© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Daha fazla bilgi için, bu belgenin sonunda bulunan yazarın telif hakkı ile ilgili kısmı okuyabilirsiniz.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court. For further information see the full copyright indication at the end of this document.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2015. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund). Elle ne lie pas la Cour. Pour plus de renseignements veuillez lire l’indication de copyright/droits d’auteur à la fin du présent document.
Mahkeme içtihadı hakkında bilgi notu Nº 186
Haziran 2015
Chitos /Yunanitan - 51637/12
Karar 4.6.2015 [Daire I]
Madde 4
Madde 4-2
Zorla çalıştırma
İdare tarafından, yürütmeyi durdurma kararına rağmen, orduda görev yapan bir doktorun hizmet süresinin bitmesinden evvel istifa edebilmesi için tazminat ödemek zorunda bırakılması : ihlal
Olaylar – Başvuran, askeri doktor eğitimi almıştır. Bunu gerçekleştirmek için, yürürlükteki yasa uyarınca, eğitim süresinin üç katına denk olacak bir süre yani on sekiz yıl boyunca silahlı kuvvetlere hizmet vermeyi taahhüt etmiştir. Daha sonra masrafları orduya ait olacak şekilde anestezi uzmanlığı eğitimi almıştır. Bu durumda, orduda çalışmak zorunda olduğu süreye beş yıl daha eklenmiştir. Görevinden istifa etmesi üzerine, ordu başvuranın kendisi için dokuz yıl ve dört ay daha çalısması gerektiğini veya devlete 107 000 AVR miktarında tazminat ödemek zorunda olduğunu bildirmiştir. Sayıştay genel kurulu yürütmeyi durdurma kararı almıştır. Başvuran, kararın iptal edilmesine ilişkin talebinin reddedilmesine itiraz etmiştir. Vergi idaresi başvurandan ilgili miktarın üzerine 2 500 AVR’luk masrafları da ekleyerek ödemesini talep etmiştir. Ekim 2010 tarihinde yürütmeyi durdurma kararı onaylanmıştır. Mayıs 2010 tarihinde başvurana, gecikme faizinin de yapması gereken ödemeye eklenerek 31 Mayıs tarihinden evvel 112 000 AVR’yu ödemek zorunda olduğu söylenmiştir. Kendisine verilen sürede bu miktarı ödemiştir.
Aralık 2011 tarihinde Sayıştay genel kurulu itirazı kısmi olarak kabul etmiş ve davayı farklı bir daireye göndermiştir. Aralık 2013 tarihinde, Sayıştay, başvuranın beş yıllık uzmanlık eğitim süresinin toplam hizmet süresine dahil edilmesi gerektiğini belirtmiş ve sonuç olarak tazminat miktarını yaklaşık 50 000 AVR olarak tespit etmiştir. Bu durumda, devlet başvurana yaklaşık 60 000 AVR’luk miktarı geri ödemiştir.
Hukuk – Madde 4 § 2
a) Olayın içeriği – Sözleşme’nin 4. maddesinin 3 b) paragrafı askeri hizmetlerin tümünün zorunlu olarak çalışma veya zorla çalıştırılma şeklinde kabul edilemeyeceğini belirtmektedir. İlgili uluslararası belgelere ve Sözleşme’nin 4. maddesinin 3 b) paragrafına dayanarak Mahkeme, meslekleri askerlik olanların icra ettikleri işlerin sözkonusu paragrafın kapsamına girmediğine karar vermiştir.
b) 4 § 2 maddesinin incelenmesi – Başvuran diplomasını aldıktan sonra, ilgili eğitimi almasının sağlanmasına karşı duyduğu minnettarlığın, kendisine ödenen maaşın ve eğitimi boyunca askeri kariyer yapan kişilere tanınan sosyal imkanlardan faydalanmış olmasının karşılığı olarak belirli bir süre orduya hizmet etme zorunluluğu içerisinde bulunduğunu inkar edemez. Ordu tarafından eğitilmiş memurların hizmet sürelerini hesaplanması ve bu hizmetin sona ermesine ilişkin koşullar devletlerin takdir yetkisine bağlıdır. Devletin eğitim için yaptığı yatırımı kâr haline dönüştürme ve ihtiyaçlarına uygun olacak şekilde belirli bir süre yeterli kadroyu koruma konusunda duyduğu endişe, verilen hizmetin sona erdilmesi teşebbüslerini bir süreliğine yasaklamayı ve eğitim için yapılan masrafları karşılamak için belirli bir tazminat ödenmesini öngörmeyi haklı göstermektedir.
Zorunlu hizmet süresi dolmadan ordudan ayrılmak isteyen askeri doktorların devlete onların eğitimi için harcanmış olan paranın bir kısmını geri ödemeleri zorunluluğu, eğitim sırasında sivil tıp öğrencilerine göre iş güvenliği ve maaş alma şeklinde faydalandıkları imkanlar göz önünde bulundurulduğunda tam anlamıyla meşru sayılmaktadır. Aynı şekilde, geriye kalan çalışmak zorunda oldukları yılların satın alınması orantılılık ilkesine ters düşmemektedir.
Ancak, istifası sırasında başvuran, devlete çalışmak zorunda olduğu yıllara karşılık olarak yaklaşık 107 000 AVR tutarında bir tazminat ödemek zorunda olduğunu öğrenmiştir. Buna rağmen, Sayıştay ödenmesi gereken bu tazminatın miktarını 50 000 AVR’ya indirmiştir. Bu miktar, ilk belirlenenin üçte ikisi olduğu için aşırı olarak değerlendirilemez. Üstelik Sayıştay ordunun aldığı kararın yürütmesini durdurmuştur.
Ancak, Mayıs 2010 tarihinde Maliye bakanlığı vergi dairesi başvuranı sözkonusu miktarı üzerine % 13 oranında faiz ekleyerek ödemeye zorlamıştır. Bu paranın tamamının ödenmemesi halinde Sayıştayın konu ile ilgili bir karar vermesine kadar geçecek süre boyunca bu miktarın daha da artacağını belirtmiştir.
Ayrıca, Mayıs 2007 tarihli karar yasanın öngördüğünün aksine borcun taksitler halinde ödenmesini öngörmüyordu.
Bu koşullarda başvuran istenildiği şekilde hareket etmeye zorlanmıştır. Yetkililer, kendilerine karşı zorlayıcı etkisi olan iki yargı kararını dikkate almamışlar ve Mayıs 2007 tarihli kararlarının, başvuranın muhtemel bir itirazına rağmen askıya alınmayacak şekilde uygulanması konusunda ısrar etmişlerdir. Vergi yetkililerinin başvuranı 110 000 AVR’ya faizlerin eklenmesi ile ortaya çıkan 112 00 AVR’yu derhal ödemeye zorlamaları onun için orantısız bir yük oluşturmuştur.
Sonuç : ihlal (oybirliği).
Madde 41 : manevi tazminat olarak 5 000 AVR ; maddi tazminat talebi reddedilmiştir.
* Aksi takdirde, bakınız, W., X., Y. ve Z. / Birleşik Krallık, 3435/67 ve diğerleri, 19 Temmuz 1968 tarihli Komisyon kararı.
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Yazı İşleri tarafından hazırlanmış bu özet Mahkeme’yi bağlamamaktadır.
İçtihat Bilgi Notları için buraya tıklayınız
© Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, 2015.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin resmi dilleri Fransızca ve İngilizce’dir. Bu çeviri, Avrupa Konseyi’nin insan haklarına destek Fonu’nun desteğiyle hazırlanmıştır (/humanrightstrustfund). Mahkeme’yi bağlamamaktadır ve Mahkeme, kalitesi konusunda herhangi bir sorumluluk kabul etmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarının veritabanı olan HUDOC üzerinden () veya HUDOC’un bildirdiği başka veritabanları üzerinden yüklenebilir. Davanın isminin tamamen yazılması, yukarıdaki telif hakkıyla ilgili ifadeler kullanılması ve insan haklarına destek Fonu’na referans yapılması şartıyla ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir. Bu çevirinin tamamını veya bir kısmını ticari amaçlarla kullanmak isteyen herkesin, bu durumu belirtilen adrese bildirmesi rica olunur: publishing@.
© Council of Europe/European Court of Human Rights, 2015.
The official languages of the European Court of Human Rights are English and French. This translation was commissioned with the support of the Human Rights Trust Fund of the Council of Europe (/humanrightstrustfund). It does not bind the Court, nor does the Court take any responsibility for the quality thereof. It may be downloaded from the HUDOC case-law database of the European Court of Human Rights () or from any other database with which the Court has shared it. It may be reproduced for non-commercial purposes on condition that the full title of the case is cited, together with the above copyright indication and reference to the Human Rights Trust Fund. If it is intended to use any part of this translation for commercial purposes, please contact publishing@.
© Conseil de l’Europe/Cour européenne des droits de l’homme, 2015.
Les langues officielles de la Cour européenne des droits de l’homme sont le français et l’anglais. La présente traduction a été effectuée avec le soutien du Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme du Conseil de l’Europe (/humanrightstrustfund) Elle ne lie pas la Cour, et celle-ci décline toute responsabilité quant à sa qualité. Elle peut être téléchargée à partir de HUDOC, la base de jurisprudence de la Cour européenne des droits de l’homme (), ou toute autre base de données à laquelle HUDOC l’a communiquée. Elle peut être reproduite à des fins non commerciales, sous réserve que le titre de l’affaire soit cité en entier et s’accompagne de l’indication de copyright ci-dessus ainsi que de la référence au Fonds fiduciaire pour les droits de l’homme. Toute personne souhaitant se servir de tout ou partie de la présente traduction à des fins commerciales est invitée à le signaler à l’adresse suivante : publishing@.
Full & Egal Universal Law Academy