T.C. BURSA BAM ...... HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
...... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .....
KARAR NO :.....
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ..... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 22/12/2023
NUMARASI : .....
TALEP EDEN : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Zayi Belgesi Verilmesi
KARAR TARİHİ : 25/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 01/04/2024
..... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .....Karar ve 22/12/2023 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkili şirkete ait e-defterlerin muhafaza edildiği SSD kartının 29.08.2023 tarihinde bozulduğunu, e-defterlere ulaşılamadığını, elektronik defter genel tebliği 7. Maddesinde belirtildiği üzere e-defterleri zayi olan mükelleflerin zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceğini, hal böyleyken herhangi bir hak kaybı yaşanmaması adına şirket e-defterlerinin bulunduğu SSD kartının geri dönüşü mümkün olmayacak şekilde bozulmuş olması sebebiyle şirket e-defterleri adına süresi içerisinde zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, Davacı tarafından şirkete ait ticari defterinin kaybolduğunu ileri sürerek, kaybolmaya yönelik hiçbir vakıa ve delil sunulmadığı, davacının tacir olduğundan basiretli şekilde davranmak zorunda olduğu, somut olayda, Hukuk Genel Kurulu kararında da vurgulandığı üzere tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kağıtları özenle muhafaza etmesi zorunlu olup, yerine göre çalınma halinde bile, zayi belgesi verilemez iken, basiretli tacir gibi davranmama sebebiyle kaybolma halinde zayi belgesi verilemeyeceği gibi iradesi dışında karar defterinin kaybolduğuna dair vakıa ileri sürülmediği ve hiçbir delil sunulmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; dava dilekçesindeki olguları tekrarla Müvekkili şirkete ait e-defterlerin muhafaza edildiği SSD kartı 29.08.2023 tarihinde bozulduğunu, e-defterlerin ikincil kopyalarının verilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığına başvurulmuş ise de işbu başvurunun yanıtsız bırakıldığını, müvekkile ait e defterlerin yeniden oluşturulabilmesi için öncelikle zayi belgesi alınması gerektiğini, yerel mahkeme tarafından e-defterlerinin kaybolduğuna ilişkin bir delil sunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de Dava dilekçesinde de açıkça belirtildiği üzere SSD kartının geri dönülemez şekilde hasar gördüğünü, bu hususun bilirkişi raporu ile tespiti gerekirken hiçbir inceleme yapılmaksızın hatta talebin tam anlamıyla anlaşılmaksızın hüküm kurulduğunu, müvekkilinin e defterlerin saklanması ve korunması konusunda mümkün olan her türlü önlemi aldığını, ancak iradesi dışında, elinde olmayan nedenlerle defterlerin tutulduğu SSD kartı geri dönülemez şekilde bozulduğunu, belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava; TTK 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; davacı şirketin e defterlerinin muhafaza edildiği SSD kartının 29/08/2023 tarihinde bozulduğunu, belirterek zayi belgesini verilmesini talep etmiş, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
01/07/2022 Tarihli ve 7417 sayılı yasanın 55. maddesi ile değişik, 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesi uyarınca "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.
Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.
Öte yandan, TTK'nın 64/3. maddesinin son cümlesi "Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir." şeklindedir.
19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesi ile elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir.
Tebliğ hükmü ile e-defter veya beratların ne şekilde zayi olduğunun kabul edileceği açıklanmıştır. Buna göre e-defter veya beratlara ait kayıtların bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi zayi olduğunun kabulü için yeterli olmayacak, aynı zamanda söz konusu e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örnekler de temin edilememiş olması gerekmektedir.
Bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilen elektronik defter ve beratların silinmesi, zarar görmesi, virüs bulaşması, siber saldırı v.b. nedenlerle ulaşılamaz hale gelmelerini önlemek için mükelleflerin, e-defter ve beratlarının muhafaza ve ibrazı konusunda ve ayrıca kullandıkları bilgi işlem sisteminin sağlıklı biçimde çalışabilmesi ile ilgili yeterli teknik ve güvenlik önlemlerini almaları, bu kapsamda bilgi işlem sistemlerinde yaşanabilecek sorunlar nedeniyle elektronik defter ve beratlarını farklı ortamlarda yedeklemeleri basiretli bir iş adamından beklenen bir davranış olup Elektronik Defter Genel Tebliği'ne de uygundur.
Hal böyle olunca, davacı şirketin e defterlerinin muhafaza edildiği SSD kartının geri dönüşü olmayacak şekilde bozulduğu, bu kartta muhafaza edildiği iddia edilen ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de, isteme konu elektronik verilerin tebliğ hükmünden sonraki döneme ilişkin olup, tebliğ sonrası dönem verilere Başkanlık ve Özel Entegrasyon Kururuluşu aracılığı ile ulaşıldığı sabittir.Davacı tarafça e-defterlerin ikincil kopyaların verilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığına müracaat edildiğini, başvurunun yanıtsız bırakıldığını bildirmiş ise de ,dosya kapsamında davacının ikincil örneklerinin temini için özel entegratör kuruluşa veya Gelir İdaresi başkanlığına hangi tarihte başvurduğuna ve entegratör firma ile özellikle Gelir dairesi başkanlığınca hangi tarihte cevap verilip davacıya tebliğ edildiğine dair bir bilgi veya belgeye rastlanılmamış olup, mahkemece bu hususların ilgili firma ve kurumdan sorulmak suretiyle tespiti gerekir.
Buna göre isteme konu edilen e -defterlerin e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşu veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilip edilmeyeceğinin araştırılması, teminin mümkün olmaması halinde ise bilişim uzmanı ve mali müşavir bilirkişiden oluşan bilirkişi kurulundan; isteme konu e-defterlerin bulunduğu cihaz veya SSD kartı üzerinde inceleme yapılarak zayi istemine yönelik belgelerin cihazda bulunup bulunmadığının,kayıtların silinip silinmediğinin, elektronik defterlere neden ulaşılamadığı, elektronik kayıtların yerine koyulmasının mümkün olup olamayacağı, tüm kayıtlara, olay günlüklerine, dışarıdan gelen bağlantı isteklerine bakıldığında zararlı yazılım, şifreleme yazılımı, virüs saldırısı tespit edilip edilemediği, olayın hangi tarihte başladığı, ne kadar sürdüğü ve ne zaman sonuçlandığı, bilişim teknikleri ve veri kurtarma yöntemleriyle verilerin geri getirilip getirilemeyeceği hususlarında ayrıntılı gerekçeli rapor alınarak, yukarıda belirtilen tebliğ hükümleri de irdelenerek TTK. 82/7 maddesindeki koşulların oluşup oluşmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın kaldırılması gerekmiştir.
O halde mahkemece yukarıda açıklanan hususların açıklığa kavuşturulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile somut olaya ve dosya içeriğine uygun düşmeyen yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca hükmün kaldırılmasına ve mahkemesine iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; ..... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2.....Karar ve 22/12/2023 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istek halinde yatırana iadesine,
4-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından verilecek olan esas kararda dikkate alınmasına,
5-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 25/03/2024
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır