Ergezen / Türkiye – 73359/10 - 8 Nisan 2014 tarihli karar [II. Bölüm]
Olaylar – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 2010 yılının Eylül ayında yapılan bir başvuru ile, başvuranlar Mehmet ve Ziya Ergezen, yargılama sürelerinin uzunluğundan, temyiz sürecindeki hatalardan, tazmine yönelik bir hukuk yolunun bulunmamasından ve aleyhlerinde açılan ceza davasının uzunluğundan şikayetçi olmuşlardır. Ziya Ergezen, 2010 yılının Ekim ayında yaşamını yitirmiştir. Bunun ardından eşi ve çocukları, mirasçıları olarak Ziya Ergezen’in Mahkeme önündeki başvurusunu takip etme isteklerini Mahkeme’ye iletmişlerdir. Hükümet, Ziya Ergezen aleyhindeki ceza yargılamasının sürmekte olması sebebiyle, mirasçılarının başvuruyu takip etme haklarının bulunmadığını belirtmiştir.
Hukuki değerlendirme – Madde 34: Başvuranın yargılamalar esnasında vefat ettiği davaların, mağdur bir kişinin ölümünün ardından mirasçılarının başvuru yaptığı davalardan ayrı tutulması gerekmektedir. Sözleşme kapsamındaki haklarının ihlal edilmesi sonucu mağdur olduğunu iddia ederek Mahkeme’ye başvuruda bulunan bir kişi, Sözleşme’nin 34. maddesi uyarınca bireysel başvuru hakkını kullanma ve dolayısıyla Mahkeme’nin yargı yetkisini harekete geçirme yönünde kişisel ve bilinçli bir karar vermiştir. Ancak Sözleşme kapsamında mağdur olduğunu iddia ederek Mahkeme’ye başvuruda bulunabilecek bir kişinin ölümünün ardından mirasçılarının Mahkeme’ye başvuruda bulunması aynı durumu teşkil etmez. Mahkeme’nin içtihatlarından anlaşılabileceği üzere, başvuranın başvuruyu yapmasının ardından vefat ettiği durumlarda bile, Mahkeme’den, başvuranın mirasçılarının başvuruyu takip etme isteklerini Mahkeme’ye iletmeleri durumunda ya da Mahkeme’nin Sözleşme’nin 37 § 1. maddesinin son hükmü uyarınca başvurunun incelenmesine devam edilmesine gerek olduğuna hükmettiği durumlarda, başvuruda iddia edildiği üzere, Davalı Devletin vefat eden kişinin haklarını ihlal edip etmediğini belirlemesi talep edilebilir. Böyle bir davada kararı etkileyen nokta, söz konusu hakların başvuruyu sürdürmek isteyen mirasçılara devredilip edilmeyeceği değil, mirasçıların Mahkeme’ye davayı başvuranın Mahkeme’ye bireysel başvuru yapma hakkını kullanmasına ilişkin taleplerini temel alarak sürdürmeye yönelik başvurularını yaparken ilkesel olarak meşru bir menfaat öne sürüp süremeyecekleridir. Buna göre, Mahkeme, içtihatları doğrultusunda, Ziya Ergezen’in dul eşi ile çocuklarının kendisi adına başvuruyu sürdürmeye dair meşru menfaatlerinin olduğuna karar vermiştir. Dolayısıyla başvuranın mirasçılarının başvuranın davasını sürdürmeye yönelik haklarını tanımıştır.
Sonuç: ilk itiraz reddedilmiştir (oybirliğiyle).
Mahkeme ayrıca, altı oya karşı bir oyla, Sözleşme’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edildiğine; oybirliğiyle de Sözleşme’nin 5 §§ 4 ve 5 ile 6. maddelerinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
Madde 41: Manevi tazminat olarak, başvuran Mehmet Ergezen’e 4,000 avro ve Ziya Ergezen’in mirasçılarına toplamda 4,300 avro ödenmesine hükmedilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy