Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-26 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 03-45/524-232
Karar Tarihi : 26.6.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER: Murat ÇETİNKAYA, Hakan Suat ÖLMEZ
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - CAMİŞ Ambalaj Sanayi A.Ş.
D- TARAFLAR : - CAMİŞ Ambalaj Sanayi. A.Ş.
Fabrikalar Cad. No:2 34940 Tuzla/İstanbul
- MASİT Maden Suları İşletmesi ve Ticaret A.Ş.
Ankara Asfaltı 16. Km. Kınık Köyü Kurşunlu İnegöl/Bursa
E- DOSYA KONUSU: Camiş Ambalaj Sanayii A.Ş. (CAMİŞ)’nin MASİT Maden
Suları İşletmesi ve Ticaret A.Ş. (MASİT) ile yaptığı Makine Kiralama
Sözleşmesi’ne yönelik menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 14.7.2002 tarihinde mevcut bazı
grup muafiyet tebliğlerinin yerine 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliğini çıkarması üzerine, söz konusu Tebliğin yürürlüğe girdiği
14.7.2002 tarihi itibarıyla menfi tespit/muafiyet başvuruları sonuçlandırılamamış
olan bazı teşebbüslere, başvuru konusu anlaşmalarının halen yürürlükte olup
olmadıklarını tespit etmek ve bu anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğe göre
düzenlemelerini sağlamak amacıyla bir yazı gönderilmiştir.
CAMİŞ’ten gelen ve Kurum kayıtlarına 5.5.2003 tarih ve 1968 sayı ile giren cevap
yazısında, Kurum kayıtlarına 4.5.1998 tarih ve 984 sayı ile intikal eden Makine
Kiralama Sözleşmesi’nin halen yürürlükte olduğu belirtilerek, bu sözleşmenin
menfi tespit/muafiyet başvuruları çerçevesinde değerlendirilmesi talep
edilmektedir.
Bunun üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4., 6. ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 14.5.2003 tarih,
2003-2-26/MM-03-M.Ç. sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 23.6.2003 tarih
ve REK.0.06.00.00/72 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-45 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
03-45/524-232
2
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, CAMİŞ ile MASİT arasında
imzalanan CAMBOPAK Çoklu Ambalaj Makinesi'nin kiralanmasına ilişkin "Makine
Kiralama Sözleşmesi"nin mevcut haliyle, 4054 sayılı Kanun hükümleri
çerçevesinde menfi tespit belgesi alabileceği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflara İlişkin Genel Bilgiler
Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (ŞİŞECAM), bünyesinde yer alan farklı
şirketler aracılığı ile cam ürünleri, cam ambalaj, kağıt karton ambalaj, kimyasallar
ve metal işleme sektörlerinde faaliyet göstermektedir. CAMİŞ, ŞİŞECAM’ın kağıt
karton ambalaj alanında faaliyet gösteren bir şirketidir. ŞİŞECAM’ın bu alanda
faaliyet gösteren başka bir şirketi bulunmamaktadır. CAMİŞ'in 2000-2002 yıllarına
ait pazar payı oranları aşağıdaki şekildedir.
2000 2001 2002
Oluklu Ambalaj (%) 5,4 5,5 …..
Ofset Ambalaj (%) 4,9 4,5 …..+-
CAMİŞ’in en büyük 5 rakibinin pazar payları ise %6 ile %15 arasında
değişmektedir. Bu pazar payları göz önüne alındığında CAMİŞ’i, pazarda orta
ölçekli bir şirket olarak değerlendirmek mümkündür.
MASİT ise Kınık Köyü-İnegöl’de maden suyu üretimi (Kınık Maden Suları) ile
iştigal eden bir şirkettir. MASİT, CAMİŞ ile imzaladığı sözleşme çerçevesinde,
elde ettiği çoklu ambalaj makinesi ve teknik bilgi ile maden sularını 6’lı ambalaj
içerisinde pazara sunma imkanı elde etmektedir. Genelde 24’lü tavalarla
pazarlanan maden suları için 6’lı ambalaj, MASİT’e ürün arzında yeni bir çeşitlilik
sağlamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
Başvuruya konu Sözleşme, maden sularının 6’lı paketlerde ambalajlanmasına
yönelik makine kiralanması ve teknik bilgi temin edilmesine ilişkindir. Sözleşmeye
konu makinenin özellikleri ve makineyi kiralayan maden suyu üreticisi şirketin yer
aldığı sektör göz önüne alındığında, ilgili pazarı maden suyu ambalajlanması
sınırlarından daha geniş belirlemek gerekmektedir. Çünkü maden suyu şişeleri
çeşitli şekillerde ambalajlanarak pazara sunulabildiği gibi, maden sularının
tüketiciler tarafından tek tek satın alınmaları da mümkündür.
Ayrıca, maden sularının 6’lı ambalajlar şeklinde paketlenmesi yalnızca kağıt-
karton ambalajlardan oluşmamakta, piyasada çeşitli maden suyu üreticileri
plastikten veya farklı ürünlerden tasarlanan çeşitli çoklu ambalaj yöntemlerini de
uygulamaktadırlar. Bu tip farklı ambalaj yöntemleri MASİT’in CAMİŞ’ten kiraladığı
makineye alternatif olarak kullanabileceği paketleme yöntemlerinin bulunduğunu
göstermektedir. Bunun yanı sıra, maden suyu şişelerinin ambalajlanmasında
kullanılan farklı yöntemler, diğer gazlı-gazsız içecek üreticileri tarafından da
içecek şişelerinin paketlenmesinde kullanılabilmektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı, maden suyu ve benzeri ürünlerin (diğer
bir ifadeyle içecek şişelerinin) paketlenmesinde kullanılan ambalaj ürünleri pazarı
olarak tespit edilmiştir. İlgili coğrafi pazar ise, ilgili ürün pazarının ülke içerisinde
belli bir coğrafi pazarla sınırlanmasının mümkün olmaması ve bölgeler arasında
rekabetçi şartların farklılığını ortaya çıkaracak bir unsur bulunmaması nedeniyle
Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
03-45/524-232
3
H.3. Sözleşmenin İncelenmesi
ŞİŞECAM Grubu içerisinde yer alan CAMİŞ’in yurtdışından bir anlaşma ile
edindiği CAMBOPAK Çoklu Ambalaj Makinesi'ni MASİT’e kiralaması ve bu
makine için yine yurtdışından sağladığı teknik bilgi çerçevesinde özel tasarım ve
malzemeyi kullanarak ürettiği ambalajı belirli şartlar ile MASİT’e temin etmesi
Makine Kiralama Sözleşmesi’nin konusunu oluşturmaktadır.
Sözleşmede ayrıca makinenin teslimi, bakım-onarımı, kullanımı ve öğrenilen
teknik bilginin gizliliği gibi konulara yönelik maddeler bulunmaktadır. Sözleşme 2
yıl süreli akdedilmiştir. Tarafların anlaşmaları halinde sözleşme her yıl yeniden
imzalanmak suretiyle uzatılabilmektedir. Sözleşmenin süresi en son 2003 yılı
sonuna kadar uzatılmıştır.
Bu maddelerin yanı sıra MASİT’in, çoklu ambalaj makinesinde kullanacağı
ambalajı sadece CAMİŞ’ten satın alacağı da hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin
3.3. maddesinde, “MASİT, makinanın kendisine teslim tarihinden başlamak üzere
sözleşme yürürlükte olduğu sürece makinada kullanılacak olan ambalajı sadece
CAMİŞ’den satın alacak ve her bir anlaşma yılı döneminde CAMİŞ’ten 1 (bir)
milyon adet kutu aldığı takdirde CAMİŞ, MASİT’ten makine kirası talep
etmeyecektir.” ifadesi yer almaktadır. Bu maddede belirtilen 1 milyon adet kutu
sözleşmenin ilk halinde 3 milyon adet olarak belirlenmiştir.
MASİT’in sözleşmede ifade edilen miktardan daha az kutu satın alması
durumunda ise, fark olarak belirlenen kutu miktarı esas alınarak hesaplanan tutar
makine kirası olarak MASİT tarafından CAMİŞ’e ödenecektir.
Bu çerçevede, CAMİŞ ve MASİT arasındaki Makine Kiralama Sözleşmesi,
yukarıda belirtilen madde de göz önüne alınarak dikey bir anlaşma olarak
değerlendirilmiş, çoklu ambalaj makinesinde kullanılacak olan kutuların
CAMİŞ’ten temin edilmesine yönelik şartın ileri sürüldüğü sözleşmenin 3.3.
maddesine ilişkin ve ayrıca makinenin özelliği, benzer makinelerin bulunup
bulunmadığı, kullanılan ambalajın özellikleri gibi konunun incelenebilmesi için
gerekli olan diğer bilgi ve belgeler CAMİŞ’ten talep edilmiştir.
CAMİŞ tarafından Kuruma gönderilen cevap yazısından, CAMBOPAK Çoklu
Ambalaj Makinesi'nden Türkiye’de bir adet bulunduğu, ancak benzer makinelerin
benzer şartlarla başka firmalar tarafından da kiralanmak suretiyle kullanıldığı
öğrenilmiştir.
Bu makinede kullanılacak kutuların CAMİŞ’ten temin edilmesi şartına yönelik ise,
makinede kullanılacak olan ambalajın tasarım şeklinin ve bu ambalajda
kullanılacak malzemenin niteliklerinin CAMİŞ tarafından yurt dışından sağlanan
teknik bilgi çerçevesinde oluşturulduğu belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu ambalaj
makinesinde alternatif tasarımların kullanılmasının, paketleme zamanını
uzatacağı ve ek işçilik masraflarına yol açacağı da ilgili teşebbüslerden elde
edilen bilgiler arasındadır.
H.4. Sözleşmenin Değerlendirilmesi
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, CAMİŞ ve MASİT arasında,
CAMBOPAK Çoklu Ambalaj Makinesi'nin MASİT tarafından kiralanması için
imzalanan sözleşmenin, genel olarak, tespit edilen ilgili pazar çerçevesinde
rekabeti bozabilecek ve kısıtlayabilecek nitelikte olmadığı görülmektedir.
03-45/524-232
4
Sözleşmenin MASİT’e, makinede kullanılacak kutuların CAMİŞ’ten alınması
zorunluluğunu getiren şartı açısından ise, bu tip anlaşmaların sektörde genel
olarak uygulanması, sözleşmenin MASİT aleyhine mal temini açısından dikey bir
kısıtlama getirmesine rağmen kağıt-karton dışında farklı ambalajlama
yöntemlerinin bulunması ve sözleşmenin MASİT tarafından süresi sonunda sona
erdirilmesinin mümkün olması nedeniyle ve ayrıca hem CAMİŞ’in hem de
MASİT’in faaliyet gösterdiği alanlarda rakiplerinin bulunması göz önüne
alındığında, söz konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerine
aykırı olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, CAMİŞ
Ambalaj Sanayii A.Ş ile MASİT Maden Suları İşletmesi ve Ticaret A.Ş. arasında
imzalanan CAMBOPAK Çoklu Ambalaj Makinesi'nin kiralanmasına ilişkin Makine
Kiralama Sözleşmesi'ne, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8.
maddesi gereğince talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesine, OY BİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy