© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
El Kaada gegn Þýskalandi
Dómur frá 12. nóvember 2015
Mál nr. 2130/10
6. gr. Réttur til réttlátrar málmeðferðar fyrir dómi
Réttur til að teljast saklaus uns sekt er sönnuð. Rof á skilorði.
1. Málsatvik
Kærandi var sakfelldur árið 2008 fyrir ýmis brot og hlaut í kjölfarið tveggja ára skilorðsbundinn fangelsisdóm. Hann var síðar handtekinn fyrir innbrot meðan á skilorðstímanum stóð. Við yfirheyrslur játaði hann brotið án þess að hafa lögmann viðstaddan en dró játninguna til baka nokkrum dögum síðar.
Dómstóll komst að þeirri niðurstöðu að skilorðið hefði verið rofið þar sem hann hefði gerst sekur um nýtt brot á skilorðstímanum með vísan til játningar hans við yfirheyrslur. Kærandi áfrýjaði málinu og hélt því fram að hann hefði dregið játninguna til baka en málinu var vísað frá.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi að ákvörðun um rof hans á skilorði hefði brotið gegn rétti hans til að teljast saklaus uns annað sannaðist, samkvæmt 2. mgr. 6. gr. sáttmálans.
Niðurstaða
Í rökstuðningi þýska dómstólsins um að afturkalla skilorðsbindingu fangelsisdóms kæranda, kom fram að kærandi hefði framið annað brot á skilorðstímanum sem fengi stoð í játningu hans og þar með væri hafið yfir allan vafa að hann hefði framið nýtt brot á skilorðstímanum, sem réttlætti afturköllunina. Mannréttindadómstóllinn taldi að þessi röksemdafærsla fæli í sér skýra afstöðu til sektar kæranda, sem hafði ekki verið sönnuð fyrir dómi eins og lög gerðu ráð fyrir.
Samkvæmt þessu var það einróma niðurstaða dómstólsins að brotið hefði verið gegn rétti kæranda til að teljast saklaus uns annað sannaðist, sem tryggður er í 2. mgr. 6. gr. sáttmálans.
Þýska ríkinu var gert að greiða kæranda 7.500 evrur í miskabætur.
Schatschaschwili gegn Þýskalandi - Yfirdeild
Dómur frá 15. desember 2015
Mál nr. 9154/10
6. gr. Réttur til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi.
Sakamál. Notkun vitnisburðar í lögregluskýrslu. Réttur til að spyrja vitni. Vægi sönnunargagna.
Málsatvik
Kærandi var sakfelldur fyrir alvarlegt rán og fjárdrátt og dæmdur í fangelsi í níu og hálft ár. Hvað varðaði annað brotið hafði þýskur dómstóll byggt niðurstöðu sína á vitnisburði tveggja brotaþola úr lögregluskýrslu. Lögregluskýrslurnar voru lesnar upp í dómsalnum þar sem brotaþolarnir höfðu snúið aftur til Lettlands og neituðu að bera vitni þar sem þeir töldu sig hafa orðið fyrir miklu áfalli vegna afbrotsins.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi taldi brotið gegn rétti sínum samkvæmt 6. gr. og 1. gr. sáttmálans. 17. apríl 2014 komst deild dómstólsins að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið um brot að ræða. Kærandi skaut þeirri niðurstöðu til yfirdeildar dómstólsins.
Niðurstaða
Til þess að meta hvort notkun vitnisburðar úr lögregluskýrslu hefði leitt til þess að kærandi hlaut ekki réttláta málsmeðferð fyrir dómi í málin sínu, leit dómstóllinn til niðurstöðu sinnar í máli Al-Khawaja og Tahery gegn Bretlandi (mál nr. 26766/05 og 22228/06) og þeirra viðmiða sem þar komu fram.
Þótt vitnin hefðu ekki lögmæta ástæðu fyrir fjarveru sinni gæti ekki eitt og sér leitt óréttlátrar málsmeðferðar. Samt sem áður gæti það haft áhrif á mat um það hvort brotið hefði verið gegn 6. gr.
Líta þyrfti til hvaða vægi önnur sönnunargögn hefðu haft í málinu. Mat á því hversu mikið vægi önnur sönnunargögn hefðu fengið í málinu væri alltaf bundið við það hversu mikið vægi vitnisburður fjarverandi vitnis myndi hafa.
Dómstóllinn benti á að landsdómstóllinn hefði talið að vitnið hefði ekki rökstutt nægilega hvers vegna það neitaði að bera vitni. Einnig hafði þýski dómstóllinn haft samband við lettneska dómstóla og beðið þá um að fá staðfestingu á heilsufari vitnanna eða skylda þá til að bera vitni fyrir lettneskum dómstólum. Þar sem þessar tilraunir reyndust árangurslausar ákvað þýski dómstóllinn að leyfa að lögregluskýrslurnar yrðu lagðar fram sem sönnunargögn. Því hafi verið litið svo á að vitnin hefðu lögmæt forföll. Landsdómstóllinn hafði því lögmæta ástæðu, vegna fjarveru vitnana, að leyfa að lögregluskýrslurnar yrðu lagðar fram við rannsókn málsins.
Landsdómstóllinn tók ekki skýrt fram hvort að lögregluskýrslurnar hefðu haft úrslitaáhrif á niðurstöðu málsins eða hversu mikilvæg þau hefðu verið við sakfellinguna. Dómstóllinn mat fyrirliggjandi gögn í málinu og taldi að umrædd vitni hefðu verið einu sjónarvottarnir. Önnur sönnunargögn voru frá aðilum sem höfðu ekki verið vitni að glæpnum, voru tæknilegs eðlis eða voru ekki nægilega afgerandi. Dómstóllinn taldi því að umræddar lögregluskýrslur hefðu haft úrslitaáhrif á niðurstöðu málsins og þar með sakfellingu kæranda.
Dómstóllinn mat því næst hvort öðrum gögnum málsins hefði verið gefið nægilegt vægi til að stuðla að réttlátri vörn fyrir kæranda. Landsdómstóllinn tók fram að hann gerði sér grein fyrir því að vægi sönnunargagna væri minna vegna fjarveru vitnanna. Þá leit einnig til annarra þátta við mat á áreiðanleika vitnisburðanna í lögregluskýrslunum. Var því talið landsdómstóllinn hefði kannað áreiðanleika vitnanna með fullnægjandi hætti.
Dómstóllinn taldi einnig að við réttarhöldin hefðu verið til staðar önnur sönnunargögn sem studdu vitnisburðinn í lögregluskýrslunum. Einnig hafði kærandi fengið tækifæri til að tjá sig um málavexti í réttarhöldunum og spyrja vitni, sem mættu til réttarhalda, spurninga. Hins vegar hafði kærandi ekki fengið tækifæri til að spyrja umrædd fjarverandi vitni spurninga.
Dómstóllinn leit einnig til þess að við réttarhöldin var sá möguleiki fyrir hendi að skipa hinum fjarverandi vitnum réttargæslumann. Sú leið var ekki farin. Dómstóllinn var sammála kæranda að sú leið hefði verið farin að taka skýrslur af vitnunum áður en meðferð málsins hófst fyrir dómstólnum vegna þess rannsóknaraðilar höfðu grun um það að ekki myndi nást aftur í þau. Þó að það væri heimild í lögum að notast við skýrslur sem gefnar væru áður en meðferð máls fyrir dómi hæfist yrði það samt til þess að hvorki hinn ákærði né verjendur hans fengu tækifæri til þess að spyrja vitnin spurninga.
Í ljósi þess að umrædd vitni hefðu verið einu sjónarvottarnir að glæpnum sem kærandi var sakfelldur fyrir, var það niðurstaða dómstólsins að ekki hefði verið gripið til nægilegra mótvægisaðgerða til að tryggja réttláta málsmeðferð fyrir kæranda. Þar sem fjarvera vitnanna hefði orðið til þess að kærandi fékk ekki tækifæri til að beina spurningum að þeim við meðferð málsins yrði að líta svo á að hún hefði í heild sinni verið óréttlát.
Niðurstaða meirihluta yfirdeildarinnar (níu dómara af átta) var því að brotið hefði verið gegn réttindum kæranda samkvæmt 6. gr. sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy