Erdoğan Gökçe / Türkiye - 31736/04 - 14.10.2014 tarihli Karar [II. Bölüm]
Olaylar – Başvuran 28 Mart 2004 tarihinde gerçekleştirilmesi planlanan belediye seçimlerine adaylığını koymuştur. 2003 yılının Mart ayında, bir gösteriyi gazeteci sıfatıyla izlediği sırada, basına, 2004 belediye seçimlerine ilişkin kendi programını ana hatlarıyla özetlediği yazılı bir bildiri dağıtmıştır.
Cumhuriyet savcısı, 2003 yılının Ekim ayında, belediye seçimlerine ilişkin yasal seçim kampanyası süresine uygun hareket etmediği için başvuran hakkında ceza davası açmıştır. İlk derece mahkemesi 2003 yılının Aralık ayında, başvuranı üç ay hapis cezasına ve para cezasına mahkûm etmiştir. Hapis cezası büyük miktara tekabül eden bir para cezasına çevrilmiştir.
Başvuranın itiraz başvurusu reddedilmiştir. Ayrıca, gerekli kaynaklara sahip olmadığı için söz konusu para cezasını da ödeyememiştir. Cumhuriyet Savcılığı Mayıs 2004’te söz konusu para cezasını, çekilecek on üç gün fiili tutukluluk ve on dört gün şartlı tahliye olmak üzere yirmi yedi gün hapis cezası olarak değiştirmiştir. Başvuran 20 Mayıs ve 2 Haziran 2004 tarihleri arasında cezaevinde tutulmuştur.
Mart 2004 seçimlerine katılan diğer siyasi parti adayları, 2003 yılının Haziran ayının sonundan itibaren kendilerini tanıtmaya başlamış ve bazı adaylar, Ağustos 2003’ten itibaren programlarını ana hatlarıyla kamuya duyurmuşlardır.
Hukuki değerlendirme – Madde 10: Başvuran 298 sayılı Kanunun 49. maddesinde belirtilen on günlük seçim kampanyası süresine uygun hareket etmediği için yargılanmış ve mahkûm edilmiştir.
On günlük seçim kampanyası süresinin, bu süre dışında belediye seçimleriyle ilgili gerçekleştirilen her türlü ifade özgürlüğünü kısıtlamak amacıyla Türk mevzuatı kapsamına dâhil edildiği tespit edilememiştir. 2010 yılında 298 sayılı Kanuna yapılan değişikliklerle, seçim kampanyalarının bu sürenin sonuna kadar yazılı basın veya internet yoluyla (internet için başlangıç noktası belirtilmemiştir) özgür şekilde gerçekleştirilebileceği ve siyasi partilerin sembollerini taşıyan kitapçık, broşür veya diğer reklam araçlarının dağıtımının seçim dönemi boyunca (genel olarak, seçimlerden üç ay önce) serbest olduğu belirtilmiştir.
Ancak, 2010 yılında yapılan değişikliklerden önce ve belirli bir kriter bulunmaması nedeniyle; yargı makamları, ceza hukukunu, seçim kampanyası süresinden önce gerçekleştirilen ve belediye seçimlerine ilişkin her türlü ifade özgürlüğü bakımından uygulama eğiliminde olmuştur.
Başvuranın davasında, yargı makamları, şikâyet konusu yasağın, seçimlerin düzgün şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli olup olmadığını değerlendirmemişlerdir. İzin verilen seçim kampanyası süresi hakkındaki hükmü katı bir şekilde yorumlamışlardır. Başvuranın, ertesi yıl gerçekleştirilecek olan belediye seçimlerinde aday olmak istemesine karşın; bu süre dışında, belediyenin kamuya sunduğu hizmetlere ilişkin sorular hakkındaki görüşlerini bildirmesini engellemişlerdir.
Belediye seçimlerinde yer alan diğer adayların, aday olma gerekçeleri ve programlarını seçimlerden altı ay önce dile getirdiği örnekler, yargı makamlarının söz konusu kanunu her zaman o kadar da katı bir şekilde yorumlamadıklarını kanıtlamıştır.
Mahkeme bu koşullar altında, acil toplumsal ihtiyacın, gelecek belediye seçimleriyle ilişkili olsa bile, başvuranın belediye hizmetlerine ilişkin bir konu hakkındaki fikirlerini özgürce ifade edebileceği sürenin seçimlerden önce on gün ile sınırlandırılmasını gerektirdiğini sabit bulmamıştır.
Ayrıca başvuranın mahkûm edilmesinin ardından, 13 günlük fiili hapis cezası infaz edilmiş; 14 günlük hapis cezası ise şartlı tahliyeye tabi tutulmuştur. Başvurana uygulanan hapis cezası, mahiyeti ve katılığı açısından; yerel makamlarca izlenen meşru hedeflerle orantılı olmayan bir müdahale teşkil etmiştir. İlk olarak verilen hapis cezasının, başvuranın kaynağı bulunmaması nedeniyle ödeyemediği bir para cezasına çevrilmiş olması; başvurana uygulanan cezanın ciddiyeti hususunda yapılan değerlendirmeyi değiştirmemektedir.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Madde 41: süresi dışında talepte bulunulmuştur.
Full & Egal Universal Law Academy