Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-4 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-03/45-14
Karar Tarihi : 20.1.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Zeynep MADAN, İmren SEYRANTEPE
C. ŞİKAYET
EDENLER : Selçuk ŞAHİN
Emniyetlerevler Mah. Güvercin Sok. Bosna Hersek Parkı Yanı
4. Levent Metro Atölyesi Kağıthane / İstanbul 20
Zafer YÜCEL
Mimar Sinan Bulvarı No:130 Yenidoğan 34791
Sancaktepe / İstanbul
Abdurrahman ÜNAL
Karapınar Mah. 17.cad. No:37/15 Dikmen / Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN:
CarrefourSA 30
Dudullu Asfaltı No:1 Küçükbakkalköy Mah. Kadıköy / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Carrefour SA tarafından reklâmı yapılan “10 katını ödeme”
kampanyasından tüketicinin yararlanması zorlaştırılarak tüketicinin aldatıldığı
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ:. Şikayet dilekçelerinde özetle; CarrefourSA’nın tüketicilere,
CarreffourSA mağazalarından satın aldıkları bir ürünün birebir aynısını, en fazla 10
gün içerisinde söz konusu mağazanın çevresindeki 10 km’lik mesafede yer alan
başka bir marketten daha ucuza satın alabildikleri takdirde, diğer marketten aldıkları 40
faturayı ibraz etmeleri şartı ile aradaki fiyat farkının 10 katını ödemeyi taahhüt ettiği
belirtilmektedir. Anılan başvurularda, reklâmı yapılan söz konusu kampanyadan
tüketicinin yararlanmasının çeşitli şekillerde engellendiği ve böylece tüketicinin
aldatıldığı iddia edilmekte ve firma hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.12.2008 tarih, 8254 sayı; 5.1.2009
tarih, 28 sayı ve 12.1.2009 tarih, 279 sayı ile intikal eden başvurular üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesi uyarınca yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 13.1.2009 tarih ve 2009-3-4/İİ-09-ZM sayılı İlk 50
09-03/45-14
2
İnceleme Raporu 16.1.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/16 sayılı Başkanlık Önergesi
ile 09-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikâyete konu olay hakkında 4054
sayılı Kanun kapsamında her hangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı,
şikâyetin reddinin uygun olduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 60
CarrefourSA’nın, şikâyet dilekçelerine konu olan “10 katını ödeme” kampanyası ilk
bakışta rekabet hukukunda “İngiliz Şartı” adı verilen ve çok sık karşılaşılmayan bir
uygulamayı anımsatmaktadır. İngiliz Şartı uygulaması daha çok toptancı seviyesinde
örneklerine rastlanan bir uygulama olup söz konusu uygulama ile alıcının sağlayıcıya
rakip sağlayıcıların sunduğu daha düşük teklifi iletmesi ve sağlayıcının bildirilen bu
fiyattan alıcıya satış yapamaması durumunda alıcının rakip sağlayıcılardan mal temin
edebilmesi gibi koşullara bağlanmaktadır. Sağlayıcının alıcının iletmiş olduğu daha
düşük fiyat teklifinden mal temin edebilmesi durumunda “İngiliz Şartı” rekabet
etmeme yükümlülüğüne benzer sonuçlar doğuran bir uygulamaya dönüşmektedir. Bu 70
uygulama hâkim durumdaki firma tarafından uygulandığında pazar kapama etkisine
yol açabilmekte ve bu nedenle hâkim durumu kötüye kullanma hallerinden biri
olabilmektedir.
4054 sayılı Kanun’da hâkim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde
tanımlanmaktadır. Hâkim durumun en önemli göstergesi teşebbüsün ilgili pazardaki
payıdır ve çoğu durumda %40’ın altındaki pazar payları hâkim durum tespiti için
yeterli olamamaktadır. Bu noktada şikâyete konu teşebbüsün faaliyette bulunduğu 80
organize perakende pazarına ilişkin kısa bilgi vermek yerinde olacaktır.
Ülkemizde gıda ağırlıklı perakendecilik sektörünün temel aktörlerini hipermarketler,
süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler ve ihtisas mağazaları
olarak sıralamak mümkündür. Türkiye’de perakende pazarının %60’ını bakkal,
market, büfe gibi geleneksel satış noktaları, %35'ini ise modern perakende sektörü
oluşturmaktadır. Sektörde ağırlık halen geleneksel perakende noktalarındadır.
Perakende sektöründe 2005 yılında gerçekleşen Carrefour-Gima ve Migros-Tansaş
birleşmelerinin ardından yerel marketlerdeki hareketlilik artmıştır. Söz konusu
birleşmeler ve yeni mağazaların açılması sonucunda sayıları 5.000’i bulan yerel 90
marketlerin toplam ciroları da her geçen gün artmaktadır. Sektörün büyüme trendi
devam etmektedir. Gıda ağırlıklı organize perakende sektöründe faaliyet gösteren
teşebbüslerin Türkiye genelindeki pazar paylarına Tablo 1’de yer verilmiştir.
100
09-03/45-14
3
Tablo 1: Organize Perakende Sektöründe Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Migros (….)
Carrefour (….)
BIM (….)
Metro (….)
Tesco (….)
Diğer (….)
Kaynak: (……………………..) sayılı Ön İnceleme Raporu
Tablo 1, organize perakende pazarının yapısı şikâyete konu teşebbüsün hâkim
durumda olduğuna işaret edebilecek bir pazar gücüne sahip olmadığını
göstermektedir. Bu nedenle teşebbüsün başvurularda belirtilen “10 katını ödeme “
kampanyasının hâkim durumun kötüye kullanılması olarak nitelendirmek mümkün
değildir.
110
Öte yandan başvurularda esas olarak ifade edilen şikâyet, internet sitesi ve afiş gibi
yollarla reklâmı yapılan “10 katını ödeme” kampanyasından tüketicinin
yararlanmasının çeşitli şekillerde engellenmesine ve böylece tüketicinin aldatılmasına
yöneliktir.
4054 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları
içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her
türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı
anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu
hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve 120
devralma niteliğindeki her türlü hukukî işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına
yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun
kapsamına girer.” denilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un kapsam maddesinden de anlaşılacağı üzere, Rekabet
Kurulu’nun bir eyleme yönelik işlem yapabilmesi için, ilgili eylemin bu madde
kapsamında olması gerekmektedir. Bahse konu eylem ise, aldatıcı veya iyi niyet
kurallarına aykırı sair suretle ekonomik rekabetin her türlü kötüye kullanımı şeklinde
tanımlanan haksız rekabete ve ayrıca tüketicinin yanıltılmasına ilişkin olarak
değerlendirilebilecektir. Bu sebeple söz konusu eylem 4054 sayılı Kanun 130
kapsamında değildir.
Eyleme ilişkin şikâyetin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
çerçevesinde değerlendirilmesi; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı Tüketicinin ve
Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü’ne ve/veya Tüketici Hakem Heyeti’ne
başvurunun yapılması gerekmektedir. Söz konusu şikâyetin özel hukuk hükümleri
çerçevesinde görevli ve yetkili mahkemelerce çözüme kavuşturulabilmesinin de
mümkün olduğu belirtilmelidir. Bununla birlikte Reklamverenler Derneği ile
Reklâmcılar Derneği üyelerinin dürüst olmayan reklâmlara karşı oluşturdukları
Reklâm Özdenetim Kuruluna ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na bağlı Reklâm 140
Kuruluna başvurulması sonucunda tüketicileri yanıltan reklâmların da önüne
geçilebilecektir.
09-03/45-14
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
Başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 150
Full & Egal Universal Law Academy