© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Bayatyan gegn Armeníu
Dómur frá 27. október 2009
Mál nr. 23459/03
9. gr. Hugsana-, samvisku- og trúfrelsi
Herskylda. Neitun að gegna herþjónustu af samviskuástæðum.
1. Málsatvik
Kærandi, Vahan Bayatyan, er armenskur ríkisborgari fæddur árið 1983 og er vottur Jehóva. Við átján ára aldur árið 2001 var hann talinn hæfur til herskyldu. Kærandi lýsti því hins vegar yfir við stjórnvöld að hann neitaði að gegna herþjónustu samvisku sinnar vegna en væri reiðubúinn að gegna borgaralegri þjónustu í staðinn. Hann hunsaði herkvaðningu í maí árið 2001 og flutti m.a. að heiman svo ekki væri unnt að sækja hann með valdi. Tveimur vikum síðar var hann upplýstur um að honum bæri lagaleg skylda til að gegna herþjónustu enda kvæðu engin lög né reglur á um heimildir til að gegna öðrum störfum í stað herþjónustu, líkt og hann færi fram á.
Í október árið 2001 var kærandi ákærður fyrir að svíkjast undan herskyldu. Hann var settur í gæsluvarðhald og með dómi í október árið 2002 var hann dæmdur til eins árs og sex mánaða fangelsisvistar. Áfrýjunardómstóll staðfesti dóminn en lengdi fangelsisvistina um eitt ár, þannig að hann var dæmdur til tveggja og hálfs árs fangelsisvistar. Í dóminum var sérstaklega vísað til þess að kærandi hefði ekki viðurkennt sök sína og hefði hlaupist undan merkjum þegar málið var til rannsóknar. Hæstiréttur landsins staðfesti dóminn í janúar árið 2003. Í júlí sama ár var kærandi leystur úr haldi eftir að hafa setið af sér tíu og hálfan mánuð.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að brotið hefði verið gegn rétti hans samkvæmt 9. gr. sáttmálans um hugsana-, samvisku- og trúfrelsi. Hann vísaði einnig til þess að 9. gr. bæri að túlka með hliðsjón af aðstæðum eins og þær væru í dag, þ.e. að meirihluti aðildarríkja Evrópuráðsins hefði viðurkennt rétt einstaklinga til að synja herþjónustu samvisku sinnar vegna og við aðild sína árið 2000 hefði Armenía heitið því að náða alla sem dæmdir hefðu verið til fangavistar vegna synjunar þeirra á að gegna herþjónustu samvisku sinnar vegna.
Niðurstaða
Dómstóllinn benti fyrst á að það væri málefnalegt að líta til þess að meirihluti aðildarríkja Evrópuráðsins hefði sett lög um borgaralega þjónustu í stað herþjónustu þegar um væri að ræða einstaklinga, sem vísuðu til þess að þeir gætu ekki gegnt herþjónustu samvisku sinnar vegna. Það var hins vegar mat dómstólsins að túlka bæri 9. gr. sáttmálans með hliðsjón af b-lið 3. mgr. 4. gr. hans þar sem tilgreint væri að þvingunar- eða nauðungarvinna í skilningi greinarinnar taki ekki til „herþjónustu eða þjónustu sem krafist væri í hennar stað af mönnum sem synja herþjónustu samvisku sinnar vegna og búa við lög sem heimila slíka synjun“. Með vísan til þessa væri það aðildarríkja sjálfra hvers um sig að taka ákvarðanir um það hvort þau heimiluðu fólki að synja herþjónustu samvisku sinnar vegna. Dómstóllinn vísaði til þess að á þeim tíma þegar kærandi neitaði að gegna herþjónustu, hefði Armenía ekki viðurkennt réttinn til að synja herþjónustu með vísan til samvisku. Þannig hefði ekki verið brotið í bága við rétt hans með sakfellingu vegna synjunar hans á herþjónustu, jafnvel þótt fallast mætti á að hann hefði mátt hafa lögmætar væntingar til annars með hliðsjón af yfirlýsingu armenskra stjórnvalda um náðun allra þeirra sem synjað hefðu herþjónustu.
Dómstóllinn vísaði að auki til þess að lög um borgaralega þjónustu í stað herþjónustu hefðu nú verið sett í Armeníu, en efni þeirra og beiting félli í raun utan þess sem hér væri verið að skoða. Það var því mat dómstólsins að ekki hefði verið brotið í bága við 9. gr. sáttmálans. Einn dómari skilaði séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy