CASE OF GOGITIDZE AND OTHERS v. GEORGIA - [Polish Translation] by the Polish Ministry of Justice

© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Justice for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC

© Ministerstwo Sprawiedliwości, [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Sprawiedliwości wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

SEKCJA CZWARTA

SPRAWA GOGITIDZE I INNI PRZECIWKO GRUZJI

(Skarga nr 36862/05)

STRASBURG

12 Maja 2015

OSTATECZNY

12/08/2015

Niniejszy wyrok zyskał moc ostateczną na mocy art. 44 § 2 Konwencji.

Wyrok podlega korekcie wydawniczej.

W sprawie Gogitidze i inni przeciwko Gruzji,

Europejski Trybunał Praw Człowieka (Sekcja Czwarta), zasiadając jako Izba w składzie:

Päivi Hirvelä, Przewodniczący,
George Nicolaou,
Ledi Bianku,
Nona Tsotsoria,
Paul Mahoney,
Krzysztof Wojtyczek,
Faris Vehabović, sędziowie,
i Françoise Elens-Passos, Kanclerz Sekcji,

Obradując w dniu 14 kwietnia 2015 roku,

Wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:

PROCEDURA

1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 36862/05) przeciwko Gruzji wniesionej do Trybunału na podstawie Artykułu 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ("Konwencja") przez czterech obywateli Gruzji, pana Sergo Gogitidze ("pierwszy skarżący"), pana Anzor Gogitidze ("drugi skarżący"), pana Tengiz Gogitidze ("trzeci skarżący") oraz Pana Aleksandre Gogitidze ("czwarty skarżący") w dniu 4 lipca 2005 r.

2. Skarżący byli reprezentowani przez pana K. Kobakhidze, prawnika praktykującego w Tbilisi. Rząd gruziński ("Rząd") był reprezentowany przez swojego pełnomocnika, pana L. Meskhoradze z Ministerstwa Sprawiedliwości.

3. Skarżący zarzucali w szczególności, że środek w postaci konfiskaty mienia nałożony przez sąd stanowi naruszenie artykułu 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.

4. W dniu 9 listopada 2009 roku skargę zakomunikowano Rządowi.

5. W dniu 22 czerwca 2010 roku Trybunał został poinformowany, po raz pierwszy, że trzeci skarżący zmarł w dniu 7 maja 2005 roku, przed złożeniem przedmiotowej skargi w jego imieniu.

6. W dniu 14 kwietnia 2015 roku Trybunał postanowił zrezygnować z rozprawy.

FAKTY

I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY

7. Pierwszy, drugi, trzeci i czwarty skarżący urodzili się w 1951, 1973, 1940 and 1978 r. Drugi i czwarty skarżący są synami pierwszego skarżącego, a trzeci skarżący jest jego bratem. Pierwszy, drugi i czwarty skarżący mieszkają w Moskwie, w Federacji Rosyjskiej.

A. Wszczęcie postępowania w przedmiocie przepadku mienia

8. Nowe siły polityczne doszły do władzy w Adżarskiej Republice Autonomicznej (“ASRR”) w maju 2004 roku, po tak zwanej “Rewolucji róż” która miała miejsce w kraju w listopadzie 2003 roku (patrz Gruzińska Partia Pracy przeciwko Gruzji, nr 9103/04, §§ 11-13, ECHR 2008).

9. W dniu 25 sierpnia 2004 roku pierwszy skarżący, który wcześniej sprawował urząd Adżarskiego Wiceministra Spraw Wewnętrznych i Prezesa Urzędu Kontroli, został oskarżony między innymi o nadużycie władzy i wymuszenia.

10. W dniu 26 sierpnia 2004 roku prokuratura w ASRR wszczęła postępowanie przed Adżarskim Sądem Najwyższym odnośnie bezprawnej konfiskaty i nabycia nieruchomości w niewytłumaczalny sposób przez skarżących zgodnie z artykułem 37 § 1 (1) kodeksu postępowania karnego ("k.p.k.") oraz art. 21 §§ 5 i 6 Kodeksu postępowania administracyjnego ( "k.p.a."); te przepisy prawne weszły w życie w dniu 13 lutego 2004 r.

11. Prokurator twierdził, że istnieją uzasadnione podstawy, aby sądzić, że wynagrodzenie otrzymane przez pierwszego skarżącego sprawującego funkcję Wiceministra Spraw Wewnętrznych w latach 1994 i 1997 oraz Prezesa Urzędu Kontroli w okresie od listopada 1997 do maja 2004 roku nie było wystarczające do nabycia nieruchomości przez pierwszego skarżącego, jego synów i brata w tymże czasie.

12. Prokurator załączył do swojego wniosku liczne dowody (dwadzieścia trzy dokumenty), które wykazały, że z jednej strony, pierwszy skarżący zarobił 1.644 i 6.023 euro (EUR), odpowiednio w oficjalnych wynagrodzeniach, kiedy zajmował wyżej wspomniane dwa stanowiska w rządzie Adżarii, podczas gdy z drugiej strony, łączna wartość nieruchomości, które on i inni skarżący nabyli odpowiadała wartości 450.000 euro (1.053.000 larisów gruzińskich (GEL)). Ta ostatnia liczba była oparta na opiniach dwóch niezależnych biegłych, którzy oszacowali sporne mienie w dniu 20 sierpnia 2004 roku.

13. W związku z tym prokurator zwrócił się do Adżarskiego Sądu Najwyższego o wydanie orzeczenia dotyczącego niżej wymienionych składników mienia, w zakresie tego czy powinno ono zostać skonfiskowane od skarżących i przekazane Państwu.

14. Własność pierwszego skarżącego stanowią:

(a) Dom znajdujący się przy ulicy Mazniashvili 54, Batumi;

(b) Dom znajdujący się przy ulicy Griboyedov 13, Batumi;

(c) Pierwsze piętro domu znajdującego się przy ulicy Gorgasali 60, Batumi;

(d) udział w kapitale zakładowym Hotelu Sanapiro, Kobuleti;

(e) samochód Mercedes;

(f) mieszkanie znajdujące się przy ulicy Ninoshvili 1, Kobuleti.

15. Własność drugiego skarżącego stanowią:

(g) dwa pensjonaty położone przy ulicy 9 kwietnia 32, Kobuleti.

16. Własność trzeciego skarżącego stanowią:

(h) dom znajdujący się przy ulicy Aghmashenebeli 245, Kobuleti.

17. Własność czwartego skarżącego stanowią:

(i) mieszkanie znajdujące się przy ulicy Gorgasali 58b, Batumi;

(j) mieszkanie znajdujące się przy ulicy Gudiashvili 4-6, Batumi;

(k) mieszkanie znajdujące się przy ulicy Abashidze 20 H, Batumi;

(l) dom znajdujący się przy ulicy General A 6, Abashidze Close;

(m) dom znajdujący się przy ulicy Aghmashenebeli 186, Kobuleti.

B. Postępowanie w przedmiocie przepadku mienia przed sądem pierwszej instancji

18. W dniu 30 sierpnia 2004 roku Adżarski Sąd Najwyższy zaakceptował wniosek prokuratury o rozpatrzenie skargi co do istoty. Przekazał on wniosek prokuratora wraz ze wszystkimi dokumentami uzupełniającymi od skarżących, zobowiązując ich do złożenia pisemnych odpowiedzi i wzięcia udziału w ustnej rozprawie wyznaczonej na dzień 7 września 2004 roku.

19. Jak zostało to potwierdzone zwrotnymi potwierdzeniami odbioru, Adżarski Sąd Najwyższy należycie wysłał wezwania sądowe na adresy zamieszkania wszystkich czterech skarżących, ale tylko drugi skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył pisemne uwagi w dniu 6 września 2004 roku.

20. Drugi skarżący wskazał, że własność wspomniana w punkcie (b) powyżej, w rzeczywistości należała do niego, a nie do pierwszego skarżącego. Aby to udowodnić, okazał umowę sprzedaży z dnia 2 grudnia 1997 roku, między nim a G.V wraz z dokumentami z rejestru gruntów. Stwierdził on, że kupił nieruchomość za 10.174 EUR. Jego teść, z którym drugi skarżący i jego żona mieszkali po ślubie, pomógł mu zakupić nieruchomość. Okazał zaświadczenie z banku z informacją, że jego teść zaciągnął pożyczkę, jak również oświadczenia od różnych świadków.

21. Drugi skarżący wyjaśnił ponadto, że wspomniana nieruchomość w punkcie (f) powyżej należała do pana N.U., który nie był ani krewnym, pierwszego skarżącego, ani w żaden sposób nie był z nim związany. W związku z powyższym, nieruchomość nie podlega przepadkowi.

22. W odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w punkcie (g) powyżej, drugi skarżący stwierdził, że pierwszy skarżący nie miał udziału w zakupie lub remoncie nieruchomości i że on, drugi skarżący, był jej jedynym właścicielem. Kupił tą nieruchomość od pewnej pani za 4.069 EUR za pomocą swojego ojca chrzestnego, V.M., który rzekomo pożyczył mu 50.000 dolarów amerykańskich (USD) na renowację miejsca

23. Podsumowując, drugi skarżący podniósł, że nieruchomości, o których mowa w punkcie (b), (f) i (g) powyżej powinny zostać usunięte z listy, biorąc pod uwagę przedłożone dowody wykazujące, że niniejsze nieruchomości nie zostały nabyte niesłusznie.

24. Jako że pierwszy, trzeci i czwarty skarżący nie przedstawili pisemnych uwag i nie stawili się przed Adżarskim Sądem Najwyższym w dniu 7 września 2004 roku, ten ostatni postanowił odroczyć rozprawę do 9 września 2004. Odpowiednie wezwania zostały jeszcze raz należycie wysłane na adresy zamieszkania skarżących, ale po raz drugi żaden z nich nie pojawił się w sądzie, osobiście lub przez pełnomocnika.

25. Adżarski Sąd Najwyższy przeprowadził rozprawę w dniu 9 września 2004 pomimo, że pierwszy, trzeci i czwarty skarżący i ich pełnomocnicy nie pojawili się, bez podania przyczyny. Wziął w niej udział pełnomocnik drugiego skarżącego, który dodatkowo przyznał, że nieruchomość wspomniana w punkcie (d) powyżej, również należała do niego, ale że przekazał ją Państwu. W odpowiedzi Adżarski Sąd Najwyższy zmienił status pozwanego w tej części sprawy i uznał drugiego skarżącego za właściciela danej nieruchomości. Drugi skarżący wyjaśnił ponadto, że oprócz pieniędzy, które pożyczył mu jego ojciec chrzestny, kupił i odnowił nieruchomość wymienioną w punkcie (g), z jego wynagrodzenia na stanowisku dyrektora spółki, w której posiadał jedną czwartą udziałów. Według protokołu z posiedzenia zarządu tej spółki z dnia 1 lipca 2004 roku, zysk wygenerowany z działalności spółki wynosił 17.987.2 EUR.

26. W dniu 10 września 2004 roku Adżarski Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie pierwszego, trzeciego i czwartego skarżącego, którzy byli wzywani dwa razy, ale nie stawili się bez uzasadnionej przyczyny (art. 26 § 1 (2) k.p.a.).

27. W związku z powyższym Adżarski Sąd Najwyższy nakazał przepadek mienia należącego do pierwszego skarżącego wymienionego w punkcie (a), (c) i (e), należącego do drugiego skarżącego wymienionego w punkcie (d) i (g) oraz wymienionego w (i) do (m), należącego do czwartego skarżącego. W szczególności zauważono, że kwoty w wysokości 1644 i 6023 EUR, które pierwszy skarżący zarobił odpowiednio jako Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Prezes Urzędu Kontroli nie mogły wystarczyć do nabycia spornych działek oraz, że inni skarżący także nie zarabiali wystarczająco dużo. Wynagrodzenie, które pierwszy skarżący uzyskał wystarczyłoby tylko na zapewnienie potrzeb czteroosobowej rodziny. Sąd stwierdził, że skarżący, w szczególności trzeci, który nie stawił się przed sądem, nie wypełnił spoczywającego na nim obowiązku dowodowego, co pozwoliłoby na obalenie twierdzenia prokuratora.

28. W odniesieniu do nieruchomości, o której mowa powyżej w punkcie (g), Adżarski Sąd Najwyższy stwierdził, że drugi skarżący nie udowodnił legalnego pochodzenia pieniędzy, za które nabył tą nieruchomość. Nieruchomości zostały wycenione przez niezależnych biegłych, którzy oceniali zarówno działkę jak i cztery pensjonaty znajdujące się na niej na wartość nie mniejszą niż 94.000 EUR.

29. Ponadto Adżarski Sąd Najwyższy uznał, że nieruchomość wspomniana powyżej w punkcie (b), należała do drugiego skarżącego, a nieruchomość wspomniana w punkcie (f) należała do osoby trzeciej. Wniosek prokuratora dotyczący tych dwóch nieruchomości został więc odrzucony y: odnośnie pierwszej nieruchomości, sąd przyjął argumenty drugiego skarżącego co do jej zgodnego z prawem pochodzenia.

30. Jeśli chodzi o nieruchomość trzeciego skarżącego, o której mowa w punkcie (h) powyżej, stwierdzono, że był to dom rodzinny niezwiązany z działalnością pierwszego skarżącego. Jednak, ta nieruchomość została odnowiona, gdy pierwszy skarżący pełnił funkcję publiczną za kwotę 24,418 EUR - według oficjalnej wyceny, trzeci skarżący został zobowiązany do zapłacenia odszkodowania Państwu w wysokości 10,174 EUR.

C. Postępowanie dotyczące przepadku mienia przed sądem kasacyjnym

31. Wszyscy czterej skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, a także prokurator, odwołali się od wyroku sądu pierwszej instancji z dnia 10 września 2004 roku.

32. Skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania w sprawie przepadku do czasu zakończenia postępowania karnego przeciwko pierwszemu skarżącemu. Wnieśli skargę, że ciężar dowodu spoczywał na nich podczas postępowania o przepadek. Pierwszy, trzeci i czwarty skarżący zarzucili także, że nie dano im możliwości przedstawienia swoich argumentów przed sądem pierwszej instancji. Pierwszy skarżący dodatkowo podniósł zarzut, że nie zastosowano wobec niego zasady domniemania niewinności podczas postępowania o przepadek.

33. W dniu 22 października 2004 roku żona pierwszego skarżącego oświadczyła przed Sądem Najwyższym Gruzji, że ona i jej syn, czwarty skarżący, byli właścicielami nieruchomości, o której mowa powyżej w punkcie (m). Wyjaśniła, że jest obywatelką rosyjską i że sprzedała dom rodzinny w rejonie Smoleńska, za zgodą jej rodzeństwa, aby kupić nieruchomość w Kobuleti, gdzie jej rosyjscy krewni spędzają wakacje.

34. W dniu 3 listopada 2004 roku osoba trzecia, pan S. Tchitchinadze, wniósł do Sądu Najwyższego Gruzji o stwierdzenie, że wyrok Adżarskiego Sądu Najwyższego dotyczący nieruchomości, o której mowa powyżej w punkcie (a), był niezgodny z prawem, ponieważ nieruchomość wcześniej należała do niego i jest obecnie przedmiotem sporu między nim a pierwszym skarżącym. W dniu 15 grudnia 2004 Pan Tchitchinadze wysłał do Sądu Najwyższego Gruzji wyrok Sądu Miejskiego w Batumi z dnia 14 listopada 2004 uznającego go jako właściciela danej nieruchomości. Zawnioskował, aby jego własność została usunięta z listy konfiskaty przedstawionej przez prokuratora (więcej szczegółów, patrz Tchitchinadze przeciwko Gruzji, nr 18156/05, § 13, 27 maja 2010 roku).

35. Na rozprawie pełnomocnik czterech skarżących twierdził, że sprawa dotycząca pierwszego, trzeciego i czwartego skarżącego powinna być przekazana do ponownego rozpatrzenia, ponieważ trzej mężczyźni nie byli w stanie uczestniczyć w postępowaniu w pierwszej instancji. Dalej podnosił, że dowody przedstawione przez drugiego skarżącego nie zostały należycie uwzględnione.

36. W dniu 17 stycznia 2005 roku Sąd Najwyższy Gruzji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie nieruchomości, o której mowa powyżej w punkcie (a), tj. domu położonego przy ulicy Mazniashvili 54 w Batumi, uznając, że posiadłość była własnością pana S. Tchitchinadze (szczegóły patrz Tchitchinadze, cytowany powyżej, §§ 16-17). W pozostałym zakresie, dał wiarę postanowieniom Adżarskiego Sądu Najwyższego, a mianowicie, uznał że dochody pierwszego skarżącego nie były wystarczające dla niego i członków jego rodziny, aby nabyć nieruchomości, o których mowa w tej sprawie, podczas gdy dochody pozostałych skarżących były również niewystarczające. Jeśli chodzi o argumenty żony pierwszego skarżącego, Gruziński Sąd Najwyższy zauważył, że w rejestrze gruntów tylko czwarty skarżący został wskazany jako właściciel nieruchomości, o której mowa powyżej w punkcie (m).

D. Postępowanie konstytucyjne

37. W dniu 6 grudnia 2004 roku pierwszy skarżący wniósł skargę konstytucyjną. Twierdził, że artykuł 37 § 1 (1) kodeksu postępowania karnego (zwanego dalej "k.p.k.") i artykuł 21 §§ 5 i 6 Kodeksu postępowania administracyjnego ( "k.p.a."), przyjętego w dniu 13 lutego 2004 roku, były sprzeczne z następującymi przepisami konstytucyjnymi – artykułem 14 (zakaz dyskryminacji), artykułem 21 (ochrona własności), artykułem 40 (domniemanie niewinności) i artykułem 42 §§ 2 i 5 (brak kary bez ustawy i zakaz stosowania prawa karnego z mocą wsteczną) Konstytucji Gruzji.

38. W skardze konstytucyjnej pierwszy skarżący w większości powtórzył argumenty wcześniej przedstawione przed Sądem Najwyższym Gruzji. W szczególności, skarżył się, że konfiskaty majątku jego i członków jego rodziny zostały wymierzone pomimo braku prawomocnego wyroku skazującego stwierdzającego jego winę oraz że nie powinien na nim spoczywać ciężar udowodnienia swojej niewinności, czyli wykazania legalnego pochodzenia spornego majątku. Skarżył się również, że przepadek mienia w takich okolicznościach był naruszeniem jego prawa do domniemania niewinności w sprawie zarzutów korupcyjnych. Pierwszy skarżący stwierdził również, że on i jego rodzina nabyli daną nieruchomość przed wprowadzeniem zmian z dnia 13 lutego 2004 roku i że w konsekwencji wsteczne przedłużenie stosowania tych przepisów w ich sytuacji było niekonstytucyjne. Z tych względów, twierdził, że procedura przepadku przewidziana w kwestionowanych przepisach k.p.k. i k.p.a. była arbitralna i stanowiła naruszenie konstytucyjnej gwarancji ochrony jego prywatnej własności.

39. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2005 roku Trybunał Konstytucyjny, po wysłuchaniu argumentów i dowodów stron w tym od wielu biegłych sądowych i świadków, odrzucił zarzut pierwszego skarżącego jako bezzasadny na podstawie następującego rozumowania.

40. Po pierwsze, w oparciu o analogię z artykułem 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że Gruziński przepis konstytucyjny o ochronie prawa własności (art. 21 Konstytucji) również nie wyklucza możliwości pozbawienia mienia jeżeli takie działanie było zgodne z prawem, realizowane w interesie publicznym i spełniało kryterium proporcjonalności. Następnie sąd podkreślił, że tylko legalnie uzyskane nieruchomości cieszą się pełną ochroną konstytucyjną; w przypadku pierwszego skarżącego istniało uzasadnione podejrzenie co do legalnego pochodzenia nieruchomości, podejrzenie, których on i jego rodzina nie była w stanie obalić w trakcie właściwych postępowań sądowych.

41. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że postępowania administracyjnego przepadku mienia przewidzianej w artykule 37 § 1 (1) k.p.k. oraz art. 21 §§ 5 i 6 k.p.a., nie można w żaden sposób porównywać z postępowaniem karnym, gdyż nie było ono zagrożone sankcją karną; Wręcz przeciwnie, takie postępowanie było klasycznym przykładem sporu cywilnego między państwem reprezentowanym przez prokuratora a osobami prywatnymi. Ze względu na "cywilny" charakter przedmiotowego postępowania, było do zaakceptowania to, że ​​ciężar dowodu w postępowaniu może być przesunięty na pozwanego, drugiego skarżącego. Odwołując się do własnych porównawczych badań prawnych i wyroków Trybunału w sprawach Raimondo przeciwko Włochom (22 lutego 1994, §§ 16-20, Seria A nr 281‑A) i AGOSI przeciwko Wielkiej Brytanii (24 Października 1986, §§ 33-42, Seria A nr 108), Trybunał Konstytucyjny dodał, że takie mechanizmy cywilne, z udziałem przepadku korzyści pochodzących z przestępstwa lub w inny sposób bezprawnie uzyskanych lub mienia niewyjaśnionego pochodzenia, są znane w wielu demokracjach zachodnich, w tym we Włoszech, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych Ameryki.

42. W odniesieniu do kwestii rzekomego stosowania wstecz nowelizacji z dnia 13 lutego 2004 roku wprowadzającej procedurę administracyjnej konfiskaty mienia, i domniemania niewinności drugiego skarżącego, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że skoro dane postępowanie było "cywilne", a nie "karne", to wyżej wspomnianej gwarancji prawa karnego nie można zastosować. Ponadto nowelizacja z dnia 13 lutego 2004 roku nie wprowadziła żadnej nowej koncepcji, ale raczej uregulowała na nowo, w sposób bardziej efektywny, istniejące środki mające na celu zapobieganie i zwalczanie korupcji w służbie publicznej. W szczególności Trybunał Konstytucyjny odwołał się do ustawy z 1997 roku w sprawie konfliktu interesów i korupcji w administracji publicznej, która wymaga od wszelkich funkcjonariuszy publicznych nie tylko złożenia deklaracji na temat własności swojej rodziny i bliskich, ale także udowodnienia, że zadeklarowane nieruchomości zostały nabyte legalnie.

43. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zmiany z dnia 13 lutego 2004 roku niewątpliwie służyły interesowi publicznemu w celu zintensyfikowania walki z korupcją i że test proporcjonalności był również należycie spełniony w toku postępowania o przepadek, które było rzetelnie prowadzone przed sądami krajowymi.

II. ISTOTNE DOKUMENTY MIĘDZYNARODOWE I PRAWO KRAJOWE

A. Ustawa z 1997 roku o konflikcie interesów i korupcji w administracji publicznej, w obowiązującym wówczas brzmieniu.

44. W dniu 17 października 1997 roku ustawa o konflikcie interesów i korupcji w administracji publicznej, została uchwalona przez parlament Gruzji jako pierwszy ważny akt prawny w niepodległej historii Gruzji określający zasady i sposoby zapobiegania oraz eliminowania korupcji w administracji publicznej.

45. Dział 1 ustawy głosił, że jej głównym celem było zapobieganie, ujawnianie i położenie kresu przypadkom korupcji, oraz pociągnięcie skorumpowanych funkcjonariuszy publicznych do odpowiedzialności.

46. Dział 3 ustawy definiował pojęcie "korupcji w służbie publicznej" jako użycie przez funkcjonariusza publicznego jego publicznego stanowiska lub wpływu związanego z tym stanowiskiem do celów bezpodstawnego wzbogacenia. Przepis ten definiuje termin "przestępstwo korupcji" jako akt, który zawierał elementy "korupcji w służbie publicznej", a które mogłyby podlegać dyscyplinarnej, administracyjnej lub karnej odpowiedzialności. Dział 4 wskazywał, co dokładnie należy rozumieć przez "członków rodziny" funkcjonariusza publicznego, i "osoby bliskie", definicja która obejmowała takie kategorie jak rodzeństwo, dzieci i rodziców.

47. Rozdział IV ustawy (sekcje 14 i 19) nakładał na urzędników obowiązek składania corocznej deklaracji na temat ich własności (pomiędzy 1 a 30 kwietnia). Deklaracja musiała zawierać nie tylko wykaz aktywów posiadanych przez funkcjonariusza publicznego osobiście i przez "członków rodziny" swoich i "bliskich" i rzeczywistą wartość rynkową mienia, ale także informacje księgowe co do pochodzenia deklarowanego majątku. Deklaracje składane corocznie przez funkcjonariuszy publicznych były dokumentami urzędowymi.

48. Zgodnie z artykułem 20 (1) i (2) Ustawy, przestępstwo korupcji lub innego naruszenia wymogów określonych w ustawie dawało podstawę do odpowiedzialności zgodnej z zasadami określonymi w tym konkretnym celu zarówno w prawodawstwie karnym lub administracyjnym. W przypadku braku odpowiedzialności karnej lub administracyjnej należało podjąć postępowanie dyscyplinarne, w celu zwolnienia z zajmowanego stanowiska.

B. Prawo krajowe dotyczące przepadku niesłusznie nabytych nieruchomości lub majątku nieudowodnionego pochodzenia, w brzmieniu obowiązującym w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych.

49. W dniu 13 lutego 2004 roku zostały przyjęte dwie główne zmiany legislacyjne mające na celu wzmocnienie wysiłków na rzecz zwalczania przestępczości, ze szczególnym naciskiem na przestępstwa gospodarcze i te popełnione w służbie publicznej, Jedną z wprowadzonych zmian jest ugoda między obroną a oskarżeniem prowadząca do uzyskania łagodniejszego wyroku wprowadzona do k.p.k. (patrz Natsvlishvili i Togonidze przeciwko Gruzji, nr 9043/05, § 49, ECHR 2014 (fragmenty)), natomiast druga, która dotyczyła zarówno kodeksu postępowania karnego jak i kodeksu postępowania administracyjnego, regulowała mechanizm przepadku niesłusznie nabytych nieruchomości.

50. W wyniku tej drugiej zmiany 13 lutego 2004 roku gruzińskie prawo przewidywało dwie procedury przepadku mienia "konfiskatę karną" i "konfiskatę administracyjną". Konfiskata karna miała charakter ogólny i dotyczyła przepadku przedmiotów przestępstwa oraz narzędzi i korzyści pochodzących z przestępstwa, nałożonego w ramach postępowania i orzekanego w następstwie ostatecznego przekonania orzekającego o winie danej osoby. Tymczasem ta ostatnia procedura, która została uregulowana w art. 37 § 1 kodeksu postępowania karnego ("k.p.k.") oraz art. 21 §§ 4 11 kodeksu postępowania administracyjnego ( "k.p.a."), została wprowadzona specjalnie w celu odzyskania niesłusznie nabytych nieruchomości i majątku niewyjaśnionego pochodzenia od funkcjonariusza publicznego, jak również od członków rodziny, bliskich krewnych i tak zwanych "osób powiązanych", nawet bez uprzedniego wyroku skazującego danego urzędnika.

51. Chociaż wyrok karny nie był warunkiem koniecznym, konfiskata administracyjna mogła być inicjowana tylko wtedy, gdy urzędnik po raz pierwszy został oskarżony o przestępstwa (w tym korupcję) popełnioną w czasie jego kadencji przeciwko interesom służby publicznej, przedsiębiorstwu lub organizacji, lub jednego z następujących przestępstw: pranie brudnych pieniędzy, wymuszenie, przywłaszczenie, defraudacja, oszustwo podatkowe lub naruszenia przepisów celnych, niezależnie od tego, czy dany urzędnik pełnił jeszcze funkcję, czy też nie.

52. Zatem, jeżeli funkcjonariusz publiczny, o którym mowa został oskarżony o jedno lub więcej z wyżej wymienionych przestępstw, a prokurator odpowiedzialny za dochodzenie miał uzasadnione podejrzenie, że majątek pozostający w posiadaniu tego urzędnika i/lub jego członków rodziny, osób bliskich i "osób powiązanych" mógł zostać nabyty niesłusznie, może złożyć "powództwo cywilne" (სარჩელი) do Trybunału na podstawie artykułu 37 § 1 k.p.k., żądając konfiskaty "nielegalnie nabytej" własności i majątku niewyjaśnionego pochodzenia.

53. Gdy prokurator wniósł powództwo cywilne o konfiskatę, które musiało być poparte wystarczającymi dowodami w postaci dokumentów, ciężar dowodu był przerzucany na pozwanego. Jeśli ten ostatni nie obalił twierdzenia prokuratora, poprzez przedstawienie odpowiednich dokumentów potwierdzających, że nieruchomość (lub środki finansowe na zakup nieruchomości) zostały legalnie nabyte lub, że podatki od nieruchomości zostały prawidłowo opłacone, Sąd po upewnieniu się, że żądania prokuratora zostały odpowiednio uzasadnione, nakazywał konfiskatę danej nieruchomości (artykuł 21 § 6 k.p.a.).

54. Zgodnie z art. 21 § 8 k.p.a., celem konfiskaty administracyjnej było przywrócenie sytuacji, która istniała przed nabyciem spornego majątku przez funkcjonariusza publicznego za pomocą nielegalnych środków. W szczególności, własność która została skonfiskowana w tych postępowaniach administracyjnych mogła wtedy zostać zwrócona prawowitemu właścicielowi (właścicielom), który może być osobą fizyczną lub osobą prawną, jeśli roszczenia prawne dotyczące własności wszystkich innych osób trzecich zostały spełnione. Jeżeli prawowity właściciel nie mógł być ustalony w toku postępowania o nieruchomość konfiskowano na rzecz państwa (artykuł 21 § 8 (1) k.p.a.). Konfiskata równowartości była również możliwa zgodnie z artykułem 21 § 8 (3) k.p.a, który stwierdził, że jeżeli nieruchomość podlegająca przepadkowi nie może zostać przekazana na rzecz państwa w jej pierwotnej formie, pozwany powinien zapłacić rekompensatę pieniężną odpowiadającą wartości nieruchomości.

C. Konwencja Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji.

55. Konwencja Narodów Zjednoczonych z 2005 przeciwko korupcji została ratyfikowana i weszła w życie w stosunku do Gruzji w dniu 8 listopada 2008 roku.

56. Artykuły 31 i 54 § 1 (c) niniejszej Konwencji, które zawierają zasadę powszechnego uznania konfiskaty mienia związanego z korupcją, lub pochodzących z przestępstwa, i z przestępstw korupcyjnych, brzmią następująco::

Artykuł 31: Zamrożenie, zajęcie i konfiskata

"1. Każde z Państw Stron podejmie, w największym możliwym stopniu w ramach wewnętrznego systemu prawnego takie środki, jakie mogą być konieczne do umożliwienia konfiskaty:

(a) Wpływów z przestępczości pochodzących z przestępstw określonych zgodnie z niniejszą Konwencją lub mienia, którego wartość odpowiada wartości takich dochodów; ...

4. Jeżeli wpływy z przestępstwa zostały przekształcone lub zamienione, w części lub w całości, na inne mienie, wówczas takie mienie zamiast wpływów podlega środkom, o których mowa w tym artykule.

5. Jeżeli wpływy z przestępstwa zostały przemieszane z mieniem nabytym z legalnych źródeł, wówczas takie mienie, bez uszczerbku dla jakichkolwiek uprawnień odnoszących się do zamrażania lub zajmowania, podlega konfiskacie do wysokości szacowanej wartości przemieszanych wpływów.

6. Dochód lub inne korzyści płynące z takich wpływów z przestępstwa, z mienia, na które wpływy z przestępstwa zostały przekształcone lub zamienione, lub z mienia, z którym wpływy z przestępstwa zostały wymieszane podlega również środkom, o których mowa w niniejszym artykule, w ten sam sposób i w tym samym zakresie, co dochody z przestępstwa. ...

8. Państwa Strony mogą rozważyć możliwość stosowania wymogu, aby sprawca wykazał legalne pochodzenie domniemanych dochodów z przestępstwa lub innego mienia podlegającego konfiskacie, do tego stopnia, aby taki wymóg był zgodny z podstawowymi zasadami ich prawa wewnętrznego oraz z charakterem postępowań sądowych i innych.

9. Postanowienia niniejszego artykułu nie będą interpretowane jako naruszenie praw osób trzecich działających w dobrej wierze. ...”

Artykuł 54. Mechanizmy odzyskiwania mienia na drodze współpracy międzynarodowej poprzez przepadek

"1. Każde z Państw Stron, ...,, zgodnie ze swoim prawem wewnętrznym: ...

(c) rozważa podjęcie takich środków, jakie mogą być konieczne, aby umożliwić konfiskatę mienia bez wyroku skazującego, w przypadkach, w których sprawca nie może być ścigany z powodu śmierci, ucieczki lub nieobecności lub w innych uzasadnionych przypadkach. "

57. Stosowne fragmenty Podręcznika technicznego do Konwencji Narodów Zjednoczonych Przeciw Korupcji doprecyzowują szereg kluczowych pojęć prawnych dotyczących konfiskaty dochodów pochodzących z przestępstw związanych z przestępstwami korupcyjnymi:

“IV. Co można uznać za korzyści z przestępstwa dla celów konfiskaty

Ustępy 4, 5 i 6 artykułu 31 nakreślają minimalny zakres działań w celu wdrożenia tego artykułu.

Paragraf 4

Odnosi się to do sytuacji, w której wpływy zostały przekształcone lub zamienione na inne mienie. W tym przypadku, Państwa-Strony są zobowiązane do poddania konfiskacie własność przekształconą lub zamienioną, zamiast bezpośrednich wpływów.

Biorąc pod uwagę, że przestępcy mogą się pozbyć tak szybko, jak to będzie możliwe podstawowych korzyści z przestępstwa, aby utrudnić wysiłki śledczych w celu odnalezienia takiej własności, przepis ma zasadnicze znaczenie w przypadku stosowania typowego modelu konfiskaty, w celu uniknięcia konfliktów z działającą w dobrej wierze stroną trzecią i ułatwienia działalności dochodzeniowej i prokuratorskiej. Przepis ten odzwierciedla tę samą teorię, która kryje się za modelem opartym na koncepcji wartości konfiskaty: ważne jest to by nie dopuścić do wzbogacenia się sprawcy lub osoby trzeciej w sposób nielegalny

Przepis ten wynika z tzw. teorii "zakażonego majątku", przy czym jeżeli własność, taka jak zakażona nieruchomość jest wymieniona na "czystą nieruchomość", to ta ostatnia też zostaje zakażona. Choć może to wywołać zagadnienia związane z domniemaniem działania w dobrej wierze, kraje opracowały wymagania, przy czym ustawodawstwo daje prymat dla nieodwracalności tego tej wady (zakażenia) niezależnie od intencji przekazania, otrzymania i przekształcenia.

Paragraf 5

Odnosi się to do sytuacji, w której wpływy z przestępstwa zostały przemieszane z mieniem z legalnych źródeł. Państwa-Strony są zobowiązane do poddania konfiskacie takiego mienia do szacowanej wartości przychodów. Jak wspomniano powyżej, obie sytuacje mogą stanowić problem, gdy system konfiskaty działa pod systemem konfiskaty przedmiotu, który wymaga określenia wartości uzyskanych przez przestępstwo. Działając w systemie konfiskaty ustalenie tych wartości nie stanowi żadnego problemu.

Paragraf 6

Wymaga od Państw Stron konfiskaty nie tylko podstawowych, ale również wtórnych dochodów pochodzących z przestępstwa. Dochody podstawowe są bezpośrednio uzyskane przez popełnienie przestępstwa – np. łapówka w wysokości $ 100,000. Wtórne natomiast wynikają z korzyści uzyskanych z pierwotnych jak na przykład odsetki bankowe lub majątek zwiększający się w wyniku inwestycji. W tym względzie konwencja wymaga od Państw Stron zapewnienia obowiązkowej konfiskaty zarówno dla pierwotnych i wtórnych dochodów.

Chociaż definicja dochodów z przestępstwa określonych w artykule 2 (g) zawiera zwrot "uzyskany poprzez zbrodnię" i mienia "pochodzącego z przestępstwa", akapit wyraźnie odnosi się do "[D] dochody lub inne korzyści" pochodzących z wpływów z przestępstw, a także odnosi się do świadczeń pochodzących z jednej z sytuacji, o których mowa w ustępach 4 i 5 - własności przekształcone lub zamienione i przemieszane własności. Innymi słowy, każde umocnienie wartości wpływów z przestępstwa, nawet jeśli nie są przypisane do każdej działalności przestępczej musi również podlegać konfiskacie. ...

Paragraf 8

Paragraf 8 Ustęp 8 zaleca, aby Państwa-Strony rozważyły możliwość przeniesienia ciężaru dowodu w odniesieniu do pochodzenia domniemanych dochodów z przestępstwa. ...

[W] celu uzupełnienia procedur sui generis, które posługują się pozapenalnymi standardami dowodzenia, kilka jurysdykcji również przyjęło konfiskatę w drodze procedury cywilnej, które działają rzeczowo i są regulowane zasadą ciężaru dowodu.

VII. Ochrona osób trzecich działających w dobrej wierze

Paragraf 9 wymaga aby Państwa Strony nie skonstruowały żadnego z przepisów tego artykułu, tak aby naruszać prawa osób trzecich działających w dobrej wierze. Konwencja nie określa jednak, w jakim stopniu osoby trzecie powinny być zaopatrzone w skuteczne środki prawne w celu ochrony swoich praw. W ten sposób, wykonując ten przepis, Państwa-Strony mogą wziąć pod uwagę, że w niektórych jurysdykcjach wybrano ustanowienie specjalnej procedury dla osób trzecich, roszczących sobie prawo do skonfiskowanej własności, w której prokuratura ocenia, czy skarżący:

• Działali w celu zatajenia przestępstwa bazowego, lub brali udział w którymkolwiek z przestępstw pomocniczych;

• Mieli interes prawny w posiadaniu majątku;

• Działali rzetelnie, zgodnie z prawem i praktyką handlową;

• Jeżeli posiadanie majątku wymagało publicznej rejestracji transakcji lub jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, takie postepowania przeprowadzili (na przykład rejestracja nieruchomości lub pojazdów);

• Jeśli transakcja była dużej wagi, to czy była zgodna z prawdziwymi wartościami na rynku.”

D. Konwencje Rady Europy

1. 1990 Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa

58. Rok 1990 Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa (ETS nr 141), która weszła w życie w stosunku do Gruzji w dniu 1 września 2004 roku ogłosiła, że jedną z "nowoczesnych i skutecznych metod" w "walce z poważną przestępczością ... polega na pozbawianiu sprawców dochodów z przestępstwa" (patrz preambuła do Konwencji).

59. Konwencja wezwała Sygnatariuszy do "przyjęcia takich środków ustawodawczych i innych, jakie mogą okazać się konieczne w celu umożliwienia im konfiskaty narzędzi i dochodów lub mienia, którego wartość odpowiada takim dochodom" (patrz art. 2) Jednocześnie, określenie "konfiskata" zostało zdefiniowane jako "kara lub środek nakazany przez sąd po przeprowadzeniu postępowania w związku z popełnieniem przestępstwa, powodujące ostateczne pozbawienie mienia" (patrz artykuł 1).

60. Raport wyjaśniający do Konwencji z 1999 doprecyzowuje odpowiednie warunki prawne:

"15. ... Eksperci byli również w stanie zidentyfikować znaczące różnice w odniesieniu do organu procesowego, który podejmuje decyzję o przepadku (decyzje podejmowane przez sądy karne, sądy administracyjne, odrębne organy sądowe w postępowaniu cywilnym lub karnym zupełnie odrębnych od tych postępowań, w których wina sprawcy jest określona (takie postępowanie, o którym mowa w tekście Konwencji jako "postępowanie w celu konfiskaty" oraz w raporcie wyjaśniającym czasem jako " postępowanie in rem"). Pozwoliło to również na odróżnienia odmienności w odniesieniu do ram proceduralnych takich decyzji (domniemania nielegalnie nabytych nieruchomości, terminów, itp.) ...

23. Komitet omówił, czy konieczne było zdefiniowanie pojęcia "konfiskaty" lub "nakazu konfiskaty" zgodnie z konwencją. ... Definicja "konfiskaty" została opracowana w celu wyjaśnienia, tego że, z jednej strony, konwencja dotyczy wyłącznie działań przestępczych lub działań z tym związanych, takich jak czynności natury cywilnej w działaniach rzeczowych oraz, z drugiej strony, że ​​różnice w organizacji systemów sądowych oraz w zasadach postępowania nie wykluczają stosowania Konwencji. Na przykład nie ma znaczenia fakt, że konfiskata w niektórych państwach nie jest uważana za sankcję karną, gdyż ze względów bezpieczeństwa ​​konfiskata jest uważana za związaną z działalnością przestępczą. Nie ma również znaczenia, że ​​konfiskata może czasami być zlecona przez sędziego, który, ściśle rzecz biorąc, nie jest sędzią karnym, o ile decyzja w ogóle została podjęta przez sędziego. Określenie "sąd" ma takie samo znaczenie, jak w artykule 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Eksperci zgodzili się, że konfiskata stricte administracyjna nie została uwzględniona w zakresie stosowania Konwencji.”

2. Konwencja Rady Europy o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu z 2005

61. W 2005 roku Rada Europy przyjęła inną, bardziej kompleksową, Konwencję o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstwa oraz o finansowaniu terroryzmu (ETS nr 198). Weszła ona w życie w stosunku do Gruzji w dniu 1 maja 2014 r.

62. Artykuły 3 i 5 Konwencji z 2005 roku, zgodnie z właściwością, stwierdzają, co następuje:

Artykuł 3 - Środki konfiskaty

"4. Każda Strona przyjmie takie środki ustawodawcze lub inne, jakie mogą okazać się konieczne, dla zapewnienia, w odniesieniu do poważnego przestępstwa lub przestępstw, zgodnie z prawem krajowym, żeby sprawca wykazał pochodzenie domniemanych dochodów lub innego mienia podlegającego konfiskacie w takim zakresie w jakim ten wymóg jest zgodny z zasadami prawa krajowego. ”

Artykuł 5 - zamrażanie, zajmowanie i konfiskata

"Każda Strona przyjmie takie środki ustawodawcze i inne, jakie mogą okazać się konieczne dla zapewnienia, że środki do zamrożenia, zajęcia i konfiskaty dotyczą również:

(a) nieruchomości, z której wpływy zostały przekształcone lub zmienione;

(b) mienia nabytego z legalnych źródeł, jeżeli dochody zostały wymieszane, w całości lub w części, w taki mieniu, do wysokości szacowanej wartości przemieszanych dochodów;

(c) dochodów lub innych korzyści pochodzących z dochodów z mienia, na jakie dochody z przestępstwa zostały przekształcone lub zamienione, lub z mienia, z którym dochody z przestępstwa zostały wymieszane, do szacowanej wartości przemieszanych dochodów, w ten sam sposób i w tym samym stopniu, jak dochód ".

63. Sprawozdanie wyjaśniające do konwencji z 2005 roku potwierdziło, że:

"39. Definicja "konfiskaty" została zredagowana w celu wyjaśnienia, tego, że z jednej strony, Konwencja z 1990 roku dotyczy jedynie działań przestępczych lub działań z tym związanych, takich jak czynności spokrewnione z cywilnymi w zakresie prawa rzeczowego oraz, z drugiej strony, że różnice w organizacji systemów sądowych i zasadach postępowania nie wykluczają stosowania Konwencji z 1990 roku i tej konwencji. Na przykład nie ma znaczenia fakt, że konfiskata w niektórych krajach nie jest uważana za sankcję karną, gdyż ze względów bezpieczeństwa konfiskata jest związana z działalnością przestępczą. Nie ma również znaczenia, że konfiskata może czasami być zlecona przez sędziego, który, ściśle rzecz biorąc, nie jest sędzią karnym, o ile decyzja w ogóle została podjęta przez sędziego. "

64. Raport wyjaśniający stwierdził ponadto, że:

"71. Ustęp 4 artykułu 3 wymaga od Stron, aby zapewnić możliwość przerzucenia ciężaru dowodu w przypadku konieczności wykazania legalnego pochodzenia domniemanych dochodów lub innego mienia podlegającego konfiskacie w przypadku poważnych przestępstw. ......

76. Przepis ten podkreśla w szczególności potrzebę stosowania takich środków również wobec dochodów, które zostały przemieszane z mieniem nabytym z legalnych źródeł lub które zostały przekształcone lub zamienione w inny sposób. ”

E. Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy

65. Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF) powstała w lipcu 1989 roku jako grupa międzyrządowa podczas szczytu G-7 w Paryżu. To od tej pory na całym świecie jest ona uznawana za ciało zarządzające i ustanawiające uniwersalne standardy oraz rozwijające politykę zwalczania, między innymi, prania brudnych pieniędzy. W 2003 roku wydała specjalne zalecenia, , wzywające do konfiskaty nawet w przypadku braku uprzedniego wyroku skazującego (znany jako zalecenie nr 3): “Środki tymczasowe i konfiskata, które zostały przyjęte przez Gruzję.

3. ... Kraje mogą rozważyć przyjęcie środków, które umożliwiają konfiskatę takich dochodów lub narzędzi bez konieczności wydania wyroku skazującego lub które wymagają, aby sprawca wykazał legalne pochodzenie własności rzekomo podlegającej konfiskacie, w zakresie, w jakim wymóg jest zgodny z zasadami ich prawa krajowego. "

F. Komitet Ekspertów Rady Europy ds. oceny systemów zwalczania procederu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu (MONEYVAL)

66. W swoim pierwszym sprawozdaniu oceniającym Gruzję, które dotyczyło wizyty w kraju przez zespół ekspertów od 23 do 26 października 2000 roku, MONEYVAL zaobserwował i zalecił, co następuje:

"2. Głównymi obszarami generującymi nielegalne wpływy i poważnie zagrażającymi rozwojowi gospodarczemu Gruzji są korupcja, oszustwa i unikanie opodatkowania, a także przemyt towarów. ......

6. Eksperci uważają, że system zajęcia i konfiskaty powinien zostać sprawdzony i dostosowany do norm przyjętych na arenie międzynarodowej. ... Zdaniem ekspertów, procedura konfiskaty powinna być zgodna z wymaganiami Konwencji Strasburskiej - wraz z wprowadzeniem możliwości konfiskaty narzędzi oraz zysków, a jeśli zostały one zamienione na inną własność, powinna zostać skonfiskowana odpowiadająca im wartość.

67. W ramach drugiej wizyty w Gruzji ekspertów z zespołu MONEYVAL, która odbyła się w dniach 21 i 23 maja 2003 roku, sporządzony został Drugi Raport Oceny. Ponownie skrytykował władze krajowe za luki w uregulowaniach prawnych dotyczących konfiskaty korzyści z przestępstwa:

"8. ... W trakcie wizyty ekspertów[konfiskata równowartości nie była uregulowana w gruzińskim ustawodawstwie W rzeczywistości, brak realnego środka konfiskaty został podany jako jedna z głównych przyczyn braku ścigania przestępstw dotyczących prania pieniędzy lub ścigania. Zalecono uzupełnienie procedur prawnych do stworzenia sprzyjającej struktury prawnej w celu wprowadzenia konfiskaty w odniesieniu do wszystkich dochodów z przestępstwa (zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich) wprowadzenia konfiskaty równowartości mienia pochodzącego z przestępstwa.. Zaleca się, aby rozważyć przyjęcie praktyki, która okazała się skuteczna w innych systemach, w tym przerzucenie ciężaru dowodu w zakresie wykazania legalnego pochodzenia domniemanych dochodów, w przypadku poważnych przestępstw generujące dochody. ”

68. Po wizycie w Gruzji od 23 do 29 kwietnia 2006 roku, MONEYVAL przedstawił szereg pozytywnych komentarzy w swoim Trzecim Szczegółowym Sprawozdaniu z oceny na temat programu konfiskaty administracyjnej wprowadzonej w dniu 13 lutego 2004 roku:

"18. Gruzińskie przepisy prawne regulujące ... konfiskatę zostały znacznie rozwinięte i obecnie znajduje się tam podstawowa struktura prawna... przepadek przedmiotów, narzędzi i nielegalnie nabytych aktywów (wpływów). ...

19. Istnieją również pewne nowatorskie przepisy przepadku administracyjnego obowiązujące w szczególnych przypadkach z udziałem urzędników państwowych oraz zorganizowanych grup przestępczych - które zawierają elementy dowodzenia w procesie cywilnym, które są oczekiwanymi osiągnięciami. ...

239. Procedura konfiskaty mienia osób trzecich, które zostało im przekazane w celu ominięcia nakazów konfiskaty została po raz pierwszy uwzględniona przez wprowadzenie przepisów administracyjnych dotyczących członków rodziny i bliskich krewnych urzędników, wówczas gdy urzędnicy są przedmiotem postępowania. ... Te przepisy (i związane z tym zmiany w zakresie ciężaru dowodu przy orzekaniu przepadku w tych sprawach) są bardzo mile widziane i powinny obejmować wszystkie osoby trzecie, w ręce których wpadły nielegalne aktywa we wrażliwych sprawach.

240. ... Najwyraźniej nowe przepisy administracyjne dotyczące konfiskaty w odniesieniu do spraw wniesionych przeciwko urzędnikom odniosły sukces ...”

G. Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO)

69. W swoim sprawozdaniu z drugiej oceny w sprawie Gruzji, przyjętym na jego 31. posiedzeniu plenarnym w dniach od 4 do 8 grudnia 2006 roku w Strasburgu, GRECO zaobserwowało i zaleciło, co następuje:

"31. W ciągu ostatnich kilku lat Gruzja przyjęła szeroki wachlarz nowych przepisów, między innymi dotyczących zajęcia i konfiskaty narzędzi oraz zysków pochodzących z przestępstwa, w tym korupcji i prania tych dochodów. Wprowadzenie programu konfiskaty administracyjnej w 2004 roku, adresowanej szczególnie do nielegalnie nabytych przez urzędników nieruchomości i bogactwa niewyjaśnionego pochodzenia, dał organom ścigania skuteczne narzędzie do pozbawienia urzędników, a także ich krewnych i tzw. powiązanych osób, korzyści płynących z ich zbrodni.

Konfiskata administracyjna nie wymaga uprzedniego wyroku skazującego, wyraźnie zezwala na konfiskatę od osób trzecich, a także aktywów o równoważnej wartości i wymaga stosunkowo niskiego nakładu dowodów, poprzez zapewnienie, że gdy prokurator złożył wniosek do sądu, wskazujący że majątek pozwanego jest nielegalny lub nieznanego pochodzenia, ciężar dowodu aby wykazać że ta własność (lub środki finansowe wymagane do nabycia własności) zostały legalnie uzyskane. zostaje przerzucony na pozwanego, GET [Zespół oceniający Grupy] doniósł też, że do tej pory zostały odzyskane nieruchomości o wartości ponad 40 milionów € co ilustruje zaangażowanie władz gruzińskich w uniemożliwianie urzędnikom czerpania korzyści z przestępstw popełnionych w trakcie ich kadencji. Jednak GET słyszał też, że pojawiły się pewne obawy co do arbitralności reżimu konfiskaty administracyjnej, która rzekomo była ukierunkowana tylko wobec zwolenników poprzedniej władzy.

Pojawiło się również zaniepokojenie brakiem przejrzystości w zakresie skonfiskowanego mienia w tym, że nie było jasne, dla kogo ta własność była przekazywana (w przypadku istnienia uzasadnionego właściciela nieruchomości) lub sprzedana (w przypadku transferu na rzecz państwa ) oraz w tym, czy ktoś inny niż państwo skorzysta z tej sytuacji. Władze gruzińskie jednak poinformowały GET po wizycie, że postrzegany brak przejrzystości w przeznaczeniu skonfiskowanego mienia został rozwiązany, między innymi poprzez zniesienie specjalnego funduszu państwowego, do którego ten majątek miał zostać rzekomo przekazany oraz, że wartość skonfiskowanej własności miała znaleźć odzwierciedlenie w budżecie państwa.

Chociaż GET nie był w stanie ocenić, czy powyższe obawy są nadal powszechne, to uważa, że należy unikać wszelkich wątpliwości co do zasadnego korzystania z konfiskaty administracyjnej. GET zauważa w związku z tym, że władze gruzińskie powinny zapewnić jak największą przejrzystość w stosowaniu konfiskaty administracyjnej, aby uniknąć wrażenia, że mechanizm ten jest nadużywany.”

H. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w sprawie środków antykorupcyjnych w Gruzji i na poziomie globalnym

70. W dniu 21 stycznia 2004 roku Antykorupcyjna Sieć na rzecz Gospodarek Przejściowych ( "ACN") wydała następujące zalecenie, zwane dalej "zaleceniem nr 9 ", do władz gruzińskich:

"9. [By] rozważyć zmianę kodeksu karnego, aby zapewnić, że konfiskatę dochodów stosuje się obowiązkowo wobec wszystkich przypadków korupcji i przestępstw z nią związanych. Upewnić się, że reżim konfiskaty pozwala na konfiskatę dochodów pochodzących z korupcji lub mienia, których wartość odpowiada wartości takich dochodów lub kar pieniężnych o porównywalnym skutku i że konfiskata od osób trzecich jest możliwa. Dokonać przeglądu tymczasowych środków, aby uczynić procedurę identyfikacji i konfiskaty dochodów pochodzących z korupcji w dochodzeniach karnych i fazach ścigania, skutecznymi i operacyjnymi. Poznać możliwości kontroli oraz, w razie potrzeby, przejęcia majątku niewyjaśnionego pochodzenia.”

71. Już w czerwcu 2004 roku ACN pochwalił władze gruzińskie za to, że szybko podejmuje szereg działań przeciw korupcji, w tym na poziomie legislacyjnym. Odpowiedni fragment Uzupełnienia do Oceny Podsumowań i Zaleceń, który został zatwierdzony w dniu 17 czerwca 2004 roku, brzmi następująco:

"Pomimo bardzo krótkiego czasu od przeglądu styczniowego gruziński zaktualizowany raport informuje o szeregu istotnych zmian w przepisach krajowych, z których niektóre są związane z zaleceniami styczniowymi. Główne zmiany zostały podsumowane poniżej: ......

• Konfiskata: przyjęcie przepisów prawnych dotyczących śledztwa w zakresie własności nielegalnej jak i majątku niewiadomego pochodzenia, wprowadzenie instytucji cofającej nielegalnie przejęte majątki;

• Skuteczność ścigania i karania: wprowadzenie ugody sądowej w postępowaniu karnym; zwiększenie możliwości stosowania specjalnych metod dochodzeniowych podczas gromadzenia dowodów;

• Konfiskata dochodów pochodzących z przestępstwa: Gruzja przyjęła nową ustawę, która zapewnia podstawę prawną do konfiskaty nielegalnego mienia nawiązując do Styczniowej rekomendacji z 9 stycznia w sprawie konfiskaty dochodów pochodzących z korupcji; Dodatkowo nowe środki wprowadzane są poza procesem karnym tak, aby umożliwić konfiskatę majątku niewyjaśnionego pochodzenia (poprzez przerzucenie ciężaru dowodu) ... "

72. Następnie, w swoim Pierwszym Sprawozdaniu Monitorowania Gruzji, które zostało przyjęte w dniu 13 czerwca 2006 roku ACN stwierdził, że władze w dużej mierze podporządkowały się do poprzedniego zalecenia nr 9 (porównaj z paragrafem 70 powyżej):

"Ustawodawstwo Gruzji jest zgodne z odpowiednimi wymogami prawa międzynarodowego, w szczególności z odpowiednią konwencją Rady Europy, w zakresie możliwości konfiskaty nie tylko w postępowaniu karnym, ale także środków inny sposób. Przez to, Gruziński Kodeks Administracyjny upoważnia prokuratora do żądania przepadku nielegalnego majątku i własności niewyjaśnionego pochodzenia, którego idea jest opisana w ustawie o konflikcie interesów. Istnieją środki przewidziane przez k.p.k., takie jak prawo do podejmowania roszczeń cywilnych w stosunku do przestępców. Gruzja także dostarcza informacji dotyczących stosowania tych norm, które potwierdzają skuteczność. Wydaje się, że procedura identyfikacji i konfiskaty dochodów pochodzących z korupcji istnieje i że jest skuteczna i sprawna.”

73. W swoim Trzecim Raporcie Monitorowania Gruzji, który został przyjęty w dniu 25 września 2013 r. ACN poczyniła następujące uwagi dotyczące wyników działań antykorupcyjnych podejmowanych w kraju:

"Korupcja w Gruzji była znaczącą przeszkodą w rozwoju gospodarczym, od momentu w którym kraj odzyskał niepodległość. Jej wszechobecna natura i wysoka widoczność bardzo poważnie podważała wiarygodność rządu. Jednak nowy rząd Gruzji w 2004 roku, który doszedł do władzy po "rewolucji róż", zaangażował się w zwalczanie korupcji i osiągnął imponujące wyniki w zwalczaniu korupcji we władzach państwowych.

Wynik Gruzji w indeksie percepcji korupcji Transparency International zwiększył się z 1,8 w 2003 roku do 5,2 w 2012 roku; Gruzja jest na 51. miejscu w rankingu z 174 krajów (lider w regionie Europy Wschodniej i Azji Środkowej). Jest to zdecydowanie najbardziej znaczący wzrost dla wszystkich krajów planu działania stambulskiego. Gruzja jest teraz w rankingu wyżej niż wiele krajów członkowskich UE (Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Grecja, Włochy, Łotwa, Słowacja i Rumunia). Podczas gdy wszystkie badania potwierdzają, że korupcja jest szeroko wyeliminowana z życia codziennego obywateli, wielu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i przedstawicieli organizacji międzynarodowych uważa, że korupcja utrzymuje wysoki poziom. Jest uważana za jedną z przyczyn przegranej poprzedniej partii rządzącej w wyborach parlamentarnych w październiku 2012 roku.

Postęp w dziedzinie działań antykorupcyjnych dokonał najbardziej istotnego wpływu na inwestycje i klimatu biznesowego. W najnowszym raporcie Banku Światowego Doing Business (2013) Gruzja awansowała na 9 miejsce na całym świecie (z 112. w 2006 roku) podczas gdy najbliższym sklasyfikowanym krajem z regionu jest Armenia (32) ze średnią regionalną 73. Gruzja była najlepiej rozwijającym się krajem od 2005 zarówno w Europie Wschodniej jak i Azji Środkowej i na świecie z 35 reformami instytucjonalnymi i prowadzonymi reformami regulacyjnymi.”

PRAWO

I. ZARZUT WSTĘPNY STRONY RZĄDOWEJ

74. Po zawiadomieniu o przekazaniu niniejszej komunikacji Rządowi w dniu 9 listopada 2009 roku, Trybunał po raz pierwszy został poinformowany w dniu 22 czerwca 2010 roku, że trzeci skarżący, Pan Tengiz Gogitidze, zmarł w dniu 7 maja 2005 roku (patrz paragrafy 4 i 5 powyżej). Odnosząc się do powyższego faktu, Rząd podniósł zarzut nadużycia prawa przy wnoszeniu skargi w odniesieniu do zmarłego skarżącego. Twierdzono, że pełnomocnik skarżących specjalnie ukrywał przed Trybunałem fakt zgonu tego skarżącego, świadomie składając skargę w imieniu zmarłego.

75. Skarżący nie odnieśli się do zarzutu Rządu.

76. Trybunał przypomina, że wniosek może zostać odrzucony jako nadużycie prawa na mocy artykułu 35 § 3 Konwencji, jeśli został świadomie sporządzony na podstawie nieprawdziwych faktów (zobacz, między innymi, Akdivar i in. przeciwko Turcji, 16 września 1996, §§ 53 -54, Zbiór wyroków i decyzji 1996 IV i Keretchashvili przeciwko Gruzji (dec.), nr 5667/02, 2 maja 2006), gdy niekompletne, a zatem mylące informacje przekazano do Trybunału (zob. Bekauri przeciwko Gruzji (wstępne zastrzeżenie), nr 14102/02, §§ 21 i 24, 10 kwietnia 2012, a Hüttner przeciwko Niemcom (dec.), nr 23130/04, 9 czerwca 2006).).

77. W tym kontekście należy zauważyć, że podczas gdy Pan Tengiz Gogitidze zmarł w dniu 7 maja 2005, co potwierdza akt zgonu dołączony do akt sprawy po przekazaniu skargi, pełnomocnik złożył skargę w imieniu zmarłego w dniu 4 lipca 2005 roku. Rzeczywiście, skargę złożył pan Gogitidze jako skarżący posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, żyjący w tym czasie w Moskwie. Ponadto, w dniu 2 listopada 2005 pełnomocnik przedłożył Trybunałowi pismo procesowe, z którego wynikało, że było wystawione i podpisane przez trzeciego skarżącego w Moskwie w dniu 22 października 2005 r.

78. W tych okolicznościach Trybunał zauważa, że skarga została oparta na błędnym twierdzeniu, że Pan Gogitidze żyje i chce złożyć skargę do Trybunału, podczas gdy formularz urzędowy który wpłynął do akt w dniu 2 listopada 2005 roku i był opatrzony podpisem "Tengiz Gogitidze" był w istocie podrobionym dokumentem. Choć nie jest jasne, kto zamierzał oszukać Trybunał i sfałszował podpis na urzędowym formularzu i nic nie wskazuje na to, że pełnomocnik był świadomy oszustw w momencie złożenia skargi, takie nieuczciwe manipulacje proceduralne są oczywiście niezgodne z celem prawa do skargi indywidualnej (por., Poznański i in. przeciwko Niemcom (wyr.), nr 25101/05, 3 lipca 2007 roku).

79.Wobec tego część skargi złożonej w imieniu pana Tengiz Gogitidze stanowi nadużycie prawa w rozumieniu artykułu 35 § 3 (a) in fine Konwencji i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 § 4.

II. ZARZUT NARUSZENIA ARTYKUŁU 1 PROTOKOŁU NR 1 DO KONWENCJI

80. Skarżący zarzucili naruszenie Artykułu 1 Protokołu nr 1 w zakresie konfiskaty ich mienia. Przepis ten brzmi następująco:

”Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego.

Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych. ”

A. Dopuszczalność

81. Trybunał stwierdza, że zarzuty te nie są w sposób oczywisty nieuzasadnione w rozumieniu Artykułu 35 § 3 (a) Konwencji. Ponadto zauważa, że nie są one niedopuszczalne z jakichkolwiek innych powodów. Muszą zatem zostać uznane za dopuszczalne.

B. Meritum

1. Stanowisko Rządu

82. Na wstępie Rząd zwrócił się do Trybunału, aby wziąć pod uwagę skalę zjawiska korupcji, które pustoszyło kraj przed uruchomieniem szerokiej gamy środków antykorupcyjnych przez władze w lutym 2004 roku. Skorumpowane środowisko było szczególnie widoczne w Autonomicznej Republice Adżarii, zaś w jej rządzie pierwszy skarżący zajmował wysokie rangą stanowiska w stosownym czasie. Z drugiej strony, zaledwie w ciągu kilku lat Państwo podjęło szereg istotnych inicjatyw legislacyjnych, aby wzmocnić wysiłki na rzecz zwalczania korupcji, w śród których istotną rolę spełniła konfiskata administracyjna przez co można było łatwo zaobserwować silny trend znacznego zmniejszenia korupcji od 2006 roku. W 2009 roku Indeks Percepcji Korupcji Transparency International podniósł wynik Gruzji z 1,8 do 4,1 w 2003 roku, tym samym stawiając ją na 66 miejscu z 174 krajów (patrz: paragrafy 69-73 powyżej)..

83. Rząd podkreślił, że te wszystkie pozytywne wyniki w walce z korupcją nigdy nie mogłyby zostać osiągnięte bez mechanizmu konfiskaty administracyjnej, który został zastosowany w przypadku skarżących. W krótki sposób opisano charakter tego mechanizmu prawnego. W szczególności, konfiskata administracyjna nie stanowi części postępowania karnego i nie ma charakteru represyjnego, ale wręcz przeciwnie, mają one wynikający z prawa cywilnego, kompensacyjny charakter, mający na celu naprawienie szkody majątkowej wyrządzonej zarówno osobom prywatnym i państwu (patrz paragrafy 49-54 powyżej). Rząd stwierdził, że taka procedura - konfiskata mienia, o której mowa, w przypadku braku ostatecznego wyroku skazującego, z ciężarem dowodu przerzuconym na pozwanego - była w pełni zgodna z odpowiednimi normami międzynarodowymi. W rzeczywistości to organy Rady Europy i OECD, jako pierwsze stwierdziły, że Gruzja powinna wprowadzić taki środek (patrz: paragrafy 66-70 powyżej).

84. Zauważając, że postępowanie w sprawie konfiskaty mienia skarżących było ścisłym zastosowaniem się do procedury sądowej określonej w tym celu przez art. 37 § 1 k.p.k. oraz art. 21 §§ 4 do 11 k.p.a., Rząd stwierdził, że uzyskana konfiskata była zgodna z prawem. Wspomniane przepisy prawne były łatwo dostępne dla społeczeństwa, a ich skutki prawne były jasne i przewidywalne dla ogółu społeczeństwa, w tym skarżących. Ponadto, nie można powiedzieć, że zmiany legislacyjne w kwestii wprowadzenia rewolucyjnych metod w walce z korupcją w lutym 2004 roku były niespodziewane, gdyż siedem lat przed tymi zmianami istniała już ustawa przewidująca zasady zapobiegania, ujawniania i eliminacji korupcji oraz konieczności pociągania skorumpowanych urzędników do odpowiedzialności administracyjnej, karnej i dyscyplinarnej za ich nielegalne czyny, a mianowicie ustawa z 1997 roku w sprawie konfliktu interesów i korupcji w administracji publicznej (patrz: paragrafy 44-48 powyżej). Następnie rząd argumentował, poprzez odniesienie do wyroków Trybunału w sprawach AGOSI (cytowany powyżej, § 51) oraz Raimondo (cytowany powyżej, § 29), że konfiskata powinna być traktowana jako środek do kontrolowania korzystania z własności.

85. Rząd stanowczo twierdził, że wprowadzenie procedury konfiskaty administracyjnej służyło interesowi publicznemu w zakresie zwalczania korupcji w administracji publicznej. Co do konotacji "krewnych" i "osób powiązanych", ten szczególny aspekt został pomyślany jako odpowiedź na znaną i rozpowszechnioną praktykę, której skorumpowani urzędnicy państwowi używali by ukryć wpływy z ich nielegalnych czynów przez fikcyjne rejestrowanie tych wpływów na dane osobowe ich przyjaciół lub krewnych. Czyniąc tak, skorumpowani urzędnicy próbowali uniknąć odpowiedzialności finansowej, co oznacza, że ​​prawny obowiązek składania oświadczeń finansowych we własnym imieniu, jako pierwotnie przewidziany przez ustawę z 1997 roku w sprawie konfliktu interesów i korupcji w administracji publicznej, został pozbawiony jakiegokolwiek realnego znaczenia. Konfiskata mienia skarżących była zatem uzasadniona względami społeczno-prawnymi i ekonomicznymi, a mianowicie koniecznością wyeliminowania korupcji i zwrotu nielegalnie nabytych nieruchomości prawowitym właścicielom lub, w przypadku braku takich, budżetowi państwa.

86. W odniesieniu do proporcjonalności konfiskaty, Rząd twierdził, że wymóg ten został spełniony przez fakt, że spór cywilny między państwem a skarżącymi były przedmiotem kompleksowej kontroli sądowej przez niezależny i obiektywny sąd. Jednak skarżący nie wykazali, w odpowiednich postępowaniach sądowych, że mieli legalne dochody, które były wystarczające, aby umożliwić im zdobycie majątku, który miał o wiele większą wartość. W związku z tym Rząd stwierdził również, że biorąc pod uwagę, że kwestionowana konfiskata stanowiła środek do kontrolowania sposobu korzystania z własności w rozumieniu drugiego akapitu artykułu 1 Protokołu nr 1, pozwane państwo korzystało ze szczególnie szerokiego marginesu swobody w kontekście polityki walki z przestępczością tak ważną jak korupcja.

2. Stanowisko skarżących

87. Twierdzenia skarżących dotyczyły głównie krytyki reform politycznych i prawnych podejmowanych przez Rząd Gruziński, oskarżając rządzące siły o antydemokratyczne metody rządzenia i arbitralne dostosowanie prawa, w tym przepisów dotyczących konfiskaty, 88. W odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy, skarżący ograniczają swoje argumenty do zakwestionowania głównych składowych elementów procedury konfiskaty administracyjnej. W szczególności stwierdzili, że konfiskata ich majątku była arbitralna, władze twierdziły, że został uzyskany w wyniku działań korupcyjnych pierwszego skarżącego, bez konieczności pozyskania ostatecznego wyroku skazującego przeciwko niemu udowadniającego jego zaangażowanie w dokonanie zabronionych działań. W tym względzie należy stwierdzić, że pierwszy skarżący został skazany za przestępstwa, o które został oskarżony w dniu 25 sierpnia 2004 roku (patrz paragraf 9 powyżej); uruchomienie tej sprawy karnej działało jako bodziec do wszczęcia postępowania w sprawie konfiskaty administracyjnej, dopiero w styczniu 2010 roku, czyli pięć lat po tym jak wyrok stał się ostateczny (patrz paragraf 36 powyżej, żadna kopia wyroku dotycząca pierwszego skarżącego nie została dostarczona). Skarżący podnosili także, że ciężar dowodu w postępowaniu konfiskaty został przerzucony na nich, twierdząc, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania karnego, to zawsze prokurator, powinien mieć obowiązek udowodnienia winy oskarżonego ponad wszelką wątpliwość.

89. Skarżący twierdzili również, że konfiskata ich majątku nie była środkiem tymczasowym, lecz wręcz przeciwnie, nieodwracalnym aktem, który w ten sposób nie może być scharakteryzowany jako kontrola korzystania z własności w rozumieniu drugiego akapitu artykułu 1 protokołu nr 1, ale należy traktować go jako de facto wywłaszczenie z ich własności. Utrzymywali, że środek konfiskaty w ich przypadku urósł do rangi sankcji karnej, skarżący skarżyli się także, że zmiany z dnia 13 lutego 2004 roku wprowadzone do Kodeksu postępowania administracyjnego zostały zastosowane z mocą wsteczną w ich przypadku, ponieważ skonfiskowana własność była w rzeczywistości nabyta w okresie od listopada 1997 do maja 2004 roku. W związku z tym dodali, że zmiany te nie były wystarczająco jasne i zrozumiałe dla nich jako osób bez wykształcenia prawniczego

90. Dalsze argumenty skarżących zmierzały do podważenia faktycznych ustaleń sądów krajowych. W szczególności twierdzili, bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów w tym względzie, że większość skonfiskowanego mienia w rzeczywistości była finansowana z osobistych oszczędności żony pierwszego skarżącego, obywatelki rosyjskiej, i jej dalekich krewnych mieszkających i prowadzących działalność w Rosji. Mówili, że fakty te nie zostały uwzględnione przez Gruziński Sąd Najwyższy podczas odpowiednich postępowań kasacyjnych. Co do przyczyn niepowodzenia udziału w rozprawach sądowych w przypadku pierwszego, trzeciego i czwartego skarżącego, wyjaśnili, że pierwszy skarżący miał przez ten czas już uciec z Gruzji do Rosji z obawy przed odpowiedzialnością karną, podczas, gdy pozostali dwaj skarżący po prostu nie mieli zaufania do wymiaru sprawiedliwości w tym kraju.

3. Ocena Trybunału

(a) Ogólne spostrzeżenia

91. Przedmiotem skargi skarżących jest zgodność tak zwanej procedury konfiskaty administracyjnej, zgodnie z którą niektóre z nieruchomości skarżących przepadły na rzecz zarówno osób trzecich lub Państwa, z prawem do ochrony własności. Uwzględniając odpowiednie krajowe przepisy prawne (patrz: paragrafy 49-54 powyżej) i porównując je z odpowiednimi pojęciami prawnymi stosowanymi przez społeczność międzynarodową (patrz: paragrafy 55-64 powyżej), Trybunał stwierdza, że przedmiot sporu, pomimo terminologii użytej do opisania go w prawie krajowym, jest daleki od bycia konfiskatą czysto administracyjną, lecz wręcz przeciwnie, jest związany ze stanem istnienia oskarżenia w wytoczonej przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu sprawie i stanowi zatem ze swej natury powództwo in rem mające na celu odzyskanie aktywów niesprawiedliwie lub w niewytłumaczalny sposób zgromadzonych przez zainteresowanych urzędników i ich bliskie otoczenie.

(b) Obowiązująca zasada artykułu 1 Protokołu nr 1

92. Trybunał przypomina, że Artykuł 1 Protokołu nr 1 do Konwencji, który gwarantuje w istocie prawo do własności, składa się z trzech odrębnych zasad. Pierwsza z nich, która jest wyrażona w pierwszym zdaniu pierwszego akapitu, ustanawia zasadę poszanowania własności w ogólności Druga zasada, w zdaniu drugim tego samego ustępu, opisuje pozbawienie własności uzależniając je od pewnych warunków. Trzecia, zawarta w akapicie drugim, uznaje, że Umawiające się Państwa mają prawo, między innymi, do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym. Druga i Trzecia zasada, które dotyczą szczególnych przypadków ingerencji w prawo do spokojnego korzystania z mienia, należy interpretować w świetle ogólnej zasady ustanowionej w pierwszej zasadzie (patrz, między organami Immobiliare Saffi przeciwko Włochom [GC], nr 22774/93, § 44, ECHR 1999-V).

93. Trybunał po pierwsze zauważa, że nie jest sporne między stronami, to, że nakaz konfiskaty dotyczący ruchomego i nieruchomego majątku skarżących urósł do ingerencji w ich prawo do spokojnego korzystania z ich własności, oraz że Artykuł 1 Protokołu nr 1 ma zastosowanie w tej sprawie.

94. W odniesieniu do tej sprawy właśnie trzy wyżej wymienione zasady własności powinny mieć zastosowanie do sytuacji skarżących, Trybunał przypomina, że jeżeli konfiskata została nałożona niezależnie od istnienia wyroku skazującego, ale raczej w wyniku oddzielnego "cywilnego" (w rozumieniu artykułu 6 § 1 Konwencji) postępowania sądowego zmierzającego do odzyskania aktywów uznanych za nabyte niezgodnie z prawem, taki środek, nawet jeśli wiąże się z nieodwracalną utratą własności, stanowi jednak kontrolę nad pozbawieniem własności w rozumieniu drugiego akapitu Artykułu 1 Protokołu nr 1 (patrz, między innymi, Air Canada przeciwko Wielkiej Brytanii, 5 maja 1995, § 34, Seria A nr 316-A;. RIELA i in. przeciwko Włochom (grudzień), nr 52439/99, 4 września 2001 roku; Veits przeciwko Estonii, nr 12951/11, § 70, 15 stycznia 2015 r. i Sun przeciwko Rosji, nr 31004/02, § 25, 5 lutego 2009 roku).

95. W związku z tym Trybunał uważa, że to samo podejście musi być przestrzegane w niniejszej sprawie.

(c) Zgodność z drugim akapitem artykułu 1 Protokołu nr 1

96. Istotnym warunkiem ingerencji w prawo własności, aby zostać uznaną za zgodną z Artykułem 1 Protokołu nr 1 jest to, że powinna ona być zgodna z prawem: akapit drugi uznaje, że państwa mają prawo do kontrolowania sposobu korzystania z własności poprzez egzekwowanie "praw". Ponadto, każda ingerencja władzy publicznej w spokojne korzystanie z mienia może być uzasadniona tylko wtedy, gdy służy ona uzasadnionemu interesowi publicznemu (lub ogólnemu). Ze względu na bezpośrednią wiedzę o własnym społeczeństwie i jego potrzebach, władze krajowe są w zasadzie w lepszej sytuacji niż sędzia międzynarodowy do zdecydowania, co oznacza pojęcie "w interesie publicznym". W ramach systemu ochrony ustanowionego przez Konwencję, jest to zatem obowiązkiem władz krajowych by dokonać wstępnej oceny co do istnienia problemu interesu publicznego uzasadniającego środki zakłócające spokojne korzystania z mienia (zobacz Terazzi Srl przeciwko Włochom nr 27265/95, § 85, 17 października 2002 roku, i Wieczorek przeciwko Polsce, nr 18176/05, § 59, 8 grudnia 2009 roku).

97. Artykuł 1 Protokołu nr 1 wymaga również, aby każda ingerencja była racjonalnie proporcjonalna do celu jaki chce się osiągnąć. Innymi słowy, "równowaga" musi stanowić złoty środek między wymogami interesu ogólnego wspólnoty a wymogami ochrony podstawowych praw jednostki. Wymaganej równowagi nie będzie można osiągnąć, jeśli osoba lub osoby zainteresowane będą musiały ponosić indywidualny i nadmierny ciężar (patrz, między wieloma innymi organami, Były Król Grecji i inni przeciwko Grecji [GC], nr 25701/94, §§ 79 i 82, ECHR 2000-XII i Jahn i Inni przeciwko Niemcom [GC], nr 46720/99, 72203/01 i 72552/01, §§ 81 94, ECHR 2005-VI). Ponadto szeroki margines swobody jest zazwyczaj akceptowany przez państwo na mocy konwencji, jeśli chodzi o ogólne środki strategii politycznej, gospodarczej i społecznej, a Trybunał generalnie szanuje decyzję polityczną prawodawcy, chyba że jest "w sposób oczywisty pozbawiona uzasadnionych podstaw" (patrz Azienda Agricola Silverfunghi Sas i inni przeciwko Włochom, nr 48357/07, 52677/07, 52687/07 i 52701/07, § 103, 24 czerwca 2014 roku).

(i) Legalność ingerencji

98. Trybunał zauważa, że przepadek mienia skarżących został zlecony przez sądy krajowe na podstawie artykułu 37 § 1 Kodeksu postępowania karnego oraz rozdziału IV (Artykuły 21 §§ 4 do 11) Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzonego przez nowelizację z dnia 13 lutego 2004 r.. Uwzględniając brzmienie tych przepisów, Trybunał uważa, że nie może być żadnych wątpliwości co do ich jasności, precyzji i przewidywalności (patrz, na przykład, Khoniakina przeciwko Gruzji, nr 17767 / 08, § 75, 19 czerwca 2012, i Grifhorst przeciwko Francji, nr 28336/02, § 91, 26 lutego 2009 roku).

99. W odniesieniu do zarzutu skarżących, jakoby konfiskata była arbitralnym retrospektywnym przedłużeniem mechanizmu konfiskaty mienia, które było ​​nabyte przed wejściem w życie nowelizacji z dnia 13 lutego 2004 roku, Trybunał zauważa na wstępie, że zmiana o której mowa, nie była pierwszym aktem prawnym w państwie, który stanowił, że wymagane jest pociągnięcie urzędników państwowych do odpowiedzialności za posiadanie majątku niewiadomego pochodzenia. Tak więc, już w 1997 roku ustawa o konflikcie interesów i korupcji w administracji publicznej zajmowała się takimi zagadnieniami, jak przestępstwa korupcyjne i obowiązek urzędników do zadeklarowania i uzasadnienia pochodzenia ich własności także przez osoby z ich bliskiego otoczenia, z zastrzeżeniem ewentualnej odpowiedzialności karnej, administracyjnej lub dyscyplinarnej której dokładna istota, miała zostać uregulowana odrębnymi przepisami dotyczącymi naruszeń wymogów antykorupcyjnych (patrz: paragrafy 44-48 powyżej). To więc, jasne jest, że nowelizacja z dnia 13 lutego 2004 roku na nowo reguluje jedynie aspekty finansowe istniejących antykorupcyjnych norm prawnych. Ponadto Trybunał przypomina, że wymóg ​​"legalności" zawarty w art. Protokołu nr 1 nie może być interpretowany jako: uniemożliwienie ustawodawcy kontrolowania sposobu korzystania z własności lub w inny sposób ingerowania w prawa majątkowe i uniemożliwienie stosowania nowych przepisów chociażby regulujących kwestie retrospektywne do trwających już sytuacji faktycznych lub stosunków prawnych (patrz Azienda Agricola Silverfunghi Sas i inni, cytowany powyżej, § 104, 24 czerwca 2014 r.. Arras i inni przeciwko Włochom, nr 17972/07, § 81, 14 lutego 2012 r., Huitson przeciwko Wielkiej Brytanii (wyr.) , nr 50131/12, §§ 31-35, 13 stycznia 2015 r. i Khoniakina, cytowany powyżej, § 74). Nie żadnego powodu, aby uważać inaczej w niniejszej sprawie.

100. Trybunał zatem stwierdza, że przepadek mienia skarżących był w pełni zgodny z wymogiem "legalności" zawartym w Artykule 1 Protokołu Nr 1.

(ii) Słuszny cel

101. Jeśli chodzi o zasadność celu realizowanego przez kwestionowane orzeczenie przepadku, Trybunał zauważa, że środek ten stanowi zasadniczą część większego pakietu legislacyjnego mającego na celu zintensyfikowanie walki z korupcją w administracji publicznej (patrz: paragrafy 49, 82 i 83 powyżej,). Uwzględniając krajowy system prawny (patrz: paragrafy 52-54 i 85 powyżej), jest oczywiste, że uzasadnienie przepadku mienia i niesłusznie nabytego majątku nieznanego pochodzenia należącego do osób oskarżonych o poważne przestępstwa popełnione podczas sprawowania funkcji o charakterze publicznym oraz członków ich rodzin i bliskich krewnych jest dwojakie, posiadające zarówno cel prewencyjny jak i wyrównawczy.

102. Aspekt kompensacyjny polegał na obowiązku przywrócenia majątku poszkodowanego, w postępowaniu cywilnym do stanu, który istniał przed bezpodstawnym wzbogaceniem funkcjonariusza publicznego, , poprzez zwrot niesłusznie nabytego majątku poprzedniemu legalnemu właścicielowi lub, w przypadku braku takiego, na rzecz państwa. Tak było, na przykład, w niniejszej sprawie, w której jeden z domów pozostający w bezprawnym posiadaniu pierwszego skarżącego okazał się, pozyskany od osób trzecich, drogą przymusu; ta osoba trzecia, następnie nabyła prawo do korzystania ze skonfiskowanego mienia (patrz: paragrafy 34 i 36 powyżej, jak również wyrok Trybunału w przypadku Tchitchinadze, cytowany powyżej, §§ 9, 13 i 16 ). Celem postępowania cywilnego in rem było niedopuszczenie do bezpodstawnego wzbogacenia poprzez korupcję jako taką, i wysłanie jasnego sygnału do funkcjonariuszy publicznych już uwikłanych w korupcję lub rozważających popełnienie takiego przestępstwa, że ich bezprawne czyny, nawet jeśli nie zostaną osądzone przez system wymiaru sprawiedliwości, nie przyniosą jednak korzyści majątkowej dla nich albo dla ich rodzin (patrz, Mutatis mutandis, Raimondo, cytowany powyżej, § 30; Veits, cytowany powyżej, § 71; i Silickienė v Litwa, nr 20496/02, § 65, 10 kwietnia 2012 roku).

103. W konsekwencji Trybunał stwierdza, że środek przepadku w przedmiotowej sprawie został orzeczony zgodnie z interesem publicznym gwarantując, że pożytki z danej nieruchomości nie zapewnią korzyści skarżącym ze szkodą dla społeczności (porównaj także z Phillips przeciwko Wielkiej Brytanii, nr 41087/98, § 52, ECHR 2001 VII).

(iii) Proporcjonalność ingerencji

104. W odniesieniu do wymaganego wyważenia pomiędzy zastosowanymi środkami w zakresie przepadku majątku skarżących a wyżej wymienionym interesem ogólnym w zwalczaniu korupcji w administracji publicznej, Trybunał zauważa, że wydźwięk argumentów skarżących w tym zakresie został ograniczony do kwestionowania dwóch głównych elementów postępowania cywilnego in rem. Uważali, oni za niesłuszne to aby prawo krajowe pozwoliło na konfiskatę ich mienia, które zostało bezprawnie nabyte i/lub jest niewyjaśnionego pochodzenia, bez wstępnie udowodnionej winy pierwszego skarżącego za korupcję, oraz to że ciężar dowodu w postępowaniu został przerzucony na skarżących.

(α) Czy procedura przepadku mienia była arbitralna

105. Mając na uwadze takie międzynarodowe mechanizmy prawne jak, Konwencja Narodów Zjednoczonych Przeciwko Korupcji z 2005 (FATF) Zalecenia Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy oraz dwóch istotnych konwencji Rady Europy z 1990 i 2005 roku w sprawie konfiskaty korzyści pochodzących z przestępstwa (ETS nr 141 i ETS nr 198) (patrz: paragrafy 55-65 powyżej), Trybunał zauważa, że ​​wspólne europejskie i uniwersalne normy prawne, wspierają, po pierwsze, konfiskatę mienia związaną z poważnymi przestępstwami, takimi jak korupcja, pranie pieniędzy, przestępstwa narkotykowe i tak dalej, bez istnienia uprzedniego wyroku skazującego. Po drugie, ciężar udowodnienia legalnego pochodzenia mienia uznanego za niesłusznie nabyte, może być legalnie przerzucony na respondentów w postępowaniach dotyczących przepadku innych niż karne, w tym postępowania cywilne in rem. Po trzecie, środki konfiskaty mogą być stosowane nie tylko do bezpośrednich korzyści z przestępstwa, ale także do majątku, w tym wszelkich dochodów i innych świadczeń pośrednich, uzyskanych poprzez konwersję lub transformację bezpośrednich dochodów z przestępstwa lub przemieszanie ich z innymi, być może pozyskanymi zgodnie z prawem aktywami. Wreszcie, środki konfiskaty mogą być stosowane nie tylko wobec osób bezpośrednio podejrzanych o przestępstwa, ale także przeciwko osobom trzecim, które posiadają prawo własności nabyte bez koniecznej dobrej wiary w celu ukrycia ich bezprawnej roli w gromadzeniu majątku, o którym mowa.

106. To właśnie na podstawie tych międzynarodowych uznanych norm do zwalczania poważnych przestępstw, które prowadzą do niesprawiedliwego wzbogacania się, ​​ Komitet Ekspertów Rady Europy ds. oceny środków przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (MONEYVAL), Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) i OECD Antykorupcyjna Sieć ds. Gospodarek Przejściowych, widząc alarmujący poziom korupcji w kraju na wszystkich poziomach, wielokrotnie powiadamiała władze gruzińskie, by zobowiązały swoje władze ustawodawcze do zagwarantowania, że ​​konfiskata dochodów, w tym konfiskata własności, stosowana obowiązkowo wobec wszystkich przypadków korupcji i przestępstw związanych z korupcją oraz, że konfiskaty majątku osób trzecich powinna być także możliwa. Trybunał zauważa, że ​​władze krajowe wprowadziły otrzymane instrukcje w życie poprzez przyjęcie nowelizacji z dnia 13 lutego 2004 roku już w kwietniu i czerwcu 2006 roku, a następnie ponownie we wrześniu 2013 roku, powyższe międzynarodowe organy eksperckie prawne wyraziły uznanie dla władz, które w dużym stopniu postąpiły zgodne z ich instrukcjami. Zauważono, że dzięki wprowadzeniu procedur cywilnych in rem oprócz możliwości konfiskaty na drodze postępowania karnego, gruzińskie przepisy zostały dostosowane do odpowiednich wymogów prawa międzynarodowego, a w szczególności do odpowiednich Konwencji Rady Europy, mimo, że wciąż ostrzegano władze gruzińskie przed ewentualnym nadużyciem tego postępowania, wzywając do najwyższej przejrzystości w tym zakresie (patrz: paragrafy 66-73 powyżej). W istocie Trybunał uważa, że ​​ważne jest, aby podkreślić, że te środki legislacyjne znacznie pomogły Gruzji podążać we właściwym kierunku w zakresie zwalczania korupcji (patrz paragraf 73 powyżej).

107. Trybunał wskazuje również na wcześniejsze przypadki, w których był zobowiązany do zbadania, z punktu widzenia testu proporcjonalności artykułu 1 Protokołu nr 1, dotyczące zasadniczo podobnych procedur dla przepadku mienia związanego z domniemanym popełnieniem różnych poważnych przestępstw, powodujące bezpodstawne wzbogacenie się. Jeśli chodzi o majątek, który przypuszczalnie został nabyty w całości lub w części z wpływów pochodzących z przestępstw handlu narkotykami i innych nielegalnych działań mafii lub organizacji przestępczych, Trybunał nie widzi żadnego problemu w uznaniu środka konfiskaty za proporcjonalny nawet w przypadku braku przekonania w istnieniu winy oskarżonych. Trybunał uznawał także za uzasadnione, orzekanie nakazów konfiskaty przez odpowiednie organy krajowe na podstawie przeważającej liczby dowodów sugerujących, że legalne dochody respondentów nie mogły wystarczyć im do nabycia nieruchomości. W istocie, gdy przepadek był wynikiem postępowania cywilnego in rem, które odnosiło się do dochodów pochodzących z poważnych przestępstw, Trybunał nie wymaga dowodu "ponad wszelką wątpliwość" nielegalnego pochodzenia mienia w takim postępowaniu. Zamiast tego, dowód wskazujący na prawdopodobieństwo lub wysokie prawdopodobieństwo nielegalnego pochodzenia majątku, w połączeniu z niezdolnością właściciela by udowodnić coś przeciwnego, okazał się wystarczający dla celów testu proporcjonalności na podstawie Artykułu 1 Protokołu nr 1. Krajowe władze otrzymały jeszcze większe pole manewru w ramach Konwencji co do zastosowania środków konfiskaty nie tylko wobec osób bezpośrednio oskarżonych o przestępstwa, ale również członków ich rodzin i innych bliskich krewnych, którzy przypuszczalnie mogli posiadać i zarządzać nielegalnie nabytym majątkiem w imieniu podejrzanych o popełnienie przestępstwa, lub którym z innych względów brakowało niezbędnego statusu posiadających w dobrej wierze (patrz Raimondo, cytowany powyżej, § 30; Arcuri i inni przeciwko Włochom (wyr.), nr 52024/99, ECHR 2001 VII; Morabito i inni przeciwko Włochom (grudzień), 58572/00, ECHR 7 czerwca 2005 r.; Butler przeciwko Wielkiej Brytanii (wyr.), nr 41661/98, 27 czerwca 2002 r.; Webb przeciwko Zjednoczonemu Królestwu (wyr.), nr 56054/00, 10 lutego 2004 r.; i Saccoccia przeciwko Austrii, nr 69917/01, §§ 87 91, dnia 18 grudnia 2008 roku;. porównaj także z bardziej niedawnym przypadkiem Silickienė, cytowany powyżej, §§ 60-70, w którym środek konfiskaty został zastosowany wobec wdowy skorumpowanego funkcjonariusza publicznego).

108. Uwzględniając całość powyższych rozważań Trybunał stwierdza, w drodze analogii, że postępowanie cywilne in rem w niniejszej sprawie, prowadzone w ramach procedury regulowanej przez art. 37 § 1 k.p.k. oraz art. 21 §§ 4 do 11 k.p.a., również nie może być uważane za arbitralne ani nie zakłóca testu proporcjonalności na podstawie Artykułu 1 Protokołu nr 1. W związku z tym Trybunał wziął pod uwagę podobne wnioski Gruzińskiego Trybunału Konstytucyjnego, który uznał cywilne postępowanie in rem za pozbawione arbitralności (patrz akapity 37 43 powyżej). W istocie uzasadnionym było oczekiwać, że wszyscy trzej skarżący - z których jeden został bezpośrednio oskarżony o korupcję w odrębnym postępowaniu karnym, zaś jak można sądzić dwaj pozostali jako członkowie rodziny oskarżonego, skorzystali z przychodów uzyskanych z jego przestępstw - wykażą swoją rację za pomocą dowodów, odrzucając uzasadnione podejrzenia prokuratora o bezprawnym pochodzeniu ich majątków. Ponadto postępowanie cywilne w przedmiocie konfiskaty wyraźnie stanowi część polityki mającej na celu zapobieganie i zwalczanie korupcji w sektorze publicznym, zaś Trybunał przypomina, że ​​w ramach realizacji takiej polityki, pozwane Państwa muszą mieć szeroki margines swobody w odniesieniu do tego, co daje odpowiednie możliwości stosowania środków w celu uregulowania sposobu korzystania z własności, takich jak konfiskata wszystkich rodzajów dochodów pochodzących z przestępstwa (patrz, na przykład, Yildirim przeciwko Włochom (wyr.), nr 38602/02, ECHR 2003 IV i Butler, cytowany powyżej).

(β) Czy sądy krajowe działały bez arbitralności

109. Niezależnie od powyższego stwierdzenia, Trybunał zauważa, że należy również ustalić, czy skarżącym, jako pozwanym w postępowaniu cywilnym w przedmiocie przepadku, zapewniono odpowiednią możliwość przedstawienia swoich argumentów przed sądami krajowymi (zob. Veits, cytowany powyżej, §§ 72 i 74, i Jokela przeciwko Finlandii, nr 28856/95, § 45, ECHR 2002 IV).

110. W związku z tym należy stwierdzić, że Adżarski Sąd Najwyższy, jak również oświadczenia prokuratora wraz ze wszystkimi dokumentami uzupełniającymi, należycie wykazują, że wezwano wszystkich trzech skarżących do złożenia pisemnych wniosków i odpowiedzi i do wzięcia udziału w rozprawie (w odróżnieniu z Silickienė, cytowany powyżej, § 48 i Veits, cytowany powyżej, § 58). Wezwania te były wysyłane na adresy zamieszkania skarżących dwukrotnie, sąd krajowy nawet odroczył rozprawę w jednym przypadku, ale pierwszy i czwarty skarżący nadal nie skorzystali ze swoich proceduralnych praw (patrz: paragrafy 18, 19, 24 i 25 powyżej). Odnośnie pierwszego skarżący fakt, że starał się uniknąć postępowania karnego w tym czasie (patrz paragraf 90 powyżej), nie ma znaczenia gdyż on i czwarty skarżący powołali prawników do reprezentowania ich interesów przed sądem pierwszej instancji, jak i zrobili to później, przed sądem kasacyjnym (porównaj z Bongiorno i in. przeciwko Włochom, nr 4514/07, § 49, 5 stycznia 2010 roku). W tych okolicznościach, Trybunał uważa, że ​​pierwszy i czwarty skarżący zdecydowali się zrezygnować ze swojego prawa proceduralnego do przedstawienia argumentów przed sądem pierwszej instancji (zob. Scoppola przeciwko Włochom (nr 2) [GC], nr 10249/03, § 135, 17 września 2009 roku), co spowodowało to, że nie udało im się obalić zarzutu prokuratora. W odniesieniu do drugiego skarżącego, który był reprezentowany przez prawnika, według swojego wyboru, przed sądem pierwszej instancji, należy zauważyć, że niektóre z jego argumentów i dowodów dotyczących legalnego pochodzenia niektórych aktywów zostały uwzględnione przez Adżarski Sąd Najwyższy, co doprowadziło do usunięcia tych aktywów z listy majątku podlegającego konfiskacie.

111. Jeśli chodzi o postępowanie przed sądem kasacyjnym, Gruzińskim Sądem Najwyższym, wszyscy trzej skarżący skorzystali z możliwości przedstawienia swoich argumentów w kwestiach prawnych, zarówno w formie pisemnej jak i na rozprawie. Postępowanie było prowadzone, podobnie jak w pierwszej instancji, z zachowaniem zasady kontradyktoryjności. Skarżący nie twierdzili przed Trybunałem, że nastąpiło jakakolwiek naruszenie proceduralne w postępowaniu kasacyjnym, ograniczając swoje argumenty do kwestionowania ustaleń faktycznych (patrz paragraf 90 powyżej). Jednakże Trybunał przypomina, że nie mieści się w jego kompetencji zastępowanie własną oceną stanu faktycznego dokonanego przez sądy krajowe, które są lepiej przygotowane do oceny przedstawionych im dowodów (patrz Grayson i Barnham przeciwko Wielkiej Brytanii, nr 19955/05 i 15085/06, § 48, 23 września 2008 roku).

112. Argument skarżących, jakoby sądy krajowe nakazały konfiskatę ich mienia ze względu na zwykłe, bezpodstawne podejrzenia wysunięte przez prokuratora, Trybunał uznaje za bezpodstawne. Sądy krajowe należycie zbadały twierdzenie prokuratora w toku postępowania dowodowego biorąc pod uwagę liczne dokumenty uzupełniające dostępne w aktach sprawy (patrz paragraf 12 powyżej). Dowody te doprowadziły sądy krajowe do stwierdzenia, że ​​znaczne aktywa nabyte przez rodzinę Gogitidze w toku trwania kadencji w urzędzie publicznym pierwszego skarżącego nie mogły zostać sfinansowane wyłącznie z jego oficjalnego wynagrodzenia, wziąwszy pod uwagę, że pozostali skarżący nie mieli żadnych innych znaczących źródeł dochodów. Dogłębna analiza sytuacji finansowej skarżących potwierdziła istnienie znacznej rozbieżności między ich dochodami oraz ich majątkiem, i te rozbieżności, które były dobrze właściwie udokumentowane potwierdziły istniejący stan faktyczny, stały się następnie podstawą do konfiskaty.

113. Trybunał zatem stwierdza, że nie ma nic do zarzucenia w prowadzeniu niniejszego postępowania cywilnego in rem ani w zakresie odmowy skarżącym oczekiwanej możliwości rozwiązania ich sprawy lub w zakresie oczywiście arbitralnych ustaleń sądów krajowych (inaczej mutatis mutandis, Denisova i Moiseyeva przeciwko Rosji, nr 16903/03, §§ 59-64, 1 kwietnia 2010 roku).

(d) Wniosek

114. W świetle powyższych rozważań, uwzględniając szeroki margines uznania pozostawiony władzom gruzińskim w prowadzeniu przez nie polityki mającej na celu walkę z korupcją w administracji publicznej oraz z uwagi na fakt, że sądy krajowe umożliwiły skarżącym udział w postępowaniu dowodowym, należy stwierdzić, że postępowanie cywilne in rem w przedmiocie przepadku mienia skarżących, w oparciu o procedury, zgodne z odpowiednimi normami międzynarodowymi, nie naruszyło zasady sprawiedliwej równowagi.

115. W związku z tym nie doszło do naruszenia Artykułu 1 Protokołu nr 1.

III. DOMNIEMANE NARUSZENIA ARTYKUŁU 6 §§ 1 i 2 KONWENCJI

116. Wszyscy trzej skarżący zarzucali, że postępowanie w przedmiocie przepadku zostało przeprowadzone z naruszeniem zasady równowagi stron zawartej w artykule 6 § 1 Konwencji. Pierwszy skarżący zarzucił, że konfiskata jego majątku w przypadku braku prawomocnego skazania przesądzającego jego winę stanowiła ingerencję w zasadę domniemania niewinności.

117. Odpowiednie przepisy brzmią następująco:

Artykuł 6

“1

PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO

1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej2. Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą.”

A. Dopuszczalność

1. Stanowiska stron

118. Rząd zakwestionował argumenty skarżących. Na wstępie twierdził, że postępowanie w przedmiocie konfiskaty administracyjnej stanowiło spór "cywilny" w rozumieniu artykułu 6 § 1 Konwencji. Podczas rozpatrywania tego sporu, sądy krajowe wielokrotnie umożliwiły pierwszemu, drugiemu i czwartemu skarżącemu składanie pisemnych i ustnych argumentów. Jednak tylko jeden z nich, drugi skarżący, skorzystał z tej możliwości, podczas gdy pozostali skarżący zignorowali dwa wezwania krajowego sądu. W odniesieniu do drugiego skarżącego, jego argumenty zostały należycie rozpoznane przez sądy krajowe; w wyniku szczegółowej analizy sądów, niektóre nieruchomości stanowiące jego własność zostały ostatecznie usunięte z listy przedmiotów podlegających przepadkowi. Generalnie, śledztwo sądowe, w którym ciężar dowodu został zgodnie z prawem przerzucony na skarżących, było sprawiedliwe, a orzeczenia sądowe zostały dostatecznie uzasadnione. Co do pierwszego zarzutu skarżącego na podstawie artykułu 6 § 2 Konwencji, Rząd stwierdził, że przepis ten nie może mieć zastosowania wobec postępowań w sprawie konfiskat administracyjnych, ponieważ te ostatnie nie zawierały żadnego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie. W sumie, rząd stwierdził, że zarzuty skarżących na mocy art. 6 §§ 1 i 2 są w sposób oczywisty nieuzasadnione.

119. Skarżący twierdzili, że postępowanie w przedmiocie konfiskaty administracyjnej było prowadzone z naruszeniem zasady równości stron zawartej w artykule 6 § 1 Konwencji, zważywszy na to, że rozprawa przed sądem pierwszej instancji została przeprowadzona w nieobecności pierwszego i czwartego skarżącego. Jeśli chodzi o przyczyny tej nieobecności, skarżący wyjaśnili, że pierwszy skarżący był zmuszony do opuszczenia Gruzji w obawie przed grożącym mu postępowaniem karnym, podczas gdy czwarty skarżący nie miał ogólnie zaufania do gruzińskiego wymiaru sprawiedliwości. Twierdzenia skarżących nie wyjaśniają, dlaczego ich prawnicy nie uczestniczyli w rozprawie. Skarżący negowali także wynik postępowania, zarzucając sądom krajowym błędną ocenę faktycznych okoliczności sprawy. W zakresie skargi na podstawie artykułu 6 § 2 Konwencji, pierwszy skarżący podkreślił, że przez zobowiązanie go do udowodnienia legalnego pochodzenia swojej własności przed wykazaniem winy za przestępstwo korupcji, władze krajowe naruszyły jego prawo do domniemania niewinności.

2. Ocena Trybunału

(a) Zarzuty skarżących na podstawie artykułu 6 § 1 Konwencji

120. Uwzględniając twierdzenia skarżących, Trybunał zauważa, że nie jest jasne, na którą część artykułu 6 § 1 Konwencji ("cywilną" lub "karną"), skarżący się powołują.

121. Bądź co bądź, Trybunał podkreśla, że zgodnie z jego ugruntowanym orzecznictwem postępowania w sprawie konfiskaty takie jak postępowanie cywilne in rem w niniejszej sprawie, które nie wynika z wyroku skazującego lub postępowania karnego, a więc nie kwalifikują się jako kara, ale raczej stanowią środek kontroli nad wykorzystaniem mienia w rozumieniu Artykułu 1 Protokołu nr 1, nie może prowadzić do "określania opłaty karnej" w rozumieniu artykułu 6 § 1 Konwencji i powinny zostać zbadane w ramach "cywilnego" przepisu prawnego (patrz, między innymi, Arcuri i inni, cytowany powyżej; Butler, cytowany powyżej; Veits, cytowany powyżej, § 58 oraz Silickienė cytowany powyżej, §§ 45 i 56; kontrast z, na przykład, Phillips, cytowany powyżej, § 39).

122. W odniesieniu do zarzutu pierwszego i czwartego skarżącego, jakoby postępowanie sądowe w pierwszej instancji zostało przeprowadzone w przypadku ich nieobecności, Trybunał przypomina swoje wcześniejsze stwierdzenie, że sami skarżący zdecydowali się zrezygnować ze swojego prawa procesowego do udziału w postępowaniu (patrz paragraf 110 powyżej). W odniesieniu do argumentu skarżących, że nie powinni oni ponosić ciężaru udowodnienia legalności pochodzenia ich nieruchomości, Trybunał powtarza, nie ma m arbitralności, w osiągnięciu celów "cywilnej części artykułu 6 § 1 Konwencji, w przypadku przerzucenia ciężaru dowodu na pozwanych w postępowaniu dotyczącym przepadku in rem po tym jak prokurator złożył uzasadniony wniosek (zobacz, między innymi, Grayson i Barnham, cytowany powyżej, §§ 37-49 , jak również ustalenia Trybunału zawarte w paragrafach 103 i 104 powyżej). Jeśli chodzi o zakwestionowanie przez skarżących faktycznych ustaleń sądów krajowych, Trybunał powtarza, że ​​nie może działać jako czwarta instancja, a zatem nie kwestionuje tych ustaleń krajowych (patrz, na przykład, Bochan przeciwko Ukrainie (nr 2) [GC], nr 22251/08, § 61, 5 lutego 2015).

123. Wynika z tego, że ta część skargi jest oczywiście bezpodstawna i musi zostać odrzucona zgodnie z artykułem 35 §§ 3 (a) i 4 Konwencji.

(b) Zarzut pierwszego skarżącego na podstawie artykułu 6 § 2 Konwencji

124. Trybunał przypomina, że kwestia stosowania artykułu 6 § 2 Konwencji zwykle może zostać zbadana w dwóch aspektach: wąski aspekt odnoszący się do zachowania przebiegu właściwego procesu karnego jako takiego, a także szerszy, który może wykraczać poza ten zakres w określonych warunkach (patrz, na przykład, Vanjak przeciwko Chorwacja, nr 29889/04, § 67, 14 stycznia 2010 roku).

125. W tym kontekście należy przypomnieć, że postępowanie przepadku in rem w niniejszej sprawie nie miało miejsca po oskarżeniu karnym pierwszego skarżącego, lecz przeciwnie poprzedzało go. W konsekwencji, drugi, bardziej rozległy, aspekt artykułu 6 § 2 Konwencji, którego zadaniem jest zapobieganie naruszenia zasady domniemania niewinności gdy po odpowiednim postępowaniu karnym zakończyło się ono wynikiem innym niż wyrok skazujący (takim jak uniewinnienie, umorzenie postępowania karnego, z powodu przedawnienia, śmierci oskarżonego, i tak dalej), nie ma znaczenia w niniejszej sprawie (zob. Allen przeciwko Wielkiej Brytanii [GC], nr 25424/09, §§ 103 i 104, ECHR 2013 rok; Geerings przeciwko Holandii, nr 30810/03, §§ 43-50, 01 marca 2007; Phillips, cytowany powyżej, § 35 oraz Lagardère przeciwko Francji, nr 18851/07, §§ 58-64, 12 kwietnia 2012 rok).

126. W odniesieniu do pierwszego, bardziej ograniczonego aspektu artykułu 6 § 2, którego zadaniem jest ochrona prawa oskarżonego w celu uznawania go za niewinnego wyłącznie w ramach toczącego się procesu karnego (patrz Allen, cytowany powyżej, § 93 z dalszymi odniesieniami wymienionych w tym samym punkcie), Trybunał przypomina, w świetle jego ugruntowanego orzecznictwa, przepadek mienia nakazany w wyniku postępowania cywilnego in rem, bez rozstrzygania zarzutów karnych, posiada nierepresyjny, lecz prewencyjny i/lub wyrównawczy charakter i, a zatem nie może stanowić podstawy do zastosowania omawianego przepisu (patrz między innymi, Butler, cytowany powyżej; AGOSI, cytowany powyżej, § 65; RIELA ww. oraz Arcuri, cytowany powyżej).

127. Z powyższego wynika, że zarzut pierwszego skarżącego jest niezgodny z ratione materiae z artykułu 6 § 2 Konwencji w rozumieniu artykułu 35 § 3 (a) i musi zostać odrzucony zgodnie z artykułem 35 § 4.

VI. INNE ZARZUTY NARUSZENIA KONWENCJI

128. Skarżący, powołując się na artykuły 7 i 14 Konwencji, powtórzyli swoje zarzuty co do wyniku postępowania krajowego.

129. Mając na uwadze całość materiału pozostającego w posiadaniu Trybunału, w jakim skargi te wchodzą w zakres jego kompetencji, Trybunał, biorąc pod uwagę jego wcześniejsze wyniki (patrz paragrafy 121, 123 i 127 powyżej), uznaje, że nie odnajduje żadnych pozorów naruszenia praw i wolności zawartych w Konwencji lub jej protokołach. Wynika stąd, że ta część skargi musi zostać odrzucona jako oczywiście bezzasadna, zgodnie z artykułem 35 §§ 3 i 4 Konwencji.

Z TYCH PRZYCZYN, TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE

1. Uznaje zarzuty pierwszego, drugiego i czwartego skarżącego na podstawie Artykułu 1 Protokołu nr 1 za dopuszczalne, a pozostałą część skargi za niedopuszczalną;

2. Uznaje, że nie doszło do naruszenia Artykułu 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.

Sporządzono w języku angielskim i obwieszczono pisemnie w dniu 12 maja 2015 roku, zgodnie z Regułą 77 §§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.

              Françoise Elens-PassosPäivi Hirvelä
  Kanclerz SekcjiPrzewodniczący

Full & Egal Universal Law Academy