AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
BURGAÇ VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE DAVASI
(Başvuru No. 57407/19 ve diğer 17 başvuru -
bk. ekte yer alan liste)
KARAR
STRAZBURG
28 Kasım 2023
İşbu karar kesinleşmiştir. Bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.
Burgaç ve diğerleri/Türkiye davasında,
Başkan
Pauliine Koskelo,
Hâkimler
Lorraine Schembri Orland,
Davor Derenčinović,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla, Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, isim ve bilgileri ile Mahkemeye başvuru tarihleri karar ekinde yer alan A listesinde belirtilen on sekiz Türk vatandaşı (“başvuranlar”) tarafından İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca sunulan başvuruları,
Başvuranların yazışmalarının, UYAP Bilişim Sistemine kaydedilmesiyle ilgili olarak sunulan Sözleşme’nin 8. maddesine ilişkin şikâyetin, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvuruların geri kalan kısmının kabul edilemez olduğuna ilişkin kararları,
Tarafların görüşlerini,
Hükümetin, başvuruların bir komite tarafından incelenmesine ilişkin itirazının, Mahkeme tarafından reddedildiği kararı dikkate alarak,
7 Kasım 2023 tarihinde kapalı oturumda gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:
DAVANIN KONUSU
1. Mevcut başvurular, başvuranların tutuklu bulundukları sırada, yazışmalarının UYAP Bilişim Sistemine (“Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi”) kaydedilmesi ile ilgilidir.
2. Başvuranlar, olayların meydana geldiği dönemde, Türkiye’de farklı ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunuyorlardı.
3. Başvuranlar, tutuklu bulundukları sırada, - hem göndermek istedikleri hem de kendilerine gönderilen - yazışmaların sistematik olarak UYAP sistemine kaydedilmesine dayanan uygulamaya son verilmesini talep etmek için yetkili ulusal makamlara (Ceza İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi) başvurmuşlardır (bu uygulama hakkında daha fazla bilgi için bk. Nuh Uzun ve diğerleri/Türkiye, no. 49341/18 ve diğer 13 başvuru, §§ 11-26, 29 Mart 2022).
4. Ulusal mahkemeler başvuranların bu taleplerini reddetmişlerdir. Ardından Anayasa Mahkemesi, diğer kanaatleri arasında, başvuranların aile hayatına ve/veya özel hayata saygı hakkına ilişkin şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanaatine vararak, başvuranlar tarafından sunulan bireysel başvuruları reddetmiştir.
MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİBAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
5. Mahkeme, başvuruların konusunun benzer olduğunu dikkate alarak, bunların tek bir kararda birlikte incelenmesinin uygun olduğu kanaatine varmaktadır.SÖZLEŞME’NİN 8. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
6. Başvuranlar, yazışmalarının UYAP Bilişim Sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesiyle güvence altına alınan haklarını ihlal ettiğini iddia etmektedirler.
7. Hükümet, daha önce Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 29‑34) ve Dağlı ve diğerleri/Türkiye ([Komite], no. 25820/18 ve diğer 89 başvuru, §§ 7‑8, 26 Eylül 2023) davalarında sunduğu itirazlarla aynı ilk itirazları ileri sürmektedir.
8. Hükümet ayrıca, başvuruların, Türkiye tarafından 21 Temmuz 2016 tarihinde Sözleşme’nin 15. maddesi bağlamında sunulan yükümlülüklerin askıya alınması bildirimi göz önünde bulundurularak incelenmesi gerektiğini belirtmektedir.
9. Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarıyla ilgili olarak, daha önce Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 40-44 ve 82) ve Dağlı ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 10‑13 ve bu kararda atıfta bulunulan davalar) davalarında aynı itirazları reddetmiş olduğunu hatırlatmaktadır. Mahkeme, somut olayda, yukarıda belirtilen davalarda vardığı sonuçların bertaraf edilmesi için hiçbir sebep görmemektedir. Dolayısıyla Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarını reddetmektedir.
10. Mahkeme diğer taraftan, bu şikâyetlerin, açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleşme’nin 35. maddesinde belirtilen başka bir gerekçeyle kabul edilemez olmadığını tespit ederek, kabul edilebilir olduğuna karar vermektedir.
11. Mahkeme, şikâyetlerin esasına ilişkin olarak, daha önce, tutukluların yazışmalarının UYAP Bilişim Sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesi anlamında “kanunla öngörülmüş” bir uygulama olduğu kanaatine varılamayacağı gerekçesiyle (Nuh Uzun ve diğerleri, yukarıda anılan, §§ 79-99), Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır. Mahkeme, kendi değerlendirmesine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, somut olayda farklı bir sonuca ulaşmak için herhangi bir sebep görmemektedir. Son olarak Mahkeme, Hükümetin, Sözleşme’nin 15. maddesi bağlamında sunulan yükümlülüklerin askıya alınması bildirimine ilişkin iddiasıyla ilgili olarak, “kanunla öngörülmüş” olmayan ihtilaf konusu tedbirin, olağanüstü halin özel koşulları bakımından haklı gösterilmediği kanaatine varmaktadır (bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis) bk. Baş/Türkiye, no. 66448/17, § 161, 3 Mart 2020 ve Pişkin/Türkiye, no. 33399/18, § 229, 15 Aralık 2020).
12. Bu nedenle, Sözleşme’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.
SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
13. Başvuranlar, maruz kaldıklarını düşündükleri maddi ve/veya manevi zarar ile ulusal mahkemeler ve Mahkeme önünde yaptıklarını söyledikleri masraf ve giderler bağlamında çeşitli miktarlar talep etmektedirler.
14. Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.
15. Mahkeme, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında herhangi bir illiyet bağı görmemektedir. Dolayısıyla, Mahkeme bu bağlamda ileri sürülen talepleri reddetmektedir. Mahkeme ayrıca, mevcut kararla yapılan ihlal tespitinin, tek başına, başvuranlar tarafından maruz kalınan her türlü manevi zarar için yeterli bir adil tazmin sağladığı kanaatindedir (ayrıca bk. yukarıda anılan Nuh Uzun ve diğerleri, § 111).
16. Son olarak Mahkeme, kendisine sunulan belgeleri dikkate alarak, masraf ve giderler bağlamında, belirlenen miktar üzerinden vergi olarak doğabilecek her türlü miktar hariç olmak üzere, karar ekinde bulunan B listesinde yer alan başvuranların her birine, bütün masraf ve giderleri için toplam 500 avro (EUR) ödenmesinin makul olduğuna hükmetmektedir (ayrıca bk. yukarıdaki karar (ibid.), § 114). Buna karşın, başvuranlar tarafından masraf ve giderler bağlamında sunulan diğer taleplerin, ilgili kanıtlayıcı belgelerin bulunmaması sebebiyle, reddedilmesi gerekmektedir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,Başvuruların birleştirilmesine;Başvuruların kabul edilebilir olduğuna;Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine,İhlal tespitinin, başvuranların maruz kaldığı her türlü manevi zarar için tek başına yeterli bir adil tazmin teşkil ettiğine,a) Davalı Devletin, karar ekinde B listesinde yer alan başvuranların her birine, üç aylık bir süre içinde, belirlenen miktar üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere ve ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, masraf ve giderler için 500 EUR (beş yüz avro) ödemekle yükümlü olduğuna;
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu miktara, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına,Başvurunun geri kalan kısmı için adil tazmin taleplerinin reddine
karar vermiştir.
İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca, 28 Kasım 2023 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Dorothee von Arnim Pauliine Koskelo
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan
EK
Başvuruların Listesi
No.
Başvuru No.
Davanın Adı
Başvuru tarihi
Başvuranın
Doğum Tarihi
İkâmet Yeri
Temsilci
1.
57407/19
Burgaç/Türkiye
27.09.2019
Mustafa BURGAÇ
1975
Osmaniye
D. ERTUNÇ
2.
9853/20
Aksoy/Türkiye
30.01.2020
Murat AKSOY
1974
Konya
M. ÖNCÜ
3.
34551/20
Avcı/Türkiye
14.07.2020
Aytekin AVCI
1988
Osmaniye
D. ERTUNÇ
4.
48561/20
Sarıbey/Türkiye
17.09.2020
Ali SARIBEY
1984
Osmaniye
5.
51093/20
Ilıkan/Türkiye
5.11.2020
Akın Hamit ILIKAN
1976
Kocaeli
F.A. ARSLAN
6.
52113/20
Dibek/Türkiye
13.11.2020
Mehmet Emin DİBEK
1976
Adana
A. SIRKINTI
7.
52870/20
Sıdar/Türkiye
18.11.2020
Oğuz Cabbar SIDAR
1981
Adana
D. ERTUNÇ
8.
7646/21
Çetin/Türkiye
22.01.2021
Önder ÇETİN
1983
Nevşehir
E. AKARYILDIZ
9.
7781/21
Yıldırım/Türkiye
15.01.2021
Mustafa YILDIRIM
1968
Erzurum
M. YILMAZ
10.
8022/21
Özyurt/Türkiye
20.01.2021
Sadık ÖZYURT
1981
Istanbul
E. AKARYILDIZ
11.
8041/21
Akelma/Türkiye
25.01.2021
Enes AKELMA
1974
Diyarbakır
H. AKELMA
12.
8043/21
Çakır/Türkiye
21.01.2021
Burhanettin ÇAKIR
1986
Osmaniye
M. YELBEY
13.
8172/21
Çelik/Türkiye
15.01.2021
Celal ÇELİK
1978
Istanbul
A. KAHRAMAN
14.
8590/21
Acar/Türkiye
10.12.2020
İsmail ACAR
1965
İzmir
E. AKARYILDIZ
15.
8944/21
Gökçe/Türkiye
28.12.2020
İbrahim GÖKÇE
1981
Istanbul
E. AKARYILDIZ
16.
9567/21
Sancılı/Türkiye
11.01.2021
Ömer SANCILI
1986
Tokat
E. AKARYILDIZ
17.
11488/21
Hamza/Türkiye
12.02.2021
Muharrem HAMZA
1977
Bingöl
M. EKİNOĞLU
18.
39179/21
Kaygas/Türkiye
06.07.2021
Mustafa KAYGAS
1988
Antalya
EK: B LİSTESİ
Mahkemenin, masraf ve giderler için yukarıda belirtilen toplam miktarın ödenmesine karar verdiği başvuranların listesi
No.
Başvuru No.
Başvuran
1.
9853/20
Murat AKSOY
2.
51093/20
Akın Hamit ILIKAN
3.
52113/20
Mehmet Emin DİBEK
4.
7646/21
Önder ÇETİN
5.
8022/21
Sadık ÖZYURT
6.
8590/21
İsmail ACAR
7.
8944/21
İbrahim GÖKÇE
8.
9567/21
Ömer SANCILI
Full & Egal Universal Law Academy