TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2025/
KARAR NO: 2025/
HAKİM: ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI :
VEKİLİ: Av.
DAVALI :
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 13/10/2025
KARAR TARİHİ: 16/10/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... işleri ile ilgili olarak ödeme aracı olarak çek kullandığını, ... faaliyeti gereği alacağı karşılığında ekte fotokopisi bulunan ... A.Ş. ... ... ... Şubesi'nin keşide yeri ... olan, keşide tarihi 15/10/2025, 396.592,00 TL bedelli , keşidecisi ... Turizm SAN. ve DIŞ TİC. A.Ş. olan, çek seri numarası ... olan çekin müşterisi-çek keşidecisi tarafından müvekkili firmaya teslim edilmek üzere ... Kargo taşıma şirketine teslim edildiğini, ... Kargo çalışanının çekin bulunduğu kargoyu müvekkili firmaya teslim etmediğini, kargo şirketinin tüm arama ve sorgulamalara rağmen kargonun akibetini açıklayamadığını, bu konuda kargo şirketi ve sorumluları hakkında dava ve şikayet haklarının saklı olduğunu, çekin müvekkili nanıma keşide edilmiş olup; çek aslının müvekkili firmaya ulaşmadığı için çekin arkasında müvekkili firmanın kaşe ve yetkilisinin imzası bulunmadığını, söz konusu çekin kötüniyetli kişilerce kullanılması, icra takibine konulması ve tahsil edilmesi durumunun söz konusu olduğunu, bu sebeple çekle ilgili olarak öncelikle teminatsız olarak veya sayın mahkemenin uygun göreceği bir miktar teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı konulmasını da talep ettiklerini, kaybolan çekin zayi olması sebebiyle iptalini isteme zaruriyeti hasıl olduğunu, izah ettikleri ve yargılama esnasında çıkacak tüm sebeplerle öncelikle çekin kötüniyetli kişilerce ve tahsil edilmesini önlemek ve müvekkilinin telafisi güç veya imkansız zararlarının önlenmesi amacıyla teminatsız olarak veya mahkemenin uygun göreceği bir miktar teminat karşılığında ihtiyati tedbir konulmasına, çekin zayi sebebiyle iptaline, çek ile ilgili ödeme yasağının konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir (...)6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (...). Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek, TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.
Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.Somut olayda iptali talep edilen çekin aralarındaki ... ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz davacıya ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır. Talebe konu çekin lehdar olarak davacı adına yazıldığı belirtilmişse de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/E. 2012/K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Bu durumda, davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın ve ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın ve ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. 16/10/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır