BritoFerrinhoBexiga Villa-Nova / Portekiz - 69436/10
1.12.2015 tarihli karar [IV. Bölüm]
Olaylar – Avukat olan başvuran aldığı ücretlerin katma değer vergisini ödeyemediği için, vergi makamları başvuranın kişisel banka hesap özetlerini sunmasını talep etmiştir. Başvuran mesleki gizlilik ve banka sırları nedeniyle bunu reddetmiştir. Savcılık vergi kaçakçılığı nedeniyle başvuran hakkında soruşturma başlatmıştır. Başvuran itham edilmesi ve ifade vermesinin ardından ücret ödemelerinin, kişisel banka hesabından yapıldığını kabul etmiştir. Ancak başvuran banka hesap özetlerini sunmayı reddetmiştir. Savcılık ceza soruşturması hâkiminin, kişisel gizliliğin kaldırılması için başvuru yapmasını talep etmiştir. İstinaf Mahkemesi talebi kabul etmiştir. Başvuran Yüksek Mahkeme nezdinde, İstinaf Mahkemesinin kararına itiraz etmiş; Yüksek Mahkeme ise bu itirazı reddetmiştir.
Hukuki değerlendirme – Madde 8: Kanun uyarınca başvuranın banka hesap özetlerine başvurulması, Sözleşme’nin 8. maddesi uyarınca özel hayat kapsamına giren, mesleki gizliliğe saygı hakkına müdahale teşkil etmiştir. Bu müdahale “suçun önlenmesi” konusundaki meşru hedefi izlemiştir. Zira amaç, başvuran hakkında vergi kaçakçılığı nedeniyle açılan soruşturma bağlamında delil aramaktır. Ceza yargılamalarında, başvuranın talep edilen banka hesap özetlerini sunmayı reddetmesinin ardından savcılık mesleki gizliliğin kaldırılması talebinde bulunmuştur. Bu ceza yargılamaları bir yargı organı önünde, ancak başvuranın katılımı olmaksızın yürütülmüştür. Bu nedenle başvuran yargılamaya dâhil olamamış ve kendi görüşlerini dile getirememiştir. Ayrıca savcılığın ceza soruşturması hâkiminden talebine veya İstinaf Mahkemesine bağlı savcı vekilinin görüşüne yanıt verememiştir. İlgili mevzuatta, mesleki gizliliğin kaldırılması davalarında Avukatlar Birliğine danışılması gerektiği öngörülmektedir. Ancak mevcut davada Avukatlar Birliğine danışılmamıştır. İç hukuk göz önüne alındığında, Avukatlar Birliğinden alınacak görüşün bağlayıcı olmaması durumunda dahi; Mahkeme mevcut davada bağımsız bir organdan görüş alınması gerektiği, zira talep edilen bilgilerin mesleki gizlilik kapsamında yer aldığı kanısına varmıştır. İhtilaf konusu tedbire itiraz etmek amacıyla “etkin başvuru” yapılması hususunda; başvuranın İstinaf Mahkemesi kararına karşı Yüksek Mahkeme önünde gerçekleştirdiği itiraz esas bakımından incelenmemiştir. Zira Yüksek Mahkeme başvuranın İstinaf Mahkemesi kararına karşı itiraz hakkı bulunmadığı kanısına varmıştır. Mahkeme yerel mahkemelerin yerine geçmeksizin; başvuranın itirazının Yüksek Mahkeme tarafından kabul edilemez bulunmasının, Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamındaki “etkin başvuru” koşulunun gereklerine uygun olmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle başvuranın şikâyet konusu tedbire itiraz edebileceği bir hukuk yolu mevcut değildir. Söz konusu tedbire ilişkin olarak usuli güvencelerin ve etkin adli denetimin bulunmadığı dikkate alındığında; Portekiz makamları kamu menfaatine ilişkin talepler ve başvuranın özel hayatına saygı gösterilmesi hakkının korunmasına ilişkin koşullar arasında adil bir denge kuramamıştır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Madde 41: manevi zarara ilişkin olarak 3.250 avro; maddi zarara ilişkin talep reddedilmiştir (Ayrıca bk. Michaud / Fransa, 12323/11, 6 Aralık 2012, 158 sayılı Bilgi notu ve Sérvulo&Associados - Sociedade de Advogados, RL, ve Diğerleri / Portekiz, 27013/10, 3 Eylül 2015, 188 sayılı bilgi notu)
Full & Egal Universal Law Academy