© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Bouyid gegn Belgíu
Dómur frá 28. september 2015
Mál nr. 23380/09
3. gr. Bann við pyndingum
Handtaka. Meðferð lögreglu á handteknum manni. Rannsókn máls.
1. Málsatvik
Kærendur, Saïd og Mohamed Bouyid, eru belgískir ríkisborgarar fæddir 1986 og 1979, búsettir í Saint-Josse-ten-Noode í Belgíu. Þeir bjuggu með foreldrum sínum, bróður og tveimur systrum, í íbúð við hliðina á lögreglustöð hverfisins. Kærendur halda því báðir fram að þeir hafi verið slegnir af lögreglumanni. Sá yngri þann 8. desember 2003 og sá eldri 23. febrúar 2004.
Kærendur héldu því fram að þann 8. desember hafi yngri bróðirinn staðið fyrir utan heimili þeirra ásamt vini sínum, hann hafi verið að hringja bjöllunni til að láta hleypa sér inn þar sem hann hafði gleymt lyklum. Óeinkennisklæddur lögreglumaður kom þá til hans og óskaði eftir að hann sýndi skilríki. Kærandi neitaði og óskaði eftir að hann sýndi fram á að hann væri í raun lögreglumaður. Lögreglumaðurinn greip þá í kæranda, dró hann yfir á lögreglustöðina og fór með hann inn í afvikið herbergi þar sem hann sló kæranda í andlitið. Meðan á þessu stóð mótmælti kærandi handtökunni harðlega. Læknisvottorð gefið út síðar um daginn segir að kærandi hafi augljóslega verið í losti og haft yfirborðskenndan roða á hörundi við vinstri kinn og vinstra eyra. Daginn eftir kvartaði kærandi yfir háttsemi lögreglumannsins til eftirlitsnefndar belgísku lögreglunnar og gaf skýrslu.
Eldri kærandinn hélt því fram að 23. febrúar 2004, þegar hann var í yfirheyrslu sökum áfloga sem hann hafði lent í og leitt höfðu til kæru, hafi lögreglumaður slegið hann. Læknisvottorð frá sama degi sagði til um mar á vinstri kinn. Kærandi kvartaði yfir háttseminni samdægurs. Lögreglumaðurinn var yfirheyrður vegna málsins þann 5. maí 2004 af yfirmanni innra eftirlits lögreglunnar. Lögreglumaðurinn hélt því fram að þótt kærandi hefði sýnt honum gríðarlegan dónaskap hafi hann ekki slegið hann. Hann hafi hins vegar gripið í hönd kæranda til að koma honum út af skrifstofu sinni.
Sakamál var höfðað gegn lögreglumönnunum og kærendur sóttu um að koma að bótakröfum í málunum. Lögreglumennirnir voru sakaðir um að beita ofbeldi gegn almennum borgurum við skyldustörf sín í því augnmiði að særa eða meiða kærendur og beita valdi sínu að geðþótta á þann hátt að í bága hafi farið við grundvallarréttindi stjórnarskrárinnar. Dómarinn í málinu óskaði eftir skýrslu frá lögreglunni um samskipti kærenda og fjölskyldu þeirra við lögregluna. Skýrslan útlistaði öll mál sem fjölskyldumeðlimir höfðu verið viðriðnir hjá lögreglu og erfitt samband þeirra við lögregluyfirvöld. Sérstaklega var dregið fram ögrandi viðhorf fjölskyldumeðlima í garð lögreglu. Dómarinn sendi saksóknara jafnframt skýrsluna. Í kjölfarið var málið látið niður falla. Kærendur áfrýjuðu þeirri ákvörðun en belgíski áfrýjunardómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að kærendur hefðu orðið tvísaga og engin sönnunargögn væru gegn lögreglumönnunum. Var ákvörðun saksóknara því staðfest. Frekari áfrýjanir báru ekki árangur.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur byggðu á því að þeir hefðu orðið fyrir vanvirðandi eða ómannúðlegri meðferð í haldi lögreglu sem brotið hefði gegn réttindum þeirra samkvæmt 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn áréttaði í upphafi að við mat á því hvort kærendur hefðu orðið fyrir slæmri meðferð sem talist gæti hafa brotið gegn 3. gr. sáttmálans þyrftu þeir að sýna fram á einhverjar afleiðingar slíkrar háttsemi eftir að hafa verið í haldi yfirvalda. Algengast væri að slík sönnun tækist með því að leggja fram læknisvottorð. Kærendur hefðu báðir aflað sér læknisvottorða samdægurs og sýndu þau bæði fram á mar, sem gæti stafað af höggi frá lögreglumanni. Dómstóllinn tók fram að ekki væri deilt um það í málinu hvort þeir hefðu haft mar áður en þeir voru handteknir. Í ljósi þessa og að belgíska ríkið hafði ekki náð að vefengja þessar staðhæfingar kærenda taldi dómstóllinn sannað að kærendur hefðu verið slegnir af lögreglumönnunum.
Dómstóllinn áréttaði að þegar einstaklingar væru sviptir frelsi sínu af lögreglu eða ættu samskipti við lögreglu þá fæli valdbeiting sem ekki væri nauðsynleg alltaf í sér vanvirðandi meðferð gagnvart manni í skilningi 3. gr. Þar sem belgíska ríkið hafði ekki borið því við að höggin hefðu verið nauðsynleg svör við háttsemi kærenda komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að höggin hafi farið í bága við 3. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn tók einnig fram að högg frá lögreglumanni gegn einstaklingi sem er algerlega á valdi hans feli í sér alvarlega árás gegn mannlegri reisn einstaklingsins. Það ætti sérstaklega við eins og í máli þessu þegar högginu er beint að andlitinu, sem feli í sér auðkenni tilfinninga og annarra skilningarvita. Dómstóllinn tók einnig fram að það nægði að einstaklingur væri niðurlægður í eigin augum. Högg gagnvart honum þegar hann er algerlega á valdi lögreglu ýti undir þá skoðun. Einnig gæti vitneskja um að slík háttsemi væri ólögleg aukið á niðurlæginguna og dregið úr trausti á ríkið.
Dómstóllinn féllst ekki á sjónarmið um að uppgefinn lögreglumaður gæti hafa slegið til kærenda í algeru hugsunarleysi. Jafnvel í erfiðustu aðstæðum legði sáttmálinn algert bann við pyndingum og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð. Jafnframt var yngri kærandi 17 ára þegar atburðirnir gerðust. Var hann því sérstaklega viðkvæmur fyrir ofbeldi lögreglu og telja mætti að það hefði í för með sér alvarlegar andlegar afleiðingar fyrir hann. Að þessu sögðu taldi dómstóllinn að brotið hefði verið gegn 3. gr. í máli beggja kærenda.
Dómstóllinn tók næst til skoðunar málsmeðferð belgískra dómstóla. Eftir kvörtun kærenda var höfðað dómsmál gegn lögregluþjónunum í samræmi við lög. Dómarinn hafði þó ekki fyrirskipað að málið væri nægilega rannsakað. Hann hafði einungis gefið fyrirmæli um að gætt væri að einkaréttarkröfu kærenda, tekin væri skýrsla af þeim og skýrsla um samskipti fjölskyldunnar væri tekin saman. Dómarinn hafði ekki leitt kærendur og lögreglumennina saman eða látið taka skýrslu af læknunum sem gáfu út læknisvottorðin. Var því ljóst að belgíska ríkið hafði ekki náð að sýna fram að málunum hafi verið veitt nægileg athygli í samræmi við alvarleika þeirra. Jafnframt hafði meðferð málsins tekið of langan tíma. Skjót rannsókn og málsmeðferð sé nauðsynleg í málum sem þessum þar sem traust almennings á stjórnvöldum og réttarríkinu liggi við. Var því talið að einnig hefði verið brotið að þessu leyti gegn réttindum kærenda samkvæmt 3. gr. sáttmálans
Kærendum voru dæmdar 5.000 evrur hvorum í miskabætur og 10.000 evrur sameiginlega í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy