AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
AKYOL VE DİĞERLERİ / TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru no. 24227/09 ve diğer 14 başvuru -ekteki listeye bakınız)
KARAR
STRAZBURG 26 Mayıs 2020
İşbu karar kesin olup bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Akyol ve Diğerleri / Türkiye davasında,
Başkan,
Egidijus Kūris,
Hâkimler,
Ivana Jelić,
Darian Pavli,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite olarak toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
24 Mart 2020 tarihinde gerçekleştirilen kapalı müzakerelerin ardından,
Aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların listesi ekteki tabloda yer almaktadır.
2. Hükümet, kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Dava konusu olaylar, taraflarca ileri sürüldüğü şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
4. Başvuranların hepsi yasadışı örgüt üyeliğinden hüküm giymiştir. Başvuruların yapıldığı zamanda hapis cezaları infaz edilmekteydi. Başvuranlar, yerel makamlara, PKK’nın tutuklu liderini saygı ifadesi olan “sayın” kelimesini kullanmak suretiyle övdükleri mektuplar göndermişlerdir. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Tüzük uyarınca, başvuranların tümü suçlu bulunmuş ve her biri disiplin cezası olarak on bir gün hücre hapsine mahkûm edilmiştir. Temyiz talepleri, sırasıyla infaz hâkimlikleri ile ağır ceza mahkemeleri tarafından reddedilmiştir. Başvurulara ilişkin ayrıntılı bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMA
5. İlgili iç hukukun tam açıklaması, Yalçınkaya ve Diğerleri / Türkiye (no. 25764/09 ve diğer 18 başvuru numarası, §§ 12-13, 1 Ekim 2013) kararında bulunabilir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
6. Mahkeme, başvuruların konuları bakımından benzer olduklarını göz önünde bulundurarak, bunları tek bir kararda müştereken incelemeyi uygun görmektedir.
II. SÖZLEŞME’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
7. Başvuranlar, mektuplarında PKK’nın tutuklu liderine atıfta bulunurken saygı ifadesi olan “sayın” kelimesini kullandıkları gerekçesiyle kendilerine verilen disiplin cezalarının, Sözleşme’nin 10. maddesi kapsamındaki ifade özgürlüğü haklarına haksız bir müdahale teşkil ettiğinden şikâyet etmişlerdir.
8. Hükümet bu iddiaya itiraz etmiştir.
9. Mahkeme, başvuruların, Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi kapsamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydetmektedir. Ayrıca, Mahkeme başvuruların kabul edilemez olduğuna dair başka herhangi bir gerekçe de bulunmadığını kaydetmektedir. Dolayısıyla, başvuruların kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
10. Başvuranlar, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük uyarınca haklarında uygulanan disiplin yaptırımlarının Sözleşme kapsamındaki haklarını ihlal ettiğinden şikâyet etmişlerdir.
11. Mahkeme, daha önce, Yalçınkaya ve Diğerleri/Türkiye (no. 25764/09 ve diğer 18 başvuru numarası, §§ 26-38, 1 Ekim 2013) davasında benzer bir şikâyeti incelemiş ve Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. Somut davaları da inceleyen Mahkeme, yukarıda belirtilen kararda yer alan tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir durum görmemektedir.
12. Mahkeme, yukarıda belirtilen hususları göz önünde bulundurarak, Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.
III. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
13. 24227/10 no.lu başvuruda, başvuran, maddi tazminat olarak 1.500 avro, manevi tazminat olarak 15.000 avro, masraflar için 200 avro ve yargılama giderleri için 3.000 avro talep etmiştir. Talebini desteklemek üzere başvuran, temsilcisi tarafından hazırlanan zaman ve masraf çizelgesini ibraz etmiştir.
44358/09 no.lu başvuruda, başvuran, 2.500 avro manevi tazminat, yargılama giderleri için 1.800 avro ve masraflar ve giderler için 400 avro talep etmiştir. Başvuranın yargılama giderlerine ilişkin talebini desteklemek üzere başvuranın avukatı, Türkiye Barolar Birliğinin avukatlık ücret tarifesine atıfta bulunmuş ve aynı zamanda, temsilcisi tarafından hazırlanan bir masraf çizelgesi ibraz etmiştir.
71753/10 no.lu başvuruda, birinci başvuran Çirik, maddi tazminat olarak 8.000 avro ve manevi tazminat olarak 2.000 avro talep etmiştir.
14. Geri kalan başvuranlar adil tazmin talebi ibraz etmemiştir.
15. Hükümet bu taleplere itiraz etmiştir.
16. 24227/10 ve 71753/10 no.lu başvurular ile ilgili olarak, Mahkeme, tespit edilen ihlal ile ileri sürülen maddi zarar arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığı kanısına varmış ve bu nedenle, söz konusu talebi reddetmiştir.
17. 24227/10, 44358/09 ve 71753/10 no.lu başvurular ile ilgili olarak, Mahkeme, başvuranların ihlal tespitiyle yeterince tazmin edilemeyecek derecede manevi zarara uğradığını kabul etmektedir. Mahkeme, hakkaniyet temelinde bir değerlendirme yaparak ve her davanın koşullarını dikkate alarak, Münever Akyol’a (başvuru no. 24227/10), Abdullah Günay’a (başvuru no. 44358/09) ve Faik Çirik’e (başvuru no. 71753/10) ayrı ayrı 2.000 avro ödenmesine hükmetmiştir.
18. 24227/10, 44358/09 ve 71753/10 no.lu başvurular bakımından başvuranların talep ettiği masraf ve giderlerle ilgili olarak; Mahkeme’nin içtihadına göre, bir başvuran, ancak masraf ve giderlerin gerçekten ve zorunlu olarak yapıldığını ve miktar olarak makul olduğunu gösterebiliyorsa, bunların geri ödenmesi hakkına sahiptir. Mahkeme, başvuranların masraf ve giderlerini gerekçelendirmediklerini ve bu konudaki taleplerini destekleyecek herhangi bir belge sunmadıklarını gözlemlemektedir. Bu nedenle, Mahkeme, bu başlık altında herhangi bir miktara hükmetmemiştir.
19. Mahkeme, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar vermiştir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvuruların birleştirilmesine;
2. Başvuruların kabul edilebilir olduğuna;
3. Sözleşme’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;
4.
(a) Davalı Devlet tarafından, Münever Akyol’a, Abdullah Günay’a ve Faik Çirik’e, üç ay içerisinde, manevi tazminat olarak ayrı ayrı 2.000 avro (iki bin avro) ödenmesine;
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, yukarıda bahsedilen miktara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz uygulanmasına;
5. Başvuranların adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddedilmesine
karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 26 Mayıs 2020 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakırcıEgidijus Kūris
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
Ek
Başvuruların Listesi
Sıra no.
Başvuru no
Başvuru tarihi
Başvuranın Adı Doğum tarihi İkamet yeri
Temsilci
Başvurana verilen ceza tipi
Kurul kararı tarihi
Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen nihai kararın tarihi
1.
24227/09
10.4.2009
Münever AKYOL
1.1.1968
İZMİR
Türkan ASLAN
11 gün hücreye koyma cezası
30.10.2008
26.12.2008
2.
44358/09
29.6.2009
Abdullah GÜNAY 25.0.1979 KIRIKKALE
Mehmet ERBİL
15 gün hücreye koyma cezası
17.7.2008
23.3.2009
3.
54216/10
3.8.2010
Barış KILIÇ 1.3.1976 ESKİŞEHİR
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
12.3.2010
4.
70936/10
19.8.2010
Halil ARSLAN 2.8.1975 BANDIRMA
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
12.3.2010
5.
70937/10
19.8.2010
Abdulvahap YILMAZ 1.6.1967 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
12.3.2010
6.
70938/10
18.8.2010
Sinan GÜL 10.12.1975 ADIYAMAN
Umut GÜL
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
18.5.2011
Sıra no.
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın Adı Doğum tarihi İkamet yeri
Temsilci
Başvurana verilen ceza tipi
Kurul kararı tarihi
Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen nihai kararın tarihi
7.
70939/10
18.8.2010
Mehmet ATEŞ 1.1.1970 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
12.3.2010
8.
70940/10
16.8.2010
Nihat ŞAHİN 3.3.1972 TEKİRDAĞ
9.
71753/10
19.8.2010
a) Faik ÇİRİK 29.10.1965 KIRIKKALE
b) Kazım ÇALIŞIR 1.10.1966 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
29.1.2010
12.3.2010
10.
74518/10
22.11.2010
Ali Ejder ELYAKUT 4.3.1978 KARABÜK
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
11.
12713/11
6.1.2011
a) İsmail BİÇEN
4.2.1973
ADIYAMAN
b) Yılmaz DEMİR
10.2.1971
ERMENEK
c) Hamdin DEMİRKIRAN
Ünsal TANRIVERDI
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
15.3.1971
ADIYAMAN
d) Abdulselam SÜSİN
10.6.1969
KARABÜK
Sıra no.
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın Adı Doğum tarihi İkamet yeri
Temsilci
Başvurana verilen ceza tipi
Kurul kararı tarihi
Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen nihai kararın tarihi
e) Cevzet DERSE 16.12.1973 ADIYAMAN
f) Hüseyin ÇOBAN 3.6.1978 ADIYAMAN
12.
13271/11
29.11.2010
Kadri ALKOÇ 1.4.1972 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
13.
13292/11
29.11.2010
Ahmet Abdi İBRAHİM
1.9.1972
BOLU
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
14.
40180/11
29.11.2010
Ali Haydar ELYAKUT 2.5.1976 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
15.
9578/12
11.1.2011
Kutsi ÇAĞIŞ 3.3.1968 ADIYAMAN
11 gün hücreye koyma cezası
7.7.2010
23.8.2010
Full & Egal Universal Law Academy