AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
BİLGİÇ / TÜRKİYE
(Başvuruno. 54135/07)
KARAR
STRAZBURG
28 Kasım 2017
İşbu karar nihaidir; fakat bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Bilgiç/Türkiye davasında,
Başkan,
Ledi Bianku,
Yargıçlar,
Paul Lemmens,
Jon Fridrik Kjølbro,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 7 Kasım 2017 tarihinde yapılan kapalı müzakereler sonucunda aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir.
USUL
1. Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan davanın temelinde bir Türk vatandaşı olan Ahmet Bilgiç’in (“başvuran”) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AİHM” veya “Mahkeme”), İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, 30 Kasım 2007 tarihinde yapmış olduğu (54135/07 no’lu) başvuru bulunmaktadır.
2. Başvuran, Mahkeme önünde, Antalya Barosuna bağlı Avukat S. Aydın tarafından temsil edilmiştir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
3. Savunma Bakanlığı tarafından sunulan gizli belgelere erişiminin reddedildiği gerekçesiyle, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (“AYİM”) önünde yapılan yargılamaların adil olmadığı ve mahkeme heyetinde diğer askeri hâkimlerle aynı yasal güvencelere sahip olmayan iki subayın yer alması nedeniyle bağımsız ve tarafsız olmadığına ilişkin şikâyetler 22 Eylül 2015 tarihinde Hükümete bildirilmiş ve başvurunun geriye kalan kısmı Mahkeme İçtüzüğü’nün 54 § 3 maddesine göre kabul edilemez bulunmuştur.
4. Hükümet, başvurunun bir Komite tarafından incelenmesine itiraz etmiştir. Hükümetin itirazını inceleyen Mahkeme, itirazı reddetmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
5. Başvuran 1987 doğumludur ve Bursa’da ikamet etmektedir.
6. Başvuran, 26 Nisan 2006 tarihinde kabul önkoşullarına uymadığı gerekçesiyle Hava Kuvvetleri astsubay meslek yüksek okulundan atılmıştır. Başvuran, 22 Haziran 2006 tarihinde AYİM önünde dava açmış ve atılma kararının iptal edilmesini talep etmiştir.
7. AYİM, Savunma Bakanlığınca sunulan "gizli belgeleri" dikkate alarak 23 Mayıs 2007 tarihinde başvuranın talebini reddetmiştir. Söz konusu belgeler başvurana açıklanmamıştır. Bu karar başvurana 5 Haziran 2007’ tarihinde tebliğ edilmiştir.
II. İLGİLİ İÇ HUKUK
8. Söz konusu zamana ait iç hukuka ilişkin açıklamalar Tanışma/Türkiye (no. 32219/05, §§ 29-47, 17 Kasım 2015), ve Yavuz/Türkiye ((k.k.), no. 29870/96, 25 Mayıs 2000) davalarında bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. SÖZLEŞME’NİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
9. Başvuran, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesine dayanarak, AYİM heyetinde yer alan iki subayın, askeri makamların hiyerarşisi altında görev yapması ve diğer askeri hâkimlerle aynı yasal güvencelere sahip olmadığı gerekçeleriyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil olarak yargılanmadığından şikâyetçi olmuştur. Başvuran ayrıca, AYİM önünde gerçekleşen yargılamalar sırasında Savunma Bakanlığı tarafından mahkemeye sunulan gizli belgelere erişememesi nedeniyle yargılamaların adil olmadığından şikâyetçi olmuştur.
A. AYİM’in bağımsızlık ve tarafsızlığı hakkında
1. Kabul edilebilirlik hakkında
10. Hükümet Sözleşme’nin 35. maddesine dayanarak, başvuranın AYİM’in bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkındaki şikâyetinin, iç hukuk yollarını tüketmediği gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu bağlamda Hükümet, başvuranın askeri hâkimlerin reddine dair bir istemde bulunmadığını ileri sürmüştür.
11. Başvuran, bu argümana ilişkin yorumda bulunmamıştır.
12. Mahkeme, AYİM’in kuruluş ve oluşumunun Anayasa ve kanunla açıkça öngörüldüğünü gözlemlemektedir. Dolayısıyla, başvuranın mahkemenin bağımsızlığı ve tarafsızlığına ilişkin yapabileceği itiraz başarısızlığa mahkûm olacaktır (bk. Yavuz/Türkiye (k.k.), no.29870/96, 25 Mayıs 2000, ve bu davaya uygulandığı ölçüde, Satık/Türkiye(no.2), no. 60999/00, § 39, 8 Temmuz 2008).
13. Nitekim, ulusal makamlardan böyle bir talepte bulunmak, şikâyette bulunulan durumu ortadan kaldırmayacağından bu itirazın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Mahkeme, ayrıca, bu şikâyetin Sözleşme’nin 35 § 3 (a) maddesi anlamında açıkça dayanaktan yoksun veya herhangi başka bir gerekçeyle kabul edilemez olmadığını değerlendirmektedir. Dolayısıyla, şikâyetin kabul edilebilir olduğu beyan edilmelidir.
2. Esas hakkında
14. Mahkeme halihazırda benzer bir şikâyeti Tanışma/Türkiye (no. 32219/05, §§ 68-84, 17 Kasım 2015) davasında incelemiş olduğunu ve Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiş olduğunu hatırlatmaktadır. Mahkeme, mevcut davada yukarıda belirtilen kararındaki tespitlerinden ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel koşul görmemektedir.
15. Dolayısıyla, AYİM’in bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiştir.
B. Gizli belgelere erişim hakkında
16. Başvuran, Savunma Bakanlığı tarafından sunulan gizli belgelere erişemediği gerekçesiyle AYİM önünde yapılan yargılamaların adil olmadığı yönünde şikâyette bulunmuştur.
17. Mahkeme, söz konusu şikâyetin yukarıda incelenenle bağlantılı olduğunu ve bu sebeple aynı şekilde kabul edilebilir bulunması gerektiğini kaydetmektedir.
18. Mahkeme, başvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil olarak yargılanma hakkının ihlal edildiği tespitini dikkate alarak, bu şikâyetin incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir (bk. diğer kararlar arasında, Incal v. Türkiye, 9 Haziran 1998, § 74, Karar ve Hükümler Derlemesi 1998‑IV, Ükünç ve Güneş/Türkiye, no. 42775/98, § 26, 18 Aralık 2003;ve Yeltepe/Türkiye, no. 24087/07, § 33, 14 Mart 2017).
II. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
19. Adil tazmine ilişkin taleplerini 6 Haziran 2016 tarihinden önce ibraz etmeye davet edilen başvuran, belirtilen süre içerisinde taleplerini sunmamıştır. Dolayısıyla, başvurana bu nedenle herhangi bir miktar ödenmesine hükmetmeye gerek duyulmamıştır.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;
2. AYİM’in bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine;
3. Başvuranın, Savunma Bakanlığı tarafından AYİM’e sunulan gizli belgelere erişememe hususundaki şikâyetlerin değerlendirilmesinin gerekli olmadığına karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca 28 Kasım 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıLedi Bianku
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
Full & Egal Universal Law Academy