CASE OF GENÇ AND OTHERS v. TÜRKİYE - [Turkish Translation] by the Turkish Ministry of Justice

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

GENÇ VE DİĞERLERİ/TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru No. 41210/19 ve diğer 5 başvuru –

ekteki listeye bakınız)

KARAR
 

STRAZBURG

19 Mart 2024

İşbu karar kesinleşmiştir. Bazı şekli düzeltmelere tabi tutulabilir.

Genç ve diğerleri/Türkiye davasında,

Başkan

Jovan Ilievski,

Hâkimler

Lorraine Schembri Orland,

Diana Sârcu,

ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Dorothee von Arnim’in katılımıyla, Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),

Ekte bulunan tabloda isimleri ve bilgileri yer alan altı Türk vatandaşının (“başvuranlar”), ekteki tabloda belirtilen tarihlerde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Mahkemeye yapmış olduğu başvuruları,

Başvuranların mektuplaşmalarının, UYAP Bilişim Sistemine kaydedilmesiyle ilgili olarak sunulan Sözleşme’nin 8. maddesine ilişkin şikâyetin, Türkiye Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanı Hacı Ali Açıkgül tarafından temsil edilen Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmesine ve başvuruların geri kalan kısmının kabul edilemez olduğunun belirtilmesine ilişkin kararı,

Tarafların görüşlerini,

Hükümetin, başvuruların bir komite tarafından incelenmesine ilişkin itirazının, Mahkeme tarafından reddedildiği kararı dikkate alarak,

13 Şubat 2024 tarihinde kapalı oturumda gerçekleştirilen müzakerelerin ardından,

Söz konusu tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:

DAVANIN KONUSU

1.  Mevcut başvurular, başvuranların tutuklu bulundukları sırada, mektuplaşmalarının UYAP Bilişim Sistemine (“Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi”) kaydedilmesi ile ilgilidir.

2.  Başvuranlar, olayların meydana geldiği dönemde, Türkiye’de farklı ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunmaktaydılar.

3.  Başvuranlar, tutuklu bulundukları sırada – hem göndermek istedikleri hem de kendilerine gönderilen – mektuplaşmaların sistematik olarak UYAP sistemine kaydedilmesine dayanan uygulamaya son verilmesini talep etmek için yetkili adli makamlara (İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi) başvurmuşlardır (bu uygulama hakkında daha fazla bilgi için bk. Nuh Uzun ve diğerleri/Türkiye, no. 49341/18 ve diğer 13 başvuru, §§ 11-26, 29 Mart 2022).

4.  Böylelikle, başvuruda bulunulan ulusal mahkemeler, başvuranların taleplerini reddetmişlerdir. Ardından Anayasa Mahkemesi, özellikle başvuranların özel hayata ve/veya aile hayatına ve/veya yazışmaya saygı hakkına ilişkin şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu kanaatine vararak bireysel başvurularını reddetmiştir.

MAHKEMENİN DEĞERLENDİRMESİ

5.  Mahkeme, başvuruların konusunun benzerlik gösterdiğini göz önünde bulundurarak, bunların tek bir karar altında birlikte incelenmesinin uygun olduğu kanaatine varmaktadır.

6.  Başvuranlar, mektuplaşmalarının UYAP sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesi tarafından güvence altına alınan haklarını ihlal ettiğini iddia etmektedirler.

7.  Hükümet, Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 29-34) ve Dağlı ve diğerleri/Türkiye ([Komite], no. 25820/18 ve diğer 89 başvuru, §§ 7-8, 26 Eylül 2023) davalarında sunduğu itirazlarla aynı ilk itirazları ileri sürmektedir.

8.  Hükümet aynı zamanda, başvuruların, Türkiye tarafından 21 Temmuz 2016 tarihinde Sözleşme’nin 15. maddesi bağlamında sunulan askıya alma bildirimi göz önünde bulundurularak incelenmesi gerektiğini belirtmektedir.

9.  Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarıyla ilgili olarak, daha önce Nuh Uzun ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 40-44 ve 82) ve Dağlı ve diğerleri (yukarıda anılan, §§ 10-13 ve bu kararda atıfta bulunulan davalar) davalarında aynı itirazları reddetmiş olduğunu hatırlatmaktadır. Mahkeme, somut olayda, yukarıda belirtilen davalarda vardığı sonuçların bertaraf edilmesi için herhangi bir sebep görmemektedir. Dolayısıyla Mahkeme, Hükümetin ilk itirazlarını reddetmektedir.

10.  Mahkeme, öte yandan, başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve Sözleşme’nin 35. maddesinde öngörülen başka bir gerekçeyle kabul edilemez olmadığını tespit ederek, bu başvuruların kabul edilebilir olduğuna karar vermektedir.

11.  Mahkeme, esasa ilişkin olarak, daha önce, tutukluların mektuplaşmalarının UYAP sistemine kaydedilmesinin, Sözleşme’nin 8. maddesi anlamında “kanunda öngörülmüş” olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle söz konusu hükmün ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (yukarıda anılan Nuh Uzun ve diğerleri, §§ 79 ila 99). Mahkeme, kendisine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, somut olayda farklı bir sonuca varmak için herhangi bir neden görmemektedir. Son olarak Mahkeme, Hükümetin, Sözleşme’nin 15 maddesi bağlamında sunulan askıya alma bildirimine ilişkin iddiasıyla ilgili olarak, “kanunla öngörülmüş” olmayan ihtilaf konusu tedbirin, olağanüstü halin özel koşulları bakımından haklı gösterilmediği kanaatine varmaktadır (bu davaya uygulanabildiği ölçüde (mutatis mutandis) bk. Baş/Türkiye, no. 66448/17, § 161, 3 Mart 2020 ve Pişkin/Türkiye, no. 33399/18, § 229, 15 Aralık 2020).

12.  Dolayısıyla, Sözleşme’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.

SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

13.  Başvuranlar Mustafa Genç ve Ekrem Acar (başvuru no. 41210/19 ve 54307/20), maruz kaldıkları kanaatine vardıkları manevi zarar bağlamında sırasıyla 12.000 avro ve 5.000 avro talep etmektedirler. Başvuranlar ayrıca, ulusal mahkemeler ve/veya Mahkeme önünde yaptıklarını ileri sürdükleri masraf ve giderler için sırasıyla 500 avro ve 1.400 avro talep etmektedirler. Bu bağlamda başvuranların her biri, kendi temsilcileriyle imzaladıkları sözleşmeyi sunmaktadırlar. Diğer başvuranlar, esas hakkında görüşlerini sunmaları için kendilerine verilen süre içerisinde adil tazmin talebinde bulunmamışlardır.

14.  Hükümet, yukarıda belirtilen iki başvuranın sunduğu taleplere itiraz etmektedir.

15.  Mahkeme, bu iki başvuranın taleplerine ilişkin olarak, mevcut kararda yer alan ihlal tespitinin, tek başına, yeterli adil tazmin teşkil ettiği kanaatine vararak, manevi zarar bağlamında sunulan talepleri reddetmektedir (ayrıca bk. yukarıda anılan Nuh Uzun ve diğerleri, § 111). Öte yandan Mahkeme, kendisine sunulan belgeleri dikkate alarak, başvuranlar Mustafa Genç ve Ekrem Acar’ın her birine (başvuru no. 41210/19 ve 54307/20), bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak üzere, masraf ve giderler bağlamında toplam 500 avro ödenmesinin makul olduğuna hükmetmektedir (ayrıca bk. ibidem, § 114).

16.  Son olarak Mahkeme, adil tazmin talebinde bulunmayan başvuranlarla ilgili olarak, ilgililere bu bağlamda herhangi bir meblağ ödenmesine gerek olmadığı kanaatine varmaktadır.

BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE,

a)            Davalı Devletin başvuranlar Mustafa Genç ve Ekrem Acar’ın her birine (başvuru no. 41210/19 ve 54307/20), üç aylık bir süre içinde, bu meblağ üzerinden ödenmesi gereken her türlü vergi tutarı hariç olmak ve ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilmek üzere, masraf ve giderler için 500 avro (beş yüz avro) ödenmesine;

b)            Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödeme tarihine kadar, bu miktara, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;

İşbu karar, Fransızca dilinde tanzim edilmiş olup Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca, 19 Mart 2024 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

 Dorothee von Arnim Jovan Ilievski
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Başkan

Ek

Başvuruların Listesi

No.

Başvuru No.

Davanın Adı

Başvuru Tarihi

Başvuran
Doğum Yılı
İkâmet Yeri

Temsilci

1.

41210/19

Genç/Türkiye

17.06.2019

Mustafa GENÇ
1976
Osmaniye

K. ÖZTÜRK

2.

53038/20

Uğur/Türkiye

18.11.2020

Ahmet UĞUR
1980
Bingöl

M. NUSRETOĞLU

3.

54307/20

Acar/Türkiye

24.11.2020

Ekrem ACAR
1972
Osmaniye

T.B. TAŞ

4.

6691/21

Öztürk/Türkiye

21.12.2020

Selim ÖZTÜRK
1977
Elazığ

O. AVCIL

5.

18475/21

Yerdelen/Türkiye

16.03.2021

Kemal YERDELEN
1980
Gaziantep

H. AYTAÇ

6.

19508/21

Çimen/Türkiye

1.04.2021

Yusuf ÇİMEN
1984
Elazığ

A. SANCAK