© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Braun gegn Póllandi
Dómur frá 4. nóvember 2014
Mál nr. 30162/10
10. gr. Tjáningarfrelsi
Blaðamenn. Umræða um málefni sem varðar almenning. Sannleiksgildi ummæla.
1. Málsatvik
Kærandi, Grzegorz Michal Braun, er pólskur ríkisborgari, fæddur árið 1967. Hann er kvikmyndaleikstjóri og sagnfræðingur, en hefur einnig skrifað greinar í dagblöð. Í umræðuþætti árið 2007 talaði kærandi um þjóðþekktan prófessor í Póllandi og sagði að hann hefði unnið fyrir yfirvöld á tímum kommúnistastjórnarinnar í Póllandi. Prófessorinn höfðaði einkamál á hendur kæranda og í júlí 2008 var kærandi sakfelldur fyrir ærumeiðandi ummæli og til greiðslu sektar vegna brota sinna. Þá var honum einnig fyrirskipað að birta afsökunarbeiðni vegna ummæla sinna. Í dóminum var tekið fram að sérstök rannsóknarnefnd hefði rannsakað þátt prófessorsins í njósnum á vegum kommúnistastjórnarinnar, en ekki hafi tekist að sýna fram á að hann hefði starfað á vegum stjórnarinnar. Þó var tekið fram að gagnaskrár þjóðskjalasafnsins bentu til þess að til hefðu verið gögn um starf hans fyrir stjórnvöld, en þau gögn væru ekki lengur til staðar. Í dóminum var komist að þeirri niðurstöðu að ekki væri hægt að sanna að prófessorinn hefði tekið þátt í því að njósna um samborgara sína á vegum stjórnvalda, og því yrði að líta svo á að ummæli kæranda um hann væru ósönn.
Kröfur kæranda voru ekki teknar til greina fyrir hæstarétti, en skylda hans til birtingar á afsökunarbeiðni var takmörkuð við einn prentmiðil og eina útvarpsstöð. Í dómi hæstaréttar var tekið fram að samkvæmt dómafordæmum yrði blaðamönnum ekki gert að sanna staðhæfingar sem settar væru fram í umfjöllunum þeirra um mál sem vörðuðu almenning. Þó var ekki talið að kærandi hafi starfað sem blaðamaður þegar hann lét ummælin falla og því ættu fordæmin ekki við í tilfelli hans.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að sakfelling hans vegna ummælanna hafi falið í sér brot gegn 10. gr. sáttmálans. Hann tók sérstaklega fram að hann hefði starfað sem blaðamaður í mörg ár og að umræðuþátturinn sem hann tók þátt í hafi fjallað um málefni sem hafi verið mikilvæg og hafi átt erindi til almennings.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi ljóst að málaferlin gegn kæranda hafi falið í sér takmörkun á tjáningarfrelsi hans, og að sú takmörkun hafi verið lögum samkvæmt og í því lögmæta markmiði samkvæmt 2. mgr. 10. gr. sáttmálans að vernda æru annarra. Þá fjallaði dómstóllinn um hvort takmörkunin yrði talin nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. Dómstóllinn tók fram að kærandi hafi sett fram alvarlega ásökun á hendur prófessornum, sem var til þess fallin að rýra æru hans. Þó tók dómstóllinn fram að pólskir dómstólar hafi gert greinarmun á blaðamönnum annars vegar og almennum borgurum hins vegar, þegar lagt var mat á hvort tjáningarfrelsi kæranda eða æruvernd prófessorsins ættu að hafa meira vægi í málinu. Samkvæmt dómafordæmum hæstaréttar landsins áttu sjónarmið um að ummæli væru sett fram í góðri trú eingöngu við þegar um blaðamenn var að ræða, en kæranda hafi verið gert að sanna sannleiksgildi ummæla sinna. Þar sem honum hafi ekki tekist það, var talið að hann hafi brotið gegn æruvernd prófessorsins.
Kærandi taldi, andstætt niðurstöðu hæstaréttar, að hann hefði í raun starfað sem blaðamaður í mörg ár. Dómstóllinn taldi ekki skipta máli hvort hann hafi talist blaðamaður samkvæmt pólskum lögum, þegar metið væri hvort brotið hafi verið gegn 10. gr. sáttmálans. Þá skipti heldur ekki máli hvort ummæli hans væru byggð á traustum upplýsingum eða hvort upplýsingarnar hafi réttlætt ásakanir hans.
Dómstóllinn taldi að mestu máli skipti að kærandi hafi verið þátttakandi í opinberri umræðu um mikilvæg málefni. Eins og fram hafi komið fyrir pólskum dómstólum var hann viðurkenndur sem sérfræðingur um málefnið sem fjallað var um í þættinum. Því hafnaði dómstóllinn þeirri afstöðu pólskra dómstóla að krefjast þess að kærandi sannaði sannleiksgildi ummæla sinna og gera þar með meiri kröfur til hans, en gerðar væru til blaðamanna í sambærilegri stöðu. Því taldi dómstóllinn að sakfelling kæranda í málinu hafi falið í sér brot gegn tjáningarfrelsi hans samkvæmt 10. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn dæmdi pólska ríkið til að greiða kæranda skaðabætur að fjárhæð 8.000 evrur, 3.000 evrur í miskabætur og 3.000 evrur í málskostnað.
Full & Egal Universal Law Academy