Avotiņš / Letonya – 17502/07 - 25.2.2014 tarihli Karar [IV. Bölüm]
Letonya vatandaşı olan başvuran ve Kıbrıs’ta kayıtlı ticari bir şirket, 1999 yılının Mayıs ayında, noter önünde borç ikrarı imzalamışlardır ve başvuran, şirketten bir miktar para borç aldığını ve söz konusu borcunu 30 Haziran 1999 tarihine kadar faiziyle birlikte ödeyeceğini beyan etmiştir. Belge Kıbrıs yasalarına göre hazırlanmıştır ve doğacak her türlü anlaşmazlıkta Kıbrıs mahkemeleri yetkilidir.
2003 yılında şirket Kıbrıs mahkemesi önünde başvuran aleyhinde borcunu geri ödemediği gerekçesiyle dava açmıştır. 2004 yılının Mayıs ayında, mahkeme, başvuranın gıyabında, başvuranın borcunu faiziyle birlikte geri ödemesine karar vermiştir. Karara göre, başvuran duruşmayla ilgili zamanında bilgilendirilmiş, ancak duruşmaya katılmamıştır.
2005 yılında Şubat ayında şirket, Kıbrıs mahkemesi kararının tanınmasını ve icrasını talep ederek Letonya mahkemesi önünde dava açmıştır. 2006 yılının Şubat ayında Latonya mahkemesi, Kıbrıs mahkemesi kararının tanınıp icra edilmesine ve başvuranın mülkiyetine ilişkin olarak tapu kayıtlarına yasal işlem kaydı yapılmasına hükmetmiştir.
Başvuran, 2006 yılının Haziran ayında Kıbrıs mahkemesi kararını ve Letonya mahkemesinin icra kararını şans eseri öğrendiğini iddia etmiştir. Yerel mahkemeler önünde Kıbrıs mahkemesi kararına itiraz etmemiş, ancak Letonya mahkemeleri önünde Letonya mahkemesinin icra kararına karşı temyiz yoluna gitmiştir.
2007 yılı Ocak ayı tarihli nihai kararında, Letonya Temyiz Mahkemesi Senatosu şirketin talebini kabul etmiş ve Kıbrıs mahkemesi kararının tanınıp icra edilmesine ve tapu kayıtlarına yasal işlem kaydı yapılmasına hükmetmiştir. Söz konusu karara dayanarak, mahkeme, icra emri vermiş ve başvuran bu karara uymuştur. Kısa bir süre sonra başvuranın mülkiyeti üzerindeki yasal işlem kaydı kaldırılmıştır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı başvuruda, başvuran, savunma hakları göz ardı edildiğinden dolayı Kıbrıs mahkemesi kararının icrasının kanunlara aykırı olduğu ve Letonya mahkemelerinin Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine uygun hareket etmedikleri konusunda şikâyetçi olmuştur. Başvuran, Letonya mahkemeleri önünde, Kıbrıs’ta duruşmaya ilişkin tebligatın ve şirketin sunduğu dava layihasının kendisine gereğince ve zamanında gönderilmediğini ve bunun davasını savunamamasına neden olduğunu ileri sürmüştür. Sonuç olarak, Letonya mahkemeleri, Kıbrıs kararını icra etmeyi reddetmelilerdir.
25 Şubat 2014 tarihli bir kararda, Mahkeme’nin bir Bölüm’ü, oy birliğiyle 6 § 1 maddesinin ihlal edilmediğine hükmetmiştir. Mahkeme, Devlet’in Avrupa Birliği’ne üye olmaktan doğan yasal yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin kamu menfaatine ilişkin olduğunu gözlemlemiştir. Letonya Temyiz Mahkemesi Senatosu, Letonya’da Kıbrıs mahkemesi kararının tanınmasını ve hızlı ve etkili bir şekilde icra edilmesini sağlamakla yükümlüdür.
Mahkeme, başvuranın 24 Mayıs 2004 tarihli Kıbrıs mahkemesi kararına karşı itirazda bulunmadığını belirtmiştir. Yatırım danışmanı olan başvuran, bir Kıbrıs şirketinden borç para almış ve Kıbrıs mahkemelerine yetki atfeden bir madde içeren ve Kıbrıs hukukuna göre düzenlenen bir borç ikrarı imzalamıştır. Başvuran, sözleşmeden doğan yükümlülüğünü kendi özgür iradesiyle kabul etmiştir ve bu nedenle söz konusu borcu ödeyememesinin hukuki sonuçları konusunda ve Kıbrıs mahkemeleri önünde konunun ele alınış şekli konusunda bilgi sahibi olmalıydı. Bu nedenle, başvuran, kendi davranışları neticesinde, Kıbrıs hukukunu bilmediğini ileri sürme hakkını kaybetmiştir. Başvuranın, Kıbrıs mahkemeleri önünde başvuru yolunun olmadığı veya başvuru yolunun etkili olmadığı konularında kanıt sunma yükümlülüğü vardır. Ancak, başvuran Letonya Temyiz Mahkemesi Senatosu önünde veya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde bu konuda hiçbir kanıt sunmamıştır.
Letonya mahkemelerinin, Letonya’nın Avrupa Birliği’ne üye bir Devlet olmasından kaynaklanan hukuki yükümlülüklerinin yerine getirilmesine ilişkin çıkarları göz önüne alındığında, Letonya Temyiz Mahkemesi Senatosu, başvuranın haklarını yeterince dikkate almıştır.
8 Eylül 2014 tarihinde, başvuranın talebi üzerine dava Büyük Daire’ye gönderilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy