T.C. BURSA BAM ... HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .
KARAR NO : .
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ....ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ :
NUMARASI :
DAVACILAR : 1-... - ... - ...
2-... - ... - ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... - ... - ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZIM TARİHİ :
Bursa ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacılar dava dilekçesi ile; davalının Bursa .... İcra Müdürlüğünün.... Esas sayılı dosya borcuna mahsuben kendilerinden 107.270,00 TL meblağlı 28/08/2013 keşide tarihli senet aldığını, senet ile ilgili de davalı ile aralarında ... tarihli protokolun imzalandığını, davalının Bursa ... İcra Müdürlüğünün... sayılı dosyasından tahsilat yaptığı halde teminat olarak sunmuş oldukları senedi Bursa ... İcra Müdürlüğünün.... Esas sayılı dosyasından takibe konulduğunu, davalıya borçlarının bulunmadığını, davalının aynı borcu kendilerinden tekrar tahsil etmek istediğinden bahisle Bursa .... İcra Müdürlüğünün.... ve Bursa .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyalarından takibe konulmuş senedin borçlusu olmadıklarının tespitine, yargılama giderinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı cevap dilekçesi ile; davacının iddialarının asılsız ve yersiz olduğunu, davacının daha önce de Bursa ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı dava dosyası ve Bursa ....Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyaları ile açmış olduğu davalardan yine kendisinin vazgeçtiğini, Bursa .... İcra Hukuk Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyası ile dava açtığını ve bu davadan da kendisinin vazgeçtiğini, davacının borcu kabul ettiğine ve ödemeleri yapacağına dair beyanının icra dosyasında mevcut olduğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ VE KALDIRMA KARARININ ÖZETİ:
Davanın açıldığı Bursa... Asliye Hukuk Mahkemesince, Bursa....İcra Müdürlüğünün ...sayılı takip dosyası ve Bursa ... İcra Müdürlüğünün.... sayılı takip dosyası ile Bursa... Asliye Hukuk Mahkemesinin.... Esas sayılı dava dosyası ile Bursa ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyaları birlikte değerlendirildiğinde, açılan işbu davanın taraflarının ve konusunun aynı olduğu Bursa ... ve Bursa .... Asliye Hukuk Mahkemeleri dosyaları mevcut olup, davacı tarafça Bursa ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .... Esas sayılı dava dosyasının takip edilmediğinden müracaata kaldığı, Bursa ... Asliye Hukuk Mahkemesinin aynı nitelikteki davası ise davacı tarafın vazgeçmesi nedeniyle reddine karar verildiğinden bahisle, derdestlik nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacılar vekili istinaf başvurusu üzerine Dairenin... tarih ve ....Esas, ....Karar sayılı ilamı ile; kambiyo senetlerine dayalı takip yapılmakla birlikte borcun hangi temel ilişkiye dayalı olduğu açıklanmamıştır. Uyuşmazlık sırf kambiyo senedinden kaynaklandığından TTK 4. maddesine göre Ticaret Mahkemesi görevlidir. Bu husus kamu düzeni ile ilgili olduğundan re'sen her aşamada nazara alınır. Kabule göre de, derdestlik itirazı için derdest olduğu iddia edilen davalar arasında taraf, talep, konu ve sebep yönünden inceleme yapılarak karar verilir. Mevcut davada ise bu hususta bir inceleme yapılmadığı gerekçeleri ile kararın kaldırılmasına dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI SONRASI İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Kesinleşen görevsizlik kararı üzerine davaya bakan Mahkemece, dosya kapsamı ve alınan bilirkişi hesap raporu uyarınca; Bursa .... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasının takip tarihi olan ... tarihi itibari ile
Bursa .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının bakiye alacak miktarı 105.096,08 TL olup işbu
alacak miktarının 4.246,38 TL’lik kısmı tahsil harcı bakiyesi olduğundan Bursa .... İcra Müdürlüğünün ilgili dosyasından takibe konu edilemeyeceğinden ...İcra Müdürlüğü ilgili dosyasından
toplamda 27.492,24 TL’lik kısım fazla talep olup ilgili dosyadan talep edilebilir alacak kalemlerinin Asıl alacak
100.849,70tl + Bono komisyonu: 321,81 TL olmak üzere toplamda 101.171,51 TL olduğu, ayrıca dava tarihi olan 12/12/2016 tarihi itibari ile Bursa .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasının bakiye
alacak miktarı 101,675,55 TL olduğu, davalının Bursa .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya borcuna mahsuben kendilerinden 107.270,00 TL meblağlı 28/08/2013 keşide tarihli senet bedelinden kalan 5.594,45 TL asıl alacak tutarında borçlu bulunmadığının tespitine, davanın kısmen kabulü ile davacıların Bursa ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine konu bono nedeni ile davalıya 5.594,45 TL asıl alacak tutarında borçlu bulunmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, yasal koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacılar ve katılma yoluyla davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili istinaf dilekçesi ile; hükme esas alınan raporun yeterli olmadığını, dava konusu somut olayın bilirkişi raporunda doğru bir şekilde ortaya konulamadığını, davalının 19/10/2007 vade tarihli, 100.000,00 TL meblağındaki senedi Bursa .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasından takibe koyduğunu, bu senede ilişkin borca dair tarafların aralarında 28/08/2013 tarihinde protokol yaptıklarını ve dava konusu senedin borç ilişkisine mahsuben davalı-alacaklıya verildiğini, akabinde Bursa ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası borcu davalı-alacaklıya tamamen ödenip icra dosyasının infaz olduğunu, buna rağmen davalının protokol ile alınan senedi -mükerrer olarak- Bursa ... İcra Müdürlüğünün ....Esas sayılı dosyasından icra takibine koyduğunu, kötüniyetle mükerrer tahsilatın amaçlandığını, asıl alacağa konu olan borcun haricen yapılan ödemeler ile birlikte fazlasıyla ödenmiş ve dosyanın infaz edilmiş olması karşısında dava konusu Bursa ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından takibe konulan senetten dolayı müvekkilinin borçlu bulunmadığını, ayrıca icra dosyasından icra takibi başlatırken ödeme emrine her ne kadar tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ibaresi yazılmış ise de hangi icra dosyasına ve hangi alacak-borç ilişkisine ait olduğunun gösterilmediğini belirterek kısmen ret yönünden kararın kaldırılmasını davanın tam kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa karşı cevap ve katılmalı istinaf dilekçesi ile; davacıların istinafının haksız ve kötüniyetli olduğundan reddi gerektiğini, ancak mahkemece davanın kısmen kabul edilmesi ve takip tedbir yoluyla durdurulmasına rağmen lehlerine tazminata hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kabul edilen miktar ve tazminat istemlerinin reddi yönünden kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, İİK'nın 72 maddesine dayalı kambiyo senetlerine özgü başlatılan icra takibine konu senet sebebi ile borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacılar ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; Bursa ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden davalı tarafından davacı ... aleyhine 100.000,00 TL bedelli 02/11/2007 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapıldığı, takip sırasında davacılar ve davalı arasında 28/08/2013 tarihinde yapılan protokol ile belirtilen takip dosya borcuna istinaden davacılar tarafından davalıya 107.270,00 TL ve 35.700,00 TL miktarlı iki adet senedin düzenlenerek verildiği, protokol kapsamında verilen 107.270,00 TL miktarlı senedin Bursa 14. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası üzerinden 28/06/2016 tarihinde 321,81 TL bono komisyonu, 21.071,94 TL işlemiş faiz alacağı ile birlikte takibe konulduğu, davacıların eldeki davayla; takibe konu edilen senedin verilişine dayanak takip borcunun bitmesi sebebiyle ikinci takibe konu senet nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti talep ettiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava tarihi itibariyle davacı tarafından Bursa .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına istinaden haricen 104.200,00 TL, takip dosyasına ise, 55.374,70 TL (ikinci takip tarihinden önce) ve 9.652,17 TL (ikinci takipten sonra iş bu davadan önce) olmak üzere toplam 169.226,87 TL geçerli ödemenin varlığı kabul edilerek yapılan icra takip hesabı neticesinde davacının dava tarihi itibariyle takibe konu senetten dolayı 101.675,55 TL borçlu olduğunun belirlendiği görülmektedir.
Bu itibarla, davaya konu takibin Bursa ... İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı takip dosyasına konu borca yönelik olması, dava tarihi itibariyle yapılan ödemeler sonrası bakiye borcun 101.675,55 TL olarak iddia, savunma ve sunulu delillere göre yöntemince hesaplanması karşısında raporun hükme esas alınmak için yeterli olduğu değerlendirilmiştir.
Hal böyle olunca, iş bu davanın açıldığı tarih itibariyle davacının her iki takip dosyasından bakiye kalan borcunun 101.675,55 TL olarak kabul edilmesi gerekmiştir. Dolayısıyla, Bursa .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası üzerinden dava tarihi olan 12/12/2016 tarihi itibariyle davacıların toplam borcunun 101.675,55 TL kabul edilerek devam etmesi gerekmektedir. Öte yandan, her dava açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirileceğinden davacının iş bu dava tarihinden sonra davacı borçlulardan yapılan tahsilatlar bulunmakta ise de; alacağa ilişkin takip masrafları (işleyecek faiz vs.) ve bu ödemelerin infaz aşamasında icra müdürlüğünce gözetilecek olması sebebiyle bu davada değerlendirme konusu edilmemiştir. Açıklanan bu nedenler karşısında yerel mahkemenin menfi tespit hükmüne yönelik tarafların istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Diğer yandan, İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca menfi tespit davasının reddine karar veren mahkeme, borçluyu, alacaklının ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmasından doğan zararı için bir tazminata mahkum eder. Menfi tespit davasının reddine karar veren mahkemenin, borçluyu tazminata mahkum edebilmesi için, alacaklının borçluya karşı bir icra takibi yapmış olması ve borçlunun bu icra takibinin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı almış ve bu ihtiyati tedbir kararının uygulanmış (infaz edilmiş) olması gerekmektedir.
Bu itibarla, mahkemece icra veznesine girecek paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği ve bu kararın infaz edildiği dolayısıyla davacının reddedilen miktar üzerinden tazminat talep hakkının bulunduğu, ancak davanın açılıp, tedbirin verilip uygulandığı .... Asliye Hukuk Mahkemesince davanın reddine yönelik verilen karara davalının istinaf başvurusunda bulunmadığı, bu halde isteme konu edilen tazminat yönünden davacılar lehine usuli kazanılmış hakkın doğduğu, dolayısıyla hükmedilmeyerek kesinleşen tazminatın artık talep edilemeyeceği, bu nedenle davalının tazminat talebinin reddi kararının da doğru olduğu değerlendirilmiştir.
Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacılar ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Tarafların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan ...TL'nin mahsubu ile bakiye... TL harcın istinaf eden davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan ....TL'nin mahsubu ile bakiye .... TL harcın istinaf eden davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin tarafların üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının talep halinde yatıran taraflara iadesine,
5-6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca temyizi kabil kararın Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 26/09/2025
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza