Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-1-50 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 05-40/552-133
Karar Tarihi : 17.6.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Salim AYDEMİR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Cam Elyaf Sanayii A.Ş.
D. TARAFLAR : - Cam Elyaf Sanayii A.Ş.
Bayramoğlu Sapağı, Çayırova
Gebze - Kocaeli
- Cam Elyaf Sanayii A.Ş. bayileri
E.DOSYA KONUSU: Cam Elyaf Sanayii A.Ş.’nin bayileri ile imzalamış
olduğu anlaşmalara menfi tespit belgesi verilmesi/muafiyet tanınması
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Çeşitli tarihlerde kurum kayıtlarına giren ve en son
27.1.2005 tarih, 631 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan başvuru üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5 ve 8. maddeleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.6.2005 tarih, 2002-1-
50/MM-05-HHÜ sayılı Muafiyet Raporu, 15.6.2005 tarih, REK.0.05.00.00-
130/128 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-40 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Cam Elyaf Sanayii A.Ş. (Cam Elyaf) ile yeniden satıcılar arasında
imzalanan "Camelyaf Glassfiber / Elyaf ve Camelyaf Polyester / Jelkot
Ürünleri Tek Elden Satın Alma Sözleşmesi"nin 5.2., 5.3.1. ve 5.4.
maddelerinde yer alan hükümleri nedeniyle menfi tespit belgesi
verilemeyeceği,
- Söz konusu sözleşmenin, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında olduğu
05-11/113-43
2
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili başvurunun konusunu oluşturan cam elyafı ve polyester ürünleri, cam
takviyeli plastik (CTP) ürünlerin, üretim tekniklerine bağlı olarak doğrudan
veya dolaylı olarak girdisidir. Cam elyafı ürünleri, kullanım amacına göre;
keçe, kırpılmış elyaf ve fitil gibi alt bölümlere de ayrılabilmektedir. Polyester
ürünleri de kullanım amaçlarına göre; genel amaçlı, boru polyesteri, döküm
polyesteri, jelkot gibi sınıflara ayrılabilmektedir. Ancak işbu karar kapsamında
ayrıntıya girilmesi gerekli bulunmayıp, ilgili ürün pazarı "cam elyafı ürünleri" ve
“polyester ürünleri” olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirime konu sözleşmede yer alan ürünlerin, pazar koşulları bakımından
ülkenin tamamında homojen özelliklere sahip olması, bölgesel nitelik
taşımaması nedeniyle herhangi bir bölgesel coğrafi pazar söz konusu değildir.
Bu nedenle ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak
değerlendirilmiştir.
H.2. Değerlendirme
Rekabet Kurulu’nun 18.10.2002 tarih, 02-63/799-M sayılı kararı uyarınca Cam
Elyaf’a gönderilen 18.4.2003 tarih, 887 sayılı yazıyla; Rekabet Kurumu’na
1998, 1999 ve en son 2002 yıllarında yapılan başvurulara konu sözleşmelerin
yürürlükte olup olmadığı sorulmuştur. Söz konusu yazıya cevaben, Kurum
kayıtlarına 16.5.2003 tarih, 2173 sayı ile giren yazıda; daha önce bildirilen
sözleşmelerden yalnızca, Kurum kayıtlarına 7.5.2002 tarih, 2098 sayı ile
intikal eden, “Cam Elyafı ve Polyester Ürünleri Tek Elden Satın Alma
Sözleşmesi”nin yürürlükte olduğu, diğerlerinin ise yürürlükten kalktığı
bildirilmiş, yürürlükte olan sözleşmenin de 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde
yeniden inceleneceği ve Tebliğ’e aykırılıkların bulunması halinde bu
aykırılıkların giderileceği ifade edilmiştir.
Müteakiben Raportörlerce, ilgili teşebbüs yetkilileri ile konuya ilişkin bir
görüşme yapılmış ve Cam Elyaf’ın o tarihte yürürlükte olan sözleşmesinin bir
nüshası alınmıştır. Son olarak, Kurum kayıtlarına 27.1.2005 tarih, 631 sayı ile
giren yazıda; söz konusu sözleşmede bazı değişiklikler yapıldığı belirtilerek,
sözleşmenin yeni hali ilgili yazı ekinde sunulmuştur.
Yürürlükten kalkan sözleşmelerde herhangi bir "açık rekabet ihlali"ne
rastlanmadığından, sadece yürürlükte olduğu ifade edilen sözleşme, yukarıda
bahsedilen değişiklikler dikkate alınmak suretiyle değerlendirilmiştir.
05-11/113-43
3
İlgili başvuruda; Cam Elyaf ile yetkili satıcıları arasında imzalanan "Camelyaf
Glassfiber/Elyaf ve Camelyaf Polyester/Jelkot Ürünleri Tek Elden Satınalma
Sözleşmesi" ve sözleşmenin eki niteliğindeki "Camelyaf Glassfiber/Elyaf ve
Camelyaf Polyester/Jelkot Ürünleri Yeniden Satıcılar İçin Satış Koşulları”
(Satış Koşulları) ile ilgili olarak menfi tespit belgesi verilmesi, bunun uygun
bulunmaması durumunda ise, söz konusu başvurunun muafiyet bildirimi
olarak değerlendirilmesi talep edilmektedir.
H.2.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
"Camelyaf Glassfiber/Elyaf ve Camelyaf Polyester/Jelkot Ürünleri Tek Elden
Satın Alma Sözleşmesi" ve Satış Koşulları’nın, 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken maddelerine aşağıda yer
verilmiştir:
Sözleşmenin, “Satış Koşulları” başlıklı 5.2. maddesinde; “Cam Elyaf yetkili
satıcılarının bulunduğu bölgenin pazar talep potansiyelini göz önünde
bulundurarak aylık ve yıllık asgari tonaj limitleri belirleyebilir ve koşullarını
düzenler.” ifadesi yer almaktadır.
Yukarıdaki madde ile ilintili bir başka düzenleme olan, sözleşmenin “Yeniden
Satıcı İndirimi” başlıklı 5.3.1. maddesinde; “Uygulama Koşulları” başlığı
altında ikinci paragrafta; “Yetkili Satıcı aylık limitini gerçekleştirdiğinde ilave
olarak elyaf ürünlerinde %(…), polyester ürünlerinde %(…) indirime hak
kazanır.” denilmekte; son paragrafta ise, “Toplam yıllık hedefin
gerçekleşmemesi durumunda, daha önce aylık olarak verilen fatura dışındaki
ilave iskontolar Cam Elyaf A.Ş. tarafından yasal faizi ile tahsil edilir.” ifadesi
yer almaktadır.
Bu düzenlemeler, yetkili satıcılara dolaylı olarak rekabet etmeme yükümlülüğü
getirebilecek niteliktedir. Ancak, aşağıda yer verilen düzenleme ile rekabet
etmeme yükümlülüğünün zaten açık bir şekilde de getirildiği görülmektedir:
Sözleşmenin, “Yeniden Satıcının Sorumluluğu” başlıklı 5.4. maddesinde;
“5.4.1 Yeniden Satıcı, bu sözleşme süresi içinde Cam Elyaf’ın satış
listesindeki cam elyafı ve polyester ürünlerinin yerli ve/veya yabancı markalı
benzerlerini veya başka cinslerini hiçbir surette alıp satamayacağını, imal
edemeyeceğini ve aracılık etmeyeceğini kabul ve taahhüt eder. Camelyaf
Satış Listesi dışındaki, camelyaf ve polyester yerli ve/veya yabancı markalı
ürünlerin satışı için Cam Elyaf San. A.Ş.’nin yazılı izni alınacaktır.” denilerek,
yetkili satıcılara açıkça rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir.
Sözleşmeye ilişkin yukarıda yer verilen maddelerle yetkili satıcı üzerine
rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiğinden, söz konusu düzenlemeler
Kanun’un 4. maddesine aykırıdır. Dolayısıyla, bahse konu sözleşmeye ilişkin
olarak menfi tespit belgesi verilemeyecektir.
05-11/113-43
4
H.2.2. Muafiyet Değerlendirmesi
Sözleşme; Cam Elyaf tarafından pazarlanmakta olan Camelyaf markalı çeşitli
ürünlerin, yeniden satıcı tarafından Cam Elyaf’tan alınarak satılmasına
ilişkindir. Dolayısıyla, sözleşme ile yeniden satıcılık ilişkisi kurulmakta olup,
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında dikey anlaşma mevcuttur. Bu bakımdan,
sözleşmenin öncelikle grup muafiyeti kapsamında olup olmadığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verildiği üzere, sözleşmenin Kanun’un 4. maddesine aykırı
bulunan hükümleri; yetkili satıcı üzerine, doğrudan ya da dolaylı olarak
rekabet etmeme yükümlülüğü getiren, 5.2., 5.3.1. ve 5.4. maddeleridir.
Rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelerin, 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında değerlendirilebilmesi için, istisnai haller dışında, süresinin beş yılı
aşmaması gerekmektedir. Rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin
düzenlemelerde herhangi bir süre tahdidi bulunmamakla birlikte, süreye ilişkin
3. maddede; sözleşmenin 1.1.2005 tarihinde yürürlüğe girdiği ve ayrıca
herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın 31.12.2005 tarihinde kendiliğinden
sona ereceği hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede, sözleşmenin ve sözleşme
ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin bir yıl olduğu
anlaşılmıştır.
Rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hükümler dışında, Kanun’un 4.
maddesine aykırı nitelikte başka bir hüküm bulunmadığından, sözleşme
2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanmaktadır. Ancak
muafiyet, sözleşmenin, Kanun’un 4. maddesine aykırı olup olmadığına ilişkin
olup, Kanun’un 6. maddesinin uygulanmasını engellememektedir. İşbu karar
kapsamında da, sadece Kanun’un 4. maddesi dikkate alınmış, herhangi bir
hakim durum analizi yapılmamıştır. Dolayısıyla, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 8.
maddesinde de açıklandığı üzere, bu değerlendirmenin, Kanun’un 6.
maddesinin uygulanmasına herhangi bir engel teşkil etmeyeceği ifade
edilmelidir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Cam Elyaf Sanayii A.Ş. ile yeniden satıcılar arasında imzalanan
"Camelyaf Glassfiber / Elyaf ve Camelyaf Polyester / Jelkot Ürünleri Tek
Elden Satın Alma Sözleşmesi"ne 5.2., 5.3.1. ve 5.4. maddelerinde yer
alan hükümleri nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
- Söz konusu sözleşmenin, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy