© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Del Rio Prada gegn Spáni - Yfirdeild
Dómur frá 21. október 2013
Mál nr. 42750/09
5. gr. Réttur til frelsis og mannhelgi
7. gr. Engin refsing án laga
Refsiviðurlög. Áhrif lagabreytinga á viðurlög. Skýrleiki refsiheimilda. Lagaheimild fyrir frelsissviptingu.
1. Málsatvik
Kærandi, Inés del Río Prada, er spænskur ríksisborgari fædd árið 1958. Hún afplánar fangelsisrefsingu í héraðinu Galica á Spáni, en á tímabilinu 1988 til 2000 hlaut hún átta dóma vegna hryðjuverkaárása á árunum 1982 til 1987. Samtals var hún dæmd til að sæta fangelsi í meira en 3000 ár.
Samkvæmt spænskum hegningarlögum, sem voru í gildi þegar dómar féllu, var gert ráð fyrir því að einstaklingur gæti ekki sætt fangelsi í lengri tíma en 30 ár. Óumdeilt var að þessi regla ætti við í tilviki kæranda. Árið 2000 ákvað spænskur dómstóll að fella saman dóma um fangelsisvist kæranda og var fangelsisvistin ákvörðuð 30 ár. Með hliðsjón af störfum kæranda innan fangelsisins var síðar ákveðið að draga níu ár frá refsitíma hennar og var lagt til að henni yrði sleppt úr haldi 2. júlí 2008.
Árið 1994 hafði Hæstiréttur Spánar komist að þeirri niðurstöðu að 30 ár væru eiginleg hámarksrefsing og bæri að draga hvers konar styttingar á refsitíma frá þeirri tímalengd. Árið 2006 sneri dómstóllinn hins vegar þeirri framkvæmd við og skýrði regluna með þeim hætti að draga bæri hvers konar styttingar á refsitíma frá hverjum og einum dómi sem varðaði sakborning. Að teknu tilliti til þessrar breytingar á dómaframkvæmd var tillögu um lausn kæranda breytt og ákveðið að henni skyldi sleppt úr haldi 27. júní 2017. Áfrýjanir kæranda vegna þessarar ákvörðunar báru ekki árangur.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi byggði á því að ákvörðun Hæstaréttar Spánar um að víkja frá fyrri dómaframkvæmd hefði verið beitt með afturvirkum hætti og að fangelsisvist hennar hefði verið lengd um níu ár. Byggt var á því að með þessu hefði verið brotið gegn 7. gr. sáttmálans, auk þess sem henni hefði verið haldið í gæslu í andstöðu við 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Um 7. gr.: Dómstóllinn tók til skoðunar óskýrleika spænskra laga að því er varðar muninn á dæmdri refsingu og refsingu sem ber að afplána. Tekið var fram að þrátt fyrir ákveðinn óskýrleika hefði það í tilvikum sem þessu verið staðföst framkvæmd fangelsisyfirvalda og dómstóla, fram til fyrrgreinds dóms Hæstaréttar Spánar í febrúar 2006, að draga styttingar á refsitíma frá 30 ára hámarksrefsingu einstaklinga frekar en frá refsitíma samkvæmt einstökum dómum. Með hliðsjón af skýrri dómaframkvæmd var talið að kærandi hefði haft réttmætar væntingar til þess að afplánunartími hennar væri ákveðinn á þessum grundvelli, þ.e. þannig að hvers konar styttingar á refsitíma yrðu dregnar frá 30 ára hámarksrefsingu.
Tekið var fram að óumdeilt væri að draga bæri níu ár frá refsivist kæranda og að ágreiningur væri um með hvaða hætti ætti að haga frádrættinum. Vísað var til þess að beiting þeirrar aðferðar sem leiddi af dómi Hæstaréttar Spánar frá febrúar 2006 gerði í reynd að engu þá styttingu á refsitíma sem kærandi hafði öðlast með vinnu innan fangelsis, enda þyrfti hún þá að sæta fangelsisvist í 30 ár. Vegna þessa hefði ákvörðun um nýjan lausnartíma kæranda haft bein áhrif á þann tíma sem hún skyldi sæta fangelsi og lengt hann frá fyrri ákvörðun. Sérstaklega var tekið fram að þegar dómar féllu í málum kæranda og þegar hámarksrefsitími var ákveðinn hefðu ekki verið nokkur teikn á lofti um þá breytingu á framkvæmd sem fólst í fyrrgreindum dómi Hæstaréttar Spánar. Samkvæmt þessu komst dómstóllinn að þeirri niðurstöðu að brotið hefði verið gegn 7. gr. sáttmálans.
Um 5. gr.: Dómstóllinn tók fram að enginn vafi léki á því að frelsissvipting kæranda hefði verið lögmæt fram til 2. júlí 2008, þ.e. fram til þess dags sem upphaflega hafði verið ákveðið að veita henni lausn. Með hliðsjón af röksemdum fyrir framangreindri niðurstöðu dómstólsins um brot gegn 7. gr. sáttmálans var talið að kærandi hefði ekki getað séð fyrir að hinni nýju aðferð, sem leiddi af dómi Hæstaréttar Spánar, yrði beitt við ákvörðun um styttingu á refsivist hennar. Talið var að kærandi hefði í reynd sætt lengri refsivist en heimilt hefði verið að teknu tilliti til þeirra styttinga sem ákveðnar höfðu verið í samræmi við lög. Var því talið að fangelsisvist kæranda frá og með 3. júlí 2008 hafi verið ólögmæt og falið í sér brot gegn 1. mgr. 5. gr. sáttmálans.
Spænska ríkinu var gert að greiða kæranda 30.000 evrur í miskabætur og 1.500 evrur í málskostnað. Átta dómarar skiluðu séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy