduğunun tespit edildildiğini, bu durumun müvekkilinin iyiniyetle hareket ettiğinin göstergesi sayılması gerektiğini ve icra hukuk mahkemesinde ikame edilen imza itirazının kabul edilmesinin müvekkilinin icra takibine konu çekin yetkili hamili ve meşru alacaklısı olduğu ve karşı yanın işbu davayı ikame etmesinin haksız olduğu gerçeğini etkilemediğini, zira dava dilekçesinde davacı yanın dava dışı keşideci firma ile arasındaki borç ilişkisini kabul ettiğini, işbu sebepten keşideci sıfatını taşıyan dava dışı ... firmasının kambiyo hukukundan doğan sorumluluğu haiz olduğunu zira dava dilekçesinde davacı yanın dava dışı keşideci firma ile arasındaki borç ilişkisini kabul ettiğini, işbu sebepten keşideci sıfatını taşıyan dava dışı ... firmasının kambiyo hukukundan doğan sorumluluğunun haiz olduğu hususunda herhangi bir tartışma bulunmadığını, davacı tarafın dava konusu çekin dava dışı keşideci ... firması tarafından fatura alacağına karşılık kendisine kargo ile gönderildiğini fakat çekin ulaşmadığını, akıbetinin belli olmadığını ve müvekkilinin kötüniyetli olarak çeki iktisap ettiğini iddia etmekte ise de davalı müvekkilinin dava konusu çekin sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içerisinde bulunan yetkili ve meşru hamili olduğunu, dava konusu çekin aralarında ticari ilişki bulunan üst firma tarafından müvekkili şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla teslim edilmiş olup iyiniyetli üçüncü kişi konumundaki müvekkili şirketin ticari defter ve kayıtlarına da intikal ettirildiğini, iyiniyetli üçüncü kişi olan müvekkilinin çekin kaybolduğuna ilişkin iddiaları bilmesine imkan olmadığı gibi kendisinden bilinmesinin beklenmesinin de mümkün olmadığını, müvekkilinin dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olup, ilgili çeki aralarında ticari ilişki bulunan üst ciranta tarafından müvekkiline, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluşmakta olup Türk Ticaret Kanunu Madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, dava konusu çekin meşru hamili olduğunu, çekin çalınmak veya kaybolmak sureti ile rızası hilafına elinden çıktığını ve davalı müvekkili şirketin çeki kötüniyetle iktisap ettiğini iddia eden davacı şirket iddialarını ispat ile mükellef olduğunu, müvekkili şirketin ise çeki ne suretle iktisap ettiğini dahi açıklamak ve ispat etmek mecburiyetinin bulunmadığını, davacının, işbu davanın ikame edilmesine kadar davacının kaybolma iddialarıyla ilgili bir bilgisi olmayan müvekkili kötüniyetli ve ağır kusurlu olarak itham etmesinin haksız ve yersiz olduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki ticari faaliyetleri sonucu şeklen düzgün bir ciro silsilesiyle iktisap ettiğini, defter ve kayıtlarına da bu şekilde geçirdiğini, ödeme zamanı geldiğinde yasalara uygun bir biçimde hamili olduğu çeki bankaya ibraz edip alacağını tahsil ettiğini, davacının iddialarını kabul etmemekle birlikte bir an için bile gerçekten dava konusu çekin çalındığı /kaybolduğu, sahte imza ve kaşeyle cirolanarak piyasaya sürüldüğü düşünülse dahi iyiniyetli üçüncü kişi konumunda olan müvekkilinin durumu bilmesinin beklenmesinin imkansız olduğu gibi bilmesinin kendisinden beklenmesinin de mümkün olmadığını, müvekkili şirketin çeki kendisine ciro eden şirket ile arasındaki ticari ilişkiyi ve çekin hangi ticari faaliyet ile ilgili olarak verildiğini ispat etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmasa da durumun meşruiyetine ilişkin Mahkememiz nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkili şirketin çeki ne suretle iktisap ettiğini, müvekkili firmanın söz konusu çeki ticari faaliyetleri neticesinde iktisap ettiğini ve akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile iktisap etmiş olduğu söz konusu çeki yasaya ve usule uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, bu sebeple iyiniyetli üçüncü kişi olan davalı müvekkili firmanın dava konusu çekin sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içerisinde bulunan yetkili ve meşru hamili olduğundan davanın reddi gerektiğini, nitekim davacı tarafın da işbu dosyaya söz konusu kötüniyet iddialarını destekler nitelikte kesin bir delil sunamadığını beyanla; davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın ve tazminat taleplerinin reddine, kötüniyetli davacı aleyhine %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Dava, keşidecisi ... Uluslararası Nakliyat Turizm Otomotiv Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ olan, Yapı Kredi Bankası Yenişehir Şubesi’nin 08/12/2022, 4472087 seri numaralı 12.819,52 TL tutarlı çekin lehtarı olan davalının çekin kaybolduğu iddiası ile davalıdan istirdatı talebine ilişkindir. Davacı dava konusu çekin keşideci tarafından kargo ile gönderildiğini, ancak çekin kargoda kaybolduğunu, kaybolan çekin ele geçirilip, üçüncü kişilerce imzalanarak cirolandığını ileri sürmüştür. İmza inkar edildiğinden mahkememizce grafoloji bilirkişisinden rapor alınmış, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu değerlendirilen rapora göre imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiştir.
Çek istirdadı davalarının dayanağını oluşturan TTK 792 inci maddesi"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde düzenlenmiştir. İlgili madde hükmünde açıkça ifade edildiği üzere çekin iadesinin talep edilebilmesi için çekin hamilinin çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunun ispat edilmesi gerekmektedir. İmzaların istiklali ilkesi gereğince imzası kendisine ait olmayan davacı hamile karşı borçlu olmayacaksa da hamilden çekin iadesini talep edemeyecektir. Mevcut davada davacının davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispat edemediği gözetildiğinde çekin istirdadına ilişkin davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 427,60 TL. karar ve ilam harcının peşin alınan 218,93-TL harçtan mahsubu ile 208,67 TL.harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Miktar itibari ile kesin olmak üzere tarafların yokluğunda karar verildi.19/03/2024
Katip ...
E-Imzalıdır.
Hakim ...
E-Imzalıdır.