© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
A.L. gegn Rússlandi
Dómur frá 29. október 2015
Mál nr. 44095/14
2. gr. Réttur til lífs
3. gr. Bann við pyndingum
Varðhald. Einangrun. Brottvísun. Dauðarefsing.
1. Málsatvik
Kærandi, A.L., býr í Elista í Rússlandi og er að eigin sögn rússneskur ríkisborgari, fæddur árið 1972. Rússnesk yfirvöld telja þó að hann sé kínverskur ríkisborgari, fæddur árið 1973. Kærandi var handtekinn í Sankti Pétursborg í mars 2004 vegna gruns um að hafa myrt kínverskan lögreglumann árið 1996. Nafn hans hafði verið sett á lista Interpol yfir eftirlýsta menn, eftir að kínverska lögreglan hafði gefið út handtökuskipun á hendur honum. Dómstóll í St. Pétursborg úrskurðaði hann í gæsluvarðhald þar til beiðni um framsal bærist frá kínverskum yfirvöldum. Þar sem kínversk yfirvöld lögðu ekki fram framsalsbeiðni innan tilsettra tímamarka fyrirskipaði saksóknari að kærandi yrði látinn laus. Honum var þó ekki sleppt. Daginn eftir að saksóknari gaf út fyrirmælin um lausn hans, úrskurðaði dómstóll að kærandi dveldist ólöglega í landinu þar sem hann væri kínverskur ríkisborgari. Nokkrum dögum eftir úrskurðinn komu fram upplýsingar um að kærandi hefði fengið útgefið rússneskt vegabréf með ólögmætum hætti. Úrskurðurinn var að lokum felldur úr gildi og var kærandi látinn laus 31. ágúst 2014. Honum var skipað að yfirgefa landið fyrir 3. september 2014, og var rússneskt vegabréf hans gert upptækt. Hann kærði ákvörðunina til dómstóla, en hún var staðfest í febrúar 2015 með þeim rökum að kærandi gæti komist hjá því að verða fluttur til Kína með því að yfirgefa Rússland til annars lands. Í millitíðinni hafði kærandi leitað á náðir Mannréttindadómstólsins, sem úrskurðaði á grundvelli 39. gr. sáttmálans að rússneskum stjórnvöldum væri óheimilt að vísa kæranda úr landi meðan mál hans væri til meðferðar hjá dómstólnum. Á meðan mál hans var til meðferðar var kærandi í haldi í fangelsi í Sankti Pétursborg. Hann hélt því fram að aðstæður í fangelsinu hefðu verið ófullnægjandi með öllu og að engin virðing væri borin fyrir réttindum fanga innan fangelsisins.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að brottvísun hans til Kína gæti haft í för með sér að hann yrði dæmdur til dauða vegna meintra afbrota þar í landi og því myndi brottvísun hans brjóta gegn 2. gr. og 3. gr. sáttmálans. Hann taldi einnig að hann hefði ekki haft viðunandi úrræði til þess að bera mál sín fyrir dómstóla. Þá taldi hann að vistun hans í fangelsinu hefði brotið gegn 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að rússneska ríkinu bæri skylda skv. 2. gr. og 3. gr. sáttmálans til þess að koma í veg fyrir að mönnum yrði vísað til lands þar sem þeir gætu átt á hættu að verða dæmdir til dauða fyrir glæpi sína. Þó hefði Rússland hvorki staðfest 6. né 13. viðauka sáttmálans, sem legði bann við dauðarefsingum. Dómstóllinn taldi þó ljóst að þar sem Rússland hefði skuldbundið sig sem aðildarríki Evrópuráðsins til þess að leggja af dauðarefsingar, yrði talið að bann Mannréttindasáttmálans við dauðarefsingum ætti fyllilega við um rússneska ríkið. Dómstóllinn tók fram að rússneskir dómstólar hefðu hvorki lagt mat á þá mögulegu hættu að kærandi yrði látinn sæta ómannlegri og vanvirðandi meðferð ef honum yrði vísað til Kína, né metið hvort hætta yrði á að hann sætti dauðarefsingu þar í landi. Dómstóllinn tók ekki undir rök rússneskra yfirvalda um að kærandi hefði möguleika á að fara til annars lands í stað Kína, enda hefði rússneskt vegabréf hans verið gert upptækt og hann hefði ekki annað vegabréf sem hann gæti framvísað á ferðum sínum. Því taldi dómstóllinn ljóst að hann gæti eingöngu ferðast til Kína eftir að honum væri vísað úr landi. Þá væri ljóst að veruleg hætta væri á að hann yrði dæmdur til dauða yrði hann sakfelldur fyrir þau brot sem hann var ákærður fyrir. Því taldi dómstóllinn að brottvísun kæranda til Kína fæli í sér brot gegn 2. gr. og 3. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn tók næst til skoðunar hvort aðstæður kæranda í fangelsinu hefðu brotið gegn 3. gr. sáttmálans. Hann taldi ljóst að kærandi hefði setið í einangrun stærstan hluta fangelsisvistar sinnar, eða í yfir 4 mánuði. Engin viðhlítandi rök hefðu verið færð fyrir einangrunarvistinni. Dómstóllinn benti á að nefnd Evrópuráðsins um varnir gegn pyndingum hafi árið 2011 bent á neikvæð áhrif einangrunarvistar á geðheilsu fanga. Þá hefði kærandi ekki getað gert sér grein fyrir því hversu lengi hann yrði í einangrunarvist, sem hefði haft enn neikvæðari áhrif á heilsu hans. Því hefði einangrunarvistin brotið gegn 3. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn dæmdi rússneska ríkið til að greiða kæranda 5.000 evrur í miskabætur og 2.100 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy