© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Costa og Pavan gegn Ítalíu
Dómur frá 28. ágúst 2012
Mál nr. 54270/10
8. gr. Friðhelgi einkalífs og fjölskyldu
Bann við vali á fósturvísum. Heilsufarsástæður. Meðalhóf.
1. Málsatvik
Kærendur, Rosetta Costa og Walter Pavan, eru ítalskir ríkisborgarar, fædd 1977 og 1975 og búsett í Róm. Árið 2006 eignuðust þau dóttur með slímseigjusjúkdóm og komust þá að því að þau voru heilbrigðir arfberar sjúkdómsins. Þegar Rosetta varð aftur þunguð árið 2010 létu þau taka sýni úr fóstrinu og reyndist það með sjúkdóminn. Fékk Rosetta fóstureyðingu af læknisfræðilegum ástæðum.
Hjónin vilja nú eignast barn með glasafrjóvgun og erfðafræðilegri skimun fósturvísisins áður en honum er komið fyrir í móðurinni (vali fósturvísa), en slíkt er bannað samkvæmt ítölskum lögum. Glasafrjóvgun er þó leyfð séu hjón ófrjó eða gangi karlmaðurinn með sjúkdóm sem getur smitast við kynmök, t.d. alnæmi eða lifrarbólgu B eða C.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu brotið gegn réttindum þeirra samkvæmt 8. gr. sáttmálans um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu, enda væri eina leið þeirra til að eignast barn án slímseigjusjúkdóms að hefja meðgöngu á náttúrulegan hátt og binda enda á hana svaraði fóstrið jákvætt prófi fyrir sjúkdómnum. Á grundvelli 14. gr. sáttmálans töldu þau sér mismunað miðað við hjón sem annaðhvort væru ófrjó eða karlmaðurinn gengi með sjúkdóm sem gæti smitast við kynmök.
Niðurstaða
Um 8. gr.: Dómstóllinn taldi að ósk kærenda um læknisaðstoð við getnað og fósturvísaval í því skyni að eignast barn sem þjáðist ekki af slímseigjusjúkdómi félli undir gildissvið 8. gr. sáttmálans um friðhelgi einkalífs og fjölskyldu.
Röksemdir ítalska ríkisins fyrir banninu við vali fósturvísa var að þörf væri á að vernda heilsu móður og barns, reisn og samviskufrelsi læknastéttarinnar og sporna við hættu á misnotkun til kynbóta manna.
Dómstóllinn benti á að reyndist fóstur vera með sjúkdóminn væri torséð hvernig fóstureyðing gæti samrýmst röksemdum ríkisins þegar litið væri m.a. til afleiðinga aðgerðarinnar bæði fyrir fóstrið og foreldrana, einkum móðurina. Dómstóllinn benti á að í flestum aðildarríkjum Evrópuráðsins væri fósturvísaval heimilað og aðeins bannað á Ítalíu, í Austurríki og Sviss. Benti hann á að ósamræmið í ítölskum lögum, þ.e. að bannað væri að velja heilbrigða fósturvísa en leyft væri að eyða fóstrum sem hefðu sjúkdóminn. Afleiðing þess væri að kærendum væri sú ein leið fær að hefja meðgöngu á náttúrulegan hátt og binda enda á hana, leiddi prófun í ljós sjúkdóminn hjá fóstrinu. Þeim kosti fylgdi angist og þjáningar. Komst dómstóllinn því að þeirri niðurstöðu að réttur kærenda til friðhelgi einkalífs og fjölskyldu hefði verið skertur án þess að meðalhófs væri gætt, en það bryti gegn 8. gr. sáttmálans.
Um 14. gr.: Dómstóllinn benti á að mismunun í skilningi 14. gr. sáttmálans fæli í sér mismunandi meðferð á fólki í sambærilegum aðstæðum án hlutlægrar og málefnalegrar réttlætingar. Í þessu sambandi benti dómstóllinn á að ekki færi á annan veg um aðgang að vali fósturvísa fyrir hjón þar sem karlmaðurinn gengi með sjúkdóm, sem gæti smitast við kynmök, en fyrir kærendur, enda tæki bannið til allra flokka fólks. Var þessum hluta kærunnar því vísað frá sem augljóslega illa grunduðum.
Kærendum voru dæmdar 15.000 evrur í miskabætur og 2.500 evrur í málskostnað og útlagðan kostnað.
Full & Egal Universal Law Academy