© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Eweida o.fl. gegn Bretlandi
Dómur frá 15. janúar 2013
Mál nr. 48420/10, 36516/10, 51671/10 og 59842/10
9. gr. Hugsana-, samvisku- og trúfrelsi
14. gr. Bann við mismunun
Trúarskoðanir. Samkynhneigðir. Atvinnumissir.
1. Málsatvik
Kærendur eru Nadia Eweida, fædd 1951, Shirley Chaplin, fædd 1955, Lilian Ladele, fædd 1960, og Gary McFarlane, fæddur 1961. Þau eru öll breskir ríkisborgarar.
Chaplin og Eweida
Kærendur telja það mikilvægan þátt í trúariðkun sinni að bera kross í hálsfesti sem er sýnilegur öðrum. Eweida hefur frá árinu 1999 unnið í hlutastarfi við innritun flugfarþega fyrir flugfélagið British Airways. Við starfið var henni skylt að klæðast einkennisbúningi félagsins. Í reglum flugfélagsins um klæðaburð starfsfólks var gerð krafa um að konur klæddust hnepptri skyrtu ásamt bindi og voru allir sýnilegir skartgripir bannaðir. Í reglunum var tiltekið að ef starfsmenn vildu bera skartgripi eða tákn sem væru nauðsynleg vegna trúar þeirra, yrði að bera slíkt innan klæða. Væri það ekki hægt þyrfti að fá sérstakt leyfi til að bera hlutina utan klæða. Fram til maí 2006 bar Eweida lítinn silfurkross um hálsinn undir einkennisbúningi sínum, en hóf þá að bera krossinn utan klæða. Í september 2006 var hún send í launalaust leyfi frá vinnu fyrir brot gegn starfsreglum fyrirtækisins um klæðaburð. Í október sama ár var henni boðið skrifstofustarf innan fyrirtækisins, þar sem hvorki var krafist einkennisbúnings né beinna samskipta við viðskiptavini. Hún neitaði að taka því starfi. Í febrúar 2007 sneri hún aftur til vinnu, þegar flugfélagið hafði breytt reglum sínum og leyft starfsfólki að bera sýnileg trúartákn.
Chaplin starfaði sem hjúkrunarfræðingur á sjúkrahúsi á árunum 1989 til 2010, meðal annars við umönnun aldraðra. Í júní 2007 voru nýir starfsmannabúningar teknir í notkun og í kjölfar þess óskaði yfirmaður Chaplin þess að hún fjarlægði kross í hálsfesti sem hún bar. Hún leitaði leyfis til að fá að bera krossinn áfram, en var neitað á grundvelli öryggis- og hreinlætissjónarmiða. Hún var færð til í starfi í nóvember 2009 og var það starf lagt niður í júlí 2010.
Kærendur lögðu mál sitt fyrir dómstól vinnumála og kvörtuðu yfir því að þeim hefði verið mismunað á grundvelli trúarbragða. Dómstóllinn hafnaði kröfu Eweida á grundvelli þess að trúarskyldur kristinna manna krefðust þess ekki að fólk bæri kross opinberlega, heldur hafi verið um að ræða persónulegt val hennar. Hún hefði ekki heldur sýnt fram á að reglur flugfélagsins um einkennisfatnað kæmu sérstaklega illa niður á fólki kristinnar trúar. Hún áfrýjaði þessum dómi, en áfrýjun hennar var hafnað. Máli Chaplin var einnig hafnað í maí 2010 á þeim grundvelli að sjúkrahúsið hefði haft öryggissjónarmið í huga þegar henni var bannað að bera krossinn og hún hafi ekki sýnt fram á að mismunun hafi átt sér stað.
Ladele og McFarlane
Báðir kærendur eru kristinnar trúar og eru þeirrar skoðunar að sambönd samkynhneigðra séu í andstöðu við kristna trú. Ladele starfaði hjá stofnun í London sem framkvæmdi m.a. borgaralegar hjónavígslur. Þegar ný lög um sambúð samkynhneigðra tóku gildi 2005 var henni tilkynnt af yfirmanni sínum að hún þyrfti m.a. að þjóna við borgaralegar hjónavígslur samkynhneigðra para. Eftir að hún neitaði því var henni tilkynnt árið 2007 að sú neitun bryti gegn reglum um bann við mismunun og henni sagt upp störfum.
McFarlane starfaði sem fjölskylduráðgjafi hjá einkafyrirtæki og tók m.a. að sér kynlífsráðgjöf. Árið 2007 létu yfirmenn hans ásamt öðrum ráðgjöfum í ljós áhyggjur af því að trúarskoðanir hans hefðu slæm áhrif á störf hans þegar kæmi að samkynhneigðum pörum. Eftir að mál hans var rannsakað var honum sagt upp störfum vegna þess að hann hafði ekki sinnt starfsskyldum sínum.
Kærendur báru mál sín undir dómstól vinnumála þar sem kærum þeirra var hafnað á grundvelli þess að vinnuveitendur þeirra hafi mátt krefjast þess að þeir sinntu störfum sínum á fullnægjandi hátt og að viðskiptavinum yrði ekki mismunað.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að uppsagnir þeirra byggðust á trúarskoðunum þeirra og því hefði verið brotið gegn réttindum þeirra samkvæmt 9. gr. og 14. gr. Mannréttindasáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn lagði áherslu á að rétturinn til trúfrelsis væri mikilvægur þáttur hvers lýðræðisþjóðfélags. Ákvæði 9. gr. sáttmálans fæli í sér frelsi til þess að tjá trú sína opinberlega, þar á meðal á vinnustað. Hins vegar gæti þessi réttur sætt takmörkunum með tilliti til réttinda annarra. Það væri undir hverju aðildarríki komið hvernig þessi réttindi væru vernduð í landslögum, en hlutverk dómstólsins væri að meta hvort lögin gættu jafnræðis milli hagsmuna og réttinda manna.
Eweida og Chaplin
Dómstóllinn taldi að réttur kærenda til trúariðkunar hefði verið takmarkaður með þeirri ráðstöfun að banna þeim að bera trúartákn opinberlega. Í tilviki Eweida væri um að ræða starfsmann hjá einkareknu fyrirtæki og hún hefði ekki haldið því fram að ríkið væri ábyrgt fyrir takmörkuninni sem slíkri. Því leit dómstóllinn til þess hvort landslög hefðu verndað rétt hennar til trúarlegrar tjáningar á fullnægjandi hátt. Líkt og í mörgum öðrum aðildarríkjum væru ekki lögfestar reglur í Bretlandi um rétt fólks til að bera trúartákn á vinnustöðum. Þó væri ljóst að breskir dómstólar hefðu tekið afstöðu til reglna flugfélagsins um einkennisfatnað starfsmanna og hvort meðalhófs hefði verið gætt við beitingu þeirra. Því leiddi þessi skortur á lagasetningu ekki sjálfkrafa til þeirrar niðurstöðu að réttur Eweida til trúarlegrar tjáningar hefði ekki verið verndaður nægilega. Dómstóllinn taldi þó að í niðurstöðum landsdómstóla hefði ekki verið tekið nægjanlegt tillit til trúfrelsis hennar í því hagsmunamati sem fór fram í málinu. Starfsmönnum flugfélagsins hefði í mörgum tilvikum verið heimilt að bera klæðnað trúarlegs eðlis, svo sem blæjur eða höfuðklæði. Þá hefði ákvörðun félagsins um að breyta reglum um einkennisfatnað borið með sér að bannið hefði ekki verið algjörlega nauðsynlegt. Því hefðu yfirvöld ekki veitt trúfrelsi Eweida nægjanlega vernd og í því falist brot gegn 9. gr. sáttmálans. Þá væri ekki tilefni til þess að taka fyrir kæru hennar um brot gegn 14. gr.
Í tilviki Chaplin horfði málið öðru vísi við og hún hefði verið beðin um að fjarlægja hálsfesti á grundvelli öryggis og hreinlætissjónarmiða. Mikilvægt væri að stjórnendur sjúkrahúsa gætu ákveðið hvernig öryggisreglum þar væri háttað og sættu slíkar ákvarðanir ekki endurmati dómstólsins. Því taldi dómstóllinn að bannið hefði samræmst markmiðum þess og verið nauðsynlegt í lýðræðisþjóðfélagi. Það hefði því ekki brotið gegn 9. gr. eða 14. gr. sáttmálans.
Á grundvelli . sáttmálans var breska ríkið dæmt til að greiða Eweida 2.000 evrur í miskabætur og 30.000 evrur í málskostnað.
Ladele og McFarlane
Dómstóllinn tók fram að í málinu yrði að taka tillit til starfsreglna og stefnu vinnuveitanda kærenda. Þessar reglur fælu í sér það lögmæta markmið að starfsmenn mismunuðu ekki fólki á grundvelli kynhneigðar, en sá réttur væri einnig verndaður af Mannréttindasáttmálanum. Í fyrri dómum hefði dómstóllinn talið að mismunun á grundvelli kynhneigðar hafi falið í sér gróft brot gegn ákvæðum Mannréttindasáttmálans, og því væri aðildarríkjum veitt umtalsvert svigrúm þegar kæmi að því að takmarka trúarlega tjáningu vegna réttinda annarra. Því taldi dómstóllinn ekki um brot gegn 9. gr. né 14. gr. að ræða.
Fjórir dómarar skiluðu séráliti.
Full & Egal Universal Law Academy