© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
A.T. gegn Lúxemborg
Dómur frá 9. apríl 2015
Mál nr. 30460/13
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi
Rannsókn sakamáls. Réttindi sakbornings. Aðstoð lögmanns.
1. Málsatvik
Kærandi er breskur ríkisborgari fæddur árið 1973. Þann 4. desember 2009 var hann handtekinn í Bretlandi á grundvelli evrópskrar handtökuskipunar útgefinni í Lúxemborg, sakaður um nauðgun og blygðunarsemisbrot gagnvart barni undir 16 ára aldri. Þann 17. desember 2009 var hann afhentur yfirvöldum í Lúxemborg og yfirheyrður hjá rannsóknarlögreglu. Samkvæmt lögregluskýrslu sem skrifuð var samdægurs neitaði kærandi í fyrstu að gefa skýrslu og óskaði eftir aðstoð lögmanns, en féllst að endingu á viðtal þar sem hann neitaði sök. Daginn eftir yfirheyrði rannsóknardómari hann í viðurvist skipaðs lögmanns og hélt kærandi sig við það sem hann hafði áður greint lögreglu frá.
Þann 31. mars 2011 var kærandi dæmdur í sjö ára fangelsi, þar af þrjú ár skilorðsbundin. Í dóminum var fullyrt að kærandi hefði breytt „útgáfu“ sinni af atvikum í sífellu og að engin sönnunargögn lægju fyrir sem gæfu tilefni til að draga í efa framburð brotaþola. Þann 7. febrúar 2012 staðfesti áfrýjunardómstóll dóminn. Dómstóllinn leit sérstaklega til munar á frásögn kæranda í viðtali við lögreglu og framburði hans fyrir dómi. Kærandi hafði kvartað yfir að hafa ekki notið lögmannsaðstoðar í umræddu viðtali, en dómstóllinn fullyrti að hann hefði að endingu fallist á skýrslugjöf án aðstoðar lögmanns. Kærandi afplánar nú dóminn í fangelsi í Lúxemborg.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að brotið hefði verið gegn rétti sínum til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt 1. mgr. og c-lið 3. mgr. 6. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn ítrekaði að í réttinum til réttlátrar málsmeðferðar fælist að sakborningur fengi aðstoð lögmanns allt frá fyrstu yfirheyrslu hjá lögreglu, nema sýnt væri fram á að knýjandi nauðsyn krefðist fráviks frá þessu.
Dómstóllinn tók fyrst til skoðunar það viðtal sem kærandi fór í hjá lögreglu í desember 2009 án þess að lögmaður væri viðstaddur. Vísað var til þess að á þessum tíma hefði aðstoð lögmanns við lögregluviðtöl aðeins verið lögboðin við vissar aðstæður og að svo hefði ekki verið þegar um var að ræða handtöku samkvæmt evrópskri handtökuskipun útgefinni í Lúxemborg. Af þeim sökum var kæranda sjálfkrafa synjað um lögmannsaðstoð við viðtalið. Vísað var til þess að áfrýjunardómstóllinn hefði lagt alla áherslu á að kærandi hefði samþykkt að gefa skýrslu án lögmannsaðstoðar og því raunar ekki skoðað hvort heimilt væri að líta til þess sem kærandi hefði sagt í viðtalinu. Þvert á móti hefði verið höfð hliðsjón af því sem fram kom í viðtalinu í rökstuðningi fyrir sakfellingu kæranda. Að mati dómstólsins hafði áfrýjunardómstóllinn hvorki skoðað hinar umþrættu aðstæður með fullnægjandi hætti né leitast við að bæta úr þeirri staðreynd að kærandi fékk ekki lögmannsaðstoð. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að brotið hefði verið gegn c-lið 3. mgr. 6. gr. sáttmálans, sem og 1. mgr. 6. gr., þar sem látið var undir höfuð leggjast að veita kæranda lögmannsaðstoð sem hann átti rétt til og ekki var bætt úr afleiðingum þess af hálfu innlendra dómstóla.
Dómstóllinn lagði áherslu á mikilvægi þess að lögmaður og skjólstæðingur gætu rætt saman áður en að yfirheyrslu kæmi, enda gæti það skipt sköpum um það hvort skjólstæðingurinn þekkti réttindi sín. Talið var að löggjafanum bæri að tryggja slíkt með afdráttarlausum hætti, en að það væri ekki gert samkvæmt lögum Lúxemborgar.
Full & Egal Universal Law Academy