© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Kýpur gegn Tyrklandi
Dómur frá 12. maí 2014
Mál nr. 25781/94
41. gr. Sanngjarnar bætur
Tjón vegna hernaðaraðgerða. Fyrning. Bætur til hagsbóta fyrir borgara.
1. Málsatvik
Í dómi sínum þann 10. maí 2001 í fyrra máli Kýpur gegn Tyrklandi komst dómstóllinn að þeiri niðurstöðu að tyrkneska ríkið hefði brotið gegn fjölmörgum ákvæðum sáttmálans með hernaðaraðgerðum sínum á norðurhluta eyjarinnar Kýpur í júlí og ágúst 1974 og með aðgerðum stjórnvalda tyrkneska hluta eyjarinnar í framhaldi þess. Í dóminum frá 2001 tók dómstóllinn fram að ekki væri tímabært að taka afstöðu til bótakröfunnar í málinu og var því ákvörðun um bætur frestað á þeim tímapunkti.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kýpverska ríkið krafðist skaðabóta frá tyrkneska ríkinu, fyrir hönd íbúa sinna, vegna þeirra brota sem framin höfðu verið gegn borgurum þess og staðfest voru með dómi Mannréttindadómstólsins 10. maí 2001.
Niðurstaða
Dómstóllinn tók fyrst til skoðunar hvort kröfur kýpverska ríkisins hefðu fallið niður sökum tómlætis eða fyrningar. Við það tækifæri tók dómstóllinn fram að Mannréttindasáttmálinn, þrátt fyrir sérstakt eðli hans, væri alþjóðasamningur og yrði því að túlkast í samræmi við þau viðmið og venjur sem giltu um slíka samninga. Í þjóðarrétti væri viðurkennd sú skylda samningsaðila að leita án tafar leiða til þess að leiða til lykta allan réttarágreining milli aðila og forðast að slíkur ágreiningur verði gagnaðilanum til tjóns.
Upphaf þessa máls má rekja aftur til ársins 1994 en þá var kærendum, samkvæmt reglum sem giltu um framlagningu kæra hjá Mannréttindadómstólnum, ekki gert skylt að gera grein fyrir bótakröfum sínum strax við upphaf máls. Í bréfi sem sent var til kæruaðila 29. nóvember 1999 var sérstaklega mælt fyrir um að ekki ætti að leggja fram bótakröfur á þessu stigi málsins. Í dómi Mannréttindadómstólsins 10. maí 2001 var ákvörðun um bótagreiðslur á grundvelli 41. gr. sáttmálans frestað og aðilum málsins ekki sett tímamörk til að setja fram bótakröfur sínar.
Þá seinkun sem varð á framgangi málsins má m.a. rekja til þess að málið hlaut áframhaldandi umfjöllun á vettvangi ráðherranefndar Evrópuráðsins til þess að tryggja að deiluaðilar efndu skuldbindingar sínar samkvæmt dóminum frá 10. maí 2001. Dómstóllinn taldi óumdeilt að með fyrri dóminum hafi verið gert ráð fyrir því að úrskurðað yrði um greiðslu bóta vegna málsins á seinni stigum og að aðilar hafi ekki geta vænst þess að málið yrði látið niður falla. Þá hafi kýpverska ríkið aldrei fallið frá því að gera slíkar kröfur en hafi þvert á móti ítrekað þann rétt sinn í bréfi 31. ágúst 2007. Þá tók dómstóllinn fram að málsmeðferð ráðherranefndar Evrópuráðsins útilokaði ekki að dómstóllinn tæki málið til sérstakrar umfjöllunar, enda væri dómstóllinn í eðli sínu óbundinn af þeirri málsmeðferð. Því taldi dómstóllinn að kæran væri tæk til meðferðar.
Dómstóllinn tók fram að 41. gr. sáttmálans ætti, eðli sínu samkvæmt, ekki við í milliríkjadeilum en ætti að tryggja greiðslu bóta til einstaklinga. Dómstóllinn taldi þó að í tilvikum þar sem brot eins ríkis gegn ákvæðum sáttmálans kæmi niður á borgurum annars ríkis gæti það ríki sótt bætur fyrir hönd þeirra borgara sem urðu fyrir skaða. Þó yrði að taka hvert slíkt mál til sérstakrar skoðunar og taka tillit til allra málsatvika og sérstaklega hvort hægt væri að afmarka skýrlega þann hóp íbúa ríkisins sem orðið hefði fyrir skaða vegna brota á sáttmálanum. Þó yrði alltaf að hafa í huga að eðli Mannréttindasáttmálans væri að vernda réttindi einstaklinga og því yrði að tryggja að bætur sem greiddar væru til ríkis rynnu á endanum til þeirra einstaklinga sem urðu fyrir skaða. Í þessu máli hafði kýpverska ríkið tilgreint sérstaklega þann hóp einstaklinga sem orðið hafði fyrir tjóni vegna brota tyrkneska ríkisins á ákvæðum sáttmálans. Þá væri bótakrafan ekki gerð til hagsbóta fyrir ríkið sjálft, heldur ættu allar bætur að renna til þeirra borgara sem urðu fyrir tjóni.
Dómstóllinn taldi því að tyrkneska ríkið skyldi greiða kýpverska ríkinu 90.000.000 evrur í bætur vegna brota gegn ákvæðum sáttmálans samkvæmt dóminum frá 10. maí 2001. Kýpverska ríkið skyldi úthluta bótum til þeirra borgara sem orðið höfðu fyrir tjóni vegna umræddra brota.
Full & Egal Universal Law Academy