© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Dvoracek gegn Tékklandi
Dómur frá 6. nóvember 2014
Mál nr. 12927/13
3. gr. Bann við pyndingum
Vistun á geðsjúkrahúsi. Frelsisskerðing. Lyfjameðferð.
1. Málsatvik
Kærandi er tékkneskur ríkisborgari, fæddur árið 1971. Árið 1999 var hann greindur með Wilsons-veiki, erfðasjúkdóm sem hefur í för með sér uppsöfnun kopars í vefjum líkamans og leiðir m.a. til lifrarbólgu, taugaskaða og andlegra einkenna. Þegar kærandi greindist með sjúkdóminn hafði hann þegar einkenni hans svo sem talörðugleika og skerta hreyfigetu. Hann er haldinn barnagirnd (hebephilia) og hefur hlotið allmarga dóma vegna kynferðisbrota gegn börnum. Árið 2002 var hann dæmdur til skilorðsbundinnar fangelsisvistar vegna kynferðisbrota og gert að sækja sér meðferð vegna barnagirndar. Hann var í kjölfar þess lagður nokkrum sinnum inn á geðdeild vegna þessa. Þann 30. ágúst 2008 dæmdi dómstóll hann til meðferðar á geðsjúkrahúsi, þar sem fyrri meðferðin skilaði ekki árangri. Hann var því vistaður á geðsjúkrahúsi frá 13. nóvember 2007 til 4. september 2008. Samkvæmt sjúkraskrám samþykkti kærandi að undirgangast lyfjameðferð á sjúkrahúsinu, en honum voru gefin lyf til að lækka testósterónmagn í líkamanum. Hann skipti fljótlega um skoðun og krafðist þess að fyrra fyrirkomulag yrði tekið upp á ný og meðferðin sem hann sótti sér utan sjúkrahússins hentaði betur. Hann hélt því fram að andlegt ástand hans hefði versnað á sjúkrahúsinu, hann hafi óttast afleiðingar lyfjameðferðarinnar og talið að hún hefði neikvæð áhrif á sjálfsálit hans, auk þess að hafa verið niðurlægjandi og valdið honum vandræðum í kynferðislegum samskipum við kærustu sína. Hann taldi því að sálfræðimeðferð hentaði betur. Eftir nokkur viðtöl og rannsóknir samþykktu dómstólar beiðni hans. Árið 2008 lagði kærandi fram kvörtun vegna aðbúnaðar hans á sjúkrahúsinu og taldi að sálfræðimeðferðarúrræði innan sjúkrahússins væru ófullnægjandi. Hann tók fram að hann hafi á endanum samþykkt að undirgangast lyfjameðferð vegna barnagirndar, en í raun ekki haft aðra kosti, og hafi óttast að honum yrði ekki sleppt út af sjúkrahúsinu, nema hann undirgengist slíka meðferð. Hann taldi einnig að hann hefði sætt andlegum þrýstingi af hálfu lækna um að hann samþykkti að fara í vönunaraðgerð. Hann fór með mál sitt fyrir dómstóla, en án árangurs.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að vistun og meðferð hans á geðsjúkrahúsinu, og skortur á viðeigandi úrræðum vegna veikinda hans, hafi falið í sér ómannlega og vanvirðandi meðferð og brotið gegn 3. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi að sú frelsisskerðing sem kærandi þurfti að sæta á geðsjúkrahúsinu hefði verið ætluð honum til verndar og því ekki talin refsing í skilningi 3. gr. sáttmálans. Dómstóllinn tók þá til skoðunar hvort aðstæður á geðsjúkrahúsinu hafi verið með þeim hætti að það teldist ómannleg eða vanvirðandi meðferð. Dómstóllinn taldi að flestar kvartanir kæranda hafi snúið að ráðstöfunum sem vissulega hafi valdið honum óþægindum en þó hafi þær ráðstafanir verið réttlættar á grundvelli andlegs ástands hans og hegðunar. Því taldi dómstóllinn að aðstæðurnar hafi ekki falið í sér brot gegn 3. gr. sáttmálans.
Því næst tók dómstóllinn til skoðunar hvort kæranda hafi verið neitað um nauðsynlega læknisþjónustu innan sjúkrahússins og hvort hann hafi verið að óþörfu neyddur til lyfjameðferðar. Þar kom helst til skoðunar hvort kærandi hafi sjálfviljugur undirgengist lyfjameðferð, eða verið neyddur til hennar. Dómstóllinn benti á, líkt og Nefnd Evrópuráðsins um varnir gegn pyndingum hafði áður gert, að lagaákvæði í tékkneskum lögum um málefnið væru mjög óskýr og mætti túlka á þann hátt að ekki væri gerð krafa um samþykki í tilvikum þar sem dómstólar hefðu dæmt menn til að sæta slíkri meðferð. Þó væri ekkert sem benti til þess að þrýst hafi verið á kæranda að þiggja lyfjameðferðina, þvert á móti hafi læknar lagt sig fram um að laga meðferðina að aðstæðum hans. Dómstóllinn viðurkenndi að kærandi hafi átt erfitt val, þar sem lyfjameðferðin var líkleg til þess að flýta fyrir því að hann yrði útskrifaður af sjúkrahúsinu. Þó hafi lyfjameðferðin verið nauðsynlegur hluti meðferðar hans og ekki yrði séð að hann hafi verið neyddur til hennar. Þá dró dómstóllinn ekki í efa framburð starfsmanna sjúkrahússins um að kærandi hafi verið upplýstur um mögulegar aukaverkanir lyfjameðferðarinnar, en taldi þó að skýrara hafi verið að fá skriflegt samþykki hans fyrir meðferðinni, þar sem honum væir gerð skýrlega grein fyrir öllum mögulegum aukaverkunum vegna hennar. Slíkt fyrirkomulag yrði öllum til hagsbóta. Það eitt og sér teldist þó ekki brot gegn 3. gr. sáttmálans. Þá taldi dómstóllinn að yfirvöld hafi staðið rétt að rannsókn vegna umkvartana kæranda um aðbúnað á sjúkrahúsinu og að hann hafi haft tækifæri til að kynna sér gögn og komið sínum sjónarmiðum að í málinu. Því taldi dómstóllinn samkvæmt því sem áður hafði komið fram að ekki hafi verið brotið gegn 3. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy