TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :2023/
KARAR NO :2024/
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
ASIL DAVA MAHKEMEMİZİN 2023/... ESAS SAYILI DOSYASINDA
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA İHBAR OLUNAN:
BİRLEŞEN MAHKEMEMİZ
2023/... ESAS SAYILI DOSYASINDA
DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ :Av.
ASIL DAVA : İtirazın İptali
BİRLEŞEN DAVA : Çek İptali Kararının İptali
ASIL DAVA TARİHİ : 26/07/2023
BİRLEŞEN DAVA TARİHİ : 21/12/2023
KARAR TARİHİ :30/10/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :11/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davası ile birleşen çek iptali kararının iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
ASIL DAVA : Asıl davada davacı vekili, müvekkili tarafından 30/10/2022 tarihli 50.000 Usd tutarlı çeke dayalı olarak girişilen icra takibinin davalı borçlunun itirazı sonucunda durduğunu, çekin süresi içerinde bankaya ibraz edilmediğini, müvekkilinin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak çekin keşidecisi olan davalıdan talepte bulunduğunu, müvekkilinin takibe konu çekte son yetkili hamil olduğunu, dava konusu çekin ciro yoluyla iktisap edinildiğini ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Asıl davada davalı vekili, müvekkil şirketin davacıya ya da davaya konu çeklerin arkasında imzaları bulunan cirantalara karşı herhangi bir borcunun olmadığını, çekin lehtarı ... Spor Giyim San. Ve Tic. Ltd. Şti'ne avans olarak keşide edildiğini, ancak karşılığında herhangi bir mal/emtia teslim alınamadığını, ayrıca çekin lehtarı ihbar olunan şirket tarafından çek hakkında ikame edilen çek iptali davasının kabul edildiğini, kararın kesinleştiğini belirterek davanın reddine ve icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
BİRLEŞEN (... 3 ATM 2023/... ESAS SAYILI) DAVADA: Davacı vekili, müvekkilinin 30/10/2022 keşide tarihli 50.000,00 Usd miktarlı çekin yetkili hamili olduğunu, müvekkili tarafından çeke dayalı olarak çekin borçluları davalı ... Spor Giyim San. ve Tic. Ltd. Şti. ve diğer cirantalar ... Mensucat Tekstil Turizm ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. ve ... hakkında icra takibine girişildiğini, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... E. 2022/... K. sayılı çek iptali davasında çekin bulunamaması-zayi olunmasından bahisle dava konusu çek hakkında iptal kararı verildiğini, verilmiş olan iptal kararı bir ilam olmayıp tespit niteliğini taşımakta olduğunu, ayrıca bu kararın, hasımsız olarak tesis edildiğini, maadi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini, müvekkilinin iptal kararı verilen çekin gerçek hamili olup bu durumu çeki elinde bulundurmak suretiyle kanıtladığını, çek aslının ellerinde olup talep halinde mahkemeye sunulacağını belirterek davacı müvekkilinin yetkili hamili olduğu ... ... Şubesine ait 30/10/2022 keşide tarihli ... nolu ve 50.000,00 USD miktarlı çek yönünden ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... E. 2022/... K. sayılı dosyasıyla verilen çek iptali kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Asıl davada; davacı yetkili hamili olduğu dava konusu çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediğinden kambiyo senedine dayalı haklarını kaybettiğini, ancak çekin keşidecisi davalının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çekten dolayı sorumlu olduğunu belirterek çeke dayalı başlatılan takibe vaki davalının itirazının iptalini; birleşen davasında ise, dava konusu çekin yetkili hamili olup elinde bulundurduğuna göre, çek hakkında verilen zayi nedeniyle iptal kararının ortadan kaldırılmasını istemiştir.Dava konusu 22.10.2022 tarihli 50.000 Usd bedeli çekin keşidecisi davalı ... Mensucat Ltd Şti, lehtarı davalı ... Giyim Ltd Şti olup çekin arkasında sırasıyla davalı ... Giyim Ltd Şti, ... ve davacı ... cirolarının bulunduğu ve çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği görülmüştür. Türk Ticaret Kanunu'nun 818. Maddesinin 1. Fıkrasının "m" bendinde yer alan atıf nedeniyle çekler hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun "Sebepsiz zenginleşme" kenar başlıklı 732. Maddesinde; "(1)Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. (2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir. (3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez. (4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir". Bu kanun hükmüne göre dava konusu çekin süresinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle davacının poliçeden kaynaklanan hakları düşmüş olsa bile çek keşidecisi olan davalının çekten kaynaklanan sorumluluğu devam etmekte olup davalı çek hamili olan davacıya karşı sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmekle mükelleftir. Dava konusu çekin keşidecisi davalı ... Mensucat Ltd Şti'nin çekten dolayı sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediğinden çek tutarından sorumludur. Bankaya ibraz edilmediğinden kambiyo senedi vasfını kaybeden çekteki vade kesin vade olmadığından takip öncesinde davalı temerrüde düşürülmediğinden işlemiş faiz talebi yerinde görülmemiştir.Birleşen dava, kıymetli evrak iptali (çek iptali ) kararının kaldırılması istemine ilişkindir.Çekin zayi nedeniyle iptali istemi için açılan davada verilmiş bulunan iptal kararı bir ilam olmayıp tespit niteliğini taşımaktadır. Ayrıca bu karar, hasımsız olarak tesis edilmiş bulunmaktadır. Bu durumda iptal edilen çekin gerçek hamili olduğunu ileri süren davacının mahkemeden iptale ilişkin kararın ortadan kaldırılmasını istemesi mümkündür. (... 11. HD.'nin 15/05/2018 tarih ve 2016/ Esas-2018/ Karar, ... 11. HD.'nin 30/09/2014 tarih ve 2014/ Esas-2014/ Karar, ... 11. HD.'nin 19/06/2007 tarih ve 2006/ Esas-2007/ Karar) ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... E. 2022/... K. sayılı kararı ile; dava konusu çekin zayi olduğundan bahisle iptaline karar verilmesinin talep edildiği ve dava konusu çekin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Dosyaya soruşturma dosyası olduğu bildirilmişse de, ilgili soruşturma dosyası hakkında dosyaya herhangi birt bilgi sunulmamıştır. Davacı tarafça dava dilekçesi ekinde ibraz edilen dava konusu çek sureti incelendiğinde, davacının dava konusu çekde yetkili hamil olduğu, davalının ise dava konusu çekin lehtarı olduğu anlaşılmıştır.6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenleme uyarınca çek iptali kararının kaldırılmasına ilişkin davalarda davalının dava konusu yapılan çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin (davacının) çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında davada ispat yükü davalıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.
Somut olayda, iptaline karar verilen çekin ortaya çıktığı, davalı tarafından davacının çeki kötü niyetle iktisap ettiği ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğu ispat edilemediği anlaşılmakla; birleşen davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Zayi nedeniyle verilen çek iptali kararının kaldırılması davası maktu harca ve maktu vekalet ücrektine tabi olduğundan maktu harç ve vekalet ücretine hükmedilmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle asıl davanın kabulüne, birleşen davanın da kabulüne karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davada; Davanın KABULÜNE, ... 15.İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyasında davalı borçlu ... Mensucat..Ltd Şti’nin takibe itirazının asıl alacak 50.000 Usd asıl alacak üzerinden iptali ile asıl alacak tutarı 50.000 Usd üzerinden icra takip tarihinden itibaren işleyecek ve 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca hesaplanacak temerrüt faizi birlikte ve tahsil tarihindeki ... efektif satış kuru TL karşılığının tahsili için takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine ve hükmolunan alacağın ( Usd’nin dava tarihindeki TL karşılığı 1.345.000 TL) %20 si oranında belirlenen 269.000 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Birleşen davada;Davacının davasının KABULÜ ile, ... 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... E. ve 2022/... K. Sayılı kararı ile ... AŞ/... şubesine ait, keşide yeri ... olan, 30.10.2022 keşide tarihli ... numaralı ve ... hesap numaralı 50.000 Usd bedelli çek hakkında verilen ZAYİ NEDENİYLE ÇEKİN İPTALİ kararının İPTALİNE,
ASIL DAVADA HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN;
3-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 91.876,95.-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 2.341,79.-TL ile 21.076,02.-TL harcın toplamı olan mahsubu ile bakiye 68.459,14.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, kabul edilen kısım yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 200.300,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, reddedilen kısım yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 20.396,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yapılan 23.971,66-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
8-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
-BİRLEŞEN (... 3.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2023/... ESAS SAYILI) DAVADA HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN;
9-Alınması gereken maktu 427,60.-TL harçtan peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 30.000,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
11-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
12-Davacı tarafından yatırılan peşin ve başvuru harç toplamı 539,70 TL yargılama mastafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
13-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalılar vekillerinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/10/2024
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza