© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Gogitidze o.fl. gegn Georgíu
Dómur frá 12. maí 2015
Mál nr. 36862/05
1. gr. 1. viðauka. Friðhelgi eignarréttar
Eignaupptaka. Löggjöf gegn spillingu.
1. Málsatvik
Kærendur eru Sergo Gogitidze, fæddur árið 1951, Anzor Gogitidze, fæddur árið 1973, Tengiz Gogitidze, fæddur árið 1940 og Aleksandre Gogitidze, fæddur árið 1978. Anzor og Aleksandre eru synir Sergo, og Tengiz er bróðir hans. Í kjölfarið byltingarinnar í Georgíu árið 2003 tóku nýir aðilar við stjórnartaumunum í Adjar sjálfstjórnarhéraðinu í Georgíu. Sergo hafði gegnt ýmsum embættum í fráfarandi stjórn, m.a. sem innanríkisráðherra og yfirmaður ríkisendurskoðunar héraðsins. Eftir að hafa verið hrakinn úr embætti var Sergo sóttur til saka, m.a. fyrir misbeitingu valds og fjárkúgun. Mál var höfðað gegn öllum kærendum á árinu 2004 og þess krafist að eignir þeirra yrðu gerðar upptækar. Saksóknari byggði á því að Sergo gæti ekki gert grein fyrir því hvernig hann hefði aflað sér tiltekinna eigna með hliðsjón af launum sínum. Kærendur voru ekki viðstaddir réttarhöld í málinu en dómur gekk 10. september 2004.
Fallist var á upptöku eigna kærenda, enda hefðu þeir ekki fært viðhlítandi sönnur á að þeir hefðu aflað þeirra með lögmætum hætti. Hæstiréttur landsins staðfesti dóminn í meginatriðum, en hafnaði upptöku tveggja eigna í eigu Anzor, þar sem sýnt hafði verið fram á að hann hefði aflað þeirra löglega. Frekari áfrýjunum kærenda fyrir stjórnskipunardómstól var hafnað.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kærendur töldu að upptaka eigna þeirra hefði brotið gegn eignarrétti þeirra sem nyti verndar 1. gr. 1. viðauka sáttmálans.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi upptöku á eignum kærenda vissulega fela í sér skerðingu á rétti þeirra til að njóta eigna sinna án afskipta yfirvalda. Tekið var fram að upptakan hefði byggst á ákvæðum í landslögum og var ekki fallist á röksemdir kærenda um að lögunum hefði verið beitt með afturvirkum hætti. Því næst tók dómstóllinn til skoðunar hvort lögmæt markmið hefðu legið að baki eignaupptökunni. Bent var á að lagaákvæði um upptöku eigna hefðu verið hluti af allsherjar lagabreytingum sem hefðu miðað að því að berjast gegn spillingu stjórnvalda. Þessi lagaákvæði hefðu það lögmæta markmið að koma í veg fyrir að stjórnmálamenn högnuðust óeðlilega vegna stöðu sinnar á kostnað almennings.
Dómstóllinn tók því næst til skoðunar hvort gætt hefði verið meðalhófs við eignaupptökuna og hvort geðþóttasjónarmið hefðu ráðið för í málinu. Dómstóllinn tók fram að þau lagaákvæði sem lágu eignaupptökunni til grundvallar hefðu tekið gildi árið 2004 eftir að alþjóðastofnanir gerðu alvarlegar athugasemdir við tíðni spillingar í Georgíu. Hefðu umrædd lagaákvæði falið í sér mikla framför og verið til þess fallin að minnka spillingu innan stjórnkerfisins. Dómstóllinn taldi að eignaupptakan hefði ekki falið í sér geðþóttaákvörðun, enda hefði kærendum verið gefinn kostur á að færa sönnur á að eignanna hefði verið aflað löglega. Þá var tekið fram að tveir kærenda hefðu tekið ákvörðun um að vera ekki viðstaddir réttarhöldin, en sá þriðji andmælt upptöku hluta eigna sinna og hefðu þau andmæli borið árangur. Talið var að niðurstaða dómstóla í máli kærenda hefði verið byggð á ítarlegum sönnunargögnum um fjárhagsstöðu þeirra, en komist hefði verið að þeirri niðurstöðu að verulegt misræmi væri á uppgefnum tekjum þeirra og þeirra eigna sem þeir hefðu aflað sér. Að mati dómstólsins höfðu kærendur haft fjölmörg tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri fyrir dómstólum og var talið að meðalhófs hefði verið gætt í aðgerðum yfirvalda. Samkvæmt þessu taldi dómstóllinn að ekki hefði verið brotið gegn 1. gr. 1. viðauka sáttmálans.
Full & Egal Universal Law Academy