© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Eon gegn Frakklandi
Dómur frá 14. mars 2013
Mál nr. 26118/10
10. gr. Tjáningarfrelsi
Mótmæli. Ummæli um þjóðhöfðingja. Refsing.
1. Málsatvik
Kærandi, Hervé Eon, er franskur ríkisborgari, fæddur 1952 og búsettur í Laval í Frakklandi. Við heimsókn forseta Frakklands, Nicolas Sarkozy, þangað þann 28. ágúst 2008 veifaði kærandi litlu skilti sem á stóð „Casse-toi pov’con!“ („hypjaðu þig, hálfviti“). Með þessu var skírskotað til margumræddra orða sem forseti hafði sjálfur viðhaft fyrr á árinu við bónda einn sem neitaði að taka í hönd hans á alþjóðlegri landbúnaðarsýningu. Hafði spunnist mikil opinber umræða og fréttaflutningur af ummælunum og þau víðar verið notuð sem slagorð við mótmæli.
Þann 6. nóvember var kærandi sakfelldur fyrir að hafa með svívirðingum við forseta Frakklands gerst brotlegur við lög og var hann dæmdur til 30 evra skilorðsbundinnar sektar, enda ætlun hans talin bersýnilega hafa verið sú að vega að heiðri þjóðhöfðingjans. Staðfesti áfrýjunardómstóll dóminn og rakti m.a. að kærandi, sem væri sósíalískur aðgerðasinni og fyrrverandi sýslufulltrúi, hefði skýrt svo frá fyrir dómi að þegar atvikið varð hefði hann verið bitur vegna málalykta langrar baráttu sinnar til stuðnings tyrkneskri fjölskyldu sem dvaldi ólöglega í Frakklandi. Áfrýjun kæranda til Hæstaréttar Frakklands var vísað frá.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærandi hélt því fram að með sakfellingunni fyrir að vega að heiðri Frakklandsforseta hefði verið brotið gegn tjáningarfrelsi hans samkvæmt 10. gr. Mannréttindasáttmálans.
Niðurstaða
Um 10. gr.: Dómstóllinn leit svo á að sakfelling kæranda hefði falið í sér „afskipti stjórnvalda” af rétti hans til tjáningarfrelsis. Hún hefði hvílt á lagaheimild og stefnt að því lögmæta markmiði að vernda mannorð annarra. Þótt dómstóllinn féllist á að ummælin, tekin bókstaflega, hefðu vegið að heiðri Frakklandsforseta, þá bæri að skoða þau í heildarsamhengi málsins.
Dómstóllinn beindi sjónum fyrst og fremst að því jafnvægi sem gæta yrði milli takmörkunar tjáningarfrelsis kæranda og frjálsrar umræðu um málefni sem vörðuðu almenning. Dómstóllinn taldi tilvísun kæranda til þessara ummæla forsetans hvorki hafa beinst gegn einkalífi forseta og æru né heldur verið tilefnislaus árás á persónu hans. Að því virtu að áfrýjunardómstóllinn hefði litið til tengsla á milli stjórnmálaafstöðu kæranda og mótmæla hans, leit dómstóllinn svo á að gagnrýni kæranda hefði verið pólitísks eðlis. Veitti 10. gr. sáttmálans lítið svigrúm til takmörkunar frelsisins til tjáningar á sviði stjórnmála. Dómstóllinn ítrekaði að stjórnmálamenn gerðu sig óhjákvæmilega berskjaldaða fyrir því að almenningur fylgdist náið með orðum þeirra og gerðum. Yrðu þeir því öðrum fremur að una gagnrýni.
Með því að endurtaka óviðeigandi ummæli forsetans sjálfs, sem áður hefðu fengið mikla fjölmiðlaumfjöllun og almenningsumtal, oft með skopblæ, hefði kærandi kosið að beita háðsádeilu. Slíkt tjáningar- og umfjöllunarform hefði það markmið að ögra og raska ró manna. Yrði því að fara með mikilli aðgát, ætti að hefta réttinn til slíkrar tjáningar. Refsingar fyrir háttsemi af því tagi sem kærandi hefði viðhaft væru líklegar til að hafa fælandi áhrif á háðsádeilur í umræðu um málefni sem varða almenning sem væri grundvallaratriði í lýðræðisþjóðfélagi.
Sakfelling kæranda hefði verið úr hófi miðað við það markmið sem stefnt var að og ónauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi. Hefði því verið brotið gegn 10. gr. sáttmálans.
Dómstóllinn taldi nægilegar bætur fyrir miska kæranda felast í niðurstöðunni um brot gegn 10. gr. sáttmálans.
Tveir dómarar skiluðu sérálitum og einn dómari skilaði yfirlýsingu.
Full & Egal Universal Law Academy