TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/
KARAR NO : 2024/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ :Av.
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 02/05/2023
KARAR TARİHİ : 31/10/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 06/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili şirket bünyesinde bulunan araçların akaryakıt ihtiyaçlarını karşılamak adına 2017, 2018 ve 2019 yıllarında davalı ... ile çalıştığını, ... Petrol adlı bu şirketin aynı zamanda ... Petrol Dağıtım A.Ş.'nin bayisi olduğunu "... ... .... ... / ..." adresinde akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirket araçlarının davalı şirketten alımları yaptığını, davalı şirketin tuttuğu akaryakıt alım pompa kayıtları uyarınca açık hesap çalıştığını, dönem dönem davalı şirketin talebi üzerine müvekkili şirket tarafından ödemelerin gerçekleştirildiğini, taraflar arasındaki akaryakıt alımının ... uyarınca regüle edilmiş olması nedeni ile müvekkili şirket tarafından davalının alacak istemlerine güvenilerek ödemeler gerçekleştirildiğini, tarafların akaryakıt alışverişinin son bulmasından sonra davalı şirket tarafından afaki alacak taleplerinde bulunulduğunu, davalı şirket tarafından müvekkili şirket aleyhinde ... İcra Dairesi'nin 2021 / ... Esas sayılı dosyası ile icra takibinde bulunduğunu, bu icra takibinin 13.11.2021 tarihinde açıldığını, İcra takibine bakıldığında 191.250,00 TL "fatura borcunun ödenmeyen kısmı" ve 241.067,00 TL "ödenmeyen faturaların faiz tutarı" adı altında toplam 432.317,00 TL alacak üzerinden icra takibi başlatılmış olduğunun görüldüğünü, müvekkili şirket tarafından icra takibine itiraz edildiğini ve icra takibinin durdurulduğunu, müvekkilinin kendi defter kaydına göre davalı şirkete takip tarihinde herhangi borcu olmadığından aksine alacaklı konumda olduğundan borca itiraz ettiğini, icra takibine itiraz üzerine davalı şirket yetkilisi tarafından, "yaptığı hesaplamalarla kendisine 800.000,00 TL ye yakın borcu olduğunu, bu borcu ödememesi halinde kendisini ...' de yaşatmayacağını, isterse sahip olduğu her şeyini alabileceğini, elinde sözleşmeler ve senetler olduğunu bunları da işleme koyacağını" ifade ederek daha önce hazırlanan icra föylerini gösterdiğini, davalı şirket yetkilisi ve davalı şirket vekili Av. ... tarafından hazırlanan İcra föyleri ile 748.310,31 TL olarak belirtilen alacak miktarının kesinleşmiş bir icra takibi olduğu konusunda müvekkilinin aldatıldığını ve gerçekte olmayan bir borcun ödenmesi için müvekkilinin anlaşma yapmaya zorlandığını, davalı şirket yetkilisi ve davalı şirket vekili olan Av. ... ile birlikte avukatlık ofisinde müvekkilinin baskı altına alındığını ve zorla ekte sunulan 05.12.2021 tarihli "ibraname" başlıklı belgenin imzalatıldığını, bu belgenin imzalatılması ile birlikte iki adet çek verildiğini ve nakit ödeme yapıldığını, müvekkilinden bu ibraname başlıklı belge nedeniyle 335.300,00 TL tahsil edildiğini, İbraname başlıklı belge içeriğine bakıldığında hem bir cari borçtan hem sözleşmelerden hem de senetlerden bahsedildiğini, müvekkilinin tehditlere ve zorlamalara dayanamadığını, ticari mahvına sebep olmaması adına üzerine kurulan baskı sonucunda anılan belgeyi imzalayarak ödemeler yaptığını ve çekler verdiğini, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete borcu bulunmadığı halde fazlaca ödeme yapılmış olduğu şüphesi oluşunca davalı şirket yetkilisi hakkında şikayetçi olduğunu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/... Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma yapıldığını, iş bu soruşturma sırasında müvekkili şirket tarafından kullanılan ... ... ... ... plakalı araçlarla 2017, 2018 ve 2019 yıllarında davalı ... Petrol'den alımı yapılan akaryakıtlara ilişkin saat, tarih, akaryakıt çeşidi, niteliği, miktarı, pompa satış fiyatı ve toplam alım yapılan miktar ve fiyatların müzekkere yazılarak ... ... A.Ş.'den istenildiğini, gelen müzekkere cevabını dilekçe ekinde sunduklarını, anılan yazı cevabı ile birlikte davalı şirketin müvekkili şirketten yersiz ödemeler tahsil ettiğinin ortaya çıktığını, gelen kayıtlara bakıldığında müvekkilinin davalı şirketten toplamda 363.381,85 TL değerinde akaryakıt satın almış olduğunun görüldüğünü, davalı tarafından satılan akaryakıt bedelinin yaklaşık 1 milyon TL üzerinde tahsilat yapılmış olduğunun ortaya çıktığını, davalı şirket yetkilisinin ifadesindeki aleyhe hususları kabul etmemekle birlikte 2017-2019 yılları arasında müvekkili şirkete akaryakıt sattığını sadece hukukun kendisine vermiş olduğu artış oranı ile mevcut borcu faizi ile istediğini beyan ettiğini, müvekkilinden tahsil edilen bedellerin 2017-2019 yıllar arasındaki akaryakıt satımından kaynaklandığı hususunun artık ihtilafsız olduğunu, anılan mahkeme dışı ikrar ile müvekkili şirketten kat ve kat daha fazla miktarda tahsilat yapılmış olduğunun net şekilde ortaya çıktığını, taraflara ait ticari defter ve kayıtlar incelendiğinde müvekkilinden ne kadar haksız ödeme alındığının ortaya çıkacağını, TBK nın 77.maddesinde de belirtildiği üzere haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğu gözetildiğinde davalı şirketin haksız zenginleştiği bedeli müvekkiline iade etmekle yükümlü olduğunu, TBK'nın 79.maddesinin 2.fıkrasında "Zenginleşen, zenginleşmeyi iyiniyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini hesaba katması gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür." şeklinde belirtildiğini, davalı tarafın kötü niyetli olup elde ettiği zenginleşmenin tamamını iade etmekle yükümlü olduğu gibi iade edilecek miktar konusunda denkleştirici adalet ilkesinin uygulanması gerektiğini, anılan kapsamda ... Arabuluculuk Bürosu 2022/ Büro Dosya no ve 2022/ Arabuluculuk numaralı arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, Arabuluculuk sürecinin anlaşmazlık ile sonlandığını, açıklandığı ve Mahkeme tarafından resen nazara alınacak nedenlerle; davanın kabulüne, müvekkili tarafından davalıya ödenen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren denkleştirici adalet ilkesi uygulanmak sureti ile işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili aleyhine davacı ... Tur Turizm Taş. Tic. Ve Paz. Ltd. Şti. tarafından açılan dava açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, tüm talepleri ile birlikte reddi gerektiğini, müvekkili şirketin davacı aleyhine dava dilekçesinde bahsedildiği üzere ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyası ile 13.11.2021 tarihinde icra takibi yaptığını, daha sonra bu icra takibi neticesinde davacı şirket kendi hür ve özgür iradeleri ile davacının delil olarak sunmuş olduğu ibraname başlıklı yazı ile 05.12.2021 tarihinde ödeme yaptığını, bu durumun davacı tarafından davacı dilekçesinde belirtilmek suretiyle ikrar edildiğini, davacının Mahkemede açmış olduğu dava icra takibi baskısı altında yapılan haksız ya da fazla ödemenin geri istenilmesi yani istirdat davası olduğunu, İstirdat davası hükümlerine göre davacının açmış olduğu dava 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, 02.05.2023 tarihinde açmış olduğundan davanın hak düşürücü süre/zamanaşımı defi nedeniyle reddinin usul ve yasa gereği olduğunu, Mahkeme eldeki davayı istirdat davası değil de sebepsiz zenginleşme davası olarak nitelendirmesi halinde ise yine davanın açılmış olduğu tarih olan 02.05.2023 tarihinde dava hakkının zamanaşımına uğradığını, bu durumun davacının dava dilekçesinin 2 numaralı fıkranın 2. ve 3. bendinde açıkça belirtildiğini, buna göre 363.381,85 TL değerinde akaryakıt alındığı, 1.000.000,00 TL'nin üzerinde tahsilat yapıldığı ve 2017, 2018,2019 tarihlerine ilişkin olduğunun belirtildiğini, davacının açmış olduğu ve dava dilekçesinde belirtmiş olduğu hususlara ilişkin dava ve talep hakkının açıkça zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın dava dilekçesinin ekinde sunulan ibranameyi müvekkili şirketin yetkilisinin tehdit ve zorlamaları ile imzaladığını ve ödeme yaptığını belirttiğini, davacı tarafın bu iddiası tamamen gerçeğe aykırı olduğunu, böyle bir durumun kesinlikle yaşanmadığı gibi müvekkili şirket yetkilisinin kimseye karşı tehdit ve zorlamada bulunmadığını, bununla ilgili olarak davacı tarafın müvekkili şirket yetkilisi ...'i ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/... Soruşturma sayılı dosyası ile şikayet ettiğini, anılan soruşturma dosyasının ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/ Karar sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, anılan bu dosya ve bu karar ile davacının davasında kötü niyetli olduğunu ve dava dilekçesinde beyan ettiği ileri sürdüğü hususların da gerçekle hiçbir alakası olmadığını açık ve net bir şekilde gösterdiğini, sadece anılan soruşturma dosyasının incelenmesi neticesinde dahi davacının açmış olduğu davanın usul ve yasaya aykırı olduğu ve reddi gerektiğinin açık bir şekilde görüleceğini, müvekkili şirket ile davacı şirket arasındaki akaryakıt alım satımı 01.10.2016 tarihinde başladığını, 31.01.2020 tarihinde son bulduğunu, davacı tarafın dilekçesinde 2017, 2018, ve 2019 yıllarına ilişkin davacı şirketin müvekkili şirketten alım yaptığı akaryakıtlara ilişkin saat, tarih, akaryakıt çeşidi, niteliği, miktarı, pompa satış fiyatı ve toplam alım miktar ve fiyatlarının ... ... A.Ş.'den istenilmesini talep ettiğini, bu talebin eksik ve hatalı olduğunu, davacı şirket ile müvekkili şirket arasındaki akaryakıt alımını gerçek anlamda öğrenmek için aynı hususların ... Petrol Ürünleri A.Ş.'den de müzekkere yazılarak istenilmesi gerektiğini, çünkü müvekkili şirketin 11.02.2016 tarihinden 25.12.2018 tarihine kadar ... Petrol Ürünleri A.Ş. bayisi olarak çalıştığını, 26.12.2018 tarihinden sonra ise ... ... A.Ş. bayisi olarak faaliyet göstermeye devam ettiğini, mahkemenin davacı tarafın dava dilekçesinde davacı şirkete ait olan belirttiği plakalı araçların 2017, 2018, ve 2019 yıllarına dair davacı şirketin müvekkili şirketten alım yaptığı akaryakıtlara ilişkin saat, tarih, akaryakıt çeşidi, niteliği, miktarı, pompa satış fiyatı ve toplam alım miktar ve fiyatlarının ... Petrol Ürünleri A.Ş.'den müzekkere ile istenilmesi halinde ve yine müvekkili şirketin davacı şirkete yaptığı satışlar nedeniyle kesilen faturalarda (davacı şirketin bidon ile aldığı akaryakıtlar ile ilgili) davacı şirket ile müvekkili şirket arasında yapılan gerçek akaryakıt alımının ortaya çıkacağını, davacının davasında haksız ve kötü niyetli olduğunun açık bir şekilde görüleceğini, davacının dilekçesinde belirttiği plakalı araçların ve 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 yıllarında müvekkili şirketten aldığı akaryakıtların ... Petrol Ürünleri A.Ş. ve ... ... A.Ş.'den istenildiğinde dava dilekçesinde belirtilen ödeme tutarından çok daha fazla miktarda akaryakıt aldığının net bir şekilde görüleceğini, dava dilekçesinin ekinde sunulan ibraname başlıklı yazıdan da anlaşılacağı üzere davacının davasında haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkili şirketin ticari defterleri incelendiğinde davacının davasında haksız ve kötü niyetli olduğunun açık bir şekilde görüleceğini, tacir olan davacı şirketin basiretli bir tacir gibi davranarak hareket etmesinin usul ve yasa gereği olduğunu, bu nedenle de davacının davasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, açıklanan nedenlerle, haksız ve kötüniyetli olarak açılmış olan davanın hak düşürücü süre/zamanaşımı nedeniyle usulden reddine, Mahkemenin davayı usulden reddetmez ise hukuka aykırı olarak açılmış davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyası, fatura, vergi kayıtları, ticaret sicil kayıtları, trafik tescil kayıtları, ... Petrol Dağıtım A.Ş. Yazı cevabı, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/... soruşturma sayılı doyası, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Davacı taraf; taraflar arasında akaryakıt alım satımından kaynaklı ticari ilişki kapsamında fazladan yapıldığı iddia edilen ödemenin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı şirket tarafından davacı şirket aleyhinde ... İcra Dairesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyası ile 13.11.2021 tarihinde, 191.250,00 TL "fatura borcunun ödenmeyen kısmı" ve 241.067,00 TL "ödenmeyen faturaların faiz tutarı" adı altında toplam 432.317,00-TL alacak üzerinden icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durdurulduğu görülmüştür.Taraf şirket yetkilileri ve davalı şirket vekili ile birlikte 05.12.2021 tarihli "İBRANAME" başlıklı belge imzalanmış olup, söz konusu belgede; "... Tur Turizm Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi, cari borcu ile ilgili toplam 2 adet çek ve 42.300,00 TL verecektir. Taraflar, 30.01.2022 Vade tarihli, miktarı 143.000,00 TL olan çek, 28.02.2022 vade tarihli 150.000,00 TL miktarı olan çek ve 42.300 TL ise 15.01.2022 tarihine kadar ödenecek şekilde anlaşılmıştır. ... şahsına ve ... Tur Turizm Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenmiş sözleşme ve takibe konulmamış senetlerin tamamı hükümsüzdür. ... ile düzenlenmiş sözleşme hükümsüzdür. Anlaşma kapsamında alacaklı ... ile borçlu ... Tur Turizm Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi arasında anlaşma kapsamında en son vadeli çekin borcu ödendiği tarihe kadar herhangi bir alacak verecek kalmayacaktır. " şeklinde düzenlendiği, belgenin imzalatılması ile birlikte iki adet çekin ve nakit ödemenin yapıldığı anlaşılmıştır. Davacı taraf, baskı sonucunda anılan belgeyi imzalayarak ödemeler yapıp ve çekler verdiğini, borcu bulunmadığı halde fazlaca ödeme yapılmış olduğu şüphesi oluşunca davalı şirket yetkilisi hakkında şikayetçi olduğunu belirterek fazla yapılan ödemelere ilişkin eldeyi davayı açmış olup, Mahkememizce celp edilen ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/... Soruşturma sayılı dosyasında, mağdurun bir senedi vermeğe mecbur edilmesi suretiyle yağma, özel belgede sahtecilik, tefecilik yapmak suçlarından hakkında kamu davası açmaya yeterli şüphe ve delil elde edilemediğinden kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmüştür. Taraflar tacir olup, ticari defterler ile alacak miktarının ispatı mümkün olduğundan Mahkememizce dosyaya celp edilen akaryakıt alım kayıtları ve delil olarak dayanılan taraf ticari defterlerinin incelenmesine karar verilmiş, bu kapsamda yapılan inceleme sonucunda bilirkişinin 25/03/2024 tarihli raporunu dosyaya ibraz ettiği görülmüştür.Davacı vekili 06/06/2024 tarihli dilekçe ile özetle; bilirkişi raporu doğrultusunda fazlaya ilişkin aklar saklı kalmak kaydıyla, 402.858,34 TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren denkleştirici adalet ilkesi uygulanmak sureti ile işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili talep etmiştir.Alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonucunda; taraflar arasında akaryakıt alım satımından kaynaklı ticari ilişki bulunmakla, davalı tarafından, davacı şirkete düzenlenen 2017-2020 yılları arasındaki tüm faturalar tarafların defterlerinde kayıtlı olduğu ve taraflarca BA BS formlarında bildirilmiş olduğu tespit edilmişir. ... Petrol Dağıtım A.Ş. den gelen cevap yazıya göre; davacı araçlara yapılan akaryakıt satış tutarları (26.12.2018-30.12.2018) 1.006,74 litre, 5.758,57 TL; (01.01.2019-31.12.2019) 56.231,67 litre , 357.623,28 TL olduğu görülmüştür. Davalı tarafından, davacı şirkete 2019 yılında düzenlenen faturalar incelendiğinde; satışların 83.526,10 litre tutarının 511.271,31 TL olduğu görülmüştür. Her ne kadar davalı şirketin 2022 yılı defterlerine göre; hesabın sıfır, davacı şirketin 2022 yılı defterlerine göre ise; davacı şirket, davalı şirketten 459.925,41 TL alacaklı gözükse de, davacı şirketin yaptığı ödeme kayıtları, davalı şirketin tahsilat kayıtları birbirini teyit etmediği, muhasebe kayıtlarının belgeye dayanarak yapılmadığı, bu kapsamda davacı ve davalı şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun bir şekilde tutulmadığından taraf bakiyelerin esas alınması mümkün değildir. Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan ... Petrol 11.03.2019 tarih ... tahsilat makbuzuna göre, tarafların 31.01.2019 tarihinde bakiye mutabık kaldıkları görülmekle, 31.01.2019 tarihinde davalı şirketin, davacı şirketten 377.845,54 TL alacaklı olduğundan bu tarih itibariyle hesaplama yapıldığında, raporda belirtildiği üzere; davacı şirketin, davalı şirketten 402.858,34 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.Her ne kadar davacı tarafça denkleştirici adalet ilkesi uygulanmak sureti ile ödenen bedelin tahsili talep edilmişse de, haklı bir sebep olmaksızın başkasının mal varlığından istifade ederek kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri verme zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğü bulunduğunu ifade eden denkleştirici adalet ilkesi gereğince, iade borcunun kapsamının zenginleşmenin iyi veya kötüniyete dayalı olmasına göre bir ayrıma dayandığı, taraflar arasında imzalanan 05.12.2021 tarihli ibraname, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/... Soruşturma sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamından davalının elde ettiği yararın geçerli bir sebebe dayanmadığını ve iade ile yükümlü olduğunu bildiği veya bilebilecek durumda olduğuna dair delil bulunmadığından Mahkememizce davacı vekilinin talebi yerinde görülmemiştir. Sonuç olarak, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, davacının davalıdan 402.858,34 TL alacaklı olduğu anlaşılmakla; Mahkememizce davanın kabulü ile, 402.858,34-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, 402.858,34-TL'nin (77.858,34-TL'si yönünden 02.11.2021 tarihinden; 143.000,00-TL si yönünden 30.01.2022 tarihinden; 15.000,00-TL'si yönünden 17/12/2021 tarihinden; 17.000,00-TL'si yönünden 17/01/2022 tarihinden ve 150.000,00-TL'si yönünden 17.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte) davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 27.519,25-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 7.042,64-TL harcın mahsubu ile bakiye 20.476,61-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 64.428,75-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan 7.248,14-TL harç, 2.800,00-TL bilirkişi ücreti ve 554,25-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 10.602,39-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 31/10/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı