François / Fransa - 26690/11 - 23.04.2015 tarihli Karar [V. Bölüm]
Olaylar – Avukat olan başvuran, gözaltına alınan bir çocuğa yardımcı olmak üzere, 31 Aralık 2002 gecesinde polis merkezine çağrılmıştır. Başvuran, polis şiddetinin mağduru olduğunu ve yüzünde yaralanmalar meydana geldiğini iddia eden müvekkiliyle görüştükten sonra, dosyaya eklenmek üzere yazılı görüşlerini hazırlamış ve aynı zamanda müvekkilinin sağlık muayenesinden geçirilmesini talep etmiştir. Bu talepler, başvuran ile başvuranın kendisine vurmaya teşebbüs ettiğini ileri süren görevli gözaltı memuru C.Z. arasında münakaşa yaşanmasına sebep olmuştur. Daha sonra, C.Z., başvuranı suçüstü yakalamaya karar vermiş ve kendisini gözaltına almıştır. Başvuran derhal bir hücreye götürülmüş ve evrak çantası ve ayakkabı bağcıkları da dâhil olmak üzere üzerindeki tüm eşyalara el konulmuş, tam üst aramasından geçirilmiş, üzerindeki kıyafetlerin tamamını çıkarması, eğilmesi ve öksürmesi istenmiştir. Polis memurunun talimatıyla, aynı zamanda, kanında alkol bulunup bulunmadığının tespiti için bir testten geçirilmiş ve bu testin sonucu negatif çıkmıştır. Başvuran, toplamda yaklaşık on üç saat boyunca gözaltına kalmıştır. C.Z. tarafından dile getirilen şikâyet daha ileriki aşamalara taşınamamış, başvuranın ise açtığı davalar reddedilmiştir.
Hukuki Değerlendirme — Madde 5 § 1: Somut davada iki durumun bir arada söz konusu olması belli ölçüde önem arz etmektedir. İlk olarak, başvuran, gözaltında bulunan ve polisin saldırısına uğradığını iddia eden bir çocuğa yardımcı olmak amacıyla avukat sıfatıyla polis merkezine gitmiştir. İkinci olarak, başvuranın davranışının mağduru olduğunu iddia eden gözaltı memuru, başvuranın gözaltına alınması ve basit üst aramasından ziyade tam üst araması yapılması ve alkol testinden geçirilmesi kararını bizzat kendisi almıştır. Bu tedbirlerden hiçbiri, nesnel delillere dayandırılmamıştır.
Gözaltı memuru farklı bir şubeden bir meslektaşını çağırarak hiyerarşi hakkında bilgilendirmede bulunmuş olsa da, bu işlem ancak tam üst araması ve alkol testi yapıldıktan sonra gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, söz konusu tarihte, basit üst aramasının ötesinde bir üst aramasına imkân veren herhangi bir düzenleme de mevcut değildir. Öncesinde başvuranın polis merkezinde bir müvekkiline yardım ediyor olmasına rağmen alkol testine tabi tutulmasının gerekliliği de sorgulanabilir, zira başvuranın alkolün etkisi altında herhangi bir suç işlemiş olduğuna dair nesnel deliller mevcut değildir. Tartışmanın ardından söz konusu olan gerginlik ve olayların yılbaşı gecesi meydana gelmiş olması bu durumu haklı çıkarmamaktadır. Ayrıca, alkol testinin sonucu da negatif çıkmıştır. Dolayısıyla, başvuranın gözaltına alınması ve bu tür tedbirlere maruz bırakılması, güvenliğin gerektirdiği boyutun ötesine geçmiştir ve gözaltının amacına uygun olmayan bir niyetin varlığını kanıtlamıştır.
Sonuç olarak, başvuranın gözaltına alınması haklı gerekçelere dayanmamaktadır ve orantısızlık teşkil etmektedir. Başvuranın özgürlüğünden yoksun bırakılması, Sözleşme’nin 5 § 1 (c) maddesinin koşullarına aykırıdır.
Sonuç: ihlal (oy birliğiyle).
Madde 41: 15.000 avro manevi tazminat.
Full & Egal Universal Law Academy