TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/09/2019
KARAR TARİHİ : 30/10/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/11/2024
Mahkememize ait 01/07/2020 tarihli 2020/ esas 2020/ sayılı kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin .../02/2023 tarihli 2020/ esas ve 2023/ sayılı karar ilamı ile kaldırıldığından mahkememizin2023/ sırasına kaydı yapılıp itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA: Davacı vekili, dava dışı ... Yapı Malzemeleri..Ltd. Şti.( yüklenici ) ile davalı şirket (iş sahibi) arasında, 07.01.2013 tarihinde, “ ... ... ( ...) Hangar Depo Binası Yapım İşi” sözleşmesi imzalandığını, yüklenici ...’nın 23.02.2017 tarihli yazılı temlikname ve ek zeyilnameyle, davalıdan doğmuş ve doğacak her tür alacağını müvekkiline temlik ettiğini, müvekkilince davalı hakkında ... 3. İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı takip dosyasında, geçici kabul eksikliklerinin ikmali sonrası 24.06.2015 tarihi sonrası davacıya ödenmesi gerekli 447.153,60 TL nin bu tarihten itibaren işleyen ticari avans faizi olan 207.816,17 TL ile birlikte ödenmesinin temini için toplam 654.969,77 TL üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, ancak itirazın haksız olduğunu, zira ... .... İcra Müdürlüğünün 2015/... Esas sayılı dosyasında ( % 3 Sistem garanti kesintisi=1.109.152,19 TL ve Emanete alınan para=593.400,00 TL için) başlatılan icra takibine itiraz üzerine, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/... Esas, 2017/... Karar sayılı dosyasında açılmış itirazın iptali davasında davanın 447.153,60 TL yönünden davanın kabulüne karar verildiğini, dosyada taraflarca karşılıklı olarak istinaf yoluna gidilmesi üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi 01.03.2018 gün ve 2017/ Esas, 2018/ Karar sayılı kararıyla, 145.546,40-TL üzerinden davanın kabulüne karar verildiğini, dosyanın karşılıklı temyizi üzerine, ... 15. Hukuk Dairesi Başkanlığı, 07.03.2019 gün ve 2018/ Esas, 2019/ sayılı kararıyla; 447.853,60 TL’nin takip konusu yapılmadığı, takip konusu tutarın da davacı taşerona ödenmiş olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verildiğini, bozma sonrası, ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi, 23.05.2019 gün ve 2019/ Esas, 2019/ Karar sayılı ilamıyla bozmaya uyarak, konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına karar verdiğini, kararın temyiz aşamasında olduğunu, yargılamalar sürecinde davalının dava konusu edilmemiş 447.853,60 TL yükleniciden geçici kabul eksikliği kesintisi yaptığının belirlendiğini, bu somut olgulara rağmen, davalının ( 700 TL nesafet kesintisi sonrası ) kalan 447.153,60 TL geçici kabul eksikliği karşılığı teminat tutulan parayı yükleniciye iade etmemesinin hiç bir hukuki gerekçesinin bulunmadığını, geçici kabul eksiklikleri tamamlanarak 27/05/2016 tarihinde kesin kabulün yapıldığını, 24.06.2015 tarihinde idareden 1.535.296,40 TL tahsil eden davalı şirket ( Ek-7 18.12.2017 tarihi bilirkişi raporu altıncı sayfa) bu tarih itibariyle, iade etmediği geçici kabul eksiklikleri bakımından temerrüde düştüğünden, bu tarihten itibaren temerrüt faizi talep edildiğini, ... .... İcra Müdürlüğü 2015/... E sayılı dosyasında, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi kararları sonrası icra takibine devam edildiğini ve 27 Nisan 2018 tarihinde bu dosyadan harçlar ve karşı hacizler düşüldükten sonra, 224.424,67 TL’nin davalıdan tahsil edildiğini, bu nedenle 447.153,60 TL geçici kabul kesintisi alacağı ve bu alacağın 24.06.2015 tarihinden 24.04.2019 takip tarihine kadar işlemiş 207.816,17 TL faiz alacağından, tahsil edilmiş bu kısım ( BK 100 maddesi gereği öncelikle işlemiş faiz alacağından) mahsup edilerek işbu davanın açıldığını ileri sürerek fazlaya dair dava hakları saklı kalmak kaydıyla ... 3. İcra Müdürlüğü 2019/... Esas sayılı takip dosyasında davalının yaptığı itirazın kısmen iptaliyle takibin 430.545,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, kabul edilen miktar üzerinden % 20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili, takip konusu alacağın kaynağı 1.109.152,19 TL "sistem garanti kesintisi" ve 593.400 TL "emanete alınan para" olup bu bedeller ilk derece mahkemesine açılan dava tarihinden sonra (10.07.2015 tarihinden sonra) ödendiği için davanın dava konusu takip yönünden konusuz kaldığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, her şeyden önce Geçici Kabul Eksiklik Bedeli : 447.853,60 TL, Geçici Kabul İtibar Tarihi: 17.07.2014 olduğuna göre; geçici kabul eksikliklerinin davacı taşeron tarafından tamamlanıp tamamlandığının araştırılması gerektiğini, davacının geçici kabul eksikliklerini tamamladığını ispatla yükümlü olduğunu, eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/... E 2017/... K, ... Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi Başkanlığı 2017/ E 2018/ K ve ... 15. HD 2018/ E 2019/ K sayılı dosyalarından verilen ve kesinleşmiş hükümlerle giderildiğinin gözetilmesi gerektiğini, bu kararlar uyarınca da davanın reddi gerektiğini, ... bozma ilamında geçici kabul eksikliklerinin ikmali yapılmayan 447.853,60 TL’nin tutulmasına karar verildiğinin belirtilmiş olduğunu, bu durumun işveren ... İnşaat firmasından sorulması veya ticari defter kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, davacı taraf izah olunan dava sürecinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmadığı gibi, huzurdaki dava fazlaya ilişkin olmayıp yukarıda sayılan dava sürecine konu asıl alacağa ilişkin ve mükerrer olduğunu, ayrıca davacının 27/04/2018 tarihli 264.332,56 TL bedelli tahsilatı haksız olduğu gibi bu tahsilatı dikkate almaksızın iş bu davaya konu icra takibini başlatmakta da kötüniyetli olduğunu savunarak davanın reddini ve davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
MAHKEMEMİZİN İLK KARARI
Mahkemece, davacı taşeron tarafından iş bu davaya konu edilen tutarın bakiye hakedişine dair 447.853,60 TL.tutardan 700,00 TL nefaset kesintisi tutarı ile 447.153,60 TL olduğu konusu tartışmasız olup, hakediş durumunun ne olduğu ... 1 ATM.nin 2015/... esas ve 2017/ karar sayılı dosyasında taraflar arasında kesin hüküm oluşturacak şekilde çözüldüğü ve her ne kadar bu tutar o davanın konusunu oluşturmuyorsa da taraflar arasında tek bir iş ve hakedişe ilişkin hesaplamalar söz konusu olmakla, bu dava konusu tutar yönünden gerekli tüm incelemelerin de davalı işveren hakediş dosyası üzerinden hesap ve inceleme konusu yapıldığı, dava konusu edilen 447.853,60 TL bakiye hakediş alacağına ilişkin olarak bu tutardan yine bilirkişi raporu ile belirlenen 700,00 TL nefaset kesintisi düşülerek dava ve icra takibine konu edilen 447.153, 60 TL yönünden hüküm oluşturulması gerektiği, faiz talebi yönünden ise temerrüt oluşturan tarihin kesin kabul tarihi olan 27.05.2016 tarihi olması gerektiği, temerrüt faizi hesabı bu tarihe göre yeniden yapılarak istenebilecek temerrüt faizinin 164.448,39 TL olabileceği sonucuna varıldığı, davacı tarafça daha önce verilen yargı kararları çerçevesinde yürütülen ... ....İcra Müdürlüğü’ nün 2015/... esas sayılı icra takibi nedeniyle ödenen 224.000,00 TL, 447.153,60 TL asıl alacak+ 164.448,39 TL işlemiş temerrüt faizi ( 27.05.2016 kesin kabul tarihi başlangıçlı) olmak üzere toplam= 611.601,99 TL tutardan düşüldüğünde, bakiye 387.177,32 TL üzerinden takibin devamına karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, itirazın kısmen iptali ile takibin 387.177,32 TL asıl alacak tutarı üzerinden devamına karar verilmiştir.
BAM KALDIRMA KARARI
Mahkememizce verilen kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 14.Hukuk Dairesi’nin .../02/2023 tarih 2022/ e., 2023/ k. sayılı kararı ile, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 15/02/2017 tarih 2015/... E.sayılı dosyasında 447.853,60 TL’nin takip konusu yapılmadığı, takibe konu yapılan “1.109.152,19 TL sistem garanti kesintisi” ile “593.400,00 TL emanete alınan para”nın davalı tarafından dava tarihinden sonra davacı taşerona ödenmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı, takip tarihi itibariyle davalıya iş sahibi tarafından yapılan bir ödeme bulunmadığından alacağın muaccel olmaması nedeniyle davacının takipte haksız olduğu hususlarının tespiti ile yetinildiği, 447.853,60 TL kesintinin haklı olup olmadığı, bu kesintiye esas eksik ve kusurlu işlerin davacı taşeron tarafından tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarında herhangi bir tespit veya kabule rastlanılmadığı, bu nedenle kesin kabul tutanağının ekinde belirtilen eksik ve kusurlu işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise kim tarafından tamamlandığı, kesin kabulün onaylanıp onaylanmadığı, bu eksik ve kusurlu işler nedeniyle dava dışı iş sahibi tarafından davalıya ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarının tespiti ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmün kaldırılmasına ve dosyanın mahkememize iadesine karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, eser sözleşmesi uyarınca yapılan haksız hakediş kesintisinin iadesi istemiyle başlatılan icra takibine vâki itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Dava, TBK 470 vd maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacıya alacağını temlik eden ... Yapı Malz. Ltd. Şti., alt yüklenici, davalı ise yüklenicidir.Dava konusu sözleşme incelendiğinde, konusunun mal sahibi ... ile işveren ... İnşaat A.Ş. arasında yapılan protokol gereği, ... ... Hangar Depo Binası Yapım İşiyle ilgili olarak gerekli tüm izin ve ruhsatların alınması, arsa devir işlemlerinin takibi, inşaat yapım işlerinin anahtar teslimi götürü bedel üzerinden yapılması işi olduğu, 5.m. uyarınca işin kesin teminat miktarının sözleşmenin bedelinin %6'sı 2.225.000,00-TL olduğu, 12.m. uyarınca hakediş raporlarının davalı yüklenici tarafından düzenleneceği, yüklenicinin hakedişini işvereninden tahsili tarihinden en geç 2 iş günü içinde hakediş raporlarında belirtilen tutarın, bu tutardan yüklenicinin alacakları kesilerek taşerona ödeneceği, 20.maddesinde geçici kabul prosedürünün düzenlendiği, kesin kabul başlıklı 30.m. uyarınca kesin kabul sırasında tespit edilen kusurlu imalatlarla ilgili vecibelerin taşerona aynen yansıtılacağı, kesin teminatın geri verilmesi başlıklı 32.m. uyarınca taahhüdün sözleşme ve şartnamelere uygun olarak yerine getirildiği ve taşeronun bu işten dolayı yükleniciye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, geçici ve kesin kabulde tespit edilen eksik ve kusurların giderilmesi, kesin kabul tutanağı ve kesin hesapların onaylanması ve 31.maddedeki sorumlulukların eksiksiz yerine getirildiğinin tespit edilmesi, bu iş dolayısıyla taşeronun ...’ya herhangi bir borcunun olmadığını gösterir ... ilişiksizlik belgesinin yükleniciye ibrazından sonra kesin teminatın tamamını taşerona iade edileceği hususlarının düzenlendiği görülmüş, dosya kapsamında davacı tarafça davalıya kesin teminat verilmediği, davalı tarafça kusurlu ve eksik işlere ilişkin olarak davacı hakedişinden kesintiler yapıldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamında mevcut belgeler incelendiğinde ise, dava konusu 17/07/2014 tarihli ... nolu kesin hakedişin ödemeye esas iç kapağında, geçici kabul eksiklikleri ikmali yapılmayan 447.853,60 TL kesintisi, geçici kabul eksiklikleri için emanete alınan iade 593.400,60 TL ve sistem garanti kesintisi iadesi 1.128.000,00 TL olarak gösterildiği, 26/12/2014 tarihli geçici kabul tutanağında, eksikliklerin giderilmesi için yükleniciye 30 gün süre verildiğinin belirtilmiş olduğu, 24/06/2015 tarihinde dava dışı iş sahibi ... İnşaat A.Ş. tarafından davalıya 1.109.152,19 TL sistem garanti kesintisi ile 593.400,00 TL emanete alınan paranın mahsuplar yapılarak ödendiği, davalının da bu tutarı 10/07/2015 tarihinde davacıya ödediği, bu ödemeden sonra davalı tarafça temlik eden adına 30/09/2015 tarih ve 158980 nolu, “06/02/2015 tarih 15.ek hakediş ve 17/07/2015 tarih ....kesin hakediş” açıklaması ile nefaset kesintisi açıklaması ile 479.103,60 TL bedelli faturanın düzenlendiği, davacı tarafça kabul edilmeyerek iade edildiği, söz konusu davanın yargılaması sırasında düzenlenen 27/05/2016 tarihli kesin kabul tutanağında, yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, geçici kabulde tespit edilen noksanlıkların tamamlandığı, kesin kabule engel eksik ve kusurun bulunmadığı, ancak Ek-1 listede tespit edilen kusurlu ve eksik işlerin yapımı için yüklenici firmaya bu tarihten itibaren 20 gün süre verildiği, söz konusu işlerin yapılmasını müteakip kesin kabulün onaylanacağı, Ek-2 nefaset listesinin kesin hesapta değerlendirileceği hususlarının belirtilmiş olduğu ve ekinde eksik ve nefaset işler listesinin bulunduğu anlaşılmıştır.Mahkememizce BAM 14HD kaldırma kararının gereği yerine getirilerek kesin kabul tutanağının ekinde belirtilen eksik ve kusurlu işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise kim tarafından tamamlandığı, kesin kabulün onaylanıp onaylanmadığı, bu eksik ve kusurlu işler nedeniyle dava dışı iş sahibi tarafından davalıya ödeme yapılıp yapılmadığı hususlarının tespiti için ilgili yerlere müzekkereler yazılmış ve bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış, iş sahibi firma tarafından kesin hakedişin 13/01/2017 tarihinde onaylandığına dair tutanak sureti gönderilmiş, ek raporda ise davacının sözleşme bedeline göre talep edebileceği toplam tutarın 44.346.998,08 TL olduğu ve davacıya 44.002.935,20 TL ödeme yapıldığı, buna göre davacının 344.062,88 TL alacaklı olduğu tespit edilmiş, davacı tarafça dava konusu alacağın hakediş alacağı değil, iadesi gereken hak ve nefaset kesintisi alacağı olduğu belirtilerek itiraz edilmiştir.Kural olarak eksik işlerin varlığını iş sahibi, giderildiğini yüklenici kanıtlamalıdır. Eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak eksik işlerin varlığı teslim tutanağı ile belirlenmiş ise iş sahibi eksik işlerin varlığını yazılı delil olan bu tutanakla ispatlamış olacaktır. Sonrasında eksik işleri tamamladığını yüklenici ispatlamalıdır. Sonrasında eksik işler tamamlanmış ancak hem yüklenici hem de iş sahibi bu eksiklikleri kendilerinin giderdiğini iddia ediyorsa kural olarak bu eksiklikleri iş sahibinin giderdiği kabul edilecek, aksini yüklenici ispatlayacaktır. Bu nedenledir ki geçici kabul tutanağındaki eksikliklerin kendisi tarafından giderildiğini yüklenici kanıtlamalıdır. ( ... , ... , Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, 3.Baskı, s.1003-1004)
Somut olaya döndüğümüzde iş sahibi firma tarafından sunulan kesin kabul tutanağına göre 13/01/2017 tarihinde yani iş bu dava ve icra takibinden önce kesin kabul onaylanmış olup, bu durumda kesin kabul tutanağında belirtilen eksik işlerin tamamlandığı anlaşılmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere bu işlerin kendisi tarafından tamamlandığı hususunda ispat yükü kural olarak davacı yüklenicide olmakla birlikte, davalı iş sahibi kendisi tarafından tamamlandığı yönünde bir iddiada bulunmadığına göre davacı tarafından tamamlandığı kabul edilmelidir.Bu durumda sözleşmenin 32.maddesi uyarınca esasında teminat niteliğinde olan davacı hakediş kesintilerine ilişkin 447.153,60 TL alacağının kesin kabul tutanağının 13/01/2017 tarihi itibariyle muaccel hale geldiği kabul edilebilir ise de, söz konusu tarih temerrüt için kesin vade olarak kabul edilemeyeceğinden, dosya kapsamında bu tutarın iş bu davaya konu icra takibi öncesinde davalıdan talep edildiği tespit edilemediğinden, davacının takip borcuna mahsup ettiği 224.424,67 TL ödeme davacı beyanına göre 27/04/2018 tarihinde yani bu davaya konu takipten önce yapılan bir ödeme olduğundan ve davalı tarafça takipte faize de itiraz edildiğinden, davacının takibe kadar işlemiş faiz talebinde haksız olduğu kabul edilmiş, dolayısıyla davacı kabulünde olan bu ödemenin 447.153,60 TL’den mahsubu gerektiği, ödeme bu davaya konu takipten önce olduğu için TBK 100.m. uyarınca hesaplama yapılamayacağı, buna göre davacının talep edebileceği alacak tutarının 222.729,07 TL olduğu sonuç ve kanaatine varılmış, takip cari hesaba dayalı değil haksız kesintinin iadesi taşebiyle başlatılan bir takip olmakla, mahkememizce alınan ek rapordaki hesaplama şekline itibar edilmemiştir.Bununla birlikte alacak likit(takip tarihi öncesinde kesin kabulün onaylanmış olması nedeniyle eksik iş kalmadığı sabit olmakla) olmakla kabul edilen tutar üzerinden davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmiş, reddedilen tutar yönünden ise davacı kötüniyeti ispat edilemediğinden davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddi gerekmiştir.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davalının ... 3.İcra Müdürlüğü’nün 2019/... Esas sayılı icra dosyasında yapmış olduğu itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin 222.729,07.-TL asıl alacak üzerinden ve bu tutara takip tarihinden itibaren %19,50 oranında ve değişen oranlarda avans faizi işletilmesi suretiyle devamına, FAZLA TALEBİN REDDİNE, Hükmedilen tutarın %20’si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Davalının şartları oluşmayan KÖTÜNİYET TAZMİNATI TALEBİNİN REDDİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 15.214,62.-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 4.077,79.-TL harcın mahsubu ile bakiye 11.136,83.-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6325 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 1.320,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 35.636,65.-TLvekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddolunan kısım üzerinden taktir ve tayin olunan 33.250,55.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafça yapılan aşağıda dökümü yazılı toplam 12.043,49.-TL yargılama giderinden kabul ve ret oranına göre( % 51,73 kabul % 48,27 red) 6.230,09.-TL'sinin davalıdan alınıp davacıya VERLMESİNE, bakiyesinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
7-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/10/2024
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza