Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-113 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-45/644-243
Karar Tarihi : 17.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE :- Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş.
BULUNAN Temsilcileri: Av.Özlem KIZIL, Av. Asım Serdar YILMAZ
Piyade Sok. No:18 Portakal Çiçeği Apt. C Blok Kat:3 06550
Çankaya ANKARA
20
D. TARAFLAR : - Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Portakal Çiçeği Sok. No:33 Çankaya-Ankara
- Çarşamba İmar İnş. San. Tic. Ltd. Şti..
Çarşamba Belediyesi Çarşamba/Samsun
E. DOSYA KONUSU: Çarşamba İmar İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin Samsun
Çarşamba’da bulunan hazır beton tesisinin Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic.
A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.6.2008 tarih ve 3769 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 3.7.2008 tarih ve 4222 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 30
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde hazırlanan 15.7.2008 tarih ve 2008-2-113/Öİ-08-HSÖ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 17.7.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/226 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, bildirim konusu devralma işleminin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemi olduğu, aynı Kanun’un 7. maddesi anlamında
hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve 40
bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı ve bu nedenle işleme izin verilmesi
gerektiği
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Cimpor Yibitaş)
Cimpor Yibitaş çimento ve hazır beton sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Türkiye
genelinde toplam 14 hazır beton tesisi bulunan Cimpor Yibitaş’ın 2007 yılı toplam
cirosu (……………) YTL’dir. Cimpor Yibitaş’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 50
Tablo 1: Cimpor Yibitaş Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Yibitaş Holding A.Ş. 49,79
Cimpor Inversiones S.A. 50,21
Toplam 100
Cimpor Inversiones S.A., hisselerinin tamamına Cimpor Cimentos De Portugal SGPS
S.A.’nın sahip olduğu Portekiz merkezli bir şirkettir. Cimpor Grubu, Yibitaş Holding
A.Ş. hisselerinin %89,13’üne sahiptir.
H.1.2. Çarşamba İmar İnş. San. Ltd. Şti. (Çarşamba İmar)
Çarşamba Belediyesi’nin bir iştiraki olan Çarşamba İmar, Samsun Çarşamba’da
hazır beton üretim tesisleri ile bu sektörde faaliyet göstermektedir.
2007 yılı cirosu (……………) YTL olan Çarşamba İmar’ın ortaklık yapısı aşağıdaki
gibidir:
Tablo2: Çarşamba İmar Ortaklık Yapısı 60
Hissedar Hisse Oranı (%)
Çarşamba Belediyesi 99,9
Tekkeköy Belediyesi 0.1
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, bir hazır beton tesisine ilişkin üretim araçlarının devrine
yöneliktir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, üretildikten yaklaşık 1 saat
içinde tüketilmesi gereken, bu sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli bir
mesafeden daha uzak bölgelere taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün
olmayan bir üründür. Hazır beton hem yukarıda sayılan özellikleri hem de yüksek 70
taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle üretildiği tesisten en fazla yaklaşık 50 km
uzaklığa götürülebilmektedir.
Devralma işlemine konu tesis Samsun ili Çarşamba ilçesinde yer almaktadır. Tesisin
Samsun merkez ilçelere satışı bulunmamaktadır. Ayrıca Samsun merkez ilçede
faaliyet gösteren Cimpor Yibitaş’a ait hazır beton tesisinin de Çarşamba ilçesine
hazır beton satışı bulunmamaktadır. Benzer şekilde Oyak ve Sabancı Gruplarına ait
Samsun merkez ilçelerde bulunan hazır beton tesisleri de Çarşamba ilçesine çok
düşük miktarlarda satış yapmaktadırlar. Tesisin 2007 yılı satışlarının dağılımı
aşağıdaki gibidir:
Tablo 3: Tesisin 2007 Yılı Satışlarının Dağılımı 80
İlçe Miktar (m³)
Çarşamba (………)
Terme (………)
Ayvacık (………)
Salıpazarı (………)
Toplam (………)
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar
“Samsun ili Çarşamba, Tekkeköy, Salıpazarı, Ayvacık ve Terme ilçeleri” olarak
belirlenmiştir.
Ayrıca, ilgili coğrafi pazara Samsun ili merkez ilçelerinin de dahil edildiği durumunda
ortaya çıkacak pazar yapısı da dosya kapsamında incelenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2(b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da 90
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı
sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün
malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir
kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları
üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Taraflar arasında imzalanan Sözleşme uyarınca Çarşamba İmar’ın sahibi olduğu 100
hazır beton tesisinin tüm üretim araç ve gereçleri Cimpor Yibitaş tarafından
devralınacaktır. Tesisin üzerinde kurulu bulunduğu arsa ise Çarşamba
Belediyesi’nden 10 yıllığına kiralanarak üretime aynı şekilde devam edilmesi
amaçlanmaktadır. Bu nedenle anılan işlemin Tebliğ’in ilgili maddesi anlamında bir
devralma işlemi olduğu sonucuna varılmıştır.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile 110
toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
Dosya mevcudu belgelere göre, işlemde devralan taraf olan Cimpor Yibitaş’ın ilgili
ürün pazarında 2007 yılı cirosu ve dolayısıyla pazar payı bulunmamaktadır. Bununla
birlikte 2008 yılı başından itibaren Çarşamba İmar’dan aldığı betonu bölgedeki TOKİ
konut inşaatlarına satmaya başlamıştır. Ancak bu durum 2008 başından itibaren
geçerli olduğundan eşiklerin hesaplanmasında dikkate alınmayacaktır. Devreden
taraf olan Çarşamba İmar’ın ilgili ürün pazarındaki 2007 yılı cirosu ise (…………..)
YTL olup ilgili pazardaki pazar payı ise yaklaşık olarak %(…)’dur. Yukarıda yer
verilen ciro ve pazar payı bilgilerinden anlaşıldığı üzere, işlem hazır beton pazarında 120
%25’lik pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir
devralma işlemi niteliğindedir.
H.3.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap 130
durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır”
Bildirim konusu işlem ile Çarşamba İmar’ın Samsun ili Çarşamba ilçesinde bulunan
hazır beton tesisinin üretim araçlarının, üretime hazır bir şekilde Cimpor Yibitaş’a
devrinin öngörüldüğü ve devir tarihinin akabinde Cimpor Yibitaş’ın bu tesislerde
üretim yaparak ilgili ürün pazarına hazır beton satışı yapmaya hemen
başlayabileceği, kısa dönemde Çarşamba İmar’ın pazar payının da Cimpor Yibitaş’a
devredileceği anlaşılmaktadır.
Cimpor Yibitaş’ın Çarşamba İmar’a en yakın tesisi 46 km uzaklıkta bulunmakta olup,
2008 yılı başına kadar Çarşamba ilçesi ve civar ilçelerde faaliyette bulunmamıştır.
Bununla birlikte 2008 yılı başından itibaren Çarşamba İmar’dan aldığı betonu bu 140
bölgedeki TOKİ’ye ait konut projelerine vermek suretiyle faaliyete başlamıştır. Ancak,
TOKİ’ye sattığı betonun yine Çarşamba İmar’dan sağlanması nedeniyle, Cimpor
Yibitaş’ın buraya yaptığı satış, Çarşamba İmar’ın yaptığı satış altında
değerlendirilmelidir. Diğer taraftan, Cimpor Yibitaş’ın sattığı hazır beton sadece 2008
yılından itibaren söz konusu olup, 2007 yılında herhangi bir satış
gerçekleştirmemiştir. Bu yönden bakıldığında da, devralan teşebbüsün ilgili pazarda
herhangi bir faaliyeti yokken, devraldığı teşebbüs (dosya konusu olayda üretim
araçları) sayesinde ilgili pazara giriş yapacağı anlamı çıkmaktadır.
Bununla birlikte Cimpor Yibitaş’ın 2008 yılı başından itibaren ilgili pazara satış
yapmaya başlaması ve Çarşamba ilçesine yakın bir yer olan Terme bölgesinde yeni 150
bir hazır beton tesis yatırımının olması nedeniyle anılan devralmanın piyasaya
etkisinin geleceğe yönelik olarak değerlendirilmesinde fayda görülmüştür. Bu
anlamda, ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin sayısı ve kapasiteleri önemli
bir kriterdir. Dosya mevcudu belgelere göre, Çarşamba ilçesi ve çevresinde faaliyet
gösteren hazır beton tesisleri ve 2007 yılı hazır beton satış rakamları aşağıdaki
gibidir:
Tablo 4: İlgili Coğrafi Pazardaki hazır beton tesisleri ve 2007 yılı Pazar payları
Teşebbüs Satış miktarları (m3) Pazar payı (%)
Çarşamba İmar (……) (…)
Çak-sa Beton (……) (…)
Oyak Beton (……) (…)
Sel Beton (……) (…)
19 Mayıs Beton (……) (…)
Yuvam Beton (……) (…)
Beton-sa (……) (…)
Koskos Beton (……) (…)
Toplam 200 000 100
Yapılan incelemelerden anlaşıldığı üzere, ilgili pazarda faaliyet gösteren 8 (sekiz)
adet hazır beton tesisi bulunmaktadır ve bunların bazıları ise Oyak ve Sabancı gibi
sektörde güçlü olan teşebbüslere aittir. 160
Bildirim konusu işlem neticesinde piyasada yer alan Çarşamba İmar’ın yerine Cimpor
Yibitaş geçecek ve piyasadaki yapı aynen devam edecektir. Dolayısıyla Çarşamba
İmar’a ait üretim araçlarının Cimpor Yibitaş tarafından devralınması işleminin
piyasada bir hakim durum yaratmayacağı veya herhangi bir hakim durumun
güçlendirilmesine sebep olmayacağı anlaşılmaktadır.
İlgili coğrafi pazara Samsun ili merkez ilçelerinin de dahil edilmesi durumunda
teşebbüslerin ilgili coğrafi pazardaki 2007 yılı pazar payları aşağıdaki gibi olmaktadır:
Tablo 5: Teşebbüslerin Satış Rakamları ve Pazar Payları (Samsun Merkez İlçeler Dahil)
Teşebbüs Satış miktarları (m3) Pazar payı (%)
Oyak Beton (……) (…)
Cimpor Yibitaş (……) (…)
Beton-sa (……) (…)
Çarşamba İmar (……) (…)
Çak-sa Beton (……) (…)
Sel Beton (……) (…)
19 Mayıs Beton (……) (…)
Yuvam Beton (……) (…)
Koskos Beton (……) (…)
Toplam 579.937 100
Tablo 5’ten de görüleceği üzere Samsun ili merkez ilçelerinin ilgili coğrafi pazara
dahil edilmesi durumunda tarafların (Cimpor Yibitaş-Çarşamba İmar) toplam pazar 170
payları %(…) olmaktadır. Rakip teşebbüslerden Oyak Beton’un pazar payı %(…)’tir
ve 2007 yılı kapasite kullanım oranı ise yaklaşık olarak %(…)’tür. Sabancı Grubu’na
bağlı tesislerin (Beton-sa ve Sel Beton) toplam pazar payı ise %(…)’dir. Her ne kadar
Cimpor Yibitaş devralma işlemi sonrasında pazar payı açısından ilgili coğrafi pazarda
pazar lideri teşebbüs konumuna yükselecek olsa da rakip teşebbüsler dikkate
alındığında ilgili coğrafi pazarın Samsun ili merkez ilçeleri, Çarşamba, Tekkeköy,
Salıpazarı, Ayvacık ve Terme ilçeleri olarak belirlenmesi durumunda da bildirim
konusu işlem ile 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hâkim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 180
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy