© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Berland gegn Frakklandi
Dómur frá 3. september 2015
Mál nr. 42875/10
7. gr. Engin refsing án laga
Sakhæfi. Lagareglur um öryggisgæslu. Úrræði gagnvart ósakhæfum mönnum.
1. Málsatvik
Kærandi, Daniel Berland er franskur ríkisborgari fæddur 1987. Hann er nú í gæslu á Sevrey sjúkrahúsinu í Frakklandi.
Þann 14. september 2007 var hann handtekinn og ákærður fyrir að hafa tveimur dögum áður stungið kærustu sína ítrekað, en það leiddi hana til dauða. Þetta hafði hann gert eftir að hún hafði greint honum frá því að hún hygðist binda enda samband þeirra. Þá var hann jafnframt ákærður fyrir að ráðast að tveimur öðrum einstaklingum.
Í nóvember 2008 fór saksóknari fram á að úrskurðað væri hvort kærandi væri ósakhæfur sökum geðrænna kvilla. Krafa saksóknara var reist á lögum sem tóku gildi 25. febrúar 2008. Samkvæmt þeim lögum var ekki lengur sýknað í málum sem þessum, eins og um skort á sönnunargögnum væri að ræða, heldur hófst ný málsmeðferð sem lauk með því að úrskurðað var um öryggisráðstafanir sem við gátu átt.
Þann 18. febrúar 2009 var kærandi úrskurðaður ósakhæfur sökum geðsjúkdóms sem talinn var gera honum ókleift við tilteknar aðstæður að stjórna gerðum sínum. Var honum og gert að sæta gæslu á sérstöku sjúkrahúsi og meinað í tuttugu ár að hitta þá tvo einstaklinga sem hann hafði ráðist á og einnig að eiga vopn. Kærandi áfrýjaði og vísaði til þess að lögin voru ekki í gildi þegar hann framdi brot sín, dómurinn væri því að beita refsikenndum viðurlögum um hann afturvirkt. Áfrýjun hans var hafnað þar sem öryggisráðstafanirnar, sem beitt var gagnvart honum, væru ekki refsikennd viðurlög. Að beiðni ríkissaksóknara var svo orðið „meðvitað“ fjarlægt úr úrskurði yfir kæranda og talið að maður sem skorti sakhæfi sökum geðkvilla gæti ekki talist hafa framið brot meðvitað.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi byggði á því að beiting laganna frá 25. febrúar 2008 fæli í sér afturvirka beitingu refsinga og væri þar af leiðandi brot á 7. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Við mat á því hvort beiting laganna gagnvart kæranda fælu í sér afturvirka beitingu refsikenndra úrræða var talið að meta þyrfti, hvort úrræðin, sem beitt var gagnvart honum, væru refsikennd úrræði sem beitt hefði verið í kjölfar refsidóms. Dómstóllinn ítrekaði að skilgreining hans á refsikenndum viðurlögum eða úrræðum væru ekki bundin af landsrétti heldur sé skilgreiningin sjálfstæð í skilningi sáttmálans
Dómstóllinn tók fram að niðurstaða franskra dómstóla í máli kæranda fæli tvennt í sér. Í fyrsta lagi að nægileg sönnunargögn lægju fyrir um að hann hefði framið verknaðinn og í öðru lagi að hann væri ekki sakhæfur sökum geðsjúkdóms. Dómurinn gegn honum tók jafnframt fram að ekki fælist í þessu sakfelling, heldur úrskurður um tiltekið ástand sem gæti haft í för með sér réttaráhrif. Í ljósi þess að sérstaklega hafi verið leiðrétt orðalagið „meðvitað“ í úrskurðinum komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að úrræðin gegn kæranda hefðu ekki verið ákveðin í kjölfar sakfellingar fyrir dómi.
Dómstóllinn tók svo fram að tilgangur úrræðanna hefði verið tvíþættur. Annars vegar að veita honum sérhæfða meðferð við geðsjúkdómi og hins vegar að koma í veg fyrir að lík atvik gætu endurtekið sig. Kærandi getur samkvæmt lögunum hvenær sem er farið fram á endurskoðun á aðstæðum sínum og þar af leiðandi á nauðsyn úrræðanna. Jafnframt var tímalengdin ekki ákveðin til frambúðar heldur var úrræðið bundið við ástand kæranda hverju sinni. Bann kæranda við því að hafa samband við þá tvo menn sem hann hafði ráðist á og að eiga vopn um tuttugu ára skeið var einnig einungis ætlað að koma í veg fyrir að atburðir endurtækju sig. Voru þau úrræði jafnframt endurskoðanleg hvenær sem var af dómara, ásamt því að vera framlengjanleg ef ástand kæranda lagaðist ekki. Að lokum var tekið fram að kærandi gæti átt yfir höfði sér tveggja ára fangelsisdóm ef hann væri sakfelldur fyrir brot gegn öryggisúrræðunum. En sú refsing gat einungis átt við ef kærandi væri sakhæfur á þeim tíma er hann bryti gegn skilyrðum úrræðanna. Það myndi jafnframt fela í sér nýtt refsimál gagnvart kæranda. Var því niðurstaða dómstólsins að úrræðin gegn kæranda væru ekki refsikennd viðurlög og því ekki brot á 7. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy