T.C. BURSA BAM.... HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .
KARAR NO : .
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BURSA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : ...
NUMARASI :...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALI : .
VEKİLİ : Av. ....
DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser sözleşmesinden kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ : .
KARAR YAZIM TARİHİ : .
Mahkemece verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine dosya incelendi.
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında imzalanan 13/11/2018 tarihli sözleşme göre; davalı alıcının müvekkilinden "Zambelli" marka arşiv depo sistemi satın alarak, bu sistemi yüklenicisi olduğu ...Sanat Müzesine davalının kendisinin kuracağını, sözleşmede malzeme (arşiv depo sistemi) 461.634 Euro, montajda süpervisor desteği bedeli 15.000 Euro belirlendiğini, bedelin %50'sinin sipariş ile kalan %50'sinin ise malzemelerin teslimi öncesi ödenmesinin kararlaştırıldığını, davalının siparişine 4.735 Euro bedelli zemin platform rampa malzemesi ekleyerek sözleşme bedelinin 481.369 Euro'ya ulaştığını, sözleşmeye göre montaj kaynaklı problemlerden müvekkilinin sorumlu olmadığını, müvekkilinin sadece 20 günlük tek kişi süpervisor montaj destek elemanı vereceğini, üretici firma Zambelli'nin 26/04/2019 tarihinde malzemelerin tümünün üretimini bitirememesi nedeni ile davalıya kısmi teslimat yapılmak istenmiş ise de davalının kısmi teslimatı kabul etmediğini, üretici firmanın müvekkiline kalan ürünleri 15-20 Mayıs 2019 haftası içinde teslim ettiğini, davalıya yapılan teslim çağrısına rağmen davalının ürünleri teslim almadığını, taraflar arasında oluşan gerilimin 28/05/2019 tarihli yazışmalarla aşılarak 04/06/2019 tarihine kadar ürünlerin teslim alınması, bu tarihten sonra doğacak depolama masraflarının ayrıca davalıya fatura edileceği yine montaj destek masraflarına karşılık 15.000 Euro'luk ödemenin montaj destek işlerinin bitiminde yapılmasının kararlaştırıldığını, davalının 01/07/2019 tarihinden itibaren ürünlerini teslim almaya başladığını, 17/12/2018 tarihinde 238.317.-Euro ve 24/06/2019 tarihinde 228.052.-Euro ödeme yaptığını, ancak 04 Haziran sonra işleyen depolama masraflarının davalıya aynen yansıtılacağı ihtar edilmesine ve 01/07/2019 tarihinden itibaren ürünler teslim alınmaya başlanmasına rağmen doğmuş depolama masrafları ve ilave sipariş ile ilgili ödeme yapılmadığını, 04/06/2019-01/07/2019 tarihleri arasındaki 4.550 Euro depolama gideri ve davalı yanca yanlış adres bildirilmiş olması sebebiyle ek ikinci kargo gideri yapılması nedeni ile 638 Euro'nun ödenmediğini, montaj desteği için ilk etapta 29 günlük tek kişilik, eksik malzemelerin montajı için ise ikinci etapta toplam 10 günlük iki kişilik destek verilerek montaj 14/11/2019 tarihinde tamamlanmasına rağmen 15.000 Euro ödemenin de yapılmadığını, davalıya Üsküdar 24. Noterliğinden ihtarname keşide edilerek depolama masrafı, ikinci kargo ücreti ve montaj destek elamanı masrafı toplamı 20.188 Euro'nun ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnamenin davalıya 03/02/2020 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak herhangi bir ödeme yapılmadığını, davalının İstanbul 15. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/18 D.iş sayılı dosyasında yokluklarında yaptırdığı tespit sonucu düzenlenen raporda bütün sistemin yerinde kurulu olduğunun, ancak ödeme yapılmaması sebebiyle şifreleme nedeni ile bloke olduğundan çalışmadığının tespit edildiğini, her ne kadar raporda bir kısım donanımın yerinde olmadığı ve bir kısım imalatta hata olduğu belirtilmiş ise de montaj işinin müvekkilinin yükleniminde olmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 455.00 Euro depolama masrafı, 638 Euro ikinci kargo ücreti ve 15.000 Euro montaj destek gideri toplamı 20.188 Euro'nun 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince temerrüt tarihi 07/02/2020 tarihinden itibaren kamu bankalarının 1 yıl vadeli Euro hesabına uyguladıkları en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili vekilince süresi içerisinde cevap dilekçesi verilmemiş, süresinden sonra sunulan yazılı beyanlarında, müvekkilinin, ... Çağdaş Sanat Müzesi eser depoları yangın dayanımlı elektronik kompakt depolama sistemlerinin hazırlanması, malzemelerin üretimi, temini ve montajı konusunda 26.11.2018 tarihinde ...Vakfı ile söz konu proje için gerekli malzemelerin temini için de 13.11.2018 tarihinde davacı ile sözleşme akdettiğini, davacının gerekli malzemeleri zamanında teslim etmemesi, teslim edilen malzemelerin eksik ve ayıplı olması nedeniyle müvekkilinin ekonomik yönden ve ticari itibarı bakımından zarar gördüğünü, davacı tarafça yazışmaların eksik sunulduğunu, müvekkilinin 17.12.2018 tarihinde ön ödemeyi gerçekleştirdiğini, projenin onaylandığına dair mailin de 17.01.2019 tarihinde gönderildiğini, sözleşme gereği ürünlerin teslim tarihinin sözleşmenin akdedildiği tarih baz alındığında 14. hafta 1 Nisan haftasına, imzalı onay baz alındığında ise 14. hafta 22 Nisan haftasına denk geldiğini, paskalya tatili de göz önüne alındığında davacının en geç 26 Nisan haftasında tüm ürünlerin imalatlarını bitirerek teslimi taahhüt ettiğini, VKV'nin tüm malzemeleri tek seferde teslim edilmesini talep ettiğine dair davacıya 08/03/2019 tarihinde mail atıldığını, davacı tarafça 26 Nisan tarihinde ürünlerin sadece %40'ının sevke hazır olduğunun bildirildiğini, müvekkilinin 26 Nisan 2019 tarihli maili ile ".... hala ürünlerin tamamının hazır olmadığı, sözleşmeyle belirtilen sürenin dolduğunu, VKV tarafından gecikme sebebiyle müvekkili şirkete kesilebilecek tüm cezaların sorumluluğunun davacıya ait olduğu, ürünlerin imalat bitim tarihi ile yükleme tarihinin talep edildiği ve toplam imalatın %40'na ilişkin yükleme listesindeki eksik ölçüler ve ağırlıklar için de listenin güncellenmesi gerektiğinin" ifade edildiğini, müvekkilinin VKV ile imzaladığı sözleşmede tüm işi 01/04/2019 tarihine kadar bitirmeyi taahhüt ettiğini, ancak davacının edimini yerine getirmemesi nedeni ile müvekkilinin taahhüdünü yerine getiremediğini, ürünlerin müvekkili şirkete 15-20 Mayıs haftası teslim edilmediğini, 20 Mayıs'ta ürünlerin teslim edilmeye hazır olduğu yönünde bilgi verilmesi üzerine, müvekkili şirketin üretici firmanın Almanya'da bulunan fabrikasına gittiğini, yapılan ziyarette ürünlerin teslimata hazır olmadığının görüldüğünü, bu hususun davacıya 22.05.2019 tarihli mail de bildirildiğini, davacının müvekkili şirketi kısmi teslimata zorladığını, bir kısmı hazır olan ürünlerin teslim alınmaması sebebiyle doğacak depo masrafını müvekkili şirkete yüklemeye çalıştığını, davacının müvekkili şirkete ürünlerin montajı için zorunlu olan kılavuzları, elektrik-mekanik şemaları, servis manualleri gibi belgeleri vermediğini veya çok geç verdiğini, bu nedenle müvekkili şirketin VKV şirketine karşı yüklendiği işi yapmakta geciktiğini, teslim edilen parçaların da eksik olduğunu, parçaların yeniden üretilmesi için davacının en erken Eylül sonuna tarih verdiğini, kalan montaj işleri için de Ekim ayının 2. haftasına süre verdiğini (11.09.2019 tarihli mail yazışması), davacının VKV'nın temsilcisi ...hanıma 30.09.2019 tarihinde göndermiş olduğu mailde montaj başlangıç tarihinin 29 Ekim olacağını belirttiğini, montaj esnasında ürünlerin pek çoğunun hatalı üretildiğinin tespit edildiğini, müvekkilinin hatalı üretilen ürünler sebebiyle ithalat, gümrükleme ve nakliye bedelleri ödemek zorunda kaldığını, 01.10.2019 tarihli mail de projenin tamamlanması için yeniden üretimi yapılacak olan ürünlere ait bilgiler ile sevkiyata ait tüm masrafların davacıya ait olacağının belirtildiğini, aynı mailde eksik parçaların uçak kargo ile gönderiminde dokümanların eksik ve hatalı hazırlanması nedeniyle müvekkili şirketin ithalat, gümrükleme ve nakliye bedellerini ödemek zorunda kaldığı, bu nedenle de müvekkili şirketin onayı olmadan sevkiyatların yapılmamasının ifade edildiğini, müvekkilince sevkiyat için mutlaka onay alınması gerektiği belirtilmesine rağmen davacı tarafça onay alınmaksızın yanlış adrese sevkiyat yapıldığını, sevkiyata ilişkin onay mailinin bulunmadığını, davacının defalarca ürünlerin ithalatı için düzenlenmesi gereken faturaları yanlış tanzim etmesi nedeni ile müvekkilince Gümrüğe fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını, davacının personelinin düzenli çalışmadığını, ürünlerin montajının....tarihinde tamamlandığını, sistemin çalışıp çalışmadığının kontrolü için davacının monitöründen sistemin şifreleri talep edilmiş ise de, monitörün şifreleri vermediğini, şifrelerin verilmemesi nedeniyle yük testi ve elektronik otomasyon bağlantı kontrollerinin yapılamadığını, geçici kabulün yapılmadığını, davete davacının icabet etmediğini, taraflarınca eksik ve hatalı üretimlerin tespiti için İstanbul ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası nezdinde tespit yaptırıldığını, düzenlenen raporda pek çok malzemenin taraflar arasında akdedilen teknik şartnameye uygun olarak üretilmediğinin tespit edildiğini, sistemin davacı tarafından bloke edilmesi nedeniyle teknik şartnamenin diğer maddelerinin uygunluğunun da tespit edilmediğini, sistemlerin kontrolünde CE logoların olmadığının raporda tespit edildiğini, raporda montajdan kaynaklı bir soruna ilişkin tespite yer verilmediğini, müvekkili tarafından bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere, yazılım ve ekranların yeniden yapılması, konstrüksiyon güçlendirme, rampaların yeniden yapılması, manuel açma sistemleri wolan malzemelerinin olmaması nedeniyle özel imalat yapılarak sistemin çalıştırılması için çok fazla masraf yapıldığını, ürünlerin Türkiye nakliyesi için gerekli bilgi ve belgelerin müvekkili şirkete eksik ulaştırıldığı için müvekkili şirket tarafından ürünlerin teslim alınamadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, proje kapsamında B5. katında 4 adet sistem ve B4. katında 1 adet sistem için; KDV, montaj, nakliye ve gümrük masrafları hariç toplam 476.634,00 Euro ve
fabrikada (Wegscheid/Almanya) malzemelerin tesliminin teklif edildiği, teklife montaj destek amaçlı tek kişilik uzman destek masraflarının da dahil olduğu, arşiv sistemlerinin doğru şekilde kurulumu ve çalışması ile ilgili tüm sorumluluğun davalıya ait olduğunun belirtildiği, teklif kapsamında davacının arşiv sistemlerinin çalışmasına ilişkin montaj kaynaklı problemlerden sorumluluk kabul etmediğinin belirtildiği,
malzeme bedeli KDV’si, nakliye ve gümrük masraflarının hariç olduğu,
bedelin %50’sinin sipariş ile ve bakiye %50’sinin malzemelerin fabrikadan
teslim alınmasından önce ödeneceği,
fabrika malzeme teslimat tarihinin resmi siparişin ardından (uygulama projesinin onayı, ön ödemenin gerçekleşmesi) 12/14 hafta olduğu (25 Aralık 2018–6 Ocak 2019 Noel dönemi hariç), teklif bedeline montaj için uzman masraflarının dahil olduğu, bu nedenle montaj masraflarına ilişkin fatura kapsamında davacı şirketin alacağının olmadığı,
sözleşme bedelinden 15.000,00 Euro davacı şirketinin alacağının olduğu tespit edilmiş
olduğundan davacı şirketin davalı şirketten 15.000,00 Euro alacaklı olduğu, hatalı adres bildirilmesi nedeni ile 2.kargo masrafı için
gösterilen fatura konusu işin nakliye bedeli olarak 450,00 Euro bedelin davacı tarafından
talep edilebileceği,
tarafların arasındaki iletişim dikkate alındığında taraflarca malların teslimatının tamamının tek seferde yapılmasının kararlaştırılmış olduğu, davacı tarafından teslime yönelik olmayan ve eksik olduğu taraflar arasında ilerleyen
sonraki süreçlerden de anlaşıldığı üzere davacı tarafından teslime hazır halde olmayan malların depolanmasında dolayı davalı taraftan depo bedeli talep edemeyeceği, özel yükleme bedeli olarak faturalandırılan hizmet hakkında bilgi olmamakla
birlikte bu yönde davacının bir talebinin olmadığı da dikkate alındığında sözleşme kapsamında nakliye
masraflarının davalıya ait olması ve dosya kapsamında da fatura kapsamındaki yüklemenin yapılmasına dair
davalı şirketin kabul/talimatının bulunmaması nedenleri ile 1.350,00 Euro hizmet bedelinin davacı
şirketin alacağı olarak değerlendirilmediği, 3.200,00 Euro depolama bedelinin
de davalı taraftan talep edilmesinin haklı olmadığının bildirildiği, bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen raporda davaya konu hususların gerekçeli, ayrıntılı olarak açıklandığı, raporun hükme esas alınmaya yeterli olduğu gerekçesiyle "Davanın kısmen kabulü ile 15.450,00 Euro'nun 3095 sayılı yasanın 4/a md gereğince temerrüt tarihi olan 08/02/2020 tarihinden itibaren kamu bankalarının 1 yıl vadeli Euro hesabına uyguladıkları en yüksek faiz oranı ile işleyecek faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine," karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili, 13.11.2018 tarihli sözleşmede, tek seferde teslim kararlaştırılmamış olsa da üretici firmanın kısmi teslim talebinin davalı tarafça reddedildiğini, uyuşmazlığın bu nedenle doğduğunu, davalının ürünleri geç teslim aldığını, bu nedenle ürünlerin üretici firma depolarında yer işgal ettiğinden üretici firmaya ödenen depolama gideri (04.06.2019 - 01.07.2019 tarihleri arasında) 4.550 Euro, bildirilen teslim adresinin yanlış olması sebebiyle 2. kez katlanılmak zorunda kalınan kargo gideri 638 Euro (450 EU ikinci kez ödenen kargo bedeli ve 188 EU bu ikinci kargo sebebiyle harcanan kanca, vida ücreti) ve teslimat sonrası verilen montaj destek hizmeti gideri 15.000 Euro olmak üzere toplamda 20.188 Euro'nun tahsili istemi ile davanın açıldığını, sözleşmede dava dışı Zambelli firmasına ait ürünlerin davalıya Exworks (fabrikada teslim usulunde) teslim, davalının da 461.634 EU bedeli ve montaj süpervisör desteği için 15.000 EU ödemeyi taahhüt ettiğini, davalının siparişe sonradan 4735 EU bedelli zemin platformu eklediğini, ürünlerin tamamının hazır edilmesinden sonra davalıya ürünlerin teslim alınması çağrısı yapıldığını, taraflar arasında oluşan gerilimin 28.05.2019 tarihli yazışmalar ile aşılarak ürünlerin 04.06.2019 tarihine kadar teslim alınmaması halinde bu tarihten sonraki masrafların davalıya fatura edileceğinin kararlaştırıldığını, 28.05.2019 tarihli davalıya iletilmiş proforma faturada bu hususun ve ilave montaj destek giderinin ayrıca belirtildiğini, davalının ise ürünleri 01.07.2019 tarihinden sonra almaya başladığını, ihtilaf konusunun 04.06.2019 ila 01.07.2019 tarihi arasındaki depolama gideri olduğunu, önceki dönemin müvekkilince ödendiğini, müvekkilinin üreticiye 4.550.-EU depolama gideri ödediğini, davalının ilk verdiği adrese gönderilen ürünlerin iade edilmesi akabinde ikinci kez gönderilen kargo için 450. Euro ve 188 Euro ikinci kez ürünün kargoda sağlam taşınabilmesi, sabitlenmesi için kanca, vida bedeli ödenmek zorunda kalındığını, sabitlenmeden taşınma yapılmasının mümkün olmadığını, mahkemece depolama taleplerinin reddine ilişkin gerekçedeki sonraki süreçlerden ne anlaşılması gerektiğin ve hangi delile dayanılarak bu sonuca varıldığının anlaşılamadığını, 29.05.2019 ve 30.05.2019 tarihli Ufuk Mahmut Yazıcıoğlu'nun maillerinde görüleceği üzere bu tarihlerde malların uhdelerinde ve teslime hazır olduğunu, satıcının malların teslime hazır olduğunu bildirmesi halinde malların teslime hazır olmadığının ispat yükünün alıcıya geçeceğini, fabrika içerisindeki depodan forkliftle yapılacak yükleme bedelinin davalıya ait olduğunun açık olduğunu, bunun ayrı bir kalem olarak belirtilmemiş olmasının, depolama masrafı içerisinde ödendiği gerçeğini değiştirmeyeceğini, kargo giderine ilişkin reddedilen taleplerine mahkemece gerekçe gösterilmediğini, dava dilekçesinde taleplerinin kargo gideri olarak ifade edildiğini, kargo giderinin taşımayı da içinde barındıracak şekilde, ikinci kez kargo gönderimi için yapılan tüm harcamaları içerdiğini, 638 Euro'nun muhteviyatındaki diğer kalemlerin dava konusu malların depolanması ve taşınması için vazgeçilmez unsurlar olduğunu, yabancı paranın dava tarihindeki değeri üzerinden vekalet ücretinin hesaplanmasının hatalı olduğunu, karar tarihindeki kur baz alınarak hesaplanması gerektiğini belirterek, istinaf isteminde bulunmuştur.
Davalı vekili, mahkemenin teslimin 11.04.2019-25.04.2019 tarihleri arasında yapılması
gerekirken sözleşmeye uygun sürelerde yapılmadığı, geç, eksik,
ayıplı imalat ile ilgili iddialarının dava konusunu ilgilendirmediğinden değerlendirilme
konusu yapılmadığı şeklinde gerekçesinin hatalı olduğunu, davanın; tarafların sözleşmede belirtilen şartlara uyup uymadığı, teslimin geç, eksik veya ayıplı olup olmadığı noktasında toplandığını, uyuşmazlık konusunun hatalı olarak tespit edildiğini, ürünler zamanında teslim edilmediğinden müvekkili şirketin ticari itibarının ciddi anlamda zarar gördüğünü, zira Vehbi Koç Vakfı ile imzalanan sözleşmenin 4. maddesi gereğince tüm işin 01/04/2019 tarihine kadar bitirilmesinin taahhüt edildiğini, ancak davacının edimini tam ve zamanında yerine getirmemesi nedeni ile işi zamanında bitirilemediğini, davacının ürünlerin 20 Mayıs'ta teslime hazır olduğu bilgisini vermesi üzerine üretici firmanın fabrikasında yapılan kontrolde ürünlerin hazır olmadığının görüldüğünü, 22.05.2019 tarihinde davacıya gönderilen mailde ürünlerin teslimata hazır olmadığı, bir kısım ürünlerin ambalajlarının dahi yapılmadığı, ürünlere ilişkin check listin hazır olamadığının belirtildiğini, müvekkilince 27.05.2019 tarihinde depo bedeli, proforma faturanın kabul edilmediği ve sözleşme hükümlerinin ihlal edildiğinin mail ile davacıya bildirildiğini, mahkemenin sözleşmenin geç ve gereği gibi ifa edilmemesi hususunu göz ardı ettiğini, davacının projenin tamamlanma aşamasına kadarki süreçte ürünlerin montajı için zorunlu olan kılavuzları, elektrik-mekanik şemaları, servis manualleri gibi belgeleri vermediğini veya çok geç verdiğini, müvekkili şirketin davacıya 01.06.2019 tarihinde göndermiş olduğu mailde de söz konu belgelerin eksik olduğunun açıkça belirtildiğini, ürünlerde çok fazla eksik ve hatalı parçalar olduğunun görüldüğünü, yeniden üretilmesi gereken parçaların tamamı için davacının en erken Eylül sonuna tarih verdiğini, kalan montaj işleri için de Ekim ayının 2. haftasına süre verdiğini, teslim alınan ürünlerin montajı yapılırken müvekkili şirketin ürünlerin pek çoğunun hatalı üretildiğini tespit ettiğini, işin bu denli uzun sürmesinin sebebinin davacının ürünleri eksik ve hatalı üretmesi olduğunu, müvekkilinin hatalı üretilen ürünler sebebiyle ithalat, gümrükleme ve nakliye bedelleri ödemek zorunda kaldığını, parçaların yeniden üretilmesinde davacının kusurlu olduğunu, gönderilen mailde bundan sonraki sevkiyatların onay alınmadan yapılmaması belirtilmesine rağmen davacının onay almaksızın dilekçesinde belirtmiş olduğu yanlış adrese sevkiyat yaptığını, eksik üretilen parçaların yeniden üretimi sebebiyle davacının söz konu parçaların montajının kendileri tarafından gerçekleştirileceğini gerek müvekkili şirkete gerekse de VKV'na beyan ettiğini, ürünlerin montajının 15 Kasım tarihinde tamamlandığını, davacının monitöründen sistemin şifreleri talep edildiği halde şifrelerin verilmemesi nedeniyle yük testi ve elektronik otomasyon bağlantı kontrollerinin yapılamadığını, geçici kabulün yapılamadığını, müvekkilinin 2 Aralık 2019 tarihinde davacıya gönderdiği mailde tüm eksikliklerin tamamlanması halinde kalan tutarın ödeneceği, montaj bitmeden teslimatın yapılamayacağı ve eksikliklere ilişkin açıklamalara yer verildiğini, 4 Aralık tarihinde gönderilen mail de de davacı tarafından ürünlere ilişkin adresleme, montaj kılavuzları, montaj için gerekli dokümanlar verilmediğinden müvekkili şirkete işçilik anlamında çok fazla yük yüklendiği, sistemde eksiklikler olması nedeniyle müvekkili şirket tarafından teslim alınamadığı, alüminyum rampa olarak gönderildiği iddia edilen malzemenin alüminyum olmadığı vs hususların 6 Aralık 2019 tarihine kadar işlerin eksiksiz teslim edilmesi halinde kalan ödemelerin yapılacağının belirtildiğini, müvekkilinin kalan tutarı ödemekten asla imtina etmeyip, defaatle davacıya işin tam ve eksiksiz teslim edilmesi halinde eksik bakiyenin ödeneceğinin bildirildiğini, yazılım, ekranların ve rampaların yeniden yapılması, konstrüksiyon güçlendirme, manuel açma sistemleri, wolan malzemelerinin olmaması nedeniyle özel imalat yapılarak sistemin çalıştırılması için müvekkilince ek masraf yapıldığını, ürünlerin Türkiye nakliyesi için gerekli bilgi ve belgelerin müvekkili şirkete eksik ulaştırıldığı için ürünlerin teslim alınamadığını, mahkemece tespit dosyası ve tanık beyanlarının değerlendirilmediğini, mahkemece geç, eksik, ayıplı imalatın bu davanın konusu olmadığı belirtilmesine rağmen devamında bakiye 15.000,00 Euro sözleşme bedeline hükmedildiğini, mahkemenin depoloma ve nakliye bedeline ilişkin sözleşmenin kararlaştırıldığı gibi ifa edilmemesi nedeniyle davacının müvekkili şirketten alacaklı olmadığı yönünde kararını tesis ederken sözleşmenin gereği gibi ifa edilip edilmediği hususu göz önünde alınırken, sözleşme bedeline ilişkinse bu incelemeye yer verilmediğini, mahkemenin sözleşme bedeline ilişkin yaptığı hukuki ilişkinin mahiyetini diğer alacak kalemleri için yapmadığını belirterek, istinaf isteminde bulunmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.
Dava, eser sözleşmesi kapsamında alacak istemine ilişkindir.
Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır (Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2021/3130 E. 2021/2836 K.).
Yargıtayın yerleşik içtihatları ve uygulamaları ile doktrinde götürü bedel; sözleşmede yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel olarak ifade edilmektedir. Başka bir anlatımla önceden ve kesin olarak tayin edilmiş ücrete “Götürü ücret” denilmektedir. İş bedeli TBK 480 maddesi uyarınca götürü olarak belirlenmiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan bedel ile yapmak zorundadır.
Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hak ettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir.
Eser sözleşmesi kapsamında ayıbın varlığı ve ihbarı mahkemenin kendiliğinden göz önünde tutacağı itiraz niteliğinde olmayıp, ancak taraflarca usulünce ileri sürülmesi halinde değerlendirilebilecek defi vasfında olduğundan taraflarca süresi içerisinde usulünce ileri sürülmedikçe eserin ayıplı olup olmadığı, ihbarın süresinde yapılıp yapılmadığı mahkeme tarafından kendiliğinden göz önünde tutulamaz (M.Öztürk-Z. Gözütok, Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, 4. Bsk, Ankara 2023, 187.syf).
Yine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin içtihatlarında da; eser sözleşmesi ilişkilerinde ayıbın varlığı ve bunun ileri sürülmesi defi niteliğinde olup itiraz niteliğinde olmadığından ileri sürülmedikçe bunun bilirkişiler ve mahkemece itiraz gibi nitelendirilerek kendiliğinden dikkate alınmasının mümkün olmadığı hususu belirtilmiştir (Yargıtay 15. HD’nin 17.09.2013 gün, 2013/2829 Esas - 2013/4913 Karar, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 27.11.2019 tarih 2019/815 Esas 2019/4872 Karar sayılı ilamları).
Somut olayda; davacı, davalı ile 13/11/2018 tarihinde imzalanan sözleşme ile Zambelli marka arşiv depo sisteminin satımı hususunda anlaşma sağlandığını, söz konusu sistemin davalı tarafından, davalının yüklenicisi olduğu Dolapdere Çağdaş Sanat Müzesi'ne kurulacağını, sözleşmede malzeme bedelinin 461.634.-Euro, montajda süpervisor desteği bedelinin ise 15.000.-Euro olarak belirlendiğini, davalının siparişine 4.735.-Euro bedelli zemin platform rampa malzemesini de ekleyerek sözleşme bedelinin toplam 481.369.-Euro'ya ulaştığını, üretici firmanın sözleşmede belirtilen teslim tarihinde malzemelerin tümünün üretimini bitiremediğini, davalının kısmi teslimatı kabul etmediğini, üreticinin ürünlerin kalanının üretimini 15-20 Mayıs 2019 haftasında bitirerek müvekkiline teslim ettiğini, 28/05/2019 tarihli yazışmalar ile ürünlerin 4 Haziran 2016 tarihine kadar teslim alınmaması halinde söz konusu tarihten sonra doğacak depolama giderlerinin davalıya fatura edileceği ve 15.000.-Euro montaj destek ücretinin montaj bitiminde ödenmesi hususunun kararlaştırıldığını, davalının 17/12/2018 tarihinde 238.317.-Euro ve 24/06/2019 tarihinde 228.052.-Euro ödeme yaptığını, davalının ürünleri 01/07/2019 tarihinden itibaren teslim almaya başlamasına rağmen doğmuş depolama masraflarını ve ilave siparişi ile ilgili ödeme yapmadığını, 04/06/2019-01/07/2019 tarihleri arası depolama gideri olarak 4.550.-Euro'nun üretici firmaya ödendiğini, davalının yanlış adres bildirmesi nedeni ile 638 Euro ikinci kargo bedeli ödenmek zorunda kalındığını, ürün montajının 14/11/2019 tarihinde tamamlandığını, 11 Kasım'da davalıya 13 Kasımda sahada olacakları bildirilmesine rağmen davalının sahaya gelmediğini, 13 Kasım tarihli mail ile davalının ödeme yapmayacağını bildirdiğini ileri sürerek, 4550 Euro depolama masrafı, 638 Euro ikinci kez yapılan kargo masrafı ve 15.000.-Euro montaj destek gideri olmak üzere toplam 20.188 Euro talep edilmiş, davalı tarafça süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz edilmemiş, süresinden sonra davalı vekilince sunulan beyan dilekçesinde, davalı ile imzalanan sözleşme kapsamında davalının edimlerini eksik, ayıplı ve geç ifa etmesi nedeni ile müvekkilinin ekonomik ve ticari itibarının zarar gördüğünü, sözleşme kapsamında davacının müvekkiline en geç 26 Nisan haftasında ürünlerin tümünü teslim etmesi gerektiğini, kısmi teslimatın kabul edilmediğinin davacıya mail olarak daha önce bildirildiğini, davacının ürünlerin 20 Mayıs tarihinde teslime hazır olduğunu bildirmesine rağmen ürünlerin üretici firma fabrikasında yapılan kontrolünde teslime hazır olmadığının tespiti üzerine 22 Mayıs 2019 tarihli yazışma ile durumun davacıya bildirildiğini, davacının iddia ettiği gibi anlaşmazlığın 28 Mayıs 2019 tarihli yazışma ile çözümlenmediğini, 27 Mayıs tarihli mail ile depo bedeli ve proforma faturanın kabul edilmediği, kalan bakiye ödemesine ilişkin seçeneklerin sunulmasının davacıya bildirildiğini, davacının projenin tamamlanması aşamasındaki süreçte müvekkili şirkete ürünlerin montajı için zorunlu olan kılavuzları, elektrik-mekanik şemaları, servis manualleri gibi belgeleri vermediğini veya çok geç verdiğini, 01/06/2019 tarihli mailde belgelerin eksik olduğunun bildirildiğini, ürünlerde çok fazla hatalı ve eksik parçaların olduğunun görüldüğünü, bu eksik ve hatalı parçaların üretilmesi için davacının Eylül sonuna tarih verdiğini, montajı için ise Ekim ayının 2. haftasına süre verdiğini, müvekkilinin davalı tarafça hatalı ve eksik üretim yapılması nedeni ile ithalat, gümrükleme ve nakliye bedelleri ödemek zorunda kaldığını, 01/10/2019 tarihinde davacıya gönderilen mailde projenin tamamlanması için yeniden üretilecek ürünlere ait bilgilerin ve sevkiyata ait masrafların davacıya ait olacağının ve sevkiyat öncesi onay alınmasının ifade edildiğini, davacının onay almadan dilekçesinde belirttiği yanlış adrese sevkiyat yaptığını, ürünlerin montajının 15 Kasım tarihinde tamamlanmış olmasına rağmen davacının monitörünün talebe rağmen şifreleri vermemesi nedeni ile gerekli testlerin yapılamadığını, 2 Aralık ve 04 Aralık 2019 tarihinde davacıya gönderilen mailler de eksikliklerin tamamlanması halinde kalan tutarın ödeneceğinin belirtildiğini, eksik ve hatalı üretimlerin tespiti için İstanbul 15. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/18 D.iş sayılı dosyasında tespit yaptırıldığını, raporda pek çok malzemenin taraflar arasındaki akdedilen teknik şartnameye uygun üretilmediğinin tespit edildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Evrak kapsamına göre taraflar arasında İstanbul Dolapdere Çağdaş Sanat Müzesi kalıcı alanlarının organizasyonu projesi kapsamında elektronik, yangın dayanımlı kompakt dolap sistemleri teminine ilişkin eser sözleşmesinin akdedildiği, anlaşma kapsamında teslimat tarihinin resmi siparişin ardından (uygulama projesinin onayı, ön ödemenin gerçekleşmesi) 12/14 hafta olduğunun (25 Aralık 2018-6 Ocak 2019 Noel Dönemi hariç) belirlendiği, davalı şirket tarafından 17/12/2018 tarihinde sözleşme kapsamında belirlenen bedelin %50'sinin ön ödeme olarak yapıldığı, 17/01/2019 tarihinde de proje onayının verilmiş olduğu hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
13/11/2018 tarihli teklif mektubunun incelenmesinde; teklif kapsamındaki arşiv sistemlerinin içeriğinin belirtildiği, fabrikada teslim şartı bulunup montaj destek amaçlı tek kişilik uzman destek masraflarının teklife dahil olduğu, arşiv sistemlerinin doğru şekilde kurulumu ve çalışması ile ilgili tüm sorumluluğunun davalıya ait olup davacının arşiv sistemlerinin çalışmasına ilişkin montaj kaynaklı problemlerden sorumluluk kabul etmeyeceği, nakliye ve gümrük masraflarının hariç olup, proje kapsamında Arşiv sistemleri toplam maliyetinin B5 katında 4 adet sistem için ve B4 katında 1 adet sistem için KDV, Montaj, nakliye ve gümrük masrafları hariç maliyetinin 476.634.-Euro olduğu, ödemenin %50'sinin resmi sipariş ile banka transfer yoluyla, %50 kalan ödemenin malzemenin fabrikadan teslim alınmasından önce hesaba geçme yolu ile banka havalesi ile yapılacağının, fabrika malzeme teslim tarihinin resmi siparişin ardından (uygulama projesinin onayı, ön ödemenin gerçekleşmesi) 12/14 hafta olduğunun (25 Aralık 2018-6 Ocak arası Chrismas periyotunun hariç olduğunun) belirtildiği anlaşılmıştır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davacının taleplerinin montaj teknisyeni için 15.000 Euro, depolama gideri 4.550 Euro ve hatalı adrese kargo gönderimi nedeni ile 638 Euro'ya ilişkin olduğu, bununla birlikte geç, eksik ve ayıplı imalatlarla ilgili iddiaların bu davanın konusunu ilgilendirmediğinden bu hususlarda değerlendirme yapılmayacağının belirtildiği, raporun devamında ise davacı tarafından sözleşme kapsamında sağlanan montaj hizmetine ilişkin 15/11/2019 tarihli 24.474,76.-Euro bedelli fatura sunulduğu, fatura içeriğinin dava konusu sözleşmeye ilişkin olup olmadığının anlaşılamamakla birlikte 09/07/2019-09/08/2019 tarihleri arası tek kişilik, 04/11/2019-15/11/2019 tarihleri arası iki kişilik uzman desteği karşılığı masraflar olduğu, ancak sözleşme kapsamında uzman desteğinin teklife dahil olması nedeni ile davalı şirketin sorumluluğunun bulunmamakla birlikte davalı ticari defterlerine göre yapılan incelemeye göre 15.000 Euro davacıya bakiye ödemesi bulunduğu kabul edilmekle 15.000 Euro'nun talep edilebileceği tespiti yapılmıştır. Raporun bu haliyle kendi içerisinde çelişkili olduğu anlaşılmıştır. Zira bilirkişi raporunda belirtilen kabul ve hesaplamaya göre; taraflar arasındaki sözleşmenin götürü bedelli olması ve eksik iş bedelinin davacı yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin belirlenmesinde dikkate alınması gerekliliği karşısında; raporda davanın montaj bedeline ilişkin olması nedeni ile sözleşme kapsamındaki eksik ve ayıplı işlerin değerlendirme konusu dışında bırakıldığının belirtilerek devamında montaj bedeline ilişkin davacının talebinin sözleşme kapsamında ödenmeyen bakiye iş bedeli kadar olduğunun belirtilerek değerlendirme yapılması ve mahkemece de, bilirkişi raporu doğrultusunda ödenmeyen bakiye iş bedeline hükmedilmesine rağmen davalı tarafın eksik ve ayıplı iş iddiası olumlu veya olumsuz şekilde hiç değerlendirilmeksizin uyuşmazlık konusu (dava konusu) olmadığı gerekçesi ile hüküm tesisi isabetsiz görülmüştür.
Öte yandan davacı tarafça, malzemelerin davalı tarafından geç teslim alındığı bu nedenle depolama masrafı yaptığı, davalı tarafça hatalı adres verildiğinden ikinci kez kargo yapılması nedeni ile ödenmek zorunda kalınan bedeller talep edilmiş, mahkemece teslime hazır olmayan malzemenin depolanmasından kaynaklı giderlerin talep edilemeyeceği, hatalı adres bildirilmesi nedeni ile yapılan 450 Euro kargo bedelinin ise davacı tarafından talep edilebileceği gerekçesi ile hüküm tesis edilmiş ise de, dosya içerisinde bulunan bilirkişi kök ve ek raporların da bu hususta; 2. kargo masrafı olarak dayanak gösterilen fatura konusu işin davacı tarafından iddia edildiği gibi 2. defa gönderilen kargo bedeli olup olmadığı, önceki kargonun teslim edilip edilmediği, edilmemiş ise nedenine ilişkin kargo taşıma irsaliyesi, teslim belgesi dosya içerisinde bulunmadığından bu konuda değerlendirme yapılamadığı, ancak sayın mahkeme tarafından davacının talebinin kabulü halinde 450 Euro bedelin davacı tarafından talep edilebileceği hususunun belirtildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafça davacının ikinci kez kargo ödemesi yaptığı inkar edilmemiş, yapılan ödemenin davacının kendi kusurundan kaynaklı olduğu ileri sürülerek sorumlu olmadığı belirtilmiştir.
Bu durumda mahkemece eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğinin açık olduğu gibi tarafların iddia ve savunmaları da yeterince irdelenmemiştir.
Davacı tarafça, dava dilekçesinde, taraflar arasında geçen tüm mail kayıtları deliller arasında belirtilmiştir. Davalı tarafça süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz edilmemiş ise de, yazılı beyanlarının ekinde mail kayıtları sunulmuştur. Davacının dava dilekçesinde mail kayıtlarına dayanması nedeni ile mahkemece taraflar arasındaki tüm mail kayıtlarının incelenmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla, mahkemece dosyanın içerisinde konusunda uzman bilirkişinin de bulunduğu heyete tevdi ile tarafların tüm iddia ve savunmalarını, itirazlarını değerlendirir şekilde, dosya kapsamı ve sunulan mail yazışmaları, tarihleri ile birlikte ayrıntılı olarak incelenmek ve irdelenmek suretiyle;
Dava konusu malzemelerin teslim tarihi, davacının davalıya ürün teslim almaya davetlerinin usulüne uygun olup olmadığı, hangi tarihte malzemelerin tamamının üretiminin tamamlandığı ve teslime hazır olduğu, davalının (iş sahibinin teslim hususunda) temerrütünün oluşup oluşmadığı, teslim sonrası malzemelerdeki eksik veya ayıp iddiasıyla taraflar arasında yazışma yapılıp yapılmadığı, davalı tarafça ürünlerdeki eksik ve ayıplar nedeni ile ek nakliyeler yapıldığı belirtildiğinden teslimden sonra yapılan ilave nakliyeler ve içerikleri, tarihleri,
Davalının ikinci kez yapılan kargo nedeni ile sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, yapılan kargonun davacı tarafça eksik/ayıplı teslim edilen malzemelere ilişkin olup olmadığı, onay alınmadan teslim yapılmaması hususunun davalı tarafından davacıya bildirildiği iddia edildiğinden bu şekilde davalı tarafından davacıya bildirim yapılıp yapılmadığı, uyuşmazlığa konu kargo bedeline ilişkin nakliyenin tarihi, öncesinde davalı tarafça ileri sürelen şekilde davacıya adres konusunda uyarıda bulunup bulunulmadığı, önceki kargoların teslimatlarının ne şekilde hangi adreslere yapıldığı, farklı adreslere teslimat yapılıp yapılmadığı, teslimden önce onay alınıp alınmadığı, uyuşmazlığa konu kargoda belirtilen teslim adresi hususlarının değerlendirilerek buna göre davacı tarafından depolama ücreti ve ikinci kargo ücretinin talep edilip edilemeyeceği, talep edilebilecekse miktarı hususlarında,
Yine taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan 15.000 Euro montaj destek (montajda süpervisor desteği) bedeline ilişkin olarak; davacı tarafça söz konusu bedelin montaj destek bedeline ilişkin olup montaj sonrası ödeneceğinin mail yazışmaları ile kararlaştırıldığı halde ödenmediği ileri sürülmüş, davalı tarafça da sözleşme kapsamında işin tamamlanmasından sonra bakiye bedelin ödeneceğinin mail olarak davalı tarafa bildirildiği, ancak işin gerektiği şekilde tamamlanmadığı, montajın tamamlanmasından sonra davacı tarafından yapılan şifreleme nedeni ile sistem kontrolünün yapılamadığı ve sistemin çalıştırılamadığı savunulmuştur. Öte yandan sözleşme kapsamında 15. 000 Euro ödemenin yapılmadığı bakiye ödemelerin yapıldığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu durumda taraflar arasında yapılan yazışmalara göre öncelikle tarafların montaj destek ücreti bakımından (montajda süpervisor desteği) 15.000 Euro bedel üzerinden anlaşmalarının bulunup bulunmadığının belirlenerek buna göre bakiye iş bedeli tespiti yapılması gerektiği açıktır. Bu itibarla mahkemece mail yazışmaları içerikleri de irdelenerek taraflar arasında ödenmeyen bakiye bedelin 15.000 Euro'sunun montaj desteği için olacağının kararlaştırıldığının tespiti halinde söz konusu miktar dikkate alınarak, aksi halde sözleşmenin bedeli dikkate alınarak (her iki halde de toplam bedelin götürü olması nazara alınarak) davalı tarafça süresi içerisinde ayıp definde bulunulmadığından bu kapsamda ayıplı imalatlar dikkate alınmayarak, sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalâtların eksiklikleri, sistemin şifreleme nedeni ile çalışamadığı iddiası ve bu hususta davalı tarafça yapılan delil tespiti sonucu düzenlenen raporda belirtilen tespitlerde dikkate alınarak işin tamamına göre davacı tarafça yapılan eserin fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanarak, bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin belirlenmesi hususunda ayrıntılı, denetime imkan verir şekilde rapor alınarak sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken, eksik inceleme ile taraflar arasındaki tüm yazışmalar ve tarafların tüm iddia ve savunmaları değerlendirilmeksizin düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemenin kararının kaldırılmasına, HMK’nın 353/1-a/6 maddesine göre, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Gerekçe ile;
1-Taraf vekillerinin istinaf talebinin KABULÜ ile ....Ticaret Mahkemesinin 30/11/2023 tarih.....esas, ....sayılı kararının KALDIRILMASINA,
Dairemiz kararında belirtilen hususlar dikkate alınarak yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-Taraflarca yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,
3-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinafa başvuran yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1-g hükmü uyarınca kesin olmak üzere 14/10/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır