TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2025/
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 1-
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 2-
VEKİLİ : Av.
DAVALILAR :3-
4-
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 23/01/2024
KARAR TARİHİ : 24/04/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 29/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı işçilerden ...; Bölge Müdürlüğü İdari ve Sosyal İşler Şefliğine bağlı olarak muhtelif Genel Temizlik ve Vasıflı Personel Hizmetleri ihaleleri kapsamında davalı şirketlerde Temizlik Personeli olarak çalışmış olup, 15/03/2023 tarihi itibari ile emekliye ayrıldığını, 01/01/2015 - 15/03/2023 tarihleri arasına ilişkin olarak söz konusu işçiye brüt 118.727,42 TL kıdem tazminatı tahakkuk etmiş, yasa gereği binde 7,59 pul kesintisi 901,20 TL kesilerek vergi dairesine yatırılmış, kalan kısım işçiye ödendiğini, işçinin çalıştığı şirketlerden dava dışı ... Tem. Sağ. İnş. Oto. Tic. Ltd Şti. & ... Bil. Yem. Tem. İnş. Gıda San Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'ndan payı olan (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) 29.602,28 TL kesilerek tahsil edilmiş, kalan 89.125,20 TL'nin tahsili sağlanamadığını, dava dışı işçilerden ...; Bölge Müdürlüğümüz ... İletim Şebekeleri İşletme ve Bakım Müdürlüğüne bağlı olarak muhtelif Genel Temizlik ve Vasıflı Personel Hizmetleri ihaleleri kapsamında davalı şirketlerde Temizlik Personeli olarak çalışmış olup, 09/03/2023 tarihi itibari ile emekliye ayrıldığını, 01/01/2015 - 09/03/2023 tarihleri arasına ilişkin olarak söz konusu işçiye brüt 119.161,10 TL kıdem tazminatı tahakkuk etmiş, yasa gereği binde 7,59 pul kesintisi 904,50 TL kesilerek vergi dairesine yatırılmış, kalan kısım işçiye ödendiğini, işçinin çalıştığı şirketlerden dava dışı ... Tem. Sağ. İnş. Oto. Tic. Ltd Şti. & ... Bil. Yem. Tem. İnş. Gıda San Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'ndan payı olan (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) 29.520,27 TL kesilerek tahsil edilmiş, kalan 89.640,90 TL'nin tahsili sağlanamadığını, dava dışı işçilerden ...; Bölge Müdürlüğümüz ... İletim İşletme ve Bakım Müdürlüğüne bağlı olarak muhtelif Genel Temizlik ve Vasıflı Personel Hizmetleri ihaleleri kapsamında davalı şirketlerde Ağır Vasıta Şoförü olarak çalışmış olup, 29/03/2023 tarihi itibari ile emekliye ayrıldığını, 01/01/2015 - 29/03/2023 tarihleri arasına ilişkin olarak söz konusu işçiye brüt 159.740,65 TL kıdem tazminatı tahakkuk etmiş, yasa gereği binde 7,59 pul kesintisi 1.212,50 TL kesilerek vergi dairesine yatırılmış, kalan kısım işçiye ödendiğini, işçinin çalıştığı şirketlerden dava dışı ... Tem. Sağ. İnş. Oto. Tic. Ltd Şti. & ... Bil. Yem. Tem. İnş. Gıda San Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı'ndan payı olan (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) 40.334,25 TL kesilerek tahsil edilmiş, kalan 119.406,40 TL'nin tahsili sağlanamadığını, dolayısıyla her üç işçi için toplam 298.172,50 TL tahsil edilememiş teşekkül alacağı bulunduğunu, ava dışı işçilere yapılan ödemelere ilişkin dekontlar ve damga vergisi pul kesintisine ilişkin evraklar ve diğer evrakların dilekçe ekinde sunulduğunu, söz konusu işçilerin düzenlemesi sonrasında emeklilik nedeniyle işten ayrılması ve tazminatlarının kendilerine ödenmesi talepleri üzerine teşekkülce davalı şirketlere yazılar yazılarak kıdem tazminatlarının ödenmesi istenilmiş ise de davalı şirketler herhangi bir ödeme yapmadıklarını, teşekkülce ödenen kıdem tazminatlarından davalı şirketlerin sorumlu olduklarını, söz konusu dava dışı işçiler teşekkülün değil, davalı şirketlerin işçisi olarak çalıştıklarını, diğer yandan, teşekkül ile davalılar arasında imzalana sözleşme ve şartnamalerde işçilere ödenecek İş Kanunundan doğan tüm bedellerin tek sorumlusunun davalı yüklenici firmalar olduğu açıkça hükme bağlandığı, davaya konu kıdem tazminatlarından kesinti yapılarak vergi dairesine ödendiği belirtilen binde 7,59 damga vergisi pullarından da davalılarla imzalanan şartname gereğince davalıların sorumlu olduğu, arz edilen sebeplerle, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak üzere; davalı şirketlerin işçileri olarak çalışan ..., ... ve ... isimli işçilere teşekkülce ödemesi yapılan ve tahsil edilemeyen toplam 298.172,50 TL'nin davalılarla imzalanan sözleşmeler ve kanunen belirlenecek sorumlulukları oranında ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı şirketlerden tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu edilen alacak dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığını, Zamanaşımı def’imizin kabulüyle davanın bu yönden reddine karar verilmesini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı ihale kurumunun varsa rücu talebine konu olan işçinin işçilik alacaklarından müvekkil şirketle davadışı işçiyi kendi dönemlerinde çalıştırdıkları süre ve ücret üzerinden sorumlu tutulması gerektiği, emsal içtihatlar ve yasalar alt işverenlerin işçinin işçilik alacaklarından sorumluluğunda kendi çalıştırdıkları dönemden sorumlu tutuldukları, müvekkil alt işveren şirket ile yeni alt işveren arasında işyeri devri gerçekleşmiş olup, iş yeri devrindeki sorumluluk esasları nedeniyle iki yıldan sonra devreden işverene sorumluluk yüklenemeyeceği, asıl işveren ile müvekkil şirketin alt-asıl işverenlik ilişkisi muvazaalı olup, işçiler baştan beri asıl işveren kurumun işçisi olarak kabul edilmesi gerektiği,4857 sayılı yasanın 112'inci maddesi gereği müvekkilin kıdem tazminatından sorumluluğu bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davanın kabulü halinde Mahkemece TBK madde 167 vd. hükümlerinin gözönünde bulundurulması gerektiğini, ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceği, davacının yaptığı ödemenin, İş Hukuku alanında uzman bir bilirkişi marifetiyle kıdem tazminatı hesaplama esaslarına riayet edilecek bir hesaplama ile denetlenmesi gerektiği, davacı bir kamu kurumu olup, yapılan iş ticari iş olmadığı, aksine kamu hizmetinin gördürülmesi amacıyla yapılan hizmet alım işlerine ilişkin ihaleden kaynaklı alacak davası açıldığı, bu nedenle avans faizi talep edilmesi hatalı olduğu belirtilerek davanın reddi ile yargılama giderleriyle birlikte vekâlet ücretinin de karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP; Davalı ... Personel Hiz. A.Ş. (Eski Unvan: ... Personel Hiz. Tem. Ve Güvenlik Sistemleri Org. İç Ve Dış Tic. Ltd. Şti.) vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkil şirket arasında hizmet alım sözleşmesi akdedilmiş olup, işçi, işveren vekili ilişkisi bulunmadığından mezkur davanın sözleşme hükümleri dikkate alınarak genel mahkemelerde görülmesi gerektiği, görev itirazlarının bulunduğunu, bu kapsamda müvekkil şirketin adresi gereğince dosyada yetki itirazlarının da kabulüne karar verilerek dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesini talep ettiklerini, zamanaşımı ve hakdüşürücü süreye ilişkin def'i ve/veya itirazları olduğu, açılan huzurdaki yargılamada, sorumlu oldukları rakam açık ve net olarak belirtilmediğinden, hukuk aykırı açılan işbu davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini, şayet Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla tarafları yönünden tüm dava değeri üzerinden dava açıldığının esas alınmasına ve davanın reddine; kısmi sorumluluğumuzun çıkması halinde ise kısmen reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava dışı işçilerin asıl işvereni davacı ... Elektrik İletim A. Ş. olduğu, dava dışı işçiler; asıl işveren sıfatıyla, davacı ... Elektrik İletim A.Ş. ve alt işveren sıfatıyla müvekkil şirkette, 11.01.2019 – 30.04.2019 tarihleri arasında özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığı, 30.04.2019 Tarihinde de müvekkil şirket ile davacı ... Elektrik İletim A.Ş. arasındaki hizmet ilişkisinin sona ermesiyle dava dışı işçilerin iş akitleri ‘‘Kod 18: İşin Sona Ermesi’’ ile fesih edildiğini, dava dışı işçiler sonrasında diğer davalılar bünyesinde çalıştığını, bu sebeple dava dışı işçilerin iş akdinin feshi ile ilgili müvekkil şirketin sorumluluğu bulunmadığını, dava konusu kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü davacıya ait olduğunu, 6552 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 8. Maddesinin a Fıkrası gereğince “alt işverenlerin değişip değişmediğine bakılmaksızın tazminatı hak edecek şekilde fesih halinde kıdem tazminatları ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenir.” hükmü gereği dava dışı işçilerin kıdem tazminatını ödeme yükümlülüğü davacıda olduğu, söz konusu kanun istisnai bir düzenleme olup, gerek sözleşme gerekse de; Borçlar Kanunu’nun rücuya ilişkin genel hükümlerinden ayrık olduğunu, Genel hükümleri ve sorumluluğa ilişkin her türlü kaydı ayrıntıları ile açıklayan kanun koyucunun 6552 sayılı kanunda tek kayıtla “kıdem yükünün kamu kurum ve kuruluşunda olduğuna" ilişkin maddesi yorum dışı olup emredici bir hüküm olduğu, müvekkil şirketin, ihale süresinin sona ermesi nedeniyle, asıl işverenle hizmet ilişkisi sona ermiş olup, devirden sonraki sorumluluk yönünden ise iki yıllık süre geçtiğini, aksi kanaatte ise, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte; müvekkil şirketin sadece kendi dönemindeki çalışmalardan, dava dışı işçinin bu tarihte almış olduğu ücret dikkate alınarak sorumlu olacağı ve bu sorumluluğun % 50’sinin müvekkil şirkete ve % 50’ sinin de davacı asıl işverene ait olacağı dikkate alınarak hüküm kurulmasına karar verilmesi gerektiği, öte yandan davacı, dava dışı personele toplu iş sözleşmeleri kapsamında ek ödemeler ve ayni yardımlar yaptığı, davacının asıl işveren olarak, dava dışı personele yapmış olduğu bu ek ödeme, maddi ve ayni yardımlar kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmakta ve kıdem tazminatına eklendiği, bu hususlarda alt işveren olan müvekkil şirketin hiç bir borç ve yükümlülüğü olmadığını belirterek davanın reddine, mahkeme masrafları ile ücreti vekâletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP; Davalılar ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi ibraz etmedikleri görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; taraflar arasındaki muhtelif Genel Temizlik ve Vasıflı Personel Hizmetleri ihaleleri kapsamında hizmet alımına ait sözleşmeden kaynaklı dava dışı işçilere ödenen işçilik alacağı bedelinin davalılardan rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizce deliler toplandıktan sonra, dosyanın bilirkişiye tevdii ile, davacının mevzuat ve sözleşme hükümleri çerçevesinde ödediği tutardan davalılardan rücuen tazminini talep edebileceği tutarların neden ibaret olabileceği konularında rapor tanzim edilmesine karar verilmiş, bu kapsamda 15/05/2024 tarihli rapor ile itirazlar sonucu 25/09/2024, 25/12/2024 ve 01/03/2025 tarihli ek raporların düzenlendiği görülmüştür. Tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonucunda; taraflar arasında Genel Temizlik ve Vasıflı Personel Hizmet Alımına Yönelik Sözleşme akdedildiği, hizmet alım ihalesinin niteliği itibariyle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalesi olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin ilgili 36. Madde hükümleri ve paralel düzenlemeler bulunan sözleşme eki şartnameler dikkate alındığında, kıdem tazminatı da dahil olmak üzere, işçilerin iş kanunu ve diğer mevzuattan doğan sorumluluklarının yükleniciye ait olduğu, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, alt ve üst işveren, işçiye karşı dış ilişkide birlikte sorumlu olup, iç ilişkide tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağı, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi, tarafların birbirlerine karşı hak, borç ve yükümlülüklerini düzenlemekte olup, işçiye karşı yükümlülüklerin düzenlendiği İş Kanunu hükümlerine aykırılığının ileri sürülmesi mümkün bulunmadığı, bu nedenle taraflar arasında düzenlenen sözleşme hükümlerinin nazara alınması gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmenin belirtilen hükümleri uyarınca kıdem tazminatı da dahil olmak üzere, işçilerin iş kanunu ve diğer mevzuattan doğan sorumluluklarının yükleniciye ait olduğu açık olduğu, bu kapsamda dava dışı iççilerin davalı şirketler bünyesinde çalıştıkları dönem itibariyle alınan son bilirkişi ek raporuna göre, davacı kurum tarafından işçilik alacakları nedeniyle yapılan toplam 298.172,50-TL ödemenin; davalı ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin dava dışı işçi ... yönünden 43.394,59-TL, ... yönünden 43.645,68-TL ve ... yönünden 58.111,11-TL olmak üzere toplam 145.151,38-TL'sinden; davalı Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin dava dışı işçi ... yönünden 14.847,60-TL, ... yönünden 14.933,51-TL ve ... yönünden 19.901,07-TL olmak üzere toplam 49.682,18-TL'sinden; davalı ... Personel Hiz. A. Ş.'nin, dava dışı işçi ... yönünden 4.355,30-TL, ... yönünden 4.380,50-TL ve ... yönünden 5.837,65-TL olmak üzere toplam 14.573,45-TL'sinden ve davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin, dava dışı işçi ... yönünden 26.527,71-TL, ... yönünden 26.681,21-TL ve ... yönünden 35.556,57-TL olmak üzere toplam 88.765,49-TL'sinden 12/06/2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile sorumlu olduğu anlaşılmakla Mahkememizce davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM ; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, işçilik alacakları nedeniyle yapılan toplam 298.172,50-TL ödemenin; 145.151,38-TL'sinin davalı ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden,49.682,18-TL'sinin davalı Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden,14.573,45-TL'sinin davalı ... Personel Hiz. A. Ş.'den,88.765,49-TL'sinin davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketin'den, 12/06/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 20.368,16-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 5.092,05-TL harcın mahsubu ile bakiye 15.276,11-TL harcın davalılardan (davalı ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi 7.436,46-TL'sinden; davalı Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi 2.545,34-TL'sinden; davalı ... Personel Hiz. A. Ş.746,63-TL'sinden ve davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi 4.547,68-TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müteselsilen alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden; 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalı Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden, 14.573,45-TL vekalet ücretinin davalı ... Personel Hiz. A. Ş.'den ve 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ... Temizlik Hizmetleri Bilgisayar Elektronik Doğalgaz Isı Sistemleri Tekstil-Hayvancılık Gıda Yemek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketin'den alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan 5.580,45-TL harç, 2.500,00-TL bilirkişi ücreti ve 2.522,50-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 10.602,95-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, davalılar ... Temizlik Madencilik İnşaat Turizm Makina Otomotiv ve Ulaştırma Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve Tasfiye Halinde ... Hizmetleri Site Yönetimi Personel Temini Danışmanlık Temizlik Turizm Tekstil Fikir ve ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin yokluğunda diğer taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 24/04/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır