Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2025-4-079 (Devralma) Karar Sayısı : 26-01/22-13 Karar Tarihi : 08.01.2026 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Rıdvan DURAN, Ayşe USLU CEVLEK B. RAPORTÖRLER: Esma AKSU, Furkan ŞENEL, Emre NEBİOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Salentijn Properties 1 B.V. Temsilcileri: Av. Ayşe Eda BİÇER ÖZEN, Av. Nehar ÇAKMAKÇI Aziziye Mahallesi, Piyade Sokak, No. 18, C Blok, Kat 3, Çankaya/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Caba Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve iştiraklerinin tek kontrolünün Salentijn Properties 1 B.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 09.12.2025 tarih ve 77812, 77901 sayılar ile intikal eden bildirimde, Caba Çimento Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin (CABA ÇİMENTO) ve iştiraklerinin tek kontrolünün Salentijn Properties 1 B.V. (SALENTIJN) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. Bildirim Formu’ndaki eksikliklerin giderilmesi amacıyla, 18.12.2025 tarihli ve 131634 sayılı yazı ile bildirim sahibinden bilgi istenmiş, teşebbüs tarafından gönderilen cevabi yazılar 18.12.2025 tarih, 78222 sayı, 19.12.2025 tarih, 78266 sayı ve 24.12.2025 tarih, 78462 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (3) Dosya kapsamında, CABA ÇİMENTO’nun tamamına sahip olduğu iştiraki Traçim Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (TRAÇİM) ve SALENTIJN’in Türkiye’deki operasyonlarını yürüten Titan Çimento Beton San. ve Tic. AŞ1’nin (TİTAN ÇİMENTO) rakipleri konumunda olan; Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’den (AKÇANSA) 18.12.2025 tarihli ve 131566 sayılı yazı, Bursa Çimento Fabrikası AŞ’den (BURSA ÇİMENTO) 18.12.2025 tarihli ve 131619 sayılı yazı, Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk Anonim Şirketinden (ÇİMENTAŞ) 18.12.2025 tarihli ve 131622 sayılı yazı, Limak Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’den (LİMAK) 18.12.2025 tarihli ve 131610 sayılı yazı, Yd Madencilik AŞ’den (MARMARA ÇİMENTO) 18.12.2025 tarihli ve 131634 sayılı yazı, Nuh Çimento Sanayi AŞ’den (NUH ÇİMENTO) 18.12.2025 tarihli ve 131625 sayılı yazı, OYAK Çimento Fabrikaları AŞ’den (OYAK) 18.12.2025 tarihli ve 131607 sayılı yazı, Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton Sanayi ve Ticaret AŞ’den (SAFİ ÇİMENTO) 18.12.2025 tarihli ve 131630 sayılı yazı ve Vezirhan Çimento Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ’den (VEZİRHAN) 18.12.2025 tarihli ve 131628 sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili bilgi ve belge taleplerine istinaden AKÇANSA tarafından gönderilen cevabi yazılar 22.12.2025 tarih, 78381 sayı ve 23.12.2025 tarih, 1 Söz konusu şirketin eski adı Adoçim Marmara Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’dir.
26-01/22-13 1/22 78400 sayı, BURSA ÇİMENTO tarafından gönderilen cevabi yazılar 22.12.2025 tarih, 78347 sayı ve 23.12.2025 tarih, 78416 sayı, ÇİMENTAŞ tarafından gönderilen cevabi yazılar 23.12.2025 tarih, 78419 sayı ve 23.12.2025 tarih, 78417 sayı, LİMAK tarafından gönderilen cevabi yazı 22.12.2025 tarih, 78356 sayı, MARMARA ÇİMENTO tarafından gönderilen cevabi yazı 23.12.2025 tarih, 78420 sayı, NUH ÇİMENTO tarafından gönderilen cevabi yazılar 19.12.2025 tarih, 78234 sayı ve 23.12.2025 tarih, 78418 sayı, OYAK tarafından gönderilen cevabi yazılar 23.12.2025 tarih, 78403 sayı ve 23.12.2025 tarih, 78444 sayı, SAFİ ÇİMENTO tarafından gönderilen cevabi yazılar 19.12.2025 tarih, 78273 sayı ve 23.12.2025 tarih, 78422 sayı ve VEZİRHAN ÇİMENTO tarafından gönderilen cevabi yazılar 19.12.2025 tarih, 78231 sayı ve 24.12.2025 tarih, 78489 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (4) TRAÇİM’in puzolan üretimi ve satışı pazarında rakibi konumunda olan teşebbüslerden; Bego Nakliye Madencilik Gıda İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. (BEGO) ve Selim Usta Yapı Malz. Mad. San. Tic. Ltd. Şti.den (SELİM USTA) bilgi talebinde bulunulmuş olup BEGO tarafından gönderilen cevabi yazı 23.12.2025 tarih, 78414 sayı ve SELİM USTA tarafından gönderilen cevabi yazı 23.12.2025 tarih, 78415 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (5) TRAÇİM’in hisselerine iştirak ettiği AGT Gıda İnşaat Sanayi ve Pazarlama Limited Şirketinin (AGT GIDA) demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarındaki rakibi konumunda olan Rail Cargo Logistics Uluslararası Taşımacılık Lojistik ve Ticaret Limited Şirketinden (RAİL CARGO) bilgi talep edilmiş ve teşebbüsten gelen cevabi yazı 23.12.2025 tarih, 78423 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (6) Son olarak TRAÇİM’in ve TİTAN ÇİMENTO’nun müşterisi ve yeniden satıcısı konumunda olan; Beyka Beton İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Ses Can Yapı Malz. İnş. Nak. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., Recep Gökenç – Kimpa Ticaret, Kartal İnşaat Beton Boru San. ve Tic. Ltd. Şti., Gürdemir İzolasyon İnş. Malz. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., Rada Yapı Market İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., Acar İnşaat İhracat İthalat Pazarlama San. ve Tic. Ltd. Şti., Yamanlar İnşaat. ve Yapı Malz. San. Mad. Nakliyat Gıda Tic. Ltd. Şti., Atılım İnşaat Tekstil ve Tic. AŞ, Pehlivanoğlu Beton San. Tic. Ltd. Şti., Sağlamtaş Beton Kum Prefabrik Yapı San. Tic. Ltd. Şti., Ertan Çimento San. ve Tic. Ltd. Şti., Atılım Danış Beton AŞ, İmpaz Beton AŞ, Ayözen Yapı ve İnşaat AŞ, Grand Beton Yapı Malz. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Eksen Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti. ile telefon görüşmesi gerçekleştirilmiştir. (7) Yapılan ön inceleme neticesinde düzenlenen 06.01.2026 tarihli ve 2025-4-079/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (8) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İşlemin Niteliği (9) Bildirimde, CABA ÇİMENTO’nun ve iştiraklerinin tek kontrolünün SALENTIJN tarafından devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında izin verilmesi talep edilmiştir. Söz konusu işlemin temelini, taraflar arasında akdedilen 07.12.2025 tarihli Pay Devri Sözleşmesi oluşturmaktadır.
26-01/22-13 2/22 (10) Bildirilen işlem öncesinde, CABA ÇİMENTO şirketin %(.....)’şer oranda hissesine sahip olan (.....) ve (.....) (BALYEN AİLESİ) tarafından tek kontrol edilmektedir. İşlem sonrasında BALYEN AİLESİ’ne ait hisselerin tamamının SALENTIJN aracılığıyla devralınmasıyla CABA ÇİMENTO’nun ve iştiraklerinin tek kontrolü nihai olarak Titan Cement International S.A.ya (TCI) geçecektir2. Dolayısıyla devre konu teşebbüsün kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana getiren bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemidir. (11) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi hangi birleşme ya da devralma işlemlerinin Rekabet Kurulunun (Kurul) iznine tabi olduğunu belirlemektedir. İşlem taraflarının ciroları incelendiğinde, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiklerinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla, bildirim konusu işlem Kurulun iznine tabi bir işlemdir. G.2. İlgili Pazar (12) Devre konu CABA ÇİMENTO, tamamına sahip olduğu iştiraki TRAÇİM aracılığıyla Marmara bölgesinde klinker ve çimento üretimi ile satış ve pazarlama faaliyetlerinde bulunmaktadır. TRAÇİM’in hisselerine iştirak ettiği AGT GIDA ise Marmara bölgesinde demir yolu ile yük taşımacılığı, depolama ve lojistik alanlarında faaliyet göstermektedir. Devralan konumundaki TCI ise bünyesinde bulunan SALENTIJN’in iştiraki TİTAN ÇİMENTO3 (eski adıyla Adoçim Marmara Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ) aracılığıyla gri çimento üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermekte olup bu faaliyetlerini ağırlıklı olarak Tekirdağ ili ve çevresinde yürütmektedir. Ayrıca söz konusu şirket Vezirhan’da bulunan taş ocağında puzolan üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (13) Bildirime konu işlem bakımından tarafların faaliyetleri, işlemden etkilenen pazarlar olan çimento, klinker, puzolan ve demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarları kapsamında incelenmiştir. Çimento Pazarı (14) Çimento, başta klinker olmak üzere çeşitli ham maddelerin öğütülmesiyle elde edilen ve inşaat sektöründe bağlayıcı madde olarak yaygın şekilde kullanılan nihai bir üründür. Geçmiş tarihli Kurul kararlarında4 çimento pazarı genellikle gri çimento ve beyaz çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu çerçevesinde değerlendirilmektedir. Gri çimento, altyapı ve inşaat sektörlerinin temel girdilerinden biri olup beyaz çimento ise ağırlıklı olarak yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri ile prekast yapı elemanlarının üretiminde kullanılmaktadır. (15) Çimentonun pazarlanma şekli bakımından torbalı ve dökme çimento ayrımı yapılmaktadır. Bu ayrım, esasen farklı tüketici gruplarına yöneliktir. Dökme çimento; hazır beton tesisleri, diğer endüstriyel üreticiler ve silosu bulunan büyük inşaat şirketleri tarafından tercih edilirken, torbalı çimento daha çok elle beton dökümü gibi düşük yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde kullanılmaktadır. Kurulun geçmiş tarihli 2 SALENTIJN’in hisselerinin tamamı Titan Cement Company S.A.ya (TITAN CEMENT) aittir. TITAN CEMENT’in ise hisselerinin %99,9’u TCI bünyesinde bulunmaktadır. TCI herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından tek veya ortak kontrol edilmemektedir. 3 Söz konusu şirketin eski adı Adoçim Marmara Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’dir. 4 Kurulun 23.01.2020 tarihli ve 20-06/68-37 sayılı, 08.07.2021 tarihli ve 21-34/477-239 sayılı, 21.07.2022 tarihli ve 22-33/537-216 sayılı ve 09.05.2025 tarihli ve 25-18/440-204 sayılı kararları.
26-01/22-13 3/22 kararlarında5, çimento türleri bakımından pazarlama yöntemine (torbalı/dökme) ya da içerdiği katkı maddelerine göre (örneğin Portland Kompoze Çimento - PKÇ 32,5; Portland Çimentosu - PÇ 42,5 gibi) çeşitli alt ayrımların bulunduğu belirtilmekle birlikte; gri çimento üreten bir tesisin bu ürünlerin tamamını üretebilmesi, dolayısıyla söz konusu ürünlerin arz yönlü ikame edilebilir nitelikte olması nedeniyle, alt pazarlar bazında ayrı ilgili ürün pazarı tanımları yapılmasına gerek görülmemiştir. Bu çerçevede, tarafların esas faaliyetlerinin gri çimento üretimi ve satışı olması ve Kurulun yerleşik içtihadı6 dikkate alınarak “gri çimento pazarı” ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir. Klinker Pazarı (16) Klinker, çimento üretiminde kullanılan temel yarı mamul girdidir. Kireçtaşı, kil ve benzeri ham maddelerin yüksek sıcaklıkta (yaklaşık 1.450 °C) pişirilmesiyle elde edilen klinker, granül yapıda ve gri renkli bir maddedir. Klinker, doğrudan nihai tüketicilere değil, esas itibarıyla çimento üreticilerine satılmakta olup bu yönüyle çimentodan farklı bir müşteri kitlesine sahiptir. Çimentoya kıyasla daha az işlenmiş bir ürün olan klinker, üretim aşaması ve fiyat yapısı bakımından da ayrışmaktadır. Klinker üretimi, entegre çimento tesislerinde yer alan fırın hatlarında gerçekleştirilen, yüksek sermaye ve mühendislik yatırımı gerektiren bir faaliyettir. Klinker, entegre çimento fabrikaları7 tarafından hem dahili kullanım amacıyla üretilmekte hem de ticari bir ürün olarak çimento öğütme tesislerine8 satılabilmektedir. Türkiye’de ve uluslararası pazarlarda özellikle limanlara yakın konumlanan öğütme tesislerinin, klinkeri yurt içinden veya ithalat yoluyla temin edebildiği görülmektedir. Klinkerin taşıma maliyetlerinin yüksek olması, coğrafi yakınlığı önemli kılmakla birlikte; kıyı bölgelerde ithal klinker kullanımının yaygın olması, klinkerin bağımsız bir ticari ürün olarak dolaşım kabiliyetine sahip olduğunu göstermektedir. Kurulun çeşitli kararlarında9 klinker, çimento üretiminde ikame edilemeyen bir girdi olarak tanımlanmış; bazı kararlarında ise klinker tedarikinin bağımsız bir ticari faaliyet alanı oluşturduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, teknik özellikleri, kullanım alanı, ikamesizliği ve ticari dolaşım kabiliyeti dikkate alınarak “klinker pazarı” çimentodan ayrı ve bağımsız bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmıştır. Puzolan Pazarı (17) Puzolan; su ve kalsiyum hidroksitle reaksiyona girerek hidrolik bağlayıcılık sağlayan, esas itibarıyla silis (SiO₂) ve alümina (Al₂O₃) esaslı bir mineral katkı maddesidir. Puzolanik malzemeler, su ile tek başına sertleşmemekle birlikte, ince öğütüldüğünde ve çimento hidratasyonu sırasında açığa çıkan kalsiyum hidroksitle reaksiyona girerek dayanımı artıran kalsiyum silikat ve kalsiyum alüminat bileşikleri oluşturmaktadır. Bu yönüyle puzolan, çimento ve beton bileşimlerinde tamamlayıcı ve işlevsel bir katkı girdisi niteliği taşımaktadır. 5 Kurulun 18.11.2009 tarihli ve 09-56/1338-341 sayılı, 17.03.2011 tarihli ve 11-16/300-96 sayılı, 08.07.2021 tarihli ve 21-34/477-239 sayılı, 21.07.2022 tarihli ve 22-33/537-216 sayılı ve 09.05.2025 tarihli ve 25-18/440-204 sayılı kararları. 6 Kurulun 06.04.2012 tarihli ve 12-17/499-140 sayılı, 24.01.2013 tarihli ve 13-07/65-34 sayılı, 31.03.2011 tarihli ve 11-20/378-117 sayılı, 23.01.2020 tarihli ve 20-06/68-37 sayılı, 21.03.2024 tarihli ve 24-14/271-111 sayılı ve 09.05.2025 tarihli ve 25-18/440-204 sayılı kararları. 7 Ham maddeden başlayarak klinker üretimi ve ardından çimento üretimi sürecinin tamamını kendi bünyesinde gerçekleştiren tesistir. Kireçtaşı, kil vb. ham maddeleri alır, önce öğütür, pişirir ve klinker üretir, akabinde klinkeri de öğütüp çimentoyu üretmektedir. 8 Klinkeri dışarıdan temin edip yalnızca öğütme işlemi yaparak çimento üreten tesislerdir. Önceden üretilmiş olan klinkeri alıp öğüterek çimento üreten tesis olup kendi bünyesinde klinker üretmemektedir. 9 Kurulun 26.08.2009 tarihli ve 09-39/926 sayılı, 16.06.2011 tarihli ve 11-37/779-245 sayılı, 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı ve 09.05.2025 tarihli ve 25-18/440-204 sayılı kararları.
26-01/22-13 4/22 (18) Puzolanın başlıca kullanım alanı, katkılı çimento üretimi olup özellikle klinkerin belirli oranlarda ikamesi amacıyla kullanılmaktadır. Bu kapsamda puzolan, CEM IV/B (P) 32,5 R gibi puzolanik çimento türlerinin üretiminde yaygın biçimde tercih edilmektedir. Ayrıca puzolan, çimento üretimi dışında toprak stabilizasyonu, zemin iyileştirme ve maden dolgu uygulamalarında da bağlayıcı veya iyileştirici malzeme olarak kullanılabilmektedir. Bununla birlikte, dosya kapsamında elde edilen bilgiler, puzolan talebinin ağırlıklı olarak çimento üreticilerinden kaynaklandığını göstermektedir. (19) Üretim süreci bakımından puzolan, doğal bir maden niteliği taşımakta olup ham madde ocaklarından temin edilmekte; delme-patlatma ve kırma işlemlerinin ardından, herhangi bir kimyasal işleme tabi tutulmaksızın çimento üretiminde kullanılmak üzere sevk edilmektedir. Bu yönüyle puzolan, klinkere kıyasla daha düşük işleme düzeyi gerektiren bir ürün olup üretim süreci ve maliyet yapısı bakımından da ayrışmaktadır. (20) Puzolan üretimi, 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili çevresel mevzuat kapsamında ruhsat, ÇED ve işletme izinlerine tabi bulunmaktadır. Dağıtım ve satış bakımından puzolanın, bayilik ağına dayalı bir pazarlama yapısının bulunmadığı, satışların ağırlıklı olarak ocaktan kamyon üstü teslim şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, puzolan ticaretinin coğrafi yakınlığa ve nakliye maliyetlerine duyarlı bir yapı arz ettiğini göstermektedir. Bununla birlikte, puzolanın uluslararası ticarete konu olabilen bir girdi olması ve ithalatına/ihracatına yönelik yasal bir kısıt bulunmaması, ürünün ticari dolaşım kabiliyetine sahip olduğunu ortaya koymaktadır. (21) Dosya kapsamında elde edilen bilgiler çerçevesinde, puzolanın teknik özellikleri, kullanım amacı, ikame edilebilirlik derecesi ve üretim zinciri içerisindeki fonksiyonu bakımından klinkerden ve çimentodan ayrıştığı; müşteri kitlesi büyük ölçüde çimento üreticilerinden oluşmakla birlikte, çimento üretim süreci içerisinde tamamlayıcı ve kısmen ikame edilebilir bir girdi olarak yer aldığı görülmektedir. Bu itibarla, puzolanın çimento üretiminde kullanılan diğer katkı maddelerinden ve temel girdilerden ayrı teknik ve ticari özellikler taşıdığı dikkate alınarak “puzolan pazarı” ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak değerlendirilmiştir. Demir Yolu ile Çimento Taşımacılığı Pazarı (22) Demir yolu ile çimento taşımacılığı, çimento ürünlerinin demir yolu altyapısı kullanılarak vagonlar aracılığıyla bir noktadan diğerine taşınmasına yönelik lojistik faaliyetleri kapsamaktadır. Çimento; yüksek hacimli, ağır ve düşük birim değerli bir ürün olması nedeniyle, özellikle uzun mesafeli taşımacılıkta maliyet ve kapasite avantajları sağlayabilen demir yolu taşımacılığına konu olabilmektedir. Demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyeti, taşıma modu (demir yolu), taşınan ürünün fiziksel özellikleri ve müşteri profili itibarıyla kara yolu taşımacılığından belirli ölçüde ayrışan teknik ve ekonomik özellikler göstermektedir. Bu faaliyette; vagon tahsisi, demir yolu altyapısına erişim, yükleme–boşaltma noktaları ve parkur planlaması gibi unsurlar belirleyici rol oynamaktadır. (23) Dosya kapsamındaki bilgilerden, demir yolu ile çimento taşımacılığı alanında birden fazla teşebbüsün faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, Rail Cargo Logistics Uluslararası Taşımacılık Ltd. Şti., Pasifik Eurasia Demiryolu Taşımacılık, Pimk Rail, Çinkotürk Lojistik, VM Lojistik, MBS Lojistik ve Trakian Cement gibi teşebbüslerin demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetinde bulunduğu ifade edilmiştir. (24) Bu çerçevede, taşıma yöntemi, ürünün özellikleri ve hizmetin sunuluş biçimi dikkate alınarak demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetinin, çimento tedarik zincirinde
26-01/22-13 5/22 özgün teknik ve ticari nitelikler taşıyan bir faaliyet alanı olduğu değerlendirilmektedir. (25) Tarafların faaliyet gösterdiği pazarlar ve aralarındaki yatay ve dikey örtüşmeler göz önüne alınarak ilgili ürün pazarları “gri çimento”, “klinker”, “puzolan” ve “demir yolu ile çimento taşımacılığı” olarak belirlenmiştir. (26) Bu kapsamda tarafların faaliyetleri arasında yatay ve dikey örtüşmelerin bulunduğu pazarlara özet şeklinde aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 1: Yoğunlaşma İşlemi Kapsamında Etkilenen Pazarlar (1) İlgili Ürün Pazarı CABA ÇİMENTO’nun İştirakleri Aracılığıyla Faaliyet Gösterdiği Pazarlar TCI’nın İştirakleri Aracılığıyla Faaliyet Gösterdiği Pazarlar Yatay/Dikey (2) Gri Çimento ✓ ✓ Yatay ve Dikey (3) Klinker ✓ - Dikey (4) Puzolan - ✓ Dikey (5) Demir yolu ile çimento taşımacılığı ✓ - Dikey (27) Yukarıda yer verilen tablodan görüleceği üzere; devre konu CABA ÇİMENTO’nun iştiraki TRAÇİM’in ve devralan TCI’nın iştiraki TİTAN ÇİMENTO’nun gri çimento pazarındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme bulunmaktadır. Bunun yanı sıra; (i) Devre konu CABA ÇİMENTO’nun iştiraki TRAÇİM’in klinker pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri ile devralan TCI’nın iştiraki TİTAN ÇİMENTO’nun gri çimento pazarındaki faaliyetleri (alt pazar), (ii) Devre konu CABA ÇİMENTO’nun iştiraki TRAÇİM’in gri çimento pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri ile devralan TCI’nın iştiraki TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) ve (iii) Devre konu CABA ÇİMENTO’nun iştiraki AGT GIDA’nın demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri ile devralan TCI’nın iştiraki TİTAN ÇİMENTO’nun gri çimento pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) arasında dikey bir örtüşme bulunmaktadır. (28) Bu kapsamda, söz konusu yatay ve dikey örtüşmelerin rekabet hukuku bakımından etkilerinin sağlıklı biçimde değerlendirilebilmesi amacıyla, özellikle gri çimento pazarı başta olmak üzere, anılan ürün pazarları bakımından ilgili coğrafi pazar tanımının yapılması gerekmektedir. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Gri Çimento Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar (29) Çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği coğrafyanın belirlenmesinde nakliye maliyetleri ve bu maliyetlerin ürünün değerine oranı önemli kıstaslardandır. Bu durumda, çimento fabrikaları kuruldukları pazarda ve çevresinde yüksek pazar gücüne sahipken bu pazarlardan uzaklaştıkça pazar gücünü kaybetmektedirler. Çimentonun bu niteliği, çimentonun ekonomik olarak satılabildiği bölgeyi sınırlandırmaktadır. Bu bölgenin dışına çimento satılması, nakliye masraflarını artırmakta, bu da kârlılığı ortadan kaldırabilmektedir. (30) İlgili coğrafi pazar tanımlamasında fiyat serilerinin ve taşıma (nakliye) verilerinin kullanıldığı çeşitli yöntemler bulunmaktadır. Çimento sektörünü konu alan geçmiş tarihli önaraştırmalarda, soruşturmalarda ve sair incelemelerde ilgili coğrafi pazar, genellikle fabrikanın bulunduğu yerden 250-300 km ile çevrelenen bölge dikkate
26-01/22-13 6/22 alınarak bölgesel seviyede belirlenmiştir10. Bununla birlikte, Avrupa Komisyonu (Komisyon) uygulamalarında ise yer şekilleri ve nakliye gibi unsurlara bağlı olarak değişmekle birlikte tesisten itibaren 150 veya 250 km yarıçapındaki bölgede çimentonun ekonomik olarak pazarlanabileceği ifade edilmektedir11. Bunun dışında Elzinga-Hogarty (E-H) testi, Kurulun geliştirdiği %10 Kriteri gibi yöntemlerden de faydalanılmaktadır. (31) İlgili coğrafi pazarın tanımlanmasında kullanılan E-H testi incelenen bölgeler arasındaki ürün giriş çıkışını dikkate almaktadır. Testin genel mantığı şu şekilde özetlenebilir: Eğer belli bir coğrafi pazara dışarıdan girişler (ithalat) ve o bölgeden dışarıya çıkışlar (ihracat) azsa, o bölgede ilgili ürünün fiyatı diğer bölgelerden bağımsız olarak belirlenebilecektir. Bu ise, bölgenin coğrafi pazar olabileceğini göstermektedir. E-H testi başta Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olmak üzere birçok ülkede rekabet otoriteleri tarafından kullanılmakla birlikte, testin uygulanmasına yönelik çeşitli eleştiriler mevcuttur. Teste getirilen başlıca eleştirileri; “statik bir analiz olması nedeniyle potansiyel rekabeti dikkate almadığı, ilgili pazarı olduğundan daha geniş/dar tanımladığı, testte yer verilen eşik değerlerin saptanmasının ekonomik dayanaktan yoksun olduğu” şeklinde özetlemek mümkündür. (32) E-H testi için getirilen eleştiriler göz önünde bulundurularak Kurul tarafından geliştirilen “%10 Kriteri Yöntemi”, ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde tesis odaklı bir yaklaşım kullanılarak tarafların sahip olduğu her bir tesis için farklı bir ilgili coğrafi pazar tanımlanmasına dayanmaktadır. %10 Kriteri Yönteminde, bir çimento tesisi tarafından yapılan satışlar il bazında ayrıştırılarak çimento tesisi tarafından bir ile yapılan satışların o ilin toplam çimento tüketiminin en az %10’unu oluşturması, bir başka deyişle tüketimi karşılama oranının en az %10 olması durumunda, satış yapılan il ilgili coğrafi pazara dâhil edilmektedir. Buradaki temel ölçüt, o tesisin o bölge (il) için ne kadar önemli olduğunun, bir başka deyişle tesisin o bölgede (ilde) rekabetçi bir baskı oluşturabilme yeteneğine sahip olup olmadığının tespitidir. 10 31.10.2019 tarihli ve 19-37/556-228 sayılı, 18.08.2016 tarihli ve 16-28/479-214 sayılı Kurul kararları. 11 Case M.7550-Crh/Holcim Lafarge Divestment Business 24.04.2015, Case M.7878 HeidelbergCement/Schwenk/Cemex Hungary/Cemex Croatia 05.04.2017.
26-01/22-13 7/22 Harita 1: Devre Konu TRAÇİM ve Devralan TCI’ya ait TİTAN ÇİMENTO Tesisi Merkez Alınarak Oluşturulan 250 km Çaplı Dairelerden Oluşan Bölgeler12 (33) Harita 1’de devre konu TRAÇİM’in üretim tesisi merkez olmak üzere 250 km yarıçaplı daireler ile çizilen bölge incelendiğinde satış yapılabilecek illerin “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illeri olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, TRAÇİM’in potansiyel olarak rekabet edebileceği ilgili coğrafi bölge “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan alandır. Benzer şekilde devralan TİTAN ÇİMENTO’nun tesisi merkez kabul edildiğinde çizilen 250 km yarıçaplı dairesel bölgenin içerisinde “Manisa, Kütahya, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerinin yer aldığı görülmektedir. Dolayısıyla, TİTAN ÇİMENTO’nun potansiyel olarak rekabet edebileceği ilgili coğrafi bölge “Manisa, Kütahya, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan alandır. Sonuç olarak, 250 km yarıçaplı daireler incelendiğinde “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerinde örtüşmenin bulunduğu görülmektedir. 12 Yeşil renk ile çizilen daire TRAÇİM’i; mavi renk ile çizilen daire ise TİTAN ÇİMENTO’yu simgelemektedir.
26-01/22-13 8/22 Harita 2: Devre Konu TRAÇİM ve Devralan TCI’ya ait TİTAN ÇİMENTO Tesisi Merkez Alınarak Oluşturulan 150 km Çaplı Dairelerden Oluşan Bölgeler13 (34) Harita 2’de devre konu TRAÇİM’in üretim tesisi merkez olmak üzere 150 km yarıçaplı daireler ile çizilen bölge incelendiğinde satış yapılabilecek illerin “Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, TRAÇİM’in potansiyel olarak rekabet edebileceği ilgili coğrafi bölge “Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan alandır. Benzer şekilde devralan TİTAN ÇİMENTO’nun tesisi merkez kabul edildiğinde çizilen 150 km yarıçaplı dairesel bölgenin içerisinde “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Yalova, İzmit (Kocaeli), Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerinin yer aldığı görülmektedir. Dolayısıyla, TİTAN ÇİMENTO’nun potansiyel olarak rekabet edebileceği ilgili coğrafi bölge “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Yalova, İzmit (Kocaeli), Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan alandır. Sonuç olarak, 150 km yarıçaplı daireler incelendiğinde “Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerinde örtüşmenin bulunduğu görülmektedir. (35) Kurulca geliştirilen “%10 Kriteri Yöntemi”, ilgili coğrafi pazarın belirlenmesinde tesis odaklı bir yaklaşım kullanılarak tarafların sahip olduğu her bir tesis için farklı bir ilgili coğrafi pazar tanımlanmasına dayanmaktadır14. (36) %10 Kriteri Yönteminde, bir çimento tesisi tarafından yapılan satışlar il bazında ayrıştırılarak çimento tesisi tarafından bir ile yapılan satışların o ilin toplam çimento tüketiminin en az %10’unu oluşturması durumunda, satış yapılan il ilgili coğrafi pazara dâhil edilmektedir. Buradaki temel ölçüt, o tesisin o bölge (il) için ne kadar önemli olduğunun bir başka deyişle, tesisin o bölgede (ilde) rekabetçi bir baskı oluşturabilme yeteneğine sahip olup olmadığının tespitidir. 13 Yeşil renk ile çizilen daire TRAÇİM’i; mavi renk ile çizilen daire ise TİTAN ÇİMENTO’yu simgelemektedir. 14 Söz konusu yöntem daha önce Kurulun 08.07.2021 tarihli ve 21-34/477-239 sayılı, 24.04.2007 tarihli ve 07-34/352-132 sayılı ve 26.08.2009 tarihli ve 09-39/926-227 sayılı kararlarında kullanılmıştır.
26-01/22-13 9/22 (37) İlgili coğrafi pazarın %10 Kriteri Yöntemi çerçevesinde belirlenebilmesi için devralan taraf bünyesindeki TİTAN ÇİMENTO tesisinin ve devre konu TRAÇİM tesisinin 2022, 2023 ve 2024 yılları satışlarının il bazında dağılımı ve illerin çimento tüketimindeki oranları dikkate alınmıştır. Bu çerçevede, işlem taraflarınca yapılan satışlar il bazında ayrıştırılarak, anılan teşebbüsler tarafından bir ile yapılan satışların o ilin toplam çimento tüketiminin ne kadarını oluşturduğu, ilgili coğrafi pazara dâhil edilip edilemeyeceği analiz edilmiştir. Tablo 2: TRAÇİM’in Satış Yaptığı İllerin Teşebbüsün Toplam Satışları İçerisindeki Oranı ve TRAÇİM’in İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) İller 2022 2023 2024 İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı (%) Tüketimi Karşılama Oranı (%) İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı (%) Tüketimi Karşılama Oranı (%) İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı (%) Tüketimi Karşılama Oranı (%) Balıkesir (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Bilecik (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Bursa (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Çanakkale (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Edirne (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İstanbul (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kırklareli (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kocaeli (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sakarya (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Tekirdağ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Yalova (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (38) Devre konu TRAÇİM’in 2022, 2023 ve 2024 yıllarında yapılan satışlarının %(.....)’inden fazlası İstanbul iline gerçekleştirilmiştir. Satışların yaklaşık %(.....)’i Tekirdağ, yaklaşık %(.....)’ü Kırklareli ve yaklaşık %(.....)’i Edirne şehirlerinedir. Tablo 2’ye göre, 2022 ve 2023 yılları bakımından, TRAÇİM’in toplamda tüketimi karşılama oranının %10’un üzerinde olduğu iller İstanbul ve Tekirdağ’dır. 2024 yılı bakımından ise tüketimi karşılama oranının %10’un üzerinde olduğu iller; İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ’dır.
26-01/22-13 10/22 Tablo 3: TCI’nın TİTAN ÇİMENTO Aracılığıyla Satış Yaptığı İllerin Teşebbüsün Toplam Satışları İçerisindeki Oranı ve TİTAN ÇİMENTO’nun İllerdeki Tüketimi Karşılama Oranı (%) İller 2022 2023 2024 İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı Tüketimi Karşılama Oranı İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı Tüketimi Karşılama Oranı İlin Teşebbüsün Toplam Satışları İçindeki Oranı Tüketimi Karşılama Oranı Balıkesir (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Bilecik (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Bursa (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Çanakkale (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Edirne (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İstanbul (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kırklareli (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kocaeli (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sakarya (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Tekirdağ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Yalova (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (39) Devralan TCI, TİTAN ÇİMENTO aracılığıyla 2022, 2023 ve 2024 yıllarında yaptığı satışların yaklaşık %(.....)’inden fazlasını İstanbul iline gerçekleştirmiştir. Satışların yaklaşık %(.....)’si Tekirdağ, yaklaşık %(.....)’si Edirne ve yaklaşık %(.....)’i Kırklareli şehirlerinedir. Tablo 3’e göre, 2022-2024 döneminde TİTAN ÇİMENTO’nun tüketimi karşılama oranın %10’un üzerinde olduğu herhangi bir il bulunmamaktadır. (40) Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde 2022, 2023 ve 2024 yılları bakımından devre konu TRAÇİM’in tüketimi karşılama oranının %10’un üzerinde olduğu iller İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ’dır. Bununla birlikte, 2022, 2023 ve 2024 yılı bakımından TİTAN ÇİMENTO’nun tüketimi karşılama oranının %10’un üzerinde olduğu herhangi bir il bulunmamaktadır. Özetle, %10 Kriteri Yöntemi ile yapılan analize göre, söz konusu teşebbüslerin yaptıkları satışların çakıştığı bir il bulunmamaktadır. (41) Sonuç olarak, %10 Kriteri Yöntemi sonucunda, ilgili coğrafi pazarın devre konu TRAÇİM ve TCI bünyesindeki TİTAN ÇİMENTO bakımından “İstanbul, Tekirdağ ve Kırklareli” illerinden oluşan bölge olarak belirlenebileceği kanaatine varılmıştır. Klinker Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar (42) Klinker pazarını konu alan Kurul kararlarında15 klinker üretim tesisleri ile gri çimento öğütme tesislerinin aynı ilde bulunmasının zorunlu olmadığı ancak, klinkerin taşınması maliyetli olduğu için, tesislerin coğrafi olarak yakın olmasının tercih edildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda, klinker üretim tesisleri ile çimento öğütme tesisleri (çimento fabrikaları) aynı ilde olmak zorunda değildir, ancak aralarındaki mesafe maliyet ve lojistik açısından kritik öneme sahiptir. Bazı durumlarda, çimento üreticileri klinkeri farklı illerden veya ülkelerden temin ederek öğütme işlemini kendi tesislerinde gerçekleştirebilmektedir. Örneğin, bazı kıyı şehirlerindeki öğütme tesisleri, klinkeri yurt içinden ya da yurt dışından (örneğin Mısır’dan veya Yunanistan’dan) gemiyle getirmektedir. Bu durum, taşıma maliyetine rağmen teşebbüsler açısından ticari olarak kârlı olabilmektedir. 15 Kurulun 26.08.2009 tarihli ve 09-39/926-227 sayılı, 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı, 16.06.2011 tarihli ve 11-37/779-245 sayılı ve 09.05.2025 tarihli ve 25-18/440-204 sayılı kararları.
26-01/22-13 11/22 (43) Dosya kapsamında taraflarca sunulan bilgilerden, CABA ÇİMENTO’nun iştiraki TRAÇİM’in Kırklareli’nde bulunan entegre tesisi aracılığıyla klinker üretim faaliyeti yürüttüğü, üretilen klinkerin ağırlıklı olarak kendi çimento üretiminde kullanıldığı, sınırlı bir kısmının ise ticari satışa konu edildiği anlaşılmaktadır. TRAÇİM tarafından gerçekleştirilen klinker satışlarının esas itibarıyla Marmara Bölgesindeki ve çevresindeki çimento üreticileri ile ihracata yönelik olduğu ifade edilmiştir. (44) Devralan taraf bakımından ise, TİTAN ÇİMENTO’nun mevcut durumda doğrudan bir klinker üretim faaliyeti bulunmadığı; geçmişte Adoçim Çimento Beton Sanayi ve Ticaret AŞ (ADOÇİM TOKAT) aracılığıyla yürütülen klinker üretim ve satış faaliyetlerinin, söz konusu şirketin Mayıs 2025 itibarıyla devredilmesiyle sona erdiği anlaşılmaktadır16. Bu çerçevede, TİTAN ÇİMENTO’nun klinker ihtiyacını piyasadan tedarik ettiği, bu kapsamda TRAÇİM’in yanı sıra AKÇANSA, LİMAK, ADOÇİM TOKAT ve ÇİMENTAŞ gibi sınırlı sayıdaki tedarikçiden klinker temin ettiği belirtilmiştir. (45) Klinker fiyatları üzerinde nakliye mesafesinin doğrudan etkili olması, çimento öğütme tesislerinin klinker temininde kendilerine coğrafi olarak yakın kaynakları tercih etmeleri ve dosya kapsamındaki bilgilerden klinker ticaretinin esas itibarıyla Marmara Bölgesi ve çevresiyle sınırlı kaldığının görülmesi dikkate alındığında; bildirime konu işlem bakımından, TRAÇİM’in klinker pazarındaki faaliyetleri ile TİTAN ÇİMENTO’nun gri çimento pazarındaki faaliyetleri arasında, Marmara Bölgesi ile çevresini kapsayan dikey nitelikte bir ilişki bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, klinker ürünü bakımından ilgili coğrafi pazarın bölgesel nitelik taşıdığı ve “Marmara Bölgesi ve çevresi” olarak belirlenmesinin uygun olduğu değerlendirilmektedir. Puzolan Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar (46) Puzolan, çimento üretiminde katkı maddesi olarak kullanılan ve klinkerin belirli oranlarda ikamesine imkân tanıyan, doğal bir mineral girdi niteliği taşımaktadır. Dosya kapsamındaki bilgilerden, puzolanın, ocaklardan temin edilerek herhangi bir ileri kimyasal işleme tabi tutulmaksızın çimento üretim tesislerine sevk edildiği; satışların ağırlıklı olarak ocaktan kamyon üstü teslim şeklinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. (47) Puzolanın taşınabilirliği bakımından, ürünün yüksek hacimli ve düşük birim değerli olması nedeniyle taşıma maliyetlerinin ticaret üzerinde etkili olduğu görülmekle birlikte; dosya kapsamındaki fiili satış verileri, puzolanın farklı coğrafi bölgelerde yer alan çimento üreticilerine tedarik edilebildiğini göstermektedir. Nitekim TCI tarafından üretilen puzolanın Afyonkarahisar, Eskişehir, Bursa, Bilecik ve Tokat illerinde bulunan müşterilere satıldığı; ayrıca Trakya ve Doğu Marmara Bölgeleri başta olmak üzere farklı bölgelerde faaliyet gösteren çok sayıda puzolan üreticisinin Bego Nakliye Madencilik Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Keşan), Selim Usta Yapı Malz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Şile), Çınarlar Madencilik San. ve Tic. AŞ (Vezirhan), Safi Çimento Üretim San. ve Tic. AŞ (Vezirhan), Kocaeli Toprak Maden ve Orman Ürünleri İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Uzuntarla) bulunduğu anlaşılmaktadır. (48) Öte yandan, puzolanın ithalatına ve ihracatına ilişkin yasal bir kısıtlamanın bulunmaması, ürünün uluslararası ticarete konu olabilen bir girdi niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, puzolan üretimi ve satışı faaliyetinin, EN 197-1 standardı çerçevesinde belirlenen teknik kriterlere tabi olması, farklı bölgelerde üretilen 16 11.11.2025 tarihli ve 25-42/1035-591 sayılı Kurul kararı ile SALENTIJN’in ADOÇİM TOKAT’taki hisselerinin Muğla Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ (MUĞLA ÇİMENTO) ve Yurt Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ (YURT ÇİMENTO) tarafından devralınması suretiyle ADOÇİM TOKAT üzerinde MUĞLA ÇİMENTO ve YURT ÇİMENTO tarafından ortak kontrol tesis edilmesi işlemine izin verilmiştir.
26-01/22-13 12/22 puzolanların belirli ölçüde homojen ve ikame edilebilir nitelik taşımasını sağlamaktadır. (49) Bu çerçevede, puzolanın teknik özellikleri, kullanım alanları, fiili ticaret akışları ve ithalat/ihracat imkânları birlikte değerlendirildiğinde; bildirime konu işlem bakımından puzolan pazarı için ilgili coğrafi pazarın Türkiye geneli olduğu sonucuna varılmaktadır. Demir Yolu ile Çimento Taşımacılığı Pazarı Bakımından Coğrafi Pazar (50) Demir yolu ile çimento taşımacılığı, çimento ürünlerinin demir yolu altyapısı ve vagonlar kullanılarak bir noktadan diğerine taşınmasına yönelik lojistik faaliyetleri kapsamaktadır. Çimento; yüksek hacimli, ağır ve düşük birim değerli bir ürün olması nedeniyle, özellikle orta ve uzun mesafeli taşımacılıkta demir yolu taşımacılığına konu olabilmektedir. (51) Dosya kapsamındaki bilgilerden, TRAÇİM’in iştiraki AGT GIDA’nın, 13.06.2025 tarihi itibarıyla TRAÇİM tarafından devralınmasının ardından, demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, 2025 yılı içerisinde AGT GIDA adına TCDD vagonları kullanılarak (.....) ton çimento taşındığı, söz konusu taşımaların Kırcasalih İstasyonu-Kapıkule parkurunda gerçekleştirildiği ve AGT GIDA’nın müşteri adına Türkiye parkurunda yalnızca çimento taşımacılığı yaptığı ifade edilmiştir. Sunulan taşıma hizmetlerinin müşteriye fatura edilmesi, faaliyetin ticari nitelik taşıdığını göstermektedir. (52) Demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetinin yürütülmesinde; demir yolu altyapısına erişim, vagon tahsisi, parkur planlaması ve yükleme-boşaltma noktaları gibi unsurlar belirleyici rol oynamaktadır. Dosya kapsamındaki bilgiler, söz konusu hizmetlerin belirli bir bölgeyle sınırlı olmaksızın, demir yolu altyapısının elverişli olduğu hatlar boyunca ülke genelinde sunulabildiğine işaret etmektedir. Nitekim, demir yolu ile çimento taşımacılığı alanında Rail Cargo Logistics Uluslararası Taşımacılık Ltd. Şti., Pasifik Eurasia Demiryolu Taşımacılık, Pimk Rail, Çinkotürk Lojistik, VM Lojistik, MBS Lojistik ve Trakian Cement gibi birden fazla teşebbüsün faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. (53) Bu çerçevede, demir yolu ile çimento taşımacılığı hizmetlerinin; taşıma altyapısının ülke geneline yayılmış olması, hizmet sunumunun belirli bir il veya bölgeyle sınırlı kalmaması ve çok sayıda teşebbüs tarafından farklı parkurlarda sunulabilmesi dikkate alındığında, bildirime konu işlem bakımından demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarı için ilgili coğrafi pazarın Türkiye geneli olduğu sonucuna varılmaktadır. G.3. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirme G.3.1. Yatay Örtüşen Pazarlara İlişkin Değerlendirme (54) Bildirime konu işlemin gri çimento pazarı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde, dosya kapsamında işlem tarafları ile gri çimento üretimi yapan rakip teşebbüslerce sunulan veriler esas alınmıştır. Bu çerçevede, %10 Kriteri Yöntemi uygulanarak yapılan analiz sonucunda, işlem taraflarının satışlarının aynı il bazında çakışmadığı tespit edilmiş; bu nedenle 250 km yarıçaplı daireler esas alındığında Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul illerinden oluşan bölge, 150 km yarıçaplı daireler esas alındığında ise Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul illerinden oluşan bölge belirlenmiştir. (55) Bu bölgeler bakımından, işlem tarafları ile rakip teşebbüslerin 2022, 2023 ve 2024 yıllarında anılan illerde gerçekleştirdikleri toplam gri çimento satışları esas alınarak hesaplanan pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
26-01/22-13 13/22 Tablo 4 : 250 km’lik Daireler Çizildiğinde TİTAN ÇİMENTO ile TRAÇİM Arasında Oluşan ve “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” İllerini Kapsayan Bölgedeki Gri Çimento Satışı Pazar Payları (ton) Teşebbüs 2022 (%) 2023 (%) 2024 (%) TİTAN ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) TRAÇİM (.....) (.....) (.....) TİTAN ÇİMENTO+TRAÇİM TOPLAM (.....) (.....) (.....) AKÇANSA (.....) (.....) (.....) OYAK (.....) (.....) (.....) LİMAK (.....) (.....) (.....) BURSA ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) ÇİMENTAŞ (.....) (.....) (.....) SAFİ ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) Diğerleri (.....) (.....) (.....) Toplam 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar Tablo 5: 150 km’lik Daireler Çizildiğinde TİTAN ÇİMENTO ile TRAÇİM Arasında Oluşan ve “Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” İllerini Kapsayan Bölgedeki Gri Çimento Satışı Pazar Payları (ton) Teşebbüs 2022 (%) 2023 (%) 2024 (%) TİTAN ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) TRAÇİM (.....) (.....) (.....) TİTAN ÇİMENTO+TRAÇİM TOPLAM (.....) (.....) (.....) AKÇANSA (.....) (.....) (.....) OYAK (.....) (.....) (.....) LİMAK (.....) (.....) (.....) ÇİMENTAŞ (.....) (.....) (.....) Diğerleri (.....) (.....) (.....) Toplam 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (56) Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’un (Yatay Yoğunlaşma Kılavuzu) 18. paragrafında birleşik teşebbüslerin ilgili pazardaki paylarının toplamının %20’nin altında olması halinde, söz konusu birleşme işleminin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığının varsayılabileceği ifade edilmektedir. (57) Yukarıdaki tablolardan görülebileceği üzere, 250 km’lik daireler arasında kalan “Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik, Sakarya, İzmit (Kocaeli), Yalova, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan olası coğrafi bölgede devralan TCI’ya ait olan TİTAN ÇİMENTO’nun son üç yıllık pazar payı %(.....), %(.....) ve %(.....) düzeyindedir. Devre konu CABA ÇİMENTO’ya ait olan TRAÇİM’in ise son üç yıldaki pazar payları sırasıyla %(.....); %(.....) ve %(.....) düzeyindedir. Dolayısıyla işlem sonrası 250 km’lik daireler arasında kalan bölgede TİTAN ÇİMENTO ile TRAÇİM’in son üç yıllık toplam pazar payının %(.....), %(.....) ve %(.....) şeklinde olduğu görülmektedir. (58) Aynı teşebbüsler bakımından 150 km’lik daireler arasında kalan “Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve İstanbul” illerini kapsayan olası coğrafi bölgede devralan TCI’ya ait olan TİTAN ÇİMENTO’nun son üç yıllık pazar payı %(.....); %(.....) ve %(.....) düzeyindedir. Devre konu CABA ÇİMENTO’ya ait olan TRAÇİM’in ise son üç yıldaki pazar payları sırasıyla %(.....); %(.....) ve %(.....) düzeyindedir. Dolayısıyla işlem sonrası 150 km’lik daireler arasında kalan bölgede TİTAN ÇİMENTO ile TRAÇİM’in son üç yıllık toplam pazar payının %(.....); %(.....) ve %(.....) şeklinde olduğu görülmektedir.
26-01/22-13 14/22 (59) Yukarıda yer verilen pazar payları ile birlikte, işlem taraflarının ve rakip teşebbüslerin söz konusu coğrafi bölgelerdeki üretim tesisleri ile satış faaliyetlerinin bölgesel dağılımı da dikkate alınmıştır. Bu kapsamda, işlem taraflarının ve rakip teşebbüslerin ilgili coğrafi pazarlardaki konumlarına aşağıdaki görselde yer verilmektedir. (60) Yukarıdaki tablolardaki veriler değerlendirildiğinde, bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi halinde tarafların gri çimento pazarında elde edeceği toplam pazar payının 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....); %(.....) ve %(.....) arasında değişeceği, pazar payındaki artışın ise %(.....) gibi sınırlı bir düzeyde gerçekleşeceği, bunun yanı sıra, tespit edilen bölgelerde AKÇANSA (%(.....)), OYAK (%(.....)), LİMAK (%(.....)), BURSA ÇİMENTO (%(.....)), ÇİMENTAŞ (%(.....)), SAFİ ÇİMENTO (%(.....)) gibi yüksek pazar paylarına sahip birçok önemli oyuncunun bulunduğu anlaşılmakta, dolayısıyla işlem sonucunda herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. Benzer şekilde 150 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede tarafların toplam pazar payının %(.....); %(.....) ve %(.....) arasında değişeceği, pazar payındaki artışın ise %(.....) gibi sınırlı bir düzeyde gerçekleşeceği, bunun yanı sıra, tespit edilen bölgelerde AKÇANSA (%(.....)), OYAK (%(.....)), LİMAK (%(.....)), ÇİMENTAŞ (%(.....)) gibi yüksek pazar paylarına sahip birçok önemli oyuncunun bulunduğu anlaşılmakta, dolayısıyla işlem sonucunda herhangi bir rekabetçi endişenin söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. (61) Dosya kapsamında gri çimento pazarı bakımından genel uygulama çerçevesinde il bazlı pazar payı analizleri yapılmamakla birlikte, bildirime konu işlemde tarafların satış ve faaliyetlerinin belirli illerde yoğunlaşması, özellikle İstanbul ve Tekirdağ illerinin tarafların en yüksek satış hacimlerinin gerçekleştiği iller arasında yer alması dikkate alınarak söz konusu iller bakımından ilave bir değerlendirme yapılması gerekli görülmüştür. Bu çerçevede, İstanbul ve Tekirdağ illeri özelinde tarafların gri çimento pazarındaki faaliyetleri, pazar payları, rakip teşebbüslerin konumu ve pazarın genel yapısı ayrıca incelenmiş; anılan iller bakımından bildirime konu işlemden
26-01/22-13 15/22 kaynaklanabilecek olası rekabetçi etkiler ayrı ve detaylı şekilde ele alınmıştır. (62) Bu kapsamda yapılan incelemede, devralan taraf TİTAN ÇİMENTO’nun İstanbul ili gri çimento pazarındaki paylarının 2022, 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla %(.....); %(.....) ve %(.....) olarak gerçekleştiği görülmektedir. Devre konu teşebbüs TRAÇİM’in ise anılan ildeki pazar paylarının aynı dönem itibarıyla %(.....), %(.....) ve %(.....) düzeylerinde olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, işlem sonucunda İstanbul ilinde birleşik teşebbüsün toplam pazar payının %20’nin altında kaldığı görülmektedir. İstanbul ili gri çimento pazarında ayrıca AKÇANSA (%(.....)), OYAK %((.....)) ve LİMAK (%(.....)) gibi yüksek pazar paylarına sahip güçlü ve etkin rakiplerin faaliyet göstermeye devam ettiği dikkate alındığında, Yatay Yoğunlaşma Kılavuzu’nda öngörülen pazar payları çerçevesinde, bildirime konu işlemin İstanbul ili bakımından da rekabetçi endişe doğurmayacağı değerlendirilmektedir. (63) Tekirdağ ili bakımından yapılan incelemede ise, TRAÇİM’in gri çimento pazarındaki pazar paylarının 2022 ve 2023 yıllarında %(.....), 2024 yılında %(.....) seviyelerinde gerçekleştiği, TİTAN ÇİMENTO’nun pazar paylarının ise aynı dönem itibarıyla %(.....)-%(.....) aralığında seyrettiği görülmektedir. Bu çerçevede, işlem sonucunda Tekirdağ ili özelinde birleşik teşebbüsün toplam pazar payının %20’yi aştığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Yatay Yoğunlaşma Kılavuzu uyarınca Tekirdağ ili bakımından daha detaylı bir değerlendirme yapılmıştır. Bu kapsamda, anılan ilde AKÇANSA (%(.....)), ÇİMENTAŞ (%(.....)) ve LİMAK (%(.....)) gibi yüksek pazar paylarına sahip güçlü rakiplerin faaliyet göstermeye devam ettiği, pazarın çok oyunculu ve rekabetçi bir yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır. (64) Bu aşamada pazardaki yoğunlaşma oranını göstermek adına Herfindahl-Hirschman Index (HHI) analizine başvurulmuştur. HHI analizi kapsamında, Yatay Yoğunlaşma Kılavuzu uyarınca, belirli yatay birleşmelerin değerlendirilmesinde dikkate alınacak değişkenlere aşağıda yer verilmektedir. Tablo 6: Yatay Yoğunlaşma Kılavuzu’na Göre HHI Analizinde Kullanılan Değerlendirme Aralıkları Aralık Değişim Sonuç HHI250 Riskli HHI>2.000 ∆>150 Riskli (65) Söz konusu oranlar üzerinden gri çimento pazarındaki HHI değerlerine bakıldığında; Tekirdağ ilinde faaliyet gösteren teşebbüslerin 2024 yılındaki satış miktarlarına göre pazar payları çerçevesinde hâlihazırda pazarın HHI değeri yaklaşık 2.296,4 çıkmaktadır. İşlem sonrasında ise HHI değeri yaklaşık 2.838,0’a yükselmektedir. Dolayısıyla, işlem neticesinde HHI oranındaki değişimin 541,5 olduğu görülmektedir. (66) Yukarıda yer verilen Tekirdağ özelindeki HHI oranlarındaki değişim dikkate alındığında, devralma işleminin pazardaki yoğunlaşmayı kayda değer derecede artıracak bir risk oluşturacağı söylenebilecektir. (67) Bu kapsamda, bildirime konu işlemin rekabetçi etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla TİTAN ÇİMENTO’dan ve TRAÇİM’den çimento tedarik eden bayilerle ve müşterilerle telefon görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde, hazır beton üreticileri ve bayiler başta olmak üzere müşterilerin büyük çoğunluğu, işlemin kendileri açısından olumlu sonuçlar doğuracağını, çimento tedarikinde alternatiflere erişimin mümkün olduğunu ve fiyat ile teslim koşulları bakımından rekabetçi seçeneklerin bulunduğunu ifade etmiştir. Müşteriler tarafından ayrıca, torbalı ve dökme çimento alımlarında birden fazla üreticiyle eş zamanlı çalışılabildiği ve tedarikçi değiştirmenin fiilen mümkün olduğu belirtilmiştir. Bazı müşteriler tarafından fiyat artışına veya arz daralmasına ilişkin
26-01/22-13 16/22 temkinli değerlendirmeler dile getirilmiş olmakla birlikte, bu görüşlerin sınırlı sayıda olduğu ve genel müşteri eğilimini yansıtmadığı görülmüştür. (68) Öte yandan, dosya kapsamında rakip teşebbüslerden AKÇANSA, ÇİMENTAŞ, LİMAK, OYAK, SAFİ ÇİMENTO, BURSA ÇİMENTO ve VEZİRHAN’ın görüşleri alınmış olup rakip teşebbüslerin hiçbiri bildirime konu işleme ilişkin olarak herhangi bir olumsuz değerlendirme veya rekabetçi endişe dile getirmemiştir. Rakipler tarafından, işlem sonrasında pazarın işleyişini bozabilecek, müşterilerin alternatif tedarikçilere erişimini sınırlayabilecek veya fiyatlama davranışlarını olumsuz etkileyecek bir sonucun doğabileceğine ilişkin bir görüş iletilmemiştir. (69) Bununla birlikte, rakip teşebbüslerin işlem sonrasında birleşik teşebbüs üzerinde etkin bir rekabetçi baskı oluşturabilme kabiliyeti, müşterilerin zorlanmadan alternatif tedarikçilere yönelebilme imkânlarına da bağlıdır. Nitekim sözleşmelerin uzun süreli olduğu veya tedarikçi değiştirmenin ilave maliyetler yarattığı pazarlarda, pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüsler rekabetçi davranmaya çalışsalar dahi müşterilerin mevcut tedarikçilerine bağlı kalmaları söz konusu olabilmektedir. Bu durum, yüksek pazar payına sahip teşebbüslerin pazar gücünü pekiştirmesine ve rakiplerinden daha sınırlı bir rekabetçi baskı hissetmesine yol açabilmektedir. Ancak dosya kapsamındaki bilgiler çerçevesinde, bildirime konu işlemin gerçekleşeceği gri çimento pazarında sözleşmelerin, bayiler üzerinden yapılan alımlarda genellikle bir yıl veya daha kısa sürelerle, doğrudan yapılan alımlarda ise çoğunlukla proje süreleriyle sınırlı olarak gerçekleştirildiği görülmektedir. Ayrıca, hazır beton üreticileri ve bayilerle yapılan görüşmelerde, çimento tedarikinde birden fazla üreticiyle eş zamanlı çalışılabildiği, fiyat, teslim süresi ve lojistik koşullara bağlı olarak tedarikçi değiştirmenin fiilen mümkün olduğu ve bu değişimin önemli bir maliyet unsuru yaratmadığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede, Tekirdağ ili özelinde gri çimento pazarında tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı, sözleşme sürelerinin pazardaki rekabeti sınırlayacak nitelikte olmadığı ve müşterilerin alımlarını rakip teşebbüslere kaydırmasının önünde önemli engellerin bulunmadığı anlaşılmaktadır. (70) Rakiplerin pazardaki gücünü değerlendirirken ele alınması gereken diğer husus ise teşebbüslerin kapasiteleridir. Zira alıcıların tedarikçi değiştirmelerinin önünde ilave maliyetler bulunmasa bile tedarikçi değiştirmenin fiilen mümkün olabilmesi için diğer tedarikçilerin ilave talepleri karşılamaya yetecek kapasitelerinin bulunması gerekmektedir. Bildirim Formu’nda yer verilen bilgiler ve belgeler ile Tekirdağ ilinde satış yapan rakip teşebbüslerden intikal eden cevabi yazılar ışığında, teşebbüslerin gri çimento üretim kapasiteleri ile kapasite kullanım oranlarına aşağıda yer verilmektedir. Tablo 7: Tekirdağ İline Satış Yapan Teşebbüslerin Gri Çimento Üretim Kapasiteleri ve Kapasite Kullanım Oranları Teşebbüsler 2023 2024 Toplam Üretim Kapasitesi (Ton) Kapasite Kullanım Oranı (%) Toplam Üretim Kapasitesi (Ton) Kapasite Kullanım Oranı (%) TRAÇİM (.....) (.....) (.....) (.....) TİTAN ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) (.....) TRAÇİM+TİTAN ÇİMENTO (.....) (.....) (.....) (.....) AKÇANSA (.....) (.....) (.....) (.....) ÇİMENTAŞ (.....) (.....) (.....) (.....) LİMAK (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (71) Tekirdağ ilinde satış yapan teşebbüslerin gri çimento üretim kapasiteleri ile kapasite kullanım oranlarına ilişkin veriler incelendiğinde, pazarda faaliyet gösteren
26-01/22-13 17/22 teşebbüslerin önemli bir bölümünün görece düşük kapasite kullanım oranlarıyla çalıştığı görülmektedir. Nitekim birleşik teşebbüsü oluşturan TRAÇİM ve TİTAN ÇİMENTO’nun toplam üretim kapasitesinin 2023 yılında %(.....)’ünün, 2024 yılında ise %(.....)’inin kullanıldığı; diğer bir ifadeyle birleşik teşebbüsün üretim kapasitesinin yaklaşık üçte birinden fazlasının atıl durumda bulunduğu anlaşılmaktadır. (72) Benzer şekilde, Tekirdağ ilinde faaliyet gösteren rakip teşebbüslerden LİMAK’ın kapasite kullanım oranlarının 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla %(.....) ve %(.....), ÇİMENTAŞ’ın ise aynı dönemde %(.....) ve %(.....) seviyelerinde gerçekleştiği; pazarın önemli oyuncularından AKÇANSA’nın dahi 2024 yılında %(.....) kapasite kullanım oranı ile tam kapasiteye ulaşmadığı görülmektedir. Bu durum, Tekirdağ ili gri çimento pazarında kayda değer bir atıl üretim kapasitesinin bulunduğunu ortaya koymaktadır. (73) Pazarda bu ölçekte ve yaygın biçimde atıl kapasitenin bulunması, olası bir talep artışı veya teorik bir fiyat artışı durumunda, rakip teşebbüslerin kısa sürede ilave arz sağlayarak pazara tepki verebilmelerine imkân tanımaktadır. Bu yönüyle mevcut durum, kapasite kısıtlarının rekabetçi baskıyı sınırladığı örneklerden ayrışmaktadır. Nitekim dosya kapsamında elde edilen bilgiler ile rakip ve müşteri görüşleri birlikte değerlendirildiğinde, Tekirdağ ilinde faaliyet gösteren teşebbüslerin birleşik teşebbüs üzerinde etkin bir rekabetçi baskı oluşturabilecek kapasiteye ve esnekliğe sahip oldukları anlaşılmaktadır. (74) Bu çerçevede, birleşik teşebbüsün Tekirdağ ili özelinde göreli olarak yüksek bir pazar payına ulaşacak olması, pazarda mevcut arz esnekliği, atıl kapasitenin yaygınlığı ve alternatif tedarikçilerin varlığı dikkate alındığında, etkin rekabetin önemli ölçüde zayıflatılması sonucunu doğuracak nitelikte görülmemektedir. (75) Bu çerçevede, pazar payı verileri, müşteri ve rakip görüşleri ile pazarın yapısal özellikleri birlikte değerlendirildiğinde; Tekirdağ ili bakımından birleşik teşebbüs göreli olarak yüksek bir pazar payına ulaşacak olmakla birlikte, pazarda faaliyet gösteren güçlü rakipler ve müşterilerin alternatif tedarikçilere yönelme imkânları sayesinde etkin rekabetin önemli ölçüde zayıflatılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla bildirime konu işlemin gri çimento pazarı bakımından rekabetçi endişe doğurmadığı sonucuna varılmıştır. (76) Klinker pazarı bakımından ise, taraflar arasında yatay bir örtüşmenin bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, devralan taraf TCI’nın, 2025 yılı Mayıs ayında klinker üretimi gerçekleştiren iştiraki ADOÇİM TOKAT’taki hisselerini devrettiği, dolayısıyla bildirim tarihi itibarıyla klinker üretimi ve satışı faaliyetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Devre konu teşebbüs TRAÇİM tarafından üretilen klinkerin ise neredeyse tamamının kendi çimento üretiminde kullanıldığı, yalnızca sınırlı miktarda ticari satışa konu edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, dosya kapsamında bölgede faaliyet gösteren diğer teşebbüslerden temin edilen bilgilerde de klinkerin ağırlıklı olarak çimento üretiminde girdi olarak kullanıldığı, ticari satışların ise çoğunlukla Marmara Bölgesinde yer alan öğütme tesislerine yönelik olduğu ifade edilmiştir. Bu çerçevede, bildirim tarihi itibarıyla devralan tarafın klinker pazarında faaliyet göstermemesi ve devre konu teşebbüsün sınırlı nitelikteki klinker satışları dikkate alındığında, klinker pazarında tarafların faaliyetleri arasında herhangi bir yatay örtüşmenin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. (77) Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, taraflar arasında gri çimento pazarı bakımından yatay bir örtüşmenin bulunduğu; buna karşılık klinker pazarı bakımından, devralan tarafın bildirim tarihi itibarıyla üretim ve satış faaliyetinin bulunmaması nedeniyle taraflar arasında yatay bir örtüşme olmadığı tespit edilmiştir.
26-01/22-13 18/22 (78) Gri çimento pazarı bakımından yapılan değerlendirmelerde, birleşik teşebbüsün ilgili coğrafi pazarlarda elde edeceği toplam pazar paylarının genel olarak sınırlı seviyelerde kaldığı, pazar payı artışlarının düşük düzeyde gerçekleştiği ve pazarda çok sayıda güçlü ve etkin rakibin faaliyet göstermeye devam ettiği görülmektedir. Bununla birlikte, tarafların satışlarının ve faaliyetlerinin yoğunlaştığı İstanbul ve Tekirdağ illeri özelinde yapılan ilave incelemelerde; İstanbul ili bakımından birleşik teşebbüsün pazar payının %20’nin altında kaldığı, Tekirdağ ili bakımından ise birleşik teşebbüsün göreli olarak yüksek bir pazar payına ulaşacak olmakla birlikte, pazarda faaliyet gösteren güçlü rakiplerin varlığı, kapasite fazlası ve arz esnekliği, müşterilerin alternatif tedarikçilere yönelme imkânlarının bulunması ile müşteri ve rakip görüşlerinin genel itibarıyla olumsuz bir tablo ortaya koymaması hususları birlikte değerlendirilerek etkin rekabetin önemli ölçüde zayıflatılmasının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. (79) Bu çerçevede, bildirime konu işlemin gri çimento pazarı bakımından yatay etkiler yönünden rekabetçi endişe doğuracak nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır. G.3.2. Dikey Örtüşen Pazarlara İlişkin Değerlendirme (80) Tarafların faaliyetleri dikkate alındığında, birbirlerinin ürünlerine girdi teşkil eden ve aralarında üst pazar-alt pazar ilişkisi bulunan toplam dört ürün pazarı bulunduğu görülmektedir. Bu kapsamda, bildirime konu işlem kapsamında tarafların faaliyetlerinin dikey olarak örtüştüğü pazarlar; “gri çimento”, “klinker”, “puzolan” ve “demir yolu ile çimento taşımacılığı” pazarlarıdır. (81) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Dikey Yoğunlaşma Kılavuzu) birleşik teşebbüsün her bir pazardaki pazar payının %25’in altında olması halinde, yatay olmayan birleşmelerin rekabet bakımından olumsuz etkilerinin, incelemenin derinleştirilmesini ve birleşmenin yasaklanmasını gerektirecek düzeyde olmadığının varsayılabileceği ifade edilmektedir. (82) Bu çerçevede, bildirime konu işlem bakımından TRAÇİM’in klinker pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) ile devralan taraf TİTAN ÇİMENTO’nun gri çimento pazarındaki faaliyetleri (alt pazar) arasında dikey bir ilişki bulunduğu anlaşılmaktadır. Tarafların klinker ve gri çimento pazarlarındaki pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir.
26-01/22-13 19/22 Tablo 8: İşlem Taraflarının Türkiye’de Klinker ile Gri Çimento Pazarlarındaki Satış Miktarına Göre Pazar Payları Yıl Üst Pazar (Klinker) Marmara Bölgesi Pazar payı (%) 2022 TRAÇİM (.....) 2023 TRAÇİM (.....) 2024 TRAÇİM (.....) Alt Pazar (Gri Çimento) 250 km Pazar payı (%) 2022 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2023 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2024 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 150 km Pazar payı (%) 2022 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2023 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2024 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (83) Birleşik teşebbüsünün gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile devre konu TRAÇİM’in faaliyet gösterdiği klinker pazarındaki faaliyetleri arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır. Bu kapsamda Tablo 8’deki veriler incelendiğinde, birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki pazar paylarının 150 km’lik hem de 250 km’lik daireler bakımından tespit edilen coğrafi bölgede %(.....) ila %(.....) arasında değiştiği görülmektedir. Öte yandan, TRAÇİM’in klinker pazarındaki pazar paylarının 2022 yılında %(.....), 2023 yılında %(.....) ve 2024 yılında %(.....) seviyelerinde gerçekleştiği görülmektedir. Ayrıca TRAÇİM tarafından üretilen klinkerin neredeyse tamamının kendi çimento üretiminde kullanıldığı, yalnızca çok sınırlı miktarının ticari satışa konu edildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, TRAÇİM’in klinker pazarındaki ticari satış faaliyetinin sınırlı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca klinker pazarında LİMAK (%(.....)), AKÇANSA (%(.....)), ÇİMENTAŞ (%(.....)), VEZİRHAN (%(.....)) gibi yüksek pazar paylarına sahip çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği bilinmektedir. Dosya kapsamında hem satıcı hem de alıcı konumunda bulunan çimento firmalarından elde edilen bilgilerde, bu firmaların büyük bir bölümünün kendi klinker üretim tesislerine sahip olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, birleşik teşebbüsün alt pazardaki pazar paylarının görece düşük seviyelerde kalması, üst pazarda faaliyet gösteren TRAÇİM’in klinker satışlarının büyük ölçüde iç tüketime yönelik olması ve pazarın yapısal özellikleri birlikte değerlendirildiğinde, bildirime konu işlem taraflarının paylarının Dikey Yoğunlaşma Kılavuzu’nda öngörülen düzeylerin altında kaldığı ve bu itibarla işlemin gri çimento-klinker dikey ilişkisi bakımından rekabetçi endişe doğurmadığı değerlendirilmektedir. (84) Bildirime konu işlem bakımından devralan TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) ile devre konu TRAÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri (alt
26-01/22-13 20/22 pazar) arasında da dikey bir ilişki bulunduğu anlaşılmaktadır. Tarafların puzolan ve gri çimento pazarlarındaki pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir. Tablo 9: İşlem Taraflarının Türkiye’de Puzolan ile Gri Çimento Pazarlarındaki Satış Miktarına Göre Pazar Payları Yıl Üst Pazar (Puzolan) Marmara Bölgesi Pazar payı (%) 2022 TİTAN ÇİMENTO (.....) 2023 TİTAN ÇİMENTO (.....) 2024 TİTAN ÇİMENTO (.....) Alt Pazar (Gri Çimento) 250 km Pazar payı (%) 2022 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2023 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2024 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 150 km Pazar payı (%) 2022 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2023 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) 2024 TİTAN ÇİMENTO (.....) TRAÇİM (.....) Toplam (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (85) Birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile devralan taraf TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki faaliyetleri arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır. Bu kapsamda, Tablo 9 incelendiğinde, birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki pazar paylarının, gerek 150 km gerekse 250 km’lik daireler esas alınarak belirlenen coğrafi bölgelerde %(.....) ila %(.....) aralığında değiştiği anlaşılmaktadır. (86) Öte yandan, TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki faaliyetleri incelendiğinde, söz konusu pazarda 2022 yılında herhangi bir faaliyette bulunmadığı, 2023 ve 2024 yıllarında ise sırasıyla %(.....) ve %(.....) seviyelerinde pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Bu itibarla, TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki faaliyetlerinin görece sınırlı bir ölçeğe sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, dosya kapsamında elde edilen bilgilerde puzolan pazarında çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği; çimento üreticilerinin önemli bir bölümünün, puzolan ihtiyacını alternatif tedarikçilerden temin edebildiği veya kendi puzolan üretim faaliyetlerini başlatmaya yönelik ruhsat süreçleri yürüttüğü ifade edilmiştir. Bu durum, puzolan pazarında tedarik seçeneklerinin çeşitliliğine işaret etmektedir. (87) Bu çerçevede, birleşik teşebbüsün alt pazardaki pazar paylarının görece düşük seviyelerde kalması, üst pazarda faaliyet gösteren TİTAN ÇİMENTO’nun puzolan pazarındaki pazar paylarının sınırlı olması ve pazarın yapısal özellikleri birlikte değerlendirildiğinde, bildirime konu işlemin taraflarının pazar paylarının Dikey Yoğunlaşma Kılavuzu’nda öngörülen oranların altında kaldığı ve bu itibarla işlemin gri çimento-puzolan dikey ilişkisi bakımından rekabetçi endişe doğurmadığı
26-01/22-13 21/22 değerlendirilmektedir. (88) Son olarak, birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri ile devre konu teşebbüs TRAÇİM’in iştiraki AGT GIDA’nın demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri arasında dikey bir ilişki bulunmaktadır. Bu kapsamda, birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki pazar paylarının, gerek 150 km gerekse 250 km’lik daireler esas alınarak belirlenen coğrafi bölgelerde %(.....) ila %(.....) aralığında değiştiği görülmektedir. (89) Dosya kapsamında elde edilen bilgiler uyarınca, AGT GIDA’nın, 13.06.2025 tarihi itibarıyla TRAÇİM tarafından tek kontrolünün devralınmasının ardından, demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, 2025 yılı içerisinde AGT GIDA adına TCDD vagonları kullanılarak (.....) ton çimento taşıma hizmeti alındığı, söz konusu taşımaların Kırcasalih İstasyonu-Kapıkule parkurunda gerçekleştirildiği ve AGT GIDA’nın müşteri adına, Türkiye parkurunda yalnızca çimento taşımacılığı yaptığı ifade edilmiştir. Öte yandan, demir yolu ile çimento taşımacılığı alanında Rail Cargo Logistics Uluslararası Taşımacılık Ltd. Şti., Pasifik Eurasia Demiryolu Taşımacılık, Pimk Rail, Çinkotürk Lojistik, VM Lojistik, MBS Lojistik ve Trakian Cement gibi çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. (90) Bu çerçevede, AGT GIDA’nın demir yolu ile çimento taşımacılığı faaliyetlerinin belirli bir parkurla sınırlı olması, pazarda çok sayıda alternatif hizmet sağlayıcısının bulunması ve birleşik teşebbüsün gri çimento pazarındaki pazar paylarının görece düşük seviyelerde seyretmesi birlikte değerlendirildiğinde, bildirime konu işlemin taraflarının pazar paylarının Dikey Yoğunlaşma Kılavuzu’nda öngörülen oranların altında kaldığı ve bu itibarla işlemin gri çimento-demir yolu ile çimento taşımacılığı dikey ilişkisi bakımından rekabetçi endişe doğurmadığı değerlendirilmektedir. (91) Sonuç olarak; dosya kapsamında yatay ve dikey örtüşmelere ilişkin olarak yapılan değerlendirmeler birlikte ele alındığında; bildirime konu işlem sonucunda birleşik teşebbüsün ilgili pazarlardaki pazar paylarının genel olarak sınırlı seviyelerde kaldığı, gri çimento pazarı bakımından satışların yoğunlaştığı İstanbul ve Tekirdağ illeri özelinde yapılan ilave incelemelerde ise, İstanbul ili bakımından %20 eşiğinin altında kalındığı, Tekirdağ ili bakımından birleşik teşebbüsün göreli olarak yüksek bir pazar payına ulaşacak olmakla birlikte, pazarda faaliyet gösteren güçlü ve etkin rakiplerin varlığı, kapasite fazlası ve arz esnekliği, müşterilerin alternatif tedarikçilere yönelme imkânlarının bulunması ile müşteri ve rakip görüşlerinin genel itibarıyla olumsuz bir tablo ortaya koymaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, etkin rekabetin önemli ölçüde zayıflatılmasının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. (92) Ayrıca, dikey ilişkiler bakımından birleşik teşebbüsün gerek klinker, puzolan ve demir yolu ile çimento taşımacılığı pazarlarındaki faaliyetleri gerekse gri çimento pazarı ile olan ilişkileri çerçevesinde, müşterilerin veya rakiplerin girdi kaynaklarına erişimini kısıtlayabilecek bir konuma gelmediği, bu kapsamda müşteri ya da girdi kısıtlaması riskinin ortaya çıkmadığı değerlendirilmektedir. (93) Yukarıda yer verilen incelemeler ve değerlendirmeler sonucunda, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır.
26-01/22-13 22/22 H. SONUÇ (94) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy