© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Bodein gegn Frakklandi
Dómur frá 13. nóvember 2014
Mál nr. 40014/10
3. gr. Bann við pyndingum
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi
Meðferð sakamáls. Réttur til að færa fram varnir. Lífstíðarfangelsi. Möguleiki á endurskoðun.
1. Málsatvik
Kærandi, Pierre Bodein, er franskur ríkisborgari, fæddur árið 1947 og afplánar dóm í fangelsi í Moulins í Frakklandi. 11. júlí 2007 var hann dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir að hafa nauðgað og myrt þrjá einstaklinga, þar af 2 unglinga. Í dóminum yfir honum var tekið fram að hann ætti enga möguleika á að fá dóminn mildaðan, eða refsivistina stytta. Kærandi áfrýjaði dóminum, sem var staðfestur á æðri dómstigum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að lífstíðardómurinn yfir honum hafi ekki verið nægjanlega rökstuddur og hafi falið í sér brot gegn 1. mgr. 6. gr. sáttmálans um réttláta málsmeðferð. Þá taldi hann einnig að lífstíðardómurinn yfir honum fæli í sér brot gegn 3. gr. sáttmálans sem ómannleg og vanvirðandi meðferð.
Niðurstaða
Um 6. gr.: Dómstóllinn vísaði til fyrri fordæma sinna og tók til skoðunar hvort málsmeðferðarreglur við réttarhöldin yfir kæranda hafi tryggt með fullnægjandi hætti að dómurinn væri ekki byggður á geðþóttaákvörðun og að kærandi gæti hafa skilið til fullnustu niðurstöðu dómsins.
Dómstóllinn tók fram að kærandi hafi, líkt og sakborningar fyrir frönskum dómstólum almennt, verið upplýstur um málsatvik og ákæru með margs konar hætti. Niðurstöður rannsóknar lögreglu hafi verið lesnar upp í heyranda hljóði, ákæran hafi verið lesin upp og lögmaður hans hafi haft tækifæri til þess að gera athugasemdir við ákæruna. Þá væri tryggt að dómurinn yrði eingöngu byggður á þeim gögnum og vitnisburði sem fram kæmi fyrir dómi, og niðurstöður dómstóla sættu endurskoðunar áfrýjunardómstóls ef svo bæri undir. Dómurinn mat þá sérstaklega hvaða áhrif ákæran og þær spurningar sem lagðar voru fyrir kviðdóminn höfðu á gang málaferlanna. Dómstóllinn taldi að ákæran sem slík hafi verið grundvöllur málatilbúnaðarins, enda fjallaði hún á ítarlegan hátt um atvik málsins og tiltók hvaða sönnunargögn bentu eindregið til sektar kæranda í málinu. Þá stóð meðferð sakamálsins fyrir dómi í 24 daga. Varðandi þær spurningar sem lagðar voru fyrir kviðdóm í málinu, taldi dómstóllinn að allar 27 spurningarnar sem lagðar hafi verið fyrir kviðdóminn hafi fjallað um meint afbrot kærða í málinu og aðstæður fórnarlamba hans. Kærandi hefði á engan hátt getað misskilið svörin við þessum spurningum, en þau svör voru grundvöllur sakfellingar hans. Því taldi dómstóllinn að málsmeðferðarreglur dómstóla hafi tryggt að kærandi hafi mátt gera sér fulla grein fyrir rökstuðningi kviðdómsins fyrir sakfellingunni og refsiákvörðuninni. Dómurinn tók einnig fram að margvíslegar endurbætur hefðu verið gerðar á franskri réttarfarslöggjöf eftir að dómurinn féll í máli kæranda. Því væri nú lögbundið að rökstuðningur kviðdómsins væri ítarlegri þegar um sakfellingardóma væri að ræða, sérstaklega hvað varðaði gildi sönnunargagna. Dómstóllinn taldi því að réttarfarslöggjöfin tryggði nú enn betur að málsmeðferðin samræmdist 1. mgr. 6. gr. sáttmálans. Dómstóllinn taldi því ekki um brot gegn 1. mgr. 6. gr. að ræða.
Um 3. gr.: Dómstóllinn ítrekaði fyrri afstöðu sína, sem birtist m.a. í dómi Vinter o.fl. gegn Bretlandi, að lífstíðardómur sem slíkur teldist ekki brjóta gegn ákvæðum 3. gr. sáttmálans, ef tryggt væri að sá dómfelldi hefði tækifæri á að fá lífstíðardóminn endurskoðaðan og þau skilyrði sem refsingin hefði grundvallast á. Aðildarríkjunum sjálfum yrði þó eftirlátið að útfæra með hvaða hætti slík endurskoðun færi fram, eða við hvaða tímamark. Þó væri algengt í aðildarríkjum Evrópuráðsins að endurskoðun lífstíðardóma færi fram að 25 árum liðnum. Dómstóllinn tók þá til skoðunar hvaða möguleika fangar sem afplána lífstíðardóma í Frakklandi hefðu til þess að fá dóma sína endurskoðaða í von um að afplánun þeirra yrði stytt að einhverju leyti. Dómstóllinn taldi að náðun af hendi forseta landsins eða möguleiki á náðun vegna heilsufarsástæðna teldist ekki úrræði sem fullnægðu kröfum um að dómar sættu endurskoðun á einhverjum tímapunkti. Þó væru ákvæði í frönskum lögum sem gerðu ráð fyrir endurskoðun lífstíðardóma að liðnum 30 árum frá dómsuppsögu. Í slíkum tilvikum skipaði dómari sérstaka nefnd þriggja manna sem meta ætti hvort samfélaginu stafaði hætta af lífstíðarföngum, yrðu þeir látnir lausir. Dómari mæti svo í ljósi álits nefndarinnar hvort breyta ætti skilyrðum lífstíðardómsins. Að mati dómstólsins leiddi þetta fyrirkomulag til þess að lífstíðarfangar ættu möguleika á að fá endurskoðun dóma sinna. Í máli kæranda, eftir að gæsluvarðhaldstími hefði verið dreginn frá, ætti hann því möguleika á að fá endurskoðun á lífstíðardómi sínum árið 2034 eða 26 árum eftir að dómur féll í máli hans. Í ljósi þess svigrúms sem ljá yrði aðildarríkjunum taldi dómstóllinn að þetta fyrirkomulag bryti ekki gegn ákvæðum 3. gr. sáttmálans. Því væri ekki um brot gegn 3. gr. sáttmálans að ræða.
Einn dómari skilaði séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy